سما
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ سما
آرشیو وبلاگ
      اعتقادی (بنام خدا آزادی وبلاکهای ((طتنجیه )) برای خداست و بهیچ حزب وگروهی وابسته نیست . سما .)
دلیل المتحیرین نویسنده: سما - دوشنبه ۱٩ امرداد ۱۳۸۸

 

                   بسم الله الرحمن الرحیم

                          دلیل المتحیرین
                   ازمصنفات سید اجلّ امجد
         مرحوم حاج سید کاظم رشتی اعلی الله مقامه

 بزبان عربی ، درباره فرقۀ ناجیه واسباب اختلافات وپیدایش اتهامات درشیعۀ اثناعشریه 
                                 فهرس                 
               خطبة الکتاب و بیان علة تألیف الکتاب
ذکر کتاب السائل :
 
فی افتتاح الکلام لتحقیق المرام
 
فی وجه تسمیة الشیخیة بالکشفیة
 
فی بیان احوال الشیخ (اع‌)
 
ذکر وروده بلدة یزد
 
ذکر بعض ما ظهر من عجائب علومه
 
فی ذکر علماء بلدة یزد و سلوکهم معه
 
فی تشرفه الی مشهد الرضا (ع‌) و سلوک علماء تلک البلدة معه
 
ذکر وروده اصفهان و سلوک علماء تلک البلدة معه
 
ذکر وروده کرمانشاه و سلوک العلماء معه
 
ذکر العلماء الذین عاصروا الشیخ (اع‌) و ماشاهدهم المؤلف (اع‌)
 ذکر اجازات الشیخ اعلی الله مقامه
 
فی اجماع العلماء علی وثاقة الشیخ (اع‌)
 
فی ذکر مبدء صدور الخلاف فی البین
 
ذکر صدور بعض العبایر المخالف لضرورة الاسلام عن بعض العلماء و عدم تعرض احد لتکفیرهم
 
سر مسافرة الشیخ (اع‌) الی بیت الله الحرام
 
فی تعرض المخالفین للمصنف بعد رحلة الشیخ (اع‌) فی احتجاج المصنف (اع‌) علی المخالفین فی ایرادهم علی حکمة الشیخ (اع‌) و بعض عباراته
 
ذکر احضار المصنف الی مجلس البحث و المناظرة الذی اقامه المخالفون
 
خطبة المصنف (اع‌) فی یوم الغدیر
 
فی شرح قول السائل
 
فی سؤال السائل عن تکلیفه

- خاتمة فی شرح جواب بعض العلماء لسؤال السائل

 


                         بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله الذی ارشد من استرشده الی سبیل الرشاد و اوصل من استهداه الی اعلی الغایة و اقصی المراد و هدی المجاهدین فیه بواضح الدلیل سبل الحق و السداد و دلهم بواضحات البراهین الی الحقائق المستجنة فی الفؤاد و الصلوة و السلام علی من اذهب بنوره غواسق الظلمات و کشف بهدایته و ارشاده غواشی الشکوک و الشبهات و علی آله الذین ظهرت بهم البراهین الواضحات و الدلائل اللائحات و ظهرت من اشعة انوارهم الآیات البینات و لعنة الله علی اعدائهم و ظالمیهم و منکری فضائلهم الذین اسسوا سبل التمویهات و اظهروا طرق التلبیسات و مالوا بالخلق عن الحق الصرف البحت البات .
 اما بعد فیقول العبد الجانی و الاسیر الفانی المقید بوثائق الآمال و الامانی کاظم بن قاسم الحسینی الرشتی ان الله سبحانه بعث محمدا صلی الله علیه و آله الی الخلق علی فترة من الرسل و ارشدهم الی سبیله لئلا تتفرق بهم السبل فدعا الخلق الی الکلمة الجامعة و هدیهم الی المحجة اللامعة فاجابته الفئة الزاکیة و الفرقة الناجیة ملبین دعوة الداع مجتمعین علی الاتباع متسعین نطاق الوفاق مضیقین خناق النفاق حتی اخضر لریاض الدین عود و قام للاسلام عمود و لم ‌یشتت شملهم الاختلاف و لم‌ یتناکروا فی اصول معارفهم کأهل الخلاف وان اختلفوا فی الفروع فهو من الحق و الیه لا فی الحق و علیه فهم فی ریاض القدس یرتعون و من حیاض الانس یکرعون و لم‌یزالوا فائزین بوافر النصیب من المعلی و الرقیب محمودین لدی الملأ الاعلی و محسودین لابناء الدنیا فهم و ان کانوا بظاهر ابدانهم فی زحمة و محنة و لکنهم بباطن قلوبهم و صافی طویاتهم و حسن اعتقاداتهم فی سرور و راحة لم ‌یزعزعهم هجوم الحادثات و لم ‌یزلزل ارکانهم وقوع فوادح البلیات فهم فی امن و امان و هیمنة و سلطان مکلوئین بحفظ الله محروسین بعین الله فهم علی ارائک الوفاق متکئون اخوان علی سرر متقابلون الی ان دخلت علیهم وشاة اللیالی و الایام و اصیبوا بسهام عیون حواسد الانام و اصغوا الی شبهات اهل الباطل فمکنوا من قلوبهم مزخرف کل غبی جاهل الی ان ظهرت المناسبة الشیطانیة و بانت المرابطة الابلیسیة فوسوس فی صدورهم الخناس الذی یوسوس فی صدور الناس و اصبحوا کسایر الفرق مختلفة و جماعاتهم علی الشتات مؤتلفة فدعوا الرفاق بدعائهم النفاق و صغوا الی کل ناطق و اباحوا السمع الی کل ناعق فاتسع خرقهم و ضاق ذرعهم فتفرقت کلمتهم و بانت بینونتهم و صاروا فرقا مختلفین و احزابا متشتتین مجتمعة ابدانهم متفرقة قلوبهم تحسبهم جمیعا و قلوبهم شتّی ذلک بانهم قوم لایعقلون و فرقوا بین الآباء و الاولاد و الرجال و النساء و الاخوة و الاخوات و الاجداد و الجدات و کل یمیل الی فریق و کل ذاهب الی طریق یفر المرء من اخیه و امه و ابیه و صاحبته و بنیه لکل امرء منهم شأن یغنیه و بعض من سبقت له من الله العنایة و سیقت الیه الهدایة تنبه لهذه الفتنة العمیاء و استشعر لوقوع هذه الداهیة الدهماء و البلیة الصماء علی هذه الفرقة الذین مبناهم علی الاستقامة و الثبات و عدم التفرق و الشتات فازدادت حیرته و حسرت بصیرته للعلم بان المختلفین لیس کلهم علی الحق لامتناع اجتماع الضدین و توافق الفرقتین المتبائنتین و عدم التمییز من البین و الکل یدعی انه الحق و عنده الصدق و لیس الحق الا واحدا ( واحد خ‌ل ) فالتبس علیه الامر و ضاق لذلک منه الصدر فسأل سؤال المستوضح الطالب و طلب طلب المسترشد الراغب و اخذ فی الاستفسار و الاستخبار عن هذا الامر العظیم و الاستبصار بتهذیب مسالک هذا الطریق القویم فسأل سؤالا و کتب کتبا بمضمون واحد و مطلب غیر متعدد الی اناس من العلماء و اراد منهم الارشاد الی طریق الصواب و السّداد و تمییز اهل الحقّّ من اهل العناد و الترجیح بین المحق و من امره الی فساد و هذه صورة مکتوبه : بسم الله العالم بحقایق اموره و الکاشف لدقایق رموزه  والهادی الی سبیله و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله

 اما بعد:  فبعد حصول العلم و التعمق للعبد الذلیل العاجز المسکین بوجود الصانع و تیقن وجوب طاعة العبد لربه و لزوم الدخول فی العبادة کما هو المقصود و المراد من رب العباد و بداهة ان دخوله لیس بممکن الا عن منهجه الواضح اللائح و هو الطریقة المحمدیة و الشریعة المصطفویة السرمدیة علی الصادع بها آلاف الثناء و التحیة و تحقق ان ذلک لایمکن الا حال وجوده صلی الله علیه و آله او وصیه و خلیفته من بعده و عند غیبتهم صلوات الله علیهم فالرجوع الی امناء الدین و العلماء الراشدین السالکین طریقة سید المرسلین علیه سلام الله ابد الآبدین و المریدین تحقیق مراتب الحق و الیقین کثر الله امثالهم اجمعین و رفع قدرهم فی اعلی علیین و حشرهم مع الائمة الطاهرین فعلی ذلک لما آل امر العبد الجاهل المسکین بالرجوع الی تلک الفحول المدققة و البحور المموجة و انحصر اموره الی تقلیدهم و اخذ المسائل منهم لئلایقع بترکه فی منهج الهلاک و لعل یفوز بالاتیان بفعله بعد اخذ القول منهم بالفیوضات الربانیة و العطایا السبحانیة و ذلک ینبغی ان یکون مشروطا باتحاد العلماء فی اللسان و الجنان لا الاعتقاد بان یکونوا کلهم متفقین بالفتاوی بل المقصود من اتحادهم ان لاینسبوا بعضهم بعضا الی القبایح و الشنایع و ان لایأمروا المقلدین باظهار البدع و الفضایح فاذا کان کذلک لایبقی للعبد المکلف اعتقاد و لایعتمد بوجوب العبادات و الاعمال لعدم امکان العمل بها لخفاء الحق و عدم ظهور الشریعة الطاهرة لانه یری العلماء مختلفین فی الاقوال و الافعال و الاوصاف منهم من سمی نفسه اصولیا و منهم من قال انی اخباری فالاصولی لایعتمد علی الاخباری و الاخباری لایعتقد بالاصولی و هکذا یتصور العبد الجاهل العاجز ان البلدة الطاهرة الموسومة بکربلاء مدفن سیدالشهداء حاویة خصوصیات الشرافة و الکمالات کما هو المعروف و کذلک النجف الاشرف علیه التحیة و الشرف و هما بلدان معدنان لاهل العلم و الایمان و مرجعان لاهل الاسلام فیری فی علمائهم من سمی نفسه شیخیا او کشفیا و منهم من قال انی بالاسری فالظاهر منهما الاسلام و الناشی من کلیهما التقوی و الصلاح حسب ما قرره لنا سید الانام علیه و آله الصلوة و السلام کلاهما معترفان بالضرورات الملیة و معتقدان للفرائض الیومیة و اللیلیة و کذلک بسائر العبادات مما هو مقرب الی طرق ارتفاع الدرجات فکثر بینهم القیل والقال و المنازعات والجدال ففی هذه الصورة ما تکلیف العبد العاجز هل یسقط عنه التکلیف حین تحیره اوالتکلیف ثابت فی رقبته اوهو المختار یختار ایهما شاء و یقبل قول کل من اراد اما القول بسقوط التکلیف عنه فغیر ممکن قطعا عقلا والتکلیف ثابت بالنسبة الیه یقینا واما القول بقبول قول من اراد فلایمکن لاستلزام الترجیح من دون المرجح و هو باطل ایضا فالذی یخطر ببالکم الشریف بینوا لنا و افتونا بذلک لازلتم مأجورین و الدعاء بمحمد سید الانبیاء و آله الطیبین الطاهرین المعصومین .انتهی مکتوبه بالفاظه بلغه الله مأموله من الهدایة الی سواء الطریق و اذاقه من رحیق التحقیق و قد بعث هذه الرسالة الی اناس زعم انی واحد منهم و اراد الجواب علی  النهج الصواب بما یزول به الشک و الارتیاب و یمیز بین الماء المعین و السراب و یکون بالبرهان الواضح و الدلیل الظاهر و بین جهات الترجیح فی مقام التزییف و التصدیق لیفوز المحق بالنعیم الخالد و تحق علی المبطل کلمة العذاب فلما وصل الیهم الکتاب فبعضهم ضرب صفحا عن الجواب و لم‌ینطق بکلمة واحدة مع ان تأخیر البیان عن وقت الحاجة حرام و ای حاجة اعظم من ارشاد المسترشد و ایضاح الامر للمتحیر المتنکد الذی لایعرف لمن یرجع الیه و من یعتمد علیه و من یسکن عنده و من یثق بقوله مع الاختلاف الشدید و طعن بعضهما علی بعض و تکذیب بعضهم بعضا و لیس للعامی سبیل الا الاخذ من واحد منهم و هذه المسئلة و ان لم‌تکن تقلیدیة لکن البیان و التفسیر و التوضیح مما یوجب العلم و القطع بحقیة شیئ و بطلانه و لذا کثرت الاسؤلة من الائمة الطاهرین سلام الله علیهم اجمعین فی المعارف الاصولیة و العقاید الدینیة التی لایجوز فیها التقلید بل یجب التحقیق بما یرشد الیه عقله و ما یدل علیه رشده و مع ذلک کله لم‌یَجْبَهْ ائمتنا علیهم السلام احدا من السائلین بالرد و لم‌یقولوا لهم ان مثل هذه مسائل لایقع فیها الفتوی و من هذه الجهة کثرت الکتب و المصنفات فی علم التوحید و المعارف الالهیة و الحقایق الربانیة و بالجملة فالذی یدعی انه نایب الامام و انه رئیس الاسلام و انه المرجع فی الحل و العقد و النقض و الابرام لایجوز له السکوت فیما یجب فیه الکلام و علی من یفهم الکلام السلام . 
و بعضهم تکلم و لیته لم‌ یتکلم و لم‌ یجر قلمه و لم‌ ینقش رقمه ولاطاوعه المداد و لم‌ یبرز مستکنات الفؤاد فانه ببیانه قد قوی مذهب اهل العناد و تکلم بما یوجب بطلان هذا المذهب و یورث الفساد لقدعان المخالف علی مذهب الحق و اضعف حجج المستمسکین بالحق و الصدق قد وسع الخرق علی الراقع و اتی بما هو یخالف الواقع و سنذکر فی خاتمة کلامنا کلامه و نشیر الی ما فیه من الفضایح و الشنایع و ان کانت لظهورها فی کلماته تغنی عن البیان و لاتحوج الی التذکار و التبیان و لما کان لکل سؤال جواب و وجب ارشاد المسترشد و هدایة المتحیر المستوضح و امتثال امر الله سبحانه باظهار الحق و ازهاق الباطل و الحذر عن مخالفة الله و التجنب عما یوجب سخط الله فی قوله تعالی الذین یکتمون ما انزلنا من البینات و الهدی من بعد ما بیناه للناس فی الکتاب اولئک یلعنهم الله و یلعنهم اللاعنون ، و قال الباقر علیه السلام نحن اللاعنون و یجب التجنب عما فیه سخط رسول الله صلی الله علیه وآله فانه قال اذا ظهرت البدع فلیظهر العالم علمه و من لم‌ یفعل فعلیه لعنة الله و حیث کان الامر کذلک وجب علینا جواب هذا السؤال بواضح البیان لتکون حجة علی من عتی و انکر و بیانا لمن استوضح و استرشد و نورا و رشدا لمن آمن و استبصر و الا لکنت فی شغل عن بیان هذه المطالب و ذکر هذه الاحوال و کنت کما قال امیرالمؤمنین علیه السلام فی آخر الخطبة الشقشقیة فوالله لولا حضور الحاضر و قیام الحجة بوجود الناصر و ما اخذ الله علی العلماء ان لایقاروا علی کظة ظالم و لا علی سغب مظلوم لالقیت حبلها علی غاربها و لسقیت آخرها بکأس اولها و لالفیتم دنیاکم هذه ازهد عندی من عفطة عنز .
فاقول واثقا بالله الملک العلام و جاعلا نفسی غرضا
لطعن سهام اغالیط الاوهام غیر مبال بانکار من انکر و تکذیب من کذب و استکبر و ممتثلا لقوله تعالی فاصدع بما تؤمر و اعرض عن المشرکین انا کفیناک المستهزئین ان مراد السائل سلمه الله و ابقاه من رسم هذه المقدمات تحقیق المسئلة الاخیرة و الکشف عن الفرقة المتلوة من قوله سلمه الله تعالی و منهم من سمی نفسه شیخیا او کشفیا و منهم من قال انی بالاسری فان فی زماننا هذا هذا الاختلاف صار فتنة عمیاء و داهیة کبری قد عمت البلاد و العباد و شملت علی قلوب الناس من الطغام و الاوغاد و سرت الشکوک فی قلوبهم و ضیقت الشبهات صدورهم و فرقت بین الاحبة و خالفت بین اصحاب المودة من اهل العراقین و الترک و الهند و السند و الروس و اهل ماوراءالنهر فی اقل زمان فهم بین متحیر و بین موافق و بین منافق و بین متجاهر بموافقة احد الطرفین و نصرة احد الفریقین فهی و لعمری بلیة عمت و نکبة خصت هذه الفرقة المحقة بعد ما کانت فی الظهور و سطوع النور کالشمس المشرقة و النجوم المزهرة و کانت لاهلها قلوب کزبر الحدید و الآن قد اختلفت کلمتهم و صار شملهم عبادید طالت علیهم السنة التشنیع من کل فرقة بعد ما کانوا یشنعون بالاختلاف و عدم الائتلاف علی کل طائفة و یستدلون بذلک علی بطلان ما فی ایدی المخالفین و حقیة ما بایدیهم مستدلین بقوله تعالی و لو کان من عند غیر الله لوجدوا فیه اختلافا کثیرا و الآن انقلبت القضیة و عکست النتیجة و یشنع المخالف علیهم بعین ما کانوا یشنعون علیهم حتی ان بعض رؤساء المخالفین و اساطینهم و اعمدتهم فی الریاستین لما سمع اختلاف هذه الفرقة و تناکرها و تباغضها و طعن بعضها علی بعض و عدم تسلیم کل منها للآخر قرء مستشهدا مستهزء متهکما بقوله تعالی قالت الیهود لیست النصاری علی شیئ و قالت النصاری لیست الیهود علی شیئ و هم یتلون الکتاب آه آه یا لها من حسرة لاتنقضی و زفرة لاتنتهی و اسف لاینقطع یشمت العدو و یتشفی المخالف بعد ما کانوا علیهم غیظا و لقد صدق علیهم ابلیس ظنه و نال الملعون فیهم مراده و انتجت له المقدمات التی کان قد رتبتها بجنوده و ماابقی هذه النعمة دائمة و ارکز حسکة الحسد فی قلوب اهل هذه الفرقة و خدش بها خواطرهم الصافیة حتی افسدها و اشتفی به و ظهر تأویل ما قاله امیرالمؤمنین علیه السلام فی حدیث ام‌ایمن المروی بطوله فی البحار و العوالم . و بالجملة هذه فتنة عظیمة و بلیة وخیمة قد عمت هذه الفرقة و این هذه من مسئلة الاصولیة و الاخباریة فان اختلافهما لایوجب کفرا و لا فسقا و انما هما من قبیل قوله علیه السلام نحن اوقعنا الخلاف بینکم فراعیکم الذی استرعیه الله امر غنمه اعلم بمصالح غنمه ان شاء فرق بینها لتسلم و ان شاء جمع بینها لتسلم و هذه الفتنة فتنة توجب الکفر و النفاق و وسمت هذه الفرقة المحقة بالشقاق و اشتهر ذلک فی جمیع الآفاق و لعمری انه یجب علی کل مؤمن له حاجة الی حفظ هذا الدین ان یبذل مجهوده فی دفع هذه الفتنة و اطفاء هذه النائرة و اطمینان النفس و اسکانها عن هذه الزلزلة و الولولة الا و ان النفوس قد کاعت یجب اطمینانها و القلوب ارتاعت فیجب اسکانها و الضمائر قد تعدت فیجب ردها و الکینونات قد خرجت عن الاعتدال فیجب تعدیلها و السماء ذات الرجع و الارض ذات الصدع انه لقول فصل و ما هو بالهزل و تحسبونه هینا و هو عند الله عظیم کیف و قد ابیح بهذا الاختلاف هتک الاعراض و قتل النفوس و شیوع الشحناء و البغضاء بین هذه الفرقة الناجیة و الفئة الزاکیة و التجاهر بالغیبة و البهتان و اشاعة الکذب و الزور فی البلدان و هل یکون فساد اعظم من هذا و ثلمة فی الدین اکثر مما وقعت و بدعة اعظم مما حصلت . و بالجملة فالامر عظیم و الخطب جسیم فیجب علی کل من له قدرة رفعها بالبیان و ازالتها بالمرة بالبرهان و دفع شکوکها و شبهاتها عن قلوب اهل الایمان و اتمام الحجة علی اهل الفسوق و العصیان لیهلک من هلک عن بینة و یحیی من حی عن بینة و لیمیز الله الخبیث من الطیب و یجعل الله الخبیث بعضه علی بعض فیرکمه جمیعا فیجعله فی جهنم و حیث تأید ما ذکرناه بالسؤال من هذا المستوضح المسترشد المتحیر وجب علینا الجواب الصواب بما یکشف عن وجه الحقیقة النقاب
فاقول قوله سلمه الله تعالی فمنهم من سمی نفسه شیخیا او کشفیا فالمراد بالشیخی و الکشفی اصحاب
الشیخ الاعظم و العماد الاقوم و النور الاتم و الجامع الاعم عز الاسلام و المسلمین رکن المؤمنین الممتحنین آیة الله فی العالمین المبطل لمخترعات الصوفیین و المزیف لاغالیط اوهام الحکماء الاولین المبین للطریقة الحقة التی اتی بها سید المرسلین و خاتم النبیین صلواة الله علیه و آله الطاهرین و الشارح لبعض مقامات الائمة الطاهرین مظهر الشریعة و شارح الطریقة بسر الحقیقة شیخنا و سنادنا و عمادنا الشیخ احمد بن زین‌الدین الاحسائی اعلی الله مقامه و رفع فی الدارین اعلامه و المنسوبون الی هذا الجناب قطب الاقطاب و مرجع اولی الافئدة و اولی الالباب هم المسمون بالکشفیة لان الله سبحانه قد کشف غطاء الجهل و عدم البصیرة فی الدین عن بصائرهم و ابصارهم و انجلت ظلمة الریب و الشک عن ضمائرهم و اسرارهم و هم الذین کشفت عن ابصارهم الغشاوة و عن قلوبهم الزیغ و الغباوة و هم الذین کشفت عن قلوبهم ظلمة الشکوک و الشبهات و ظهر النور الحق فیها بالدلائل الواضحات و البراهین اللائحات و هم الذین لیست قلوبهم فی اکنة و قد کشف الله سبحانه عن بصیرتهم فی الدین کل فتنة و هم الذین انار الله قلوبهم بنور الهدایة و هم الذین فتح الله مسامعهم و ابصار قلوبهم و سرائرهم بالمعرفة و التوحید و التجرید و معرفة النبی صلی الله علیه و الائمة علیهم السلام الذین هم ارکان التوحید و هم الذین قد کشف الله عن اعین قلوبهم الغین و ازال عنها الرین و المین فعرفوا الاشیاء کما هی و ما لم‌یعرفوها سلموا علمها الی العالم بها و اعترفوا بالعجز و القصور کما هو شأن اهل الامکان و الاکوان و الاعیان  
و هذا الاسم ای الکشفیة و ان کان یصلح لغیرهم ممن هذا شأنهم من الذین قبل الشیخ و الذین بعده الذین لم‌یأخذوا عنه الا انه قد غلب الاستعمال فیهم بمقابلة غیرهم کالامامیة لان هذا الاسم للاثنی‌عشریة و ان صح اطلاقه علی کل من له امام و قد شهر هذا الاسم علی هؤلاء الکرام اعداؤهم و مخالفوهم کما شهر اسم الروافض العامة لهذه الفرقة مع انه اسم سماهم الله سبحانه به فی عالم الذر و یستعمل فی الذین ترکوا
الباطل و رفضوه من سائر الملل و کذلک اسم الکشفیة فانه ایضا فی الحقیقة لهم و من حذا حذوهم و سلک مسلکهم ممن تقدم علیهم او تأخر عنهم و لکن مقابلیهم خصوه بهم مأولین ایاه علی تأویل قبیح بعید من انهم یقولون انه قد کشف الغطاء عن قلوبهم فیرون العلوم و الاحکام و لایحتاجون الی نبی و لا الی وصی و لا الی ولی و لا الی عالم حاشاهم حاشاهم فانهم اشد اقرارا و اعترافا من غیرهم بالله و بتوحیده و بانبیاء الله و نبوتهم و نبوة نبینا محمد صلی الله علیه و آله و ولایة الائمة علیهم السلام من بعده و هم الذین اظهروا فضائلهم علیهم السلام و نشروا مناقبهم و اظهروا بعض مقاماتهم بما قدروا علیه و بینوا ان الخلق محتاجون فی کل الاحوال الیهم فاذا کان هذا شأنهم و دأبهم فکیف ینسب الیهم ذلک القول الشنیع و المذهب الفضیع و لولا اذ سمعتموه ظن المؤمنون و المؤمنات بانفسهم خیرا و قالوا هذا افک مبین و لولا اذ سمعتموه قلتم مایکون لنا ان نتکلم بهذا سبحانک هذا بهتان عظیم یعظکم الله ان تعودوا لمثله ابدا ان کنتم مؤمنین
و لکنهم انما نسبوا الیهم هذا الاسم بما القی الله سبحانه علی السنتهم لیکون لهم حجة بالغة علی مقابلیهم و مخالفیهم حتی یصدق علیهم جمیع الآیات فی القرآن المضادة لکشف الحق و هی قوله تعالی کلا انهم عن ربهم یومئذ لمحجوبون و قوله تعالی لقد کانت اعینهم فی غطاء عن ذکر ربی و قوله تعالی لقد کنت فی غفلة من هذا فکشفنا عنک غطائک فبصرک الیوم حدید و قوله تعالی ختم الله علی قلوبهم و علی سمعهم و علی ابصارهم غشاوة و لهم عذاب عظیم و قوله تعالی لقد ذرأنا لجهنم کثیرا من الجن و الانس لهم قلوب لایفقهون بها و لهم اعین لایبصرون بها و لهم آذان لایسمعون بها اولئک کالانعام بل هم اضل و اولئک هم الغافلون و قوله تعالی فاذا قرأت القرآن جعلنا بینک و بین الذین لایؤمنون بالآخرة حجابا مستورا و جعلنا علی قلوبهم اکنة ان یفقهوه و فی آذانهم وقرا . و هذه الآیات تصدق علیهم فهم الذین قلوبهم فی اکنة فلایفقهون ما اظهر الله سبحانه فی الآیات البینات من فضائل الائمة و هم الذین اعین بصیرتهم فی غطاء و هم الذین قد حجبوا عن مشاهدة المعارف الالهیة و الاسرار الربانیة . و بالجملة انی لااحب شرح هذه الاحوال و بسط المقال فی تفصیل هذا الاجمال اذ لیس کلما یعلم یقال و لکنی ارجو من الله ان سیوضح الحال و یظهر تفاصیل هذا الاجمال و لکل نبأ مستقر فسوف تعلمون و لکن المخالفین ارادوا بتشهیر هذا الاسم ای الکشفیة امرا قد قلب الله علیهم و مکروا مکرا و مکرنا مکرا و هم لایشعرون و الشیخیة انما هی فی هذه الازمان علم لهولاء الاعلام کالرافضة و تعیها اذن واعیة
و اما هذا الشیخ الجلیل و العالم النبیل الذی یسمی المنتسبون الیه الکشفیة و الشیخیة فهو الشیخ احمد بن الشیخ زین‌الدین بن ابرهیم بن صقر بن ابراهیم بن داغر بن راشد بن دهیم بن شمروخ آل صقر المطیرفی الاحسائی واحد العصر و فرید الدهر اخذ العلوم عن معدنها و غرفها عن منبعها ای الائمة الطاهرین سلام الله علیهم اجمعین و کان یصل الیهم فی الرؤیا الصادقة و المنامات الصالحة و لا ریب ان الشیطان لایتمثل بصورهم و لایشبه نفسه بهم لقد رأی سیدنا و مولانا الحسن فی المنام فجعل علیه السلام لسانه الشریف فی فمه و امده من ریقه و کان احلی من العسل و اطیب من المسک و لکنه فیه حرارة فلما انتبه و استیقظ تهیجت فیه نوائر الاقبال الی الله و التوجه الی عبادة الله و الانقطاع الی الله و الاعراض عن کل ما سوی الله و التوکل علی الله و الاعتماد بالله و ابتغاء سبیل مرضات الله بشوق وافر و حب متکاثر بحیث اشغلته عن الطعام و الشراب فلایأکل و لایشرب الا ما یسد به الرمق و عن مخالطة الناس و معاشرة الخلق لم‌یزل قلبه متوجها و لسانه ذاکرا دائم التفکر و التدبر فی عالم الآفاق و الانفس کثیر النظر فی عجائب حکمة الله و غرائب قدرة الله و عظیم التنبه للحکم و المصالح و الاسرار المودعة فی حقایق الاشیاء و حیث اشغله ما ذکرناه عن الشراب و الطعام و القرار و المنام و معاشرة الانام و کان لایستقر له قرار و لایلتفت الی نفسه لا باللیل و لا بالنهار و لم‌یزل یستمر به الحال الی مدة سنتین الی ان آل البدن الی الاضمحلال و البنیة الی الانتقال و لم‌یتحمل الجسم لتلک الاعمال و العبادات و تکلف الامور الشاقة من ارتکاب الخیرات و تحصیل مزید الحسنات الی ان رأی رسول الله صلی الله علیه و آله فی الرؤیا الصادقة فامده من ریقه الشریف و سقاه منه الی ان ارتوی فکان الطعم و الرائحة مثل الاول لکنه بارد فلما انتبه سکنت حرارة تلک النائرة و توجهت الیه العنایة فتعلم منهم العلوم و الاسرار و اشرق من افق قلبه مطالع الانوار و لیست تلک العلوم بمحض الرؤیا بل اذا انتبه یجد دلیله من الکتاب و السنة و من بیانات الائمة و ارشاداتهم للرعیة و دلالة العقل السدید الذی هو لکل مقام حجة و کان یجمع بین ظواهر الادلة و بواطنها و بین قشورها و حقایقها و اطلع علی جوامع العلوم و احاط بکلیات الرسوم بالتوجه الی الحی القیوم ببرکة الامام المعصوم و ربما یختلج ببالک ان کل ما ذکرت دعوی بلا بینة و قول بلا حجة فانا نقول بینة هذه الدعوی من اظهر البینات و حجتها من اوضح الحجج الواضحات و ها هو ان لم‌یکن فی عالم الدنیا و لکن کتبه و مصنفاته بحمد الله موجودة و قد سئل اعلی الله مقامه عن اغلب العلوم بل کلها فاجاب عن الجمیع ببیان واضح و دلیل لایح و لم‌ینسب نفسه الی التقلید من احد و تریه مستقلا فی کل علم تکلم فیه کانه مؤسسه و بانیه و لم‌یوجد نحو ما ذکر من جهات الاستدلال فی کتاب و لم‌یذکر فی خطاب و لم‌یسطر فی سؤال و جواب فاذا نظرت الیه و اصغیت الی کلامه بعین الانصاف مجانبا لجادة الجور و الاعتساف تجده منطویا علی الفطرة تقبله الطبیعة بصافی الطویة کانه سمع ذلک و علم بما هنالک فهذه کتبه موجودة و مصنفاته مشهورة و سوق بیانه و کلامه معروف و نمط احتجاجه و استدلاله مکشوف . ثم انه اعلی الله مقامه مضت علیه برهة من الزمان بالاحساء و کان متوحدا منفردا عن الناس مشتغلا بذکر الله و معرضا عن کل ما سوی الله و کان فی تلک البلدة قاطنا و للخلق مباینا حلیف المسجد و المحراب معرضا عن جمیع الاحباب و الاصحاب حافظا للعهد و المیثاق ناکبا عن سبل الفساق باذلا للمجهود طویل الرکوع و السجود زاهدا فی الدنیا زهد الراحل عنها ناظرا الیها بعین المستوحشین منها آماله عنها مکفوفة و همته عن زینتها مصروفة و الحاظه عن بهجتها مطروفة حتی اذا الجور مد باعه و اسفر الظلم قناعه و دعا الغی اتباعه و ظهرت الفتنة الوهابیة و استیلاء ابن‌سعود فی تلک الاطراف و تسلطه علی اهالی هاتیک الاکناف اقتضی علمه بما ظهر له من الادلة و البراهین الخروج من تلک البلدة و الانتقال عنها الی غیرها من بلدة الی بلدة و قریة الی قریة یطول الکلام بذکر تفاصیل احوال تلک الانتقالات الی ان وصل الی البصرة و اسکن فیها عیاله و هو بنفسه الشریفة و ولده و بعض اتباعه قصد زیارة الامام الثامن الضامن علی بن موسی الرضا علیه و علی آبائه و ابنائه آلاف التحیة و الثناء فخرج منها قاصدا لذلک المقصد الشریف و المحل المنیف الی ان وصل الی دار العبادة یزد و عرفه فیها بعض مشاهیر العلماء من قطان تلک البلدة فاشتهر خبره اعلی الله مقامه و ارتفع ذکره و علا قدره بین الناس و حضره جمیع العلماء و استفادوا عنه فی علوم شتی فرأوه بحرا مواجا و عیلما تیارا من العلم متلاطما رجراجا لایساحل قعر علمه و لایبلغ منتهی کنه فهمه فاذعنت له العلماء و خضعت له الادباء و الشعراء لانه :
فی علم العروض لا مثیل له 
و فی علم
الموسیقی لا بدیل له و شرح حقیقة الحال باستنباط الموسیقی من الافلاک من الموازین الستة ،
ففی علم
النحو استاد اهله و سیبویه من احد تلامیذه کالخلیل فی الصرف 
و فی علم
المعانی و البیان مستقل و مؤسس و مؤصل القواعد
و فی علم
النجوم رئیس اهله و زعیم علمائه و قد بین من احکام النجوم ما کانت مخفیة علی غیره من الممارسین لتلک المعالم و الرسوم و اظهر مخفیات النجوم التی علیها الحساب و لم‌یکن عند القوم منها خبر و لا اثر 
ففی علم
الهندسة اظهر دقایق و نکات فی اصولها و فروعها ما لاتکاد تصل الیها قلوب الکاملین فیها 
و فی علم
الهیئة کشف دقایق رموزها و بین ما عدوه من مشکلات الفن من تشابه حرکات بعض الافلاک علی غیر اقطابها
و فی علم الحساب فاق جمیع اهله بطرق اخراج المجهولات و حل ما لاینحل من تلک المسائل التی عدوها مما لاینحل
من المسائل
و فی علم الاکسیر و الکیمیا اظهر قواعد العلم و مراتبه و ارباعه و ما فی کل ربع من عجائب العلوم و غرایبها من انحاء الظاهر و الباطن و شرح قول امیرالمؤمنین علیه السلام من قوله فی هذا العلم سئلتمونی عن اخت النبوة و عصمة المروة الناس یعلمون ظاهرها و انا اعلم ظاهرها و باطنها فما هو الا ماء جامد و هواء راکد و ارض سائلة و نار حائلة الحدیث ، و ذکر باطن هذا العلم و اسراره و اطواره بحیث تحیرت العقول و الالباب فی فضل ذلک الجناب و لیظهر انه هو الذی تعلم من امیرالمومنین ذلک الباطن بلحن الخطاب من قوله علیه السلام نحن العلماء و شیعتنا المتعلمون و قوله
علیه السلام ما من احد احبنا و زاد فی حبنا و اخلص فی معرفتنا و سئل عن مسئلة الا و نفثنا فی روعه جوابا لتلک المسألة  
و فی علم الاعداد و الاوفاق اتی بما عجز عنه اهل الخلاف و الوفاق و بین اسرارها و اظهر انوارها و ابان ما خفی علی غیره من وضعها فی اشکالها و هیئاتها و وضع الاشکال
و اوضح المقال بواضح الاستدلال و ذکر مبدء الاشکال و اصلها و اباها و امها و بین حقیقة الشکل المثلث و المربع الی المأة فی المأة بما یضیق بذکرها المجال .
و فی علم
الحروف تصرفه فیه معروف و فی علم البسط و التکسیر لم‌یکن له نظیر 
و فی علم
الجفر له قواعد مقررة و قوانین مقننة من کلیات العلم و جزئیاته و اصله و مبدئه و منتهاه و حقیقة الجفر و مبدء اشتقاقه و اصل تحققه عن النبی و الولی سلام الله علیهما
و فی علم
الطب استاد الفن و له استخراجات و استنباطات یعجز عنها علماؤه و قد ابرز من هذا العلم فی علمیات الطب ما لم‌یکن له عنوان فی کتبهم و هو علم الضم و الاستنتاج و قد اظهر فیه الغرایب و ابان عن عجائب المطالب 
و فی علم التفسیر قد اتی اعلی الله مقامه و رفع فی الدارین اعلامه من مدلولات الاخبار و واضحات الآثار بما لم‌یذکره المفسرون و لم‌یعثر علیه الا الاقلون و قد
ذکر جهات التفسیر من تفسیر الظاهر و ظاهر الظاهر و الباطن و باطن الباطن و التأویل و تأویل التأویل و باطن التأویل و بین الفرق بین هذه التفاصیل و وجوهها و شرایطها و آدابها و سائر احوالها و کیفیة اجرائها 
و فی علم
الحدیث هو سید المحدثین و سند المحققین
اما فی علم
الدرایة فهو الرافع لاعلامها و المنیر لظلامها و المجیب عن الشکوک و الشبهات التی ترد علیها
و اما فی علم
الرجال فهو اکثر الممارسین لهم تتبعا و ازیدهم حفظا و قد کان اعلی الله مقامه یحفظ فی کل رجل رجل من الروات جمیع الاقوال فیه من المدح و القدح و تحقیق الحق و ترجیح الصدق فهو فی حفظ الرجال من عجائب الزمان 
و فی علم
الاصول مهذب قواعدها و مقنن قوانینها و العالم بجمیع مسائلها و المطلع علی الاختلافات الواقعة فیها و محقق مطالبها و مبین فوائدها و شارح کیفیة الاستنباط منها ،
و فی علم الفقه هو اعلم الفقهاء و المجتهدین صاحب القوة
القدسیة و الملکة الالهیة المطلع علی الفتاوی و الاقوال و لم‌یکن یشذ عنه شیی‌ء من المسائل و سائر الاحوال اکثرهم حفظا بالفتاوی و اشدهم اطلاعا علی مواقع الاجماعات من المرکبة و المحققة و الاجماع المشهوری و المحصل الخاص و العام و مارأیته اعلی الله مقامه فی مدة کونی معه من السنین و الشهور ان یحتاج فی مسألة من المسائل التی یسئل عنها الی مراجعة و نظر بل کان مستحضرا لجمیع ادلتها و شقوقها و اختلاف العلماء فیها و هذا من عجائب الکرامات له اعلی الله مقامه ان افتریته فعلی اجرامی و انا بری‌ء مما تجرمون
و فی علم الکلام و الحکمة العملیة و النظریة باقسامها اصولا و فروعا قد اتفقت الکلمة علی انه لم‌یسبقه فیها سابق بل و لایلحقه لاحق و هکذا الکلام فی سایر العلوم من العلوم الظاهریة و الباطنیة و الحقیقیة و المجازیة و الاصولیة و الفروعیة لاسیما علم التواریخ و السیر و معرفة القرون الماضیة و الامم السعیدة و الهالکة و ما وقع فی العالم من عجائب الامور و غرائب حوادث الدهور
و معرفة عجائب المخلوقات و غرائب المصنوعات و الحوادث اللیلیة و النهاریة و معرفة علم السماء و العالم من ربط العلویات و مزج السفلیات بآثار اشعة العلویات و حدوث الآثار الغریبة منها و هی مبدء علم الطلسمات و معرفة طبایع السفلیات و مزاج الطبیعیات و معرفة قران الحرکات من السریعة و البطیئة و المعتدلة و نسبتها بحروف الصفات المنشعبة عنها العلوم الاربعة السیمیا و اللیمیا و الهیمیا و الریمیا و معرفة علم تجوید القرآن و الترتیل فی القراءة من حفظ الوقوف و اداء الحروف و الاستقامة فی الاداء عند القراءة من معرفة الامور الثلاثین التی نصفها من محسنات القراءة و نصفها من المستهجنات فیها و معرفة الحروف و صفاتها و قراناتها و نسبة کل حرف مع الحروف کلها فان له فی هذا العلم باعا واسعا و یدا طولی بحیث اعترفت القراء ممن شاهدناهم بالعجز عن البلوغ الی عشر معشار ما عنده اعلی الله مقامه و معرفة علم کتابة القرآن و رسم الخط فی الکتابة فان بعض الکلمات لها صور مخصوصة لاتجری تحت قاعدة الخطوط المعروفة و سایر العلوم من علم التطبیق و علم الکتاب التکوینی و الکتاب التدوینی و الکتاب التشریعی و الشرع الوجودی و الوجود الشرعی و من علم المیزان میزان العلوم بالمشاعر و میزان المشاعر بالمیزان القویم و القسطاس المستقیم و علم احوال الکلام و ما یقتضیه من القرانات الحاملة لقضاء الله و قدره بانحاء المشیات و هکذا سایر العلوم التی طویت ذکر بعضها و نشرت ذکر بعضها و ما خفی علی اکثر و اکثر . و من العجائب التی لاتنقضی و الغرائب التی لاتفنی و لاتتصرم انه اعلی الله مقامه و اشاد شأنه و رفع فی الدارین اعلامه کان یستخرج هذه العلوم و الاحوال کلها من الکتاب و السنة و یستدل علیها بالحکمة و المجادلة و الموعظة الحسنة و یأتی بکل مسألة من هذه الفنون المتشتة بآیة من محکمات الکتاب و حدیث من محکمات الاحادیث و دلیل عقلی من العقل المستنیر بنور الشرع و مثال من العالم من الآیات المرئیة و الامثال المضروبة من قوله تعالی سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی انفسهم حتی یتبین لهم انه الحق الآیة ، و قوله تعالی و یضرب الله الامثال للناس و مایعقلها الا العالمون و قوله تعالی و لقد صرفنا فی هذا القرآن من کل مثل فابی اکثر الناس الا کفورا و هذا امر صعب بعید المنال عزیز الوصال لایناله الا من له عنایة خاصة من الله و تسدید ظاهر من آل الله فان انکرت شیئا من هذا الذی ذکرنا فها کتبه تتلی علیک و صحف بیناته تدل علیه و انموذج من بقایا بعض آثاره تنبئک علیه ، ان آثارنا تدل علینا . فلما نظر علماء یزد و اهل الادب منهم الی هذا الفضل البارع و الحبر الجامع و رأوا زهده البالغ و انه لایزاحم احدا و لاینازع احدا فیما عنده و هو الوقور الذکور الشکور حسن الاخلاق طیب الاعراق جمع بین العلم و العمل و احاط بالفضل الجلل اذعنت له العلماء و اقرت بفضله العرفاء و الادباء و الفصحاء و الشعراء و اصحاب الصنایع لانه کان عالما بها مثل الخیاطة و النساجة و النجارة و صنع آلات الحدید و الصفر و الذهب و الفضة و استعمال الفلزات المنطرقة و الغیر المنطرقة و المعادن الجامدة و المائعة . و ماادری ما اقول و ای شیی‌ء منه اصف و ای کمال اذکر و نوره لایخفی و فضله لایحصی ،
لو جئته لرأیت الناس فی رجل و الدهر فی ساعة و الارض فی دار
و لقد صحبته اعلی الله مقامه فی الحضر و السفر لم‌اجد ( فلم‌اجد خ‌ل ) منه الا اشرف الخبر و کل یوم یتجدد فیه اعتقادی و یزید علیه اعتمادی و وثوقی لما کنت اشاهد منه دائما من الآیات البینات و الدلائل الواضحات الظاهرات و الحجج البالغات ما تحیر عنده العقول و الالباب و لانشک ( لایشک خ‌ل ) انه من لدن رب الارباب و تسدید الائمة الاطیاب سلام الله علیهم فی المبدء و المآب و بلدة یزد اذ ذاک الوقت کانت مجمع العلماء و معدن الفضلاء الذین علیهم العمل مثل الملا اسماعیل العقدائی الفاضل الکامل و المجتهد الواصل مرجع اهل البلد و مقدمهم و زعیمهم کان ینفذ فیهم حکمه و یمضی علیهم امره یقیم الحدود الشرعیة من قتل و قطع و تعزیر و امثال ذلک و له فهم
وقاد جسور فی الامور لاینازعه غیره بحیث یقدر ان یوهن امره و فیها العالم الفاضل الکامل الواصل جامع المنقول و المعقول العالم بالفروع و الاصول مالک ازمة التحقیق و التدقیق المولی الولی الحاج رجبعلی فانه کان عالما کاملا متفننا فی العلوم مرجعا فی غالب الرسوم و فیها الفاضل المدقق المحقق المیرزا علیرضا فانه کان فاضلا ادیبا اریبا عالما بفنون العلوم لاسیما علم اللغة و سایر علوم الادب و فیها السید الجلیل العالم المجتهد الکامل السید حیدر و فیها الحکیم المتقن الملا مهدی و فیها العالم الجلیل السید النجیب النبیل الآمیرزا سلیمان و فیها العالم الکامل المیرزا محمدعلی المدرس و غیرهم من العلماء الفحول من اهل المنقول و المعقول و سایر الطلبة المشتغلین و المراهقین مثل جناب الآخوند الملا حسین الیزدی و الملا حسین الکرمانی و الملا ابوالقاسم و غیرهم من امثالهم و الکل منهم قد انقادوا لجنابه و اعترفوا ببالغ فضله و بارع علمه و لم‌یختلف علیه اثنان لا فی علم و لا عمل و کانوا یقدمونه علی انفسهم فی کل حال یقتضی تقدیم احد من العلماء کصلوة الجمعة و الاعیاد و الجماعات و الجنایز اذا حضروا الجمیع فقوله مقدم و ان اختلفوا فهو الحکم و قوله محکم . فاشتهر خبره اعلی الله مقامه و انتشر امره و صیت فضله فی البلاد الی ان اخبر السلطان فتحعلی‌شاه تغمده الله برحمته فاشتاق الی ملاقاته و تشوق الی رؤیته من عظم ما سمع من غزیر علمه و واسع فضله فکتب الی عامله بیزد ان یشخصه الیه مکرما معظما فلما عرضوا علیه اعلی الله مقامه ملتمس السلطان ابی ان یقبل و امتنع عن المسیر الیه فلما افتهم السلطان اعاد علیهم و کرر لهم ان یلتمسوه فاتوا الیه ملتمسین خاضعین مظهرین له انک اذا لم‌تسر الیه نخاف من ضرره فلما سمع ذلک منهم اجاب ملتمسهم و مقترحهم فعزم المسیر و ارسلوا فی خدمته جناب العالم الفاضل المیرزا علیرضا و کان فی صحبته متولی خدمته الی ان وصلوا دارالسلطنة طهران و تواجه مع السلطان و تلقاه بغایة الاعزاز و الاعظام و عرف محله و مرتبته و انزله منزلته و کل من کان فی طهران من العلماء الکاملین و الطلبة المشتغلین واجهوه بکمال الاعزاز و الاحترام و لم‌یختلف علیه اثنان و لم‌یطعن علیه احد و لم‌یزد ( لم‌یرد خ‌ل ) علیه احد قط ، ثم عرض علیه السلطان المقام عنده و الانتقال من البصرة باهله و عیاله الی ایران و السکنی فی طهران فاجاب اعلی الله مقامه احد شقی سؤاله و هو الانتقال الی ایران و لم‌یجب الی السکنی فی طهران و قال له اعلی الله مقامه اما السکنی فی محل انت فیه فلا لانی اذا سکنت فی مسکن انت فیه ای الحالتین ترید ان تسلک معی اترید ان اکون ذلیلا عندک ام عزیزا اما الذلة فلایقتضی مقامک معی ان تجریها و اما العزة فلاتحصل لان السلطان مرجع امور الرعیة و مدار السلطنة لایکون الا بقبض و بسط و قتل و قطع و اخذ و عطاء و اذا رأی الناس اقبالک علی و اصغائک منی یقصدونی فی حوائجهم و مقاصدهم ان لم‌اجب کنت مکروها عندهم مبغوضا لدیهم و ان اجبهم و اعرض علیک ما یریدون فانت لاتخلو اما ان تقبل منی و تعطی کلما یریدون ام لا اما الاول فلااریک تفعل بزعمک ان امر السلطنة یختل و نظم المملکة یفسد ففی هذه الصورة کنت ذلیلا فالاحسن لی و لک ان اسکن بلدة نائیة عنک و الکل بلادک و این ما کنت فعندک فاستحسن قوله الشریف و جعل الیه اختیار المسکن فاختار یزد مسکنا و رجع الیه و امر السلطان من یذهب الی البصرة و یأت بعیاله مکرمین محتشمین و سکن فی یزد مدة مدیدة اکثر من خمس سنین علی احسن حال ( و ارخی بال خ‌ل ) مشغولا بالتدریس و نشر العلوم و اظهار غرایب الرسوم .
و لما اشتهر عند الناس بعض مطالبه مما هو غیر معروف بقوا یلهجون به و یستغربون منه فامر اعلی الله مقامه من یصعد المنبر و یخطب و یقول ایها الناس ان للعلم ظاهرا و باطنا و هما متوافقان متطابقان لایختلفان و لایتناقضان الظاهر علی طبق الباطن و الصورة علی مثال الحقیقة و قد قال مولانا الصادق علیه السلام ان قوما آمنوا بالظاهر و کفروا بالباطن فلم‌یک ینفعهم ایمانهم شیئا و ان قوما آمنوا بالباطن و کفروا بالظاهر فلم‌یک ینفعهم ایمانهم شیئا و لا ایمان ظاهرا الا
بباطن ایها الناس ان اهل الظاهر قد اقرهم رسول الله صلی الله علیه و آله علی ما هم علیه و لم‌یغشهم و لم‌یخنهم و لم‌یقرهم علی باطل حاشاه ثم حاشاه فما اتفق علیه اهل الظاهر من قول او فعل او اعتقاد فهو الحق الذی لا شک فیه و لا ریب یعتریه و ما کان من الباطن و الاسرار ما یوافق الظاهر و یطابقه و لایخالفه و لایناقضه فهو الحق الذی لا شک فیه و لا ریب یعتریه و ما کان من الباطن ما یخالف الظاهر و یناقضه فاحدهما یثبت و الآخر ینفی فذلک باطل یجب الاعراض عنه و لایجوز الاصغاء الیه فانه مخالف للواقع و فی ذلک تکذیب علی الله سبحانه و رسوله فما ینسب الی من الباطن و الظاهر ان کان یوافق ظاهر ما علیه الفرقة المحقة فذلک قولی و قد قلته و ما خالف ظاهر ما علیه الفرقة المحقة فذلک لیس قولی و ماقلته و انا بری‌ء الی الله من ذلک القول و الاعتقاد کما برئ الله و رسوله ایها الناس لاتختلفوا فتهلکوا و لاتناقضوا فتنازعوا فتفشلوا و تذهب ریحکم و اصبروا ان الله مع الصابرین فنزل الخطیب فسکنت الانفاس و اجتمعت الحواس و علم المقیاس و تبین للناس الحق الواضح و ما یوسوس فی صدورهم الخناس و بنوا علی هذا الاساس و لم‌یزل صیته فی ازدیاد و محبته ترسخ فی الفؤاد .
و قد سافر الی مشهد مولانا و سیدنا علی بن موسی الرضا علیهما السلام ثلاث مرات و اجتمع علیه علماء ذلک المشهد و هم الفحول الذین یرجع الیهم فی الفروع و الاصول و هم المشهورون المعروفون جلی ( علی خ‌ل ) مقامهم و شهرة امرهم تغنی عن ذکر اشخاصهم کالاخوة المقدمین المعظمین المیرزا هدایة‌الله و المیرزا داود و المیرزا عبدالجواد و خالهم المقدم المعظم فحل العلماء الآقا ابومحمد و السید الجلیل و المولی النبیل العالم الفاضل الزاهد العابد جناب المیرزا معصوم و غیرهم من العلماء الاعیان قد قدموا جناب الشیخ اعلی الله مقامه و انار برهانه و عظموه و بجلوه و راعوا احترامه و اعزازه و اکرامه معترفین له بالفضل و العلم الغزیر و کذا سائر العلماء المجاورین فی ذلک المشهد المقدس و المحل الاقدس من الطلبة و المحصلین
لم‌یصدر منهم ابدا ما ینافی احترامه و لا اعظامه .
ثم لما رجع الی یزد و عزم التوجه الی العراق مجیبا لامیر المؤمنین علیه السلام حین دعاه فی عالم الرؤیا صار یوم خروجه باهله و عیاله من بلدة دارالعبادة علی اهلها یوم مشوم اصابهم کدر شدید و حزن عظیم و قد احتالوا و عالجوا لمنعه من الخروج حیلا و معالجات لعله اعلی الله مقامه یبقی عندهم لانه کان برکتهم و به دوام شوکتهم و لکنه ماافادت تلک المعالجات و لا الحیل شیئا و قد خرج عنهم و هم بین باک و باکیة و مکدر و محزون و لم‌یفرح و لم‌یرض احد فیما اعلم بخروجه فلما خرج و وصل الی اصفهان و کنت بخدمته الشریفة تلقاه اهل اصفهان لاسیما علماؤهم و حکامهم و اعیانهم باحسن ملقی و عظموه غایة التعظیم و بجلوه غایة التبجیل و لم‌یکن احد فیها من یزری علیه او ینسب شیئا مما لایحسن الیه و بلدة اصفهان اذ ذاک الزمان کهذا الزمان سرة ایران مجمع العلماء الفحول و معدن فضلاء المعقول و المنقول و فی ذلک الزمان فیها روضة
العلم مخضرة و سوق المعرفة و الفضل عامرة و فیها من اعیان العلماء من الفقهاء و الحکماء ما یعجز عن بیان وصفهم اللسان و لایتحمل درک معالم فضلهم الجنان مثل جناب السید الاجل السند الانبل مرجع الانام حجة الاسلام موئل الاصاغر و الاکابر السید محمدباقر و مثل العالم الفاضل العامل و الکامل علامة الدهر و وحید العصر ذو الفهم العالی المستقیم و المولی الولی الحمیم الحاج محمدابراهیم الملقب بالکرباسی و العالم العامل و الفاضل الکامل الورع التقی الشیخ محمدتقی و العالم المتقن و الفاضل المؤتمن قدوة العلماء الاطیاب المیرزا باقر النواب و الحکیم العظیم و العالم الحمیم ذو الفهم الراسخ و الفضل الباذخ العلی الولی الملا علی النوری و العالم الکامل الملا محمدعلی النوری و الفاضل الجلیل الملا اسماعیل الملقب بواحد العین و العالم الاعلی الانور الازهر الملا علی‌اکبر و المولی الاولی صاحب الریاسة الکبری الآقا میر محمدحسین سلطان العلماء و غیرهم من العلماء العظام و الفضلاء الفخام الذین هم المرجع فی کل نقض و ابرام و هؤلاء العظام قد سلکوا مع ذلک الشیخ الجلیل ذی المجد الاثیل و الاصل الاصیل احسن المسلک و راعوا معه غایة الاحترام و الادب و سلموا قوله فی کل مقصد و مطلب استنسخوا ( استحسنوا خ‌ل ) رسائله و کتبه و نشروا فضائله و مناقبه و مدحوه فی کل مکان و کان بذکر محامده و مفاخره کل واحد منهم رطب اللسان و قد اشتهرت کتبه عندهم لاسیما شرح‌الزیارة الجامعة و غیره من سائر الرسائل و اجوبة المسائل و لم‌یعثروا فیها علی خلل و لم‌یطلعوا علی زلل مع انه اعلی الله مقامه قد خالف الحکماء الاشراقیین و الرواقیین و المشائین فی مسائل کثیرة و اصر علی بطلانها و هدم بنیانها و الحکماء الذین فی اصفهان کلهم حملة تلک المطالب و مروجوا تلک المسائل فمع ذلک کله لم‌یجسر احد ان یعیب علی کلمة من کلماته او علی مطلب من مطالبه و غایة ما کانوا یقولون ان المطلب واحد و اللسان مختلف و لایشکون ان ما علیه مولینا الشیخ حقا و لکنهم یدعون ان ذلک هو الذی یقوله الحکماء .
و بالجملة
کلهم اقروا له و صدقوه و اعترفوا بفضله و لم‌یذکره احد بعیب و لادخل فی قلب احد من جهته ریب و قد سأل جناب المولی العلی الملا علی النوری عن نسبة مقامه مع مقام المرحوم آقا محمد البیدآبادی فاجاب المرحوم بان التمییز لایکون الا بعد بلوغ الممیز لمقامهما و انا منحط عن مقامهما غیر بالغ لمرتبتهما فی الفضل و العلم فکیف یسعنی الترجیح 
و بالجملة
قد جلس عندهم اربعین یوما باعز ما یکون و کان اکرم وارد علیهم و اشرف وافد لدیهم (خ‌ل‌) لاینکرون فضله و لا مقامه من العلم ثم خرج من عندهم و هم یحبون بقاءه لدیهم متأسفین لمفارقته متولهین لمجاورته و لکن ماوسعهم ان یکلفوا الشیخ و یصروا علیه بالبقاء عندهم لما اطلعوا علی امر الرؤیا و وجود المستقبلین من طرف الشاهزادة ، ما کلما یتمنی المرء یدرکه 
و بالجملة لما خرج و سار الی ان وصل کرمانشاهان استقبله الشاه‌زاده المعظم فی موکبه و معه خلق عظیم ثم
ادخله البلد بمن معه فی عزة عظیمة و شأن کبیر استقبلته علماء البلد کافة و حکامها (خ‌ل‌) و اعیانها و اشخاصها الی ان دخل البلد فاستدعی و الح علیه بالبقاء عنده و حیث کان مأمورا بالتشرف الی اعتاب الائمة الاطیاب لم‌یجبه الا بعد الرجوع عن زیارة المشاهد الشریفة فجهز له ما یبلغه ذلک و تشرف بتقبیل العتبات العالیات و رجع الی کرمانشاهان فاستقبله الشاهزادة (خ‌ل‌) بطور یلیق به و استقر فیها فبقی بین علمائها مدة مدیدة و سنین عدیدة متفقین علی فضله و جلالته و علو مقامه و نبالته و زهده و ورعه و تقویه و اعراضه عن الدنیا و انکبابه علی ما یوجب التقرب الی الله و الزلفی و لم‌یذکر احد من اولئک الاعلام و الفضلاء الکرام الفخام الاخوة الاربعة الذین هم الاربعة المتناسبة فی الفضل و العلم و الریاسة و الجاه و المنزلة و حسن العقیدة و هم العالم الجلیل الانور الازهر الآقا محمدجعفر و العالم الکامل الممجد المؤید الآقا احمد و العالم الجلیل النبیل الآقا محمداسماعیل و العالم الکامل و الفاضل الفاصل المؤید بلطف الله الودود الآقا محمود اولاد العالم العلم المولی الاولی الولی الآقا محمدعلی ابن استاد الکل و مرجعهم فی الجل و القل ذو المزایا و المفاخر الآقا محمدباقر البهبهانی تغمده الله برحمته و اسکنه بحبوحة جنته و غیرهم من اجلاء العلماء القاطنین فی تلک البلدة مع عامة الطلبة المشتغلین من المحصلین سلکوا معه احسن المسالک و نزلوه عندهم باحسن منازل الشرف و لم‌یزل عندهم عزیزا کریما لیس لاحد فیه مهمز و لا لقائل فیه مغمز و قد زار فی مدة مقامه بکرمانشاهان ائمة العراق مرات عدیدة و فی کل مرة یجتمع مع العلماء و الفضلاء الساکنین فی تلک الاعتاب مثل السید السند الجلیل و المولی الاولی النبیل العارف بمعارف التنزیل المجتهد المطلق عند المخالف و الموافق المؤید بلطف الله الخفی و الجلی سیدنا میر سیدعلی الطباطبائی و السید الاوحد المؤید الممجد السید علی‌محمد و الشیخ المولی الاولی المؤتمن العالم المتقن الشیخ حسن بن الشیخ محمدعلی سلطان و الشیخ الافخر و العالم الاطهر الشیخ خلف ابن عسکر هؤلاء العلماء مجاوری سیدالشهداء علیه التحیة و الثناء . 
 و الشیوخ الاجلاء النبلاء العلماء اولاد شیخنا الاجل و مولانا الاکمل الانبل الطاهر المطهر الشیخ جعفر و العالم الجلیل المبرء عن کل شین مجمع الفخر و الشرف الشیخ حسین نجف و الشیخ الجلیل و العالم النبیل حسن الاحوال الشیخ خضر شلال و السید الاطهر و النور الازهر و البدر الانور جامع الفضل الجلل حائز مرتبتی العلم و العمل العارف بکتابی التکوینی و التدوینی السید باقر القزوینی و غیرهم من العلماء الاطهار و الفضلاء الاخیار من ساکنی مشهد النجف الاشرف علی مشرفها آلاف التحیة و الشرف . و السادة الاطهار و الفضلاء الاخیار السید الانور السید رضا شبر و السید العالم الجلیل ذو التصانیف المشهورة و المؤلفات المعروفة السید الاواه السید عبدالله شبر و السید العالم و الفاضل الحاسم المولی الولی السید لطفعلی و السادة الاعلام و الفضلاء الکرام و النجباء الفخام السید المولی المتقن السید حسن و السید الممجد المسدد السید محمد ابنی السید الجلیل المولی النبیل السید المؤتمن السید محسن و السید العالم السید هاشم ابن السید راضی و الشیخ الاجل و المولی الانبل و العالم الافضل المولی الاواه الشیخ اسدالله و سائر العلماء القاطنین فی مشهد سیدنا و مولانا الکاظم علیه السلام . و هولاء العلماء الاعلام و الفضلاء الکرام فی تلک العتبات المشرفات فی کل مکان اذا حل مولانا الشیخ به کانوا یعظمونه و یمجدونه و یبجلونه و ینزلونه احسن منازل التکریم و التوقیر و لاسیما السید الاول المیر سیدعلی کان رحمه الله یبالغ فی تعظیمه و تکریمه و کان یسمیه العالم الربانی و کان متحیرا فی تبحره فی العلوم و معرفته بجوامع الرسوم و یقول انه لا ریب ان ذلک من تأیید الحی القیوم و کان اعلی الله مقامه یدرس مدة اقامته فی مشهد الحسین علیه السلام فی الرواق المقدس فی شرح الرسالة العلمیة للملامحسن الکاشانی و کان یحضر درسه علماء الطلبة و المحصلین و کانت الالسن متفقة فی مدحه و جلالته و کونه جامعا للعلوم عارفا بحقایق الاشیاء سالکا مسلک ائمة الهدی لم‌یتکلم احد علیه بما لایحسن و لایجسر احد ان یتفوه بما لایلیق و لقد اوتی لجناب السید المذکور تغمده الله برحمته کراریس من بعض رسائل الشیخ و قیل له انظر ما تری فیها من حق او باطل فاخذها و جعلها عنده یومین و اتی بها فی الیوم الثالث رافعا یدیه الی السماء مستشهدا بالله و برسول الله صلی الله علیه و آله و بامیر المؤمنین و بفاطمة الزهراء و باقی الائمة واحدا بعد واحد مسمیا باسمائهم مستشهدا بهم و مقسما بحقهم انه مایعرف شیئا مما فی هذه الکراریس من المطالب العالیة و المقاصد السنیة و لیس ادراکها شغلی و لا تلک المطالب فنی و انا مااعرف الا المطالب الاصولیة و الفقهیة ما لی و الخوض فی هذه اللجج الغائرة التی غرقت فیها سفن کثیرة و اتفق فی بعض سنی زیارته (ره‌) لائمة العراق علیهم السلام اجتمع مع العالم العلم الهمام الحبر القمقام فخر المحققین و قدوة المجتهدین مولی الافاخم الآمیرزا ابی‌القاسم القمی و شاهد منه (ره‌) کمال الاکرام و الاعظام و شهد له بالفضل الواسع لما نظر الی بعض رسائله فی الفقه و کذلک اجتمع مع الشیخ الجلیل و العالم النبیل و الفاضل الفاصل الواصل رئیس المحدثین البصیر بمرایا الامور جناب الشیخ حسن بن المرحوم الشیخ حسین آل‌عصفور وفقه الله لمراضیه و هو امده الله و ابقاه لم‌یزل فی فضله و جلالة شأنه رطب اللسان الی الآن و هکذا دأب سلوک اولئک الاعلام معه اشاد الله شأنه و انار برهانه و لم‌یعهد من احد منهم من هؤلاء الفحول الذین ذکرنا اسماء بعضهم و اهملنا ذکر اکثرهم ان یزروا علیه بعیب او یدخل فی احدهم من جهته ریب او یثبت له نقصا او یتکلموا بما لایحسن او یتفوهوا بما لایلیق و هذا شیئ معلوم یشهد علیه العدو و الصدیق و المؤالف و المخالف فاذا انکره احد فقد انکر الشمس فی رابعة النهار و قد زاحم البدیهی و صادم الضروری و اتی بما ینکره کل احد فلو صدق هذا المنکر مصدق فقد صدق منکر الشمس عند الزوال و لااظن احدا من العقلاء و ان بلغ فی التعصب و العناد ما بلغ ینکر ما قلنا و لایصدق هذه الدعوی . هذا حال العلماء الذین عاصرناهم و شاهدناهم و شاهدنا اتصالهم معه و حسن سلوکهم و هؤلاء هم علماء الشیعة و سناد الشریعة و هم المرجع فی المهام و المعتمد فی کل نقض و ابرام و هم الرؤساء الذین علیهم مدار الاحکام من الحلال و الحرام . 
و اما العلماء العظام و الفضلاء الفخام ممن لم‌نشاهدهم و شاهدوا مولانا الجلیل و استادنا النبیل و عظموه و مجدوه و اقروا له بالفضل و حسن الحال مثل السید السناد و المولی العماد الذی علیه الاعتماد المولی الاولی المهتدی السید مهدی الطباطبائی بحر العلوم و منبع الرسوم الواحد فی عصره و الفرید فی دهره تغمده الله برحمته و اسکنه بحبوحة جنته و مثل السید الجلیل و المولی النبیل و الفاضل النحریر العالم الربانی المیرزا مهدی الشهرستانی و مثل الشیخ الاوحد و العالم الفرد الدر الافخر الشیخ جعفر النجفی و مثل العالم المحقق و الفاضل المدقق العالم الربانی و الفاضل الصمدانی و الفرد الذی لیس له ثانی فرید عصره و واحد دهره المحقق المدقق البصیر بخفایا الامور جناب الشیخ حسین آل‌عصفور و هؤلاء الاعلام و الامناء الکرام و الفضلاء الذین علیهم النقض و الابرام هم الرؤساء فی عصرهم و کل واحد رئیس فی قطر و ان لم‌نشاهدهم و مافزنا بشرف ادراک خدمتهم حتی نری سلوکهم معه حتی نشهد شهادة عیان و لکنا وجدنا کتاباتهم فی الاجازات التی کتبوها له بعضهم بخطه فهی تدل علی کمال اعتقادهم فیه .
فمنها اجازة السید الاجل الاول و هو بحر العلوم التی کتبها بیده و رأیتها بخطه و هذه صورتها ، الی ان قال : و بعد فلما کان من حکمة الله البالغة و نعمه السابغة ان جعل لحفظ دینه و احکامه علماء مستحفظین لشرایعه و احکامه صار یتلقی الخلف عن السلف ما استحفظوا من علوم اهل الحکمة و الشرف فبلغوا بذلک اعلی المراتب و نالوا به اتم المواهب و کان ممن اخذ بالحظ الوافر الاسنی و فاز بالنصیب المتکاثر الاهنی زبدة العلماء العاملین و نخبة العرفاء الکاملین الاخ الاسعد الامجد الشیخ احمد بن الشیخ زین‌الدین الاحسائی زید فضله و مجده و اعلی فی طلب العلا جده و قد التمس منی ایده
الله تعالی ، الی ان قال : فسارعت الی اجابته و قابلت التماسه بانجاح طلبته لما ظهر لی من ورعه و تقویه و نبله و علاه فاجزت له وفقه الله لسعادة الدارین و حباه بکلما تقر به العین روایة الکتب الاربعة ، الی آخر کلامه زید فی اکرامه و انعامه و هی اجازة لیست بمبسوطة و لا بمختصرة بل امر بین الامرین .
و منها اجازة السید السند الثانی المیرزا مهدی الشهرستانی
و هذه صورتها ، الی ان قال : و بعد فیقول العبد الراجی عفو مولاه محمدمهدی الموسوی الشهرستانی اصلا و الکربلائی مسکنا بفضل ربه العمیم بصره الله عیوب نفسه و جعل یومه خیرا من امسه حیث ان الشیخ الجلیل و العمدة النبیل و المهذب الاصیل العالم الفاضل و الباذل الکامل المؤید المسدد الشیخ احمد الاحسائی اطال الله بقاه و اقام فی معارج العز و ادام ارتقاه ممن رتع فی ریاض العلوم و کرع من حیاض زلال سلسبیل الاخبار النبویة قد استجازنی فیما صحت لی روایته ، الی ان قال رحمه الله : و لما کان دام عزه و علاه اهلا لذلک فسارعت الی اجابته و انجاح طلبته و لما کان اسعاف مأموله فرضا لفضله و جودة فطنته فاقول ، الی آخر مقاله رضوان الله علیه .
 و منها اجازة الشیخ الافخر الشیخ جعفر رحمه الله و هذه صورتها الی ان قال : اما بعد فان العالم العامل و الفاضل الکامل زبدة العلماء العاملین و قدوة الفضلاء الصالحین الشیخ احمد بن المرحوم المبرور الشیخ زین‌الدین قد عرض علی نبذة من اوراق تعرض فیها لشرح بعض کتاب تبصرة المتعلمین لآیة الله فی العالمین و رسالة صنفها فی الرد علی الجبریین مقویا فیها رأی العدلیین فرأیت تصنیفا رشیقا قد تضمن تحقیقا و تدقیقا قد دل علی علو مقام مصنفه و جلالة شأن مؤلفه فلزمنی ان اجیزه ، الی آخرها و منها اجازة الشیخ الاجل العاری عن المین و هذه صورتها : و بعد فیقول فقیر الله المجازی حسین ابن محمد بن احمد بن ابراهیم البحرانی الدرازی ، الی ان قال : التمس منی من له القدم الراسخ فی علوم آل‌بیت محمد الاعلام و من کان حریصا علی التعلق باذیال آثارهم علیهم الصلوة و السلام ان اکتب له اجازة وجیزة ، الی ان قال : و هو العالم الامجد ذو المقام الانجد الشیخ احمد بن زین‌الدین الاحسائی ذلل الله له شوامس المعانی و شید به قصور تلک المبانی و هو فی الحقیقة حقیق بان یجیز و لایجاز لعرافته فی العلوم الالهیة علی الحقیقة لا المجاز و لسلوکه طریق اهل السلوک و اوضح المجاز لکن اجابته مما اوجبته الاخوة الالهیة الحقیقیة المشتملة علی الاخلاص و الانجاز و کان فی ارتکابها حفظا لهذا الدین و کمال الاحراز فاستخرت الله سبحانه و سألته الخیرة فیما اذن و اجاز و ان یجعله ممن بالمعلی و الرقیب من قداح عنایته قد فاز و حاز فاجزت له ، الی آخر ما قال تغمده الله برحمته و اسکنه بحبوحة جنته . و قد ذکرنا سابقا مقالة السید الطیب الطاهر المولی العلی المیر سیدعلی و ما شاهدناه من سلوکه معه اعلی الله مقامه و لکنی عثرت علی اجازة منه له فاحببت ان اوردها و هذه صورتها ، الی ان قال : و بعد فیقول العبد الخاطی ابن محمدعلی علی الطباطبائی اوتی کتابه بیمناه و جعل عقباه خیرا من دنیاه ان من اغلاط الزمان و حسنات الدهر الخوان اجتماعی بالاخ الروحانی و الخل الصمدانی العالم العامل و الفاضل الکامل ذی الفهم الصائب و الذهن الثاقب الراقی اعلی درجات الورع و التقوی و العلم و الیقین مولانا الشیخ احمد بن المرحوم الشیخ زین‌الدین الاحسائی دام ظله العالی فسئلنی بل امرنی ، الی آخر ما قال اعلی الله مقامه
و هذه کلماتهم و اجازاتهم و له اعلی الله مقامه اجازات کثیرة من علماء کثیرین ترکت ذکرها خوفا للتطویل و اقتصرت علی ذکر کلمات هؤلاء الافاضل العظام و الاکابر الفخام الذین هم الرؤساء فی الاسلام فتبین لک مما بیناه ان جمیع علماء الاسلام فی جمیع الاقطار المعروفة و البلدان المشهورة مثل البحرین و القطیف و الاحساء و المشاهد المشرفة مثل النجف الاشرف و مشهد الحسین علیه السلام و مشهد الامامین الهمامین الکاظمین علیهما السلام و غیرها من سائر بلدان العراق مثل البصرة و الحلة و بغداد و الجزائر و الفلاحیة و عراق العجم مثل کرمانشاهان و همدان و بروجرد 
و طهران و قم و اصفهان و شیراز و کاشان و خراسان مثل طوس و نیشابور و سبزوار و طبس و تون و کرمان و یزد و رشت و قزوین و غیرها من سایر البلدان جمیع علماءها و رؤسائها کلمتهم مجتمعة و مقالاتهم متفقة علی جلالة شأنه و نبالة مکانه مع انتشار رسائله و اشتهار کتبه و مصنفاته و اجوبة مسائله و شرحه علی الزیارة الجامعة و شرحه علی الحکمة العرشیة للملاصدرا و شرحه علی المشاعر له و شرحه علی الرسالة العلمیة للملامحسن و سائر مصنفاته کلها بل اغلبها وصلت الی هؤلاء الابرار و النجباء الاطهار و لم‌یطعن فیه احد و لم‌یذکره بعیب ابدا و قد اتفقت کلمة علماء الاسلام ممن شاهدوه علی وثاقته و جلالته مع ما ظهر منه من الاخلاق الحسنة و الاطوار المستحسنة و الزهد البالغ و الورع الکامل و جمعه بین حسن الخلق و الخلق و قران العلم بالادب و الخضوع و الخشوع کما هو شأن العلماء کما قال تعالی انما یخشی الله من عباده العلماء ، و قال مولانا الصادق علیه السلام اذا تحقق العلم فی الصدر خاف و من خاف هرب و من هرب نجا ، فوضح ما ذکرنا و ثبت ما اردنا هذا نبأ من معی و نبأ من قبلی لعلهم یتذکرون فعلی ما ذکرنا انعقد اجماع علماء الامة ای امة الاجابة الذین هم الشیعة الفرقة الناجیة و الفئة الزاکیة علی جلالة شأن مولانا و نبالة محل استادنا و انه عند الله من الفائزین و بآل الله من المقتدین و بهم من المحسوبین و ماادری ما حال من خالف جمیع علماء الامة و فقهاء الملة و رؤساء الشریعة و حفاظ الدین علی الحقیقة مراجع الاسلام و الحجج من حجة الله علی الانام لقد قال عز من قائل و من یشاقق الرسول من بعد ما تبین له الهدی و یتبع غیر سبیل المؤمنین نوله ما تولی و نصله جهنم و سائت مصیرا و هل المؤمنون الا الشیعة و هل العلماء الا رؤساء المؤمنین فاذا اتفقت کلمتهم و اجتمعت مقالتهم علی شیئ و لم‌یحصل لهم معارض اقوالهم متفقة و افعالهم متطابقة مع اقوالهم و معذلک یکونون علی ضلال و علی خطأ فانه لایکون ذلک ابدا فاجتماعهم و عدم المخالفة دلیل کاشف علی قول رئیسهم و هذا هو الاجماع الذی فیه حجة الله المعصوم المطهر عن ما لایحبه الله فالویل الدائم لمن خالف اجماع الفرقة المحقة و شق عصی المسلمین و ابدع فی الدین فاذا عرفت هذا المقدار من الکلام و عرفت اتفاق العلماء الاعلام فی حق ذلک الحبر القمقام و المفضال العالی المقام فها انا اشرح لک مبدء صدور الاختلاف و اصل وقوع الخلاف و السبب فی ذلک و العلة فیما هنالک 
فاقول واثقا بالله المتعال و مستعینا به فی کل الاحوال و مااقول و مااکتب الا ما املی علی الملک رومان فتان القبور اول ما ادخل فی القبر و مااقول الا ما شهدت و اتخذ الله علی شاهدا و وکیلا و الذی اقوله هو الذی وقع بمشهد من الناس و مرأی منهم لاینکرونه و انا لااذکر الا الامور الجلیة الواضحة الغیر الخفیة علی احد ممن حضر و اطلع و اما الامور الاخر التی جرت و لم‌یطلع علیها اغلب الناس فانی اکتمها فی صدری و فؤادی و اغص بریقی و اقف مع الخصوم عند ما تبلی السرائر عند الذی یعلم الغیب و الضمایر و حضور الملائکة للشهادة فانهم جرعونی غصصا و سقونی
مرا علقما فصبرت امتثالا لامر الله و تأسیا باولیاء الله و نظرا الی قول امیرالمؤمنین علیه السلام و طفقت ارتأی بین ان اصول بید جذاء او اصبر علی طخیة عمیاء یهرم فیها الکبیر و یشیب فیها الصغیر و یکدح فیها مؤمن حتی یلقی ربه فرأیت ان الصبر علی هاتی احجی فصبرت و فی العین قذی و فی الحلق شجی اری تراثی نهبا و قد تحملت امرا عظیما و احتملت خطبا جسیما من اذیة الناس الذین یوسوس فی صدورهم الخناس بلا جرم اجترمت و لا ذنب اذنبت لا شریعة غیرتها و لا سنة بدلتها و لا حلال حرمته و لا حرام حللته و لا بدعة ابتدعتها و لا حرمة هتکتها و لا مال اکلته و لا قصاص استوجبته کل ذلک بمحض الشبهات الافواهیة و الامور الخیالیة التی یعلمون انها باطلة فقد توکلت علی الله و اعتمدت بالله و وثقت بمدد الله و اعتصمت بحبل الله و استجرت بذمام الله فاعرضت عن کل ما سوی الله و جعلت کل اعتمادی بالله و صبرت کما امرنی الله
و قد کتب لی الشیخ المرحوم اعلی الله مقامه و رفع فی الدارین اعلامه بخط یده الشریفة ما لفظه ( و اما 
 الاحتمالات الواردة فلیس لها الا الصبر فان لکل شیئ اجرا مقدرا غیر الصبر فان الله تعالی یقول انما یوفی الصابرون اجرهم بغیر حساب و اما هذا الامر فلا بد له من مقر و لکل نبأ مستقر و لایحسن الجواب علی التعیین و ستعلمن نبأه بعد حین ) انتهی کلامه الشریف بالفاظه فصبرت لعلمی بان الصبر عهد معهود و میثاق مأخوذ عن الله سبحانه فی العالم الاول لامور استحکمت مبانیها فی ذلک العالم و قد اشار الیه علیه السلام فی دعاء الندبة الی ان قال : اللهم لک الحمد علی ما جری به قضاؤک فی اولیائک الذین استخلصتهم لنفسک و دینک اذ اخترت لهم جزیل ما عندک من النعیم المقیم الذی لا زوال له و لا اضمحلال بعد ان شرطت علیهم الزهد فی درجات هذه الدنیا الدنیة و زخرفها و زبرجها فشرطوا لک ذلک و علمت منهم الوفاء بذلک فقبلتهم و قربتهم و جعلت لهم الذکر العلی و الثناء الجلی الدعاء ، و هو قوله تعالی فاصبر کما صبر اولوا العزم من الرسل و قال تعالی و اصبر و ما صبرک الا بالله و لاتحزن علیهم و لاتک فی ضیق مما یمکرون ان الله مع الذین اتقوا و الذین هم محسنون و ها انا اشرح لک حقیقة الحال بصادق المقال ان افتریته فعلی اجرامی و انا بری‌ء مما تجرمون . 
و اعلم انه لما تکررت زیارة الشیخ المرحوم للعتبات المشرفات و رجوعه الی مسکنه الذی هو کرمانشاهان کانت نائرة الخلاف خامدة و عیون النفاق راقدة و الالسن بفضل ذلک الجناب ناطقة و انهار علومه فی قلوب المستعدین متدافقة و لکنه لما احب مجاورة قبر الشهید المظلوم و السعید المعصوم مولی العالمین الناظر فی المغربین و المشرقین الواقف علی الطتنجین سید الکونین و سند النشأتین مولانا ابی‌عبدالله الحسین علیه السلام مشتاقا عارفا و تمکن من التخلص عن ذلک المکان بعد معالجات کثیرة فلما قدم الی المشهد المقدس و السدة السنیة الحسینیة علی مشرفها آلاف الثناء و التحیة متوطنا مستوطنا عازما للمجاورة الی ان یبلغ الکتاب اجله فیصل ما یؤمله فلما استقر به الجلوس بعد مدة یسیرة تحرک اهل الشقاق و الذین فی قلوبهم مرض النفاق و عدم الوفاق مع آل الله اهل الاتفاق اتوا الی جناب السید المهتدی السید مهدی ابن المرحوم المبرور المغفور المیر سید علی تغمده الله بغفرانه و اوصله الی دار رضوانه و شبهوا له و اتوا ببعض العبارات المحذوفة الاول و الآخر و الوسط و العبارات التی لا انس لهم بها و لا معرفة لهم باصطلاحها فذکروا له غیر المراد و اظهروا الضغائن المستکنة فی الفؤاد خوفا علی دنیاهم الدنیة ،
تصیدت الدنیا رجالا بحبها و لم‌یدرکوا خیرا بل استفتحوا الشرا فاعماهم حب الغنی و اصمهم و لم‌یدرکوا الا الخسارة و الوزرا و زعموا انه اعلی الله مقامه ربما له طمع فی الریاسة التی مدتها قلیلة و فائدتها یسیرة و عاقبتها وخیمة و عقوبتها الیمة و لم‌یعلموا ان ( انه خ‌ل ) لا طمع له فیها و لا رغبة له الیها لعلمه بعاقبتها و معرفته بحقیقتها فموهوا علی جناب السید و لبسوا علیه الامر و لم‌یعلم لصدقه و غفلته عما هو مرادهم من اظهار ضغائن صدورهم و فساد ضمائرهم
فاصغی الی مقالتهم و سمع حکایتهم و قال ان الامر قد اشتبه علی فاظهر الاعراض و اغضی عما علیه المذهب من عدم الاعتبار بالخطوط و القراطیس سیما اذا کانت محذوفة الاوائل و الاواخر و لم‌ینظر الی بصیرته ( ببصیرته ظ ) الصافیة من ان تلک العبارات و الاشارات لهجة قد غابوا عنها و لم‌یکونوا من اهلها و ان اصطلاحات اهل کل فن تؤخذ منهم و معانی کل لغة تسئل عن اهلها و لاتعرف الا منهم و لم‌یتأمل الی ان اظهار الاعراض و الکلمات الغلیظة الغیر المناسبة مما یوجب الفتنة الشدیدة و المحنة الغیر السدیدة و الناس اهل الشرور و المفاسد یطلبون الفتنة و یحبون وقوع المحنة ربما یصیبهم بعض المنال الدنیوی و العرض الزائل الذی مآله الخسران و عاقبته الحرمان فلما اظهر جناب السید الاعراض و تفوه بکلمات لم‌تناسبه زادوا فی کلماته کلمات و عباراته عبارات و شهروها بین العوام و نشروها عند الطغام فثارت نائرة الفتنة و هاج اعصار المحنة و شهروا عند الخلق من العوام من الرجال و النساء ان الشیخ احمد قد کفر و لما سئلوا عن السبب یسندونه الی السید و هو غافل غیر قائل و اذا سئل السید یجیبهم بان الناس یقولون و انا مااقول و لاتحقق عندی شیئ نافضا لجیبه مبرء لعیبه ( لغیبه خ‌ل ) و الناس بین هذا التردید بسعی اهل الضلال و التضلیل بقوا فی شبهة عظیمة و تشویش شدید ثم عقدوا مجلسا و احضروا اهل الحل و العقد لو شئت لسمیت باسمائهم و لاومأت الی اشخاصهم و لکنی من امرهم قد تکرمت و بالجملة عقدوا مجلسا لیکتبوا سجلا فی تکفیر ذلک العالم الربانی و ینقشوا صحیفة فی بطلان عقاید ذلک النور السبحانی فلما ارادوا ابداء ذلک الامر الشنیع وقعت زلزلة شدیدة فرقت جمعهم و لم‌تعهد وقوع الزلزلة قبل تلک اللیلة فی مشهد سیدنا الحسین علیه السلام بل فی جمیع العراق تلک کرامة ظاهرة لکنها ماافادتهم کسنة من کان قبلهم فاکثروا الاقاویل الباطلة و الزور و البهتان و التمویه علی الناس ببعض العبائر حتی ادخلوها فی قلوب العوام الذین کالانعام و النساء مردة ابلیس حتی ان شخصا لابرد الله مضجعه و لارزقه جنته قد کتب کتابا و ذکر فیه جمیع المذاهب الباطلة من مذاهب الملاحدة و الزنادقة و الصوفیة و الغلات و المفوضة و مذاهب اهل التثلیث و مکائد اهل التلبیس کلها نسبها الی ذلک العالم الربانی و الولی الصمدانی و کان له مجلس عصر تجتمع الناس عنده فیقرء علیهم ذلک الکتاب و یقول لهم ان هذه العقاید اعتقادات الشیخ احمد الاحسائی فیصیح الناس باللعنة و التبری لجهلهم بانه اعلی الله مقامه و انار الله برهانه بری‌ء منها و من معتقدیها و لکنه سنة بسنة و قد فعل قبل ذلک معاویة و کان یبذل الدراهم و الدنانیر لیضعون الاحادیث کذبا علی رسول الله صلی الله علیه و آله و افتراء علیه فی مذمة امیرالمؤمنین علیه السلام و الترضی عن الخلفاء السابقین حتی شهرها فی البلاد و نشرها فی العباد و امر بتعلیم الصبیان فی المکاتیب ایاها کذلک هؤلاء کتبوا کتابا و اودعوا فیه العقاید الفاسدة و المذاهب الباطلة الکاسدة و نسبوها الی ذلک العالم العلم و النور الانور الاقدم ( الاقوم خ‌ل ) و کذلک رخصوا الناس بالافتراء علیه و الوقیعة فیه و انه اعلی الله مقامه یقول کذا و کذا من المذهب الباطل و القول الهائل و کانوا یلاحظون الناس و یذکرون لکل احد ما یستوحش منه و تنفر طبیعته عنه .
فمنهم من یقولون له ان الشیخ یری ان العلماء من عهد المفید الی زماننا هذا کلهم علی ضلال و ان طریقتهم باطلة و ان المجتهدین علی الضلال و التضلیل ، و منهم من یقولون لآخرین ان الشیخ یقول ان امیرالمؤمنین (ع‌) هو خالق الخلق و رازقهم بالاستقلال و انه یعبده من دون الله ، و یقولون لجماعة اخری ان الشیخ یقول ان امیرالمؤمنین علیه السلام خالق الخلق و رازقهم و محییهم و ممیتهم بتفویض من الله و قد فوض الله تعالی امر الخلق و الرزق و الموت و الحیات الیه و اعتزل عنهم ، و یقولون لجماعة آخرین ان الشیخ یقول ان الضمائر القرآنیة الراجعة الی الله تعالی کلها ترجع الی امیرالمؤمنین و خطاب ایاک نعبد و ایاک نستعین الی امیرالمؤمنین و هو المخاطب بذلک و المشار الیه ، و یقولون لجماعة اخری ان الشیخ لایقول بالمعاد
الجسمانی و لایعتقد ان هذا الجسم الدنیاوی یعود ، و یقولون ان الشیخ یقول ان رسول الله صلی الله علیه و آله ماعرج بجسمه الی السماء لیلة المعراج بل انما عرج بروحه ، و یقولون ان الشیخ یقول ان الله لایعلم الجزئیات و ان علمه سبحانه حادث و له علم آخر قدیم و له علمان ، و یقولون ان الشیخ یقول ان الحسین سیدالشهداء علیه السلام ماقتل و انما شبه للناس و امثال هذه من المزخرفات التی یستبشع طبع کل عاقل بل و سفیه منها و ینسبونها الی ذلک العلامة الذی قد سمعت اتفاق جمیع علماء الشیعة و رؤسائهم علی جلالة شأنه و نبالة مکانه و هو اعلی الله مقامه بین اظهرهم و یقول لهم یا قوم انما فتنتم بها و ان ربکم الرحمن فاتبعونی و اطیعوا امری ، و انا بری‌ء من هذه العقاید فان وجدتموها فی کتبی فها هی کتبی حاضرة فاحضروها بین ایدیکم و احضر معکم و ابین لکم معانیها و اشرح لکم مبانیها و اعلموا انی مااقول الا ما اتفقت علیه کلمة الشیعة و لاادین الا بما دانت به حملة الشریعة ما قال آل‌محمد قلنا و ما دانوا به دنا خ‌ل .
اتقوا الله و لاتشقوا عصی
المسلمین و لاتوقعوا الفتنة فی الدین و لاتشمتوا بنا المنافقین و لاتشفوا بنا غیظ قلوب الحاسدین فانی مااقول الا الحق و مااقول الا ان الله سبحانه واحد فی ذاته و صفاته و عبادته و افعاله و لا شریک لله فی شیئ من هذه الاحوال فهو سبحانه الواحد المتفرد فی خلق الاشیاء و رزقها و حیاتها و مماتها و هو قوله تعالی هو الذی خلقکم ثم رزقکم ثم یمیتکم ثم یحییکم هل من شرکائکم من یفعل من ذلکم من شیئ سبحانه و تعالی عما یشرکون و ان التفویض باطل و اعتزال الخلق عن الحق و اعتزال الحق عن الخلق یوجب الاستقلال و هو فی الممکن محال و التفویض عند الامامیة ممتنع فی الافعال الاختیاریة المنسوبة الیهم لقد قالوا فیها بالامر بین الامرین و الله سبحانه یقول هل من خالق غیر الله ، و یقول ماذا خلقوا من الارض و ان الضمائر الراجعة الی الله فی القرآن لایجوز ان ترجع الی غیره سبحانه نبیا کان ام ولیا ام ملکا ام غیر ذلک بل هو المراد سبحانه فی جمیع الاسماء و الصفات و الله سبحانه یقول فلله الاسماء الحسنی فادعوه بها و ذروا الذین یلحدون فی اسمائه سیجزون بما کانوا یعملون ، و ان المعاد انما هو بهذا البدن المحسوس الملموس المرئی فی الدنیا لا ببدن آخر و لا بالروح وحده و ان رسول الله صلی الله علیه و آله انما عرج بهذا الجسم الدنیوی ببشریته و ثیابه و نعله و ان الله سبحانه یعلم الاشیاء بذاته قبل وجودها و بعد وجودها و حین وجودها لن‌تتفاوت احواله سبحانه لم‌یسبق له حال حالا لیکون اولا قبل ان یکون آخرا و لیکون ظاهرا قبل ان یکون باطنا و انه سبحانه عالم بکل شیئ کلیها و جزئیها ذاتیها و عرضیها مجردها و مادیها علویها و سفلیها لایعزب عن علمه مثقال ذرة فی الارض و لا فی السماء و لا اصغر من ذلک و لا اکبر الا فی کتاب مبین و ان الحسین سیدالشهداء علیه السلام سید شباب اهل الجنة قتل مظلوما غریبا شهیدا و ان لی قصائد فی رثائه علیه السلام و انه مابکی بعد خشیة الله الا للحسین علیه السلام کما قال الدمستانی رحمه الله فی وصف العارفین الکاملین :
و لم‌یسل منهم مرفوع علی بشرالا علی معشر فی کربلا قتلوا
و ان علماء الشیعة هم حفظة الشریعة و حملة الدین و الملة و امناء الله فی زمان الغیبة و ان المفید رحمه الله عظیم الشأن جلیل القدر واسع المنزلة قد رثاه الامام صاحب‌الزمان علیه و علی آبائه السلام بابیات ثلاث و هی :
لاصوت الناعی بموتک انه یوم علی آل الرسول مشوم
ان کان شخصک فی التراب موسدا فالعدل و التوحید فیه مقیم
و القائم المهدی یفرح کلماتلیت علیک من العلوم رسوم
و ان السید المرتضی علم‌الهدی صاحب الثمانین ذو الریاستین الجامع بین العلم و العمل بتصنیفه الشافی قصم ظهور الملحدین المعاندین و قوی مذهب الحق بالادلة و البراهین و اظهر فروع الشریعة بواضح الحجة و البینة و بلائه فی الاسلام عظیم رحمه الله من سید بذل مجهوده بنصرة هذا الدین القویم و ان شیخ‌الطائفة بتصنیفه الکتب لاسیما التهذیبین له حق علی جمیع العلماء المؤمنین و العلامة آیة الله فی العالمین ، و هکذا سائر العلماء قد اطنب فی مدحهم و اصر فی نشر مناقبهم و فضائلهم ثم قال لهم یا قوم هذا مذهبی
و دینی و کتبی لاتخالف ما اقول و ان بعض العبارات مبنیة علی اصطلاحات غیر مأنوسة لکم حیث انکم مامارستموها و لاتوجهتم لطلبها فاحضروا عندی او احضرونی عندکم حتی اشرح لکم الحال بواضح المقال فلم‌یلتفتوا الی قوله و لم‌یصغوا الی کلامه و خالفوا قول الله سبحانه و لاتقولوا لمن القی الیکم السلام لست مؤمنا و خالفوا ما انعقدت علیه ضرورة الاسلام من ان الظاهر لایعارض النص و ان کل احد اذا بین مراده یصدق لانه اعلم بما فی قلبه و ادری بما عنده و الکلام یجری علی المجازات و الکنایات و الاستعارات و یجوز للعالم ان یجری کلامه کیف یشاء و لا لوم علیه و لا عتب . و هذا الاعرابی لما حضر مجلس عمر و قال انی اکره الحق و احب الفتنة و اشهد بما لم‌اره و عندی ما لیس عند الله و اعلم ما لایعلمه الله و اصدق الیهود و النصاری و آکل المیتة و لاارکع و لااسجد و انا ربکم و انا احمد النبی و انا علی فانکر عمر علیه و قال ازددت کفرا علی کفرک و امر بضرب عنقه و کان امیرالمؤمنین علیه السلام حاضرا فقال له علیه السلام مه یا عمر فان الرجل من اولیاء الله ماتکلم الا بالحق اما قوله انی اکره الحق فمراده بالحق الموت و کل احد یکره الموت و لا احد یحبه و اما قوله احب الفتنة فان الله سبحانه یقول انما اموالکم و اولادکم فتنة و کل احد یحب المال و الولد و اما قوله اشهد بما لم‌اره فانه یشهد بالله و لم‌یره بالبصر و اما قوله عندی ما لیس عند الله فان عنده الظلم و لیس عند الله ظلما و اما قوله اعلم ما لایعلمه الله فانه یتصور لله شریک و الله سبحانه یقول ام تنبئونه بما لایعلم ام بظاهر من القول و اما قوله اصدق الیهود و النصاری فی تکذیب بعضهما بعض و هو قوله تعالی قالت الیهود لیست النصاری علی شیئ و قالت النصاری لیست الیهود علی شیئ و اما قوله آکل المیتة الجراد و السمک و اما قوله و لاارکع و لااسجد فی صلوة الجنازة و اما قوله انا ربکم فیرید بالکم ما جمعه الاکمام و هو الردن لا الضمیر المخاطب و اما قوله انا احمد النبی فیرید به انی احمده و امدحه و اثنی علیه و اما قوله و انا علی یعنی انی عال فی اعتقادی لست بمتسافل فاذا اول امیرالمؤمنین علیه السلام هذه الکلمات التی ظاهرها الکفر لاعرابی عامی فکیف لاتجرونه فی کلامی و کذلک العلماء فی کلماتهم و عباراتهم المتشابهات التی ظاهرها الکفر کثیرة و لم‌یحکم احد بکفرهم و لا بفسقهم و لا بنقص فی وثاقتهم مع انه ما فی عبائری ما یشاکل عبائرهم خ‌ل .
، و هذا السید المرتضی علم الهدی ذکر فی رسالة صنفها فی العقاید و فیها ذکر اسلام ابی‌طالب ذکر فیها ان الله لیس الها للاعراض و لا للجوهر الفرد مع انه قد علم من ضرورة الاسلام ان الله سبحانه اله کل شیئ و لم‌یحکم احد بکفره و لم‌یجوز سوء القول فیه مع ان عبارته ظاهرة کالصریحة فی ذلک . و هذا المجلسی (ره‌) فی کتابه صراط النجاة ذکر المقدورات و جعلها اقساما و قال ان احد الاقسام یقدر علیه الخلق و لایقدر علیه الله و هذا ظاهر بل صریح فی ان الخلق اقدر من الله حیث انهم یقدرون علی شیئ لایقدر علیه الله .
و هذا الاردبیلی قد جوز الترکیب العقلی فی الله ، و الخوانساریان جوزا انتزاع المدد الغیر المتناهیة من ذات الله و الصدوق ذکر فی الفقیه ان الغلات و المفوضة لعنهم الله ینکرون سهو النبی و ذکر انه یتقرب الی الله فی وضع رسالة فی سهو النبی و الائمة علیهم السلام و انتم تعلمون ان جمیع علماء الشیعة من عهد المفید رحمه الله الی زماننا هذا متفقون علی ان النبی و الائمة علیهم السلام لایجوز علیهم السهو و قد شملت لعنته جمیع علماء الشیعة و اساطین الشریعة ، و هکذا امثال هذه العبارات لامثال هؤلاء العلماء البررة السادات کثیرة جدا لو اردنا ذکرها لاقتضی مجلدا کبیرا فما لکم کیف تحکمون فان کان یجب حمل الکلام علی ظاهره و لایلتفت الی قوله فما بالکم ماحملتم هذه الکلمات علی ظواهرها و ماحکمتم بکفر قائلیها و لا بفسقهم و لا بنقص وثاقتهم و لا فتور فی عدالتهم و ماتجرون ما اجریتموه فیهم فی کلماتی و عباراتی مع انها لیست فی الدلالة علی ما تزعمون باظهر من هذه العبائر و ان وجب الحمل علی معنی صحیح اذا تبین من قائله خلاف ذلک فانتم ماشاهدتم اولئک العلماء اصحاب هذه العبارات و اکتفیتم بکتبهم من کلمات و عبائر یدل بخلاف تلک العبائر دعتکم حمل هذه العبائر علیها فان کان تکتفون بالفاظ الکتب و عباراتها فی الحمل علی المعنی الصحیح ما ظاهره کفر صریح فهلاتکتفون منی بما اقول لکم بلسانی و اخبرکم عما فی نفسی فکیف تجوزون الاجتهاد فی مقابلة النص معی و تجرونه فی و لاتجرونه فی غیری و لاتجتهدون فی کلمات غیری هل جائکم نص من الله او من رسوله صلی الله علیه و آله او من احد الائمة علیهم السلام ان تفعلوا ذلک بهم دونی او جائکم نص من الله و من رسوله صلی الله علیه و آله او احد الائمة علیهم السلام ان لاتسمعوا قولی و لاتحملونی علی الصحة و ان تعملوا بظاهر کلامی علی زعمکم مع ان ما تزعمون لیس بظاهر من کلماتی و لاتلتفتوا الی ما تسمعون منی هلااطعتم ( فهلااطعتم خ‌ل ) الله سبحانه فی قوله تعالی و لاتقولوا لمن القی الیکم السلام لست مؤمنا و ها انا القی الیکم عقاید الاسلام و عقاید الایمان و هلاقال سبحانه و تعالی و لقد قالوا کلمة الکفر و کفروا بما قالوا و لم‌یقل بما کتبوا هلاتراعون معی ظاهر الشریعة فستذکرون ما اقول لکم و افوض امری الی الله ان الله بصیر بالعباد فلم‌یلتفتوا الی قوله و لم‌یصغوا الی کلامه و اصروا و استکبروا استکبارا و ازدادوا عتوا و عنادا و لم‌یحضروا معه و لم‌یسئلوا عنه و لم‌یلتفتوا الی قوله و کتبوا فی البلدان الی رؤسائها و اهل الحل و العقد منها ان الشیخ احمد کذا و کذا اعتقاده فشوشوا قلوب الناس و جعلوهم فی الالتباس و لم‌یکفهم ذلک حتی انهم اخذوا الجزء الثانی من شرح الزیارة الجامعة و اتوا به الی وزیر بغداد و فیها من مطاعن الخلفاء و مثالبهم ما شاء الله و قد کان رحمه الله قد ذکر فی هذا الجزء حکایة حسن بن هانی حیص‌بیص دیک‌الجن مع المتوکل و الابیات التی قرءها بمحضر منه و انا اذکر تلک الحکایة و اشرحها لتطلع علیها لتعرف شناعة فعلهم هذا و قباحته لان ضرره ماکان علی الشیخ وحده و انما هو علی کل الشیعة نعوذ بالله من شرور الانفس و خائنة الاعین ، ذکر السید هاشم التوبلی البحرانی فی کتاب معالم‌الزلفی ان المتوکل بعث الی دیک‌الجن بعد ما مضت برهة من اللیل فلما اخبر بذلک تخیل فی نفسه انه مادعاه فی هذا الوقت الا لیسئله عن فضائل اهل البیت فاذا ذکر له شیئا منها قتله حنقا و عداوة لآل‌محمد علیهم السلام فاغتسل و تحنط و اوصی و ذهب الیه فلما رآه وجده جالسا و بین یدیه شمعة و هو وحده فلما دخل علیه امره بالجلوس و قال انی بعثت الیک لاسئلک عن معنی بیت لک فان اصدقتنی اعطیتک بدرة من الذهب و الا قتلتک فقلت اصدقک یا امیر المؤمنین فقال ما الذی قصدت بقولک :
اصبحت جم بلابل الصدرو ابیت منطویا علی جمر
ان بحت یوما طل فیه دمی و ان کتمت یضق به صدری
اخبرنی ما هذا الذی فی صدرک قد ضاق به ذرعک فقلت یا امیر المؤمنین ان اعطیتنی الامان اصدقک قال قد اعطیتک ، فانشدت فقلت :
مما جناه علی ابی‌حسن عمر و صاحبه ابوبکر
ثم قال لی ما تقول فی یزید بن معویة قلت رجس کافر ملعون قال لئن لم‌تأتنی بشاهد من کلامه لاخذت الذی فیه عیناک
فقلت انه قال حین ما اتی له برأس الحسین علیه السلام و جعل بین یدیه فانشد فقال :
لیت اشیاخی ببدر شهدواوقعة الخزرج مع وقع الاسل
لاهلوا و استهلوا فرحا ثم قالوا یا یزید لاتشل
لست من خندف ان لم‌انتقم من بنی‌احمد ما کان فعل
لعبت هاشم فی الملک فلاخبر جاء و لا وحی نزل
و هذا انکار منه للنبی (ص‌) و انه من الله و انه ینزل الوحی علیه من الله سبحانه ، فقال المتوکل لعنه الله من این اخذ یزید و علی قول من استند و بقول من اعتمد فی هذا المذهب الباطل ؟ قلت بقول ابیه معویة فغضب المتوکل و قال فض الله فاک و اجهد بلاک ان معویة کان کاتب الوحی و خال المؤمنین لئن لم‌تأتنی بشاهد من کلامه لاخذن الذی فیه عیناک ، فقلت لما حضرت الوفاة معویة اتت الیه امرأته و قالت لاانکح بعدک ابدا فالتفت الیها و قال :
اذا مت یا ام‌الحمیراء فانکحی فلیس لنا بعد الممات تلاقیا
فان کنت قد اخبرت عن مبعث لنا احادیث لهو تجعل القلب ساهیا
فقال المتوکل بعد ما لعنه اخبرنی انه عن قول من اخذ و علی
رأی من اعتمد ؟ قلت علی قول عمر بن الخطاب فغضب المتوکل غضبا شدیدا فقال لئن لم‌تأتنی بشاهد من کلامه لآخذن الذی فیه عیناک ، فقلت انه شرب الخمر ذات یوم و اتت الیه امرأته و نهته عن ذلک و خوفته الله فانشد فقال :
أاوعد فی الجنان بشرب خمرو انهی الآن عن ماء و تمر
أبعث ثم حشر ثم نشرحدیث خرافة یا ام‌عمرو
فقال المتوکل و بقول من استند و علی رأی من اعتمد ؟ فقلت بقول ابی‌بکر فاستشاط غضبا و انتفخت اوداجه و قال والله لئن لم‌تأتنی بشاهد من کلامه لآخذن الذی فیه عیناک ، فقلت انه شرب الخمر ذات یوم فی نهار شهر رمضان فاتت الیه امرأته و قالت ان محمدا صلی الله علیه و آله هدر دم من یفطر فی شهر رمضان لاسیما شرب الخمر فانشد عند ذلک فقال :
دعینا نصطبح یا ام‌بکرفان الموت نفث عن هشام
و نفث عن ابیک و کان قرماشدید البأس فی شرب المدام
ایخبرنا ابن کبشة سوف نحیی وکیف حیوة اشلاء و هام
الا من مبلغ الرحمن عنی      بانی تارک شهر الصیام
و تارک کل ما اوحی الینا حدیثا من خرافات الانام
فقل لله یمنعنی شرابی      و قل لله یمنعنی طعامی
و لکن الحکیم رأی حمیرا فالجمها فتاهت باللجام
فلما سمع المتوکل منه ذلک امر له ببدرة من ذهب و رخصه فانصرف سالما .
انظر الآن ایها المنصف و تأمل بعقلک و میز بسریرتک هل یجوز لاحد ممن یؤمن بالله و فی قلبه رقة علی هذه الفرقة ان یری هذه الحکایة لاهل السنة و الجماعة سیما والی بغداد الذی قوله فعله و یجب علی مقتضی دینهم ان یوصل الاذیة و الاهانة لقائل هذا المقال بل فیه هتک الشیعة قاطبة و تعرضهم للقتل و النهب و انواع الاذیة و هل هذا الا اضرار للمذهب و تعریض لهذه الفرقة المحقة بانواع البلیة کیف‌ما قدروا بای وجه شاؤا و الوقت وقت التقیة و المقام مقام الهدنة و الشیعة
مأمورون بان یستروا عن المخالفین جزئیات احکامهم الفرعیة خوفا من وثبتهم عند مخالفتهم و قد سئل مولانا الکاظم علیه السلام عن مسئلة فی الحیض فارخی ستور الخیمة و اخرج من کان فیها و اوصاه بالحفظ و الکتمان لسر الله الی ان بین له حکم المسئلة و قال انه سر الله فلاتذعه فاذا کان هذا حالهم علیهم السلام فی مسئلة من مسائل الحیض یأمرون بالحفظ و الکتمان فما ظنک فی القول بالنسبة الی الصحابة بما لایلیق فضلا عن هذه الامور الشنیعة و قد کان فی تلک الایام قد قتل والی بغداد خال الشیخ الاجل و العالم الافضل الانبل شیخنا الشیخ موسی بن الشیخ جعفر تغمدهم الله برحمته و امطر علیهم سحائب مغفرته قتله و الشیخ هناک بتهمة نسبت الیه و افتراءات افتریت علیه دون هذا الذی ذکرنا بکثیر بمحض الدعوی بلا بینة و لا شهود مع ان جناب الشیخ موسی کان عنده فی الغایة من الاحترام و الاعظام فاذا کان هذا حاله بمحض الافتراء باقل من هذه المقالة فما ظنک لو وجده فی کتاب و علم یقینا ان هذا قوله و مذهبه کیف تری ان یفعل و لا لوم علیه و لا عتب لو فعل کل شیئ من قتل و نهب و اسر و غیر ذلک الا ان یحول الله بینه و بین ارادته ثم اروه ورقة اخری و فیها تزویرهم و مکرهم و نسبة القول الی مولینا و سیدنا ان امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب علیه السلام هو الخالق و الرازق و المحیی و الممیت و هم لایثبتون له الخلافة بعد رسول الله صلی الله علیه و آله بلا فصل فکیف یثبتون له هذه الامور و یطیقون ان یسمعوا هذه النسبة الیه و القائل بهذا القول عندهم من افسق الفجرة و اکفر الکفرة یجب علیهم قتله و سفک دمه و نهب حریمه علی کل وجه و قصدهم ببعث هذا الکتاب ان لایبقوا للشیخ اعلی الله مقامه باقیة بل اضروا لاجله کل الشیعة و هذا بعینه قول ابن الزبیر فی وقعة الجمل اقتلونی و مالکا ثم لما اخبر مولینا الشیخ بذلک اغتم غما شدیدا و حزن حزنا طویلا لما دخل الضرر علی جمیع الشیعة و علیه و کان یترقب وقوع البلیة فی کل ساعة و دقیقة الی ان لم‌یتمکن من القرار و لایسعه الاستقرار و اقتضی العلم و التکلیف الالهی الفرار و لما کان الفرار الی الله سبحانه هو الامان من کل مخاوف ففر الی الله سبحانه ممتثلا لامر الله حیث یقول ففروا الی الله فقصد حج بیت الله خوفا من فراعنة هذه الامة مقتدیا بسیدالشهداء حیث فر منهم الی بیت الله عن حرم جده رسول الله صلی الله علیه و آله فکذلک الشیخ اعلی الله مقامه و رفع فی الدارین اعلامه انهزم من الظالمین و سار باهله و عیاله و ابنائه و بناته و زوجاته و باع کلما عندهم من المصاغ و الحلی فقصد الی السفر ذلک السفر الشاق مع ضعف بنیته و نفاد قوته و کبر سنه و شدة خوفه فسافر بالعیال و شد الرحال و ابقانی بایدی هؤلاء الارذال وحیدا غریبا بلا ناصر و لا معین الا مدد الله و عنایته و حفظه و کلائته فلما بلغ بعیاله و بعض اولاده الی هدیة و هی عن المدینة المنورة بثلاث مراحل اتته رسل الله سبحانه و دعته الی جوار الله و نادته حی علی الفلاح حی علی الفلاح فهبت علیه الریح المشوقة فشوقته الی لقاء الله تعالی ثم هبت علیه الریح المنسیة فانسته الدنیا و ما فیها ثم هبت علیه الریح المسخیة فاسخته لبذل الروح فی محبة الله تعالی فانتقل من هذا المحبس المضیق ( الضیق خ‌ل ) الی الفضاء الاوسع ( الواسع خ‌ل ) الفسیح و اتصل باحبته و بلغ اقصی الغایة فی مؤانسته و استراح من کرب الدنیا و محنتها و من المها و زحمتها و من کدورتها و فتنتها و استبدل باحباب یستأنس بهم و اصحاب لایفارقونه و لایفارقهم و اتصل فراره الصوری بالفرار الحقیقی و کان قاصدا بیت الله الظاهری فوصل البیت المعمور الحقیقی فلم‌یزل طایفا حول ذلک البیت و رامقا طرفه الی نور التجلی المصباح المتوقد من نار الشجرة التی لیست بشرقیة و لا غربیة یکاد زیتها یضیئ و لو لم‌تمسسه نار و وقعت بموته ثلمة ماسدها شیئ و وقعت زلزلة و ولولة و مات کثیر من العلماء بعده و وقعت فتنة الجهاد و انکسرت بها شوکة الاسلام و صار المسلمون اذلة للکفار و هلکت انفس کثیرة و هتکت اعراض محترمة و صارت للکفار علی المسلمین حجة و من ذلک صارت للروس جسارة علی ملک الروم بعد ما کانوا اذلاء مغلوبین لملکهم و اخذوا کثیرا من ممالک روم ( الروم خ‌ل ) و استولوا علی بلاد الاسلام و قد تزعزع ارکانها و انهدم بنیانها و کادت ( کاد خ‌ل ) ان یضمحل حتی تدارکها الله سبحانه برحمته لمصلحة تامة و حکمة عامة رجعت الدولة الیهم و لکنهم بعد مقهورون مغلوبون مطیعون لامر دولة الفرنج و کل ذلک اثر ذلک الجهاد الذی عم البلاد و العباد و وقعت فتن و محن کثیرة ماارتفعت الا قبل ایام قلائل و بعد آثارها باقیة ما لها من نفاد .
و بالجملة فبعد وفاته اعلی الله مقامه و انار برهانه ظنت الجماعة انه تضمحل آثاره و تبلی اخباره و تخمد ناره و یطفئ نوره سکتوا عن الکلام برهة من الزمان تقرب من مدة سنتین او اقل فرأوا ان نوره لم‌یزل فی ازدیاد و نجم سعد علومه و آثاره لم‌یبرح فی علو و ارتفاع رجعوا الی ما کانوا بصدده و تعرضوا لهذا العبد المسکین الحقیر الفقیر فطالت السنتهم علی من غیر حجة و لا موجب الا انی اذکر مناقبه و انشر فضائله و ادرس فی تصنیفاته و ابین للناس غرر درر فوائد تألیفاته فبعثوا الی ان
اترک ما انت علیه ، قلت فی جوابهم ان الذی انا علیه معرفة الله و اسمائه و صفاته و افعاله و آثاره و معرفة انبیائه و رسله و اصناف خلقه و معرفة حججه و امنائه و معرفة النبوة المطلقة و الولایة المطلقة و معرفة التوحید و مراتبه و رفع الشکوک و الشبهات الواردة علیه فان کان البحث عن هذه الامور موجب اضلال الناس و تضلیلهم فعلی الاسلام السلام فالخلق لماذا خلقوا و الانبیاء لماذا بعثوا و قد قال امیرالمؤمنین علیه السلام اول الدین معرفة الله و کمال معرفته توحیده و کمال توحیده نفی الصفات عنه لشهادة کل صفة علی انها غیر الموصوف و شهادة کل موصوف علی انه غیر الصفة و شهادة الصفة و الموصوف بالاقتران و شهادة الاقتران بالحدث الممتنع من الازل الممتنع من الحدث فمن وصفه فقد قرنه و من قرنه فقد ثناه و من ثناه فقد جزاه و من جزاه فقد الحد فیه و اجابوا ان الذی تباحث فیه علم الحکمة و الحکماء ضالون مضلون ، قلت لهم و ما تنقمون من الحکمة هل فی لفظ الحکمة او فی معناها فان کان لفظ الحکمة فقد مدحها الله سبحانه فی کتابه و ذکر انه مابعث الرسل الا لیعلم الخلق الحکمة و قال عز من قائل هو الذی بعث فی الامیین رسولا منهم یتلوا علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمة و قال تعالی فی داود و لقد آتیناه الحکمة و فصل الخطاب و قال تعالی و لقد آتینا لقمان الحکمة و قال تعالی و من یؤت الحکمة فقد اوتی خیرا کثیرا و امثالها من الآیات الکثیرة و الروایات الغیر العدیدة التی یطول الکلام بذکرها و بیانها و ان کان تنقمون علی الحکمة لاجل معناها فالحکمة عبارة عن معرفة الله و توحیده و ما یتعلق بمعرفته من اسمائه و صفاته و افعاله و آثار افعاله التی هی کینونات الخلائق و الذوات و الحقایق و معرفة النفس من حیث تحلیها بالفضائل و تخلیتها عن الرذائل و معرفة السیاسة الالهیة و الحدود الشرعیة من العبادات و المعاملات و العقود و الایقاعات و الاحکام . و یدل علی ان المراد من الحکمة ما ذکرناه قوله تعالی و لاتجعل مع الله الها آخر فتقعد مذموما مخذولا و هو اشارة الی التوحید فی مراتبه الاربعة و ما یتعلق به من الاسماء و الصفات و الافعال و الآثار فان لم‌تصفه سبحانه بما یلیق بجلال عظمته و کبریائه فی اسمائه و افعاله و آثاره فقد اتخذت معه الها غیره ناقص فی صفة کینونته ثم قال سبحانه و قضی ربک الاتعبدوا الا ایاه اشار الی توحید العبادة لانه اظهر مراتب التوحید ثم قال و بالوالدین احسانا و الوالدان اللذان قرنهما الله سبحانه بتوحیده و عبادته و وصفهما بانها المربیان لیس الا النبی و الولی لقوله صلی الله علیه و آله انا و علی ابوا هذه الامة فاشار الی النبوة و الولایة و ما یتعلق بهما من صفاتهما و احکامهما و مضافاتهما و منسوباتهما ثم قال سبحانه اما یبلغن عندک الکبر احدهما او کلاهما الی قوله تعالی و لاتمش فی الارض مرحا انک لن‌تخرق الارض و لن‌تبلغ الجبال طولا کل ذلک کان سیئه عند ربک مکروها و جمیع هذه الآیات منها فی علم الاخلاق و تهذیب النفس و منها فی الاحکام الشرعیة کما یظهر بادنی تأمل و شرحها یوجب التطویل الممل ، ثم قال سبحانه بعد ان ذکر معرفة الله و صفاته و آثاره و افعاله و اسمائه و نبیه و ولیه و تهذیب النفس و عبادة الله سبحانه کما شرعها قال ذلک مما اوحی الیک ربک من الحکمة و قد تطلق الحکمة و یراد بها الاصول الخمسة من التوحید و العدل و النبوة و الامامة و المعاد کما قال تعالی و لقد آتینا لقمن الحکمة ان اشکر لی و لوالدیک الی المصیر فاشار سبحانه بالشکر له الی علم التوحید و العدل و بالوالدین الی النبوة و الولایة و بقوله الی المصیر الی المعاد . و هل یکون البحث عن هذه الوجوه التی خلق العالم لاجلها موضع نقمة و ماتنقمون منا الا ان آمنا بآیات ربنا لما جائتنا ربنا افرغ علینا صبرا و توفنا مسلمین . فان کان بعض الناس قد توغلوا فی الحکمة علی غیر الجادة المستقیمة و ذلک یوجب الاعراض عنها و لزوم عدم التشاغل بها فیجب الاعراض عن العلوم جلها بل کلها لان ما من علم الا و تکلم اهل الباطل فیه لاسیما علم الفقه العلم بالاحکام الشرعیة الفرعیة فان اهل الباطل قد اکثروا فیها من البدع و الامور القبیحة مثل القول بالقیاس و الرأی و الاستحسان و سائر الامور المخترعة و الاهواء المبتدعة و مااریکم قد اعرضتم عنها و ضربتم صفحا دونها فان کان البحث و التشاغل لاجل التمییز ای تمییز غثها عن سمینها و حقها عن باطلها و شرابها عن سرابها فکذلک القول بعینه فی الحکمة فوجب الخوض فیها و التشاغل بها و الترادد فی مباحثها لتمییز الحق من الباطل و الشراب من السراب و الغث من السمین فلماذا ماانکرتم الخوض و التشاغل فی غیرها و انکرتم فیها فما لکم کیف تحکمون افلاتبصرون . فاجابوا بان الخطر فی الخوض فی الحکمة و التشاغل فیها عظیم لان الخطأ فیها یوجب الخلود فی النار بخلاف التشاغل فی غیرها فان خطره هین و الخطأ فیه لایوجب الخلود فی النار و الدوام فی دار البوار ، قلت یا سبحان الله اذا مااشتغلتم فیها من این تعرفون حقها من باطلها و الاعتقاد الردی من الاعتقاد الحسن و لعل الشخص فی کفر و زندقة و یتخیل انه التوحید و معذلک تضعف القلوب و تمیل الی کل شبهة و تکون مصداق قول امیرالمؤمنین علیه السلام همج رعاع اتباع کل ناعق یمیلون مع کل ریح و هو قوله تعالی و اذا رأیتهم تعجبک اجسامهم و ان یقولوا تسمع لقولهم کانهم خشب مسندة یحسبون کل صیحة علیهم هم العدو فاحذرهم قاتلهم الله انی یؤفکون . فالقلب اذا لم‌یکن علی بصیرة و لم‌یکن علی بینة واضحة و نور ساطع و سراج زاهر لامع لم‌یتمکن من دفع الشبهات الواردة و الشکوک الحاصلة و لم‌تزل تتوارد الشبهات حتی تخرج الانسان عن الاعتقاد الحق و لذا لما سئل ذلک العالم ( الرجل خ‌ل ) عن وجه التناقض بین قوله علیه السلام فی الدعاء یا من هو قبل کل شیئ یا من هو بعد کل شیئ و ما علم من ضرورة المذهب و الدین ان الجنة و النار باقیتان ابد الآبدین لا نفاد لهما و لا اضمحلال بل باقیتان مدة دوام ملک الله فاذا کانتا لاتفنیان فکیف یکون الله سبحانه و تعالی بعدهما فاجاب بان من المعلوم من القواعد اللغویة ( العربیة خ‌ل ) انه ما من عام الا و قد خص فالله سبحانه بعد کل شیئ الا الجنة و النار فانهما لاتنقطعان .
انظر الی هذا الجواب الباطل و القول الهایل فلو انه خاض فی معرفة الله کما امره الله سبحانه و کلفه من معرفة توحیده و اسرار تفریده و تجریده عرف ان الله سبحانه لایتفاوت له الحال و لاتتغیر نسبته و لاتکون
فیه سبحانه جهة و جهة فقبلیته عین بعدیته و هو قبل فی عین کونه بعدا و بعد فی عین کونه قبلا اولا ( اول ظ ) فی عین کونه آخرا آخر فی عین کونه اولا قریب فی عین کونه بعیدا و بعید فی عین کونه قریبا لم‌تجر علیه النسب و الاضافات و لم‌تختلف علیه الحالات و لم‌تعتوره الصفات المختلفات و لاتتفاوت نسبته قبل خلقه و بعد خلقه و لا ذکر للامکان فی القدیم سبحانه و تعالی عما یقولون و عما یصفون علوا کبیرا ، فلو انه تعمق و نظر و تفکر و استبصر عثر علی قول مولانا الصادق علیه السلام علی ما رواه ثقة‌الاسلام ان الله خلو من خلقه و خلقه خلو منه و ما رواه الصدوق (ره‌) فی التوحید من خطبة مولانا الرضا علیه السلام فی مجلس المأمون و فیها کلما فی المخلوق یمتنع فی خالقه . فبالجملة و التهاون و عدم التشاغل فی معرفة الله سبحانه یوجب الوقوع فی امثال هذه الورطات و الهلکات و قد قیل لعالم ممن یدعی العلم و الریاسة ان رسول الله صلی الله علیه و آله قد عرج الی السماء باللیل فکیف صلی صلوة الظهر و صلوة الظهر لاتکون الا عند کون الشمس فی دائرة نصف النهار این النهار من اللیل این نصف النهار من نصف اللیل و کیف کانت هذه الصلوة فبهت و تحیر ثم نظر و تفکر فقال انه صلی صلوة القضاء ثم قیل له کیف یترک رسول الله الصلوة و کیف تقضی صلوته قال انه صلی صلوة النیابة .
انظر الی هذا الرجل من عدم التشاغل بمعرفة الله و بکیفیة آثار خلق الله و عدم الرضاء بان یقول انی ما اعلم کیف اوقع نفسه فی هذه الورطة المهلکة و قد ذکر بعض العلماء فی بعض تصانیفه ان الله لیس له مکان و الا لمازج القاذورات و هذا صریح فی الجسمیة لان الامتزاج صفة الاجسام و لو کان له سبحانه مکانا لایجوز ان یخلو منه مکان فیجب ان یکون فی القاذورات و النجاسات و الا لخلا منه مکان و لما کان هذا الامتزاج محال یجب ان لایکون له مکان وبالجملة امثال هذه الامور کثیرة و مثل هذه الهفوات غیرعزیزة کل ذلک انما جری لعدم التشاغل فی معرفة الله و القول بان ذلک لیس تکلیفنا و وقعوا فیما وقعوا و بهتوا و تحیروا فیما تعتریهم من هذه الشبهات و ترد علیهم الاشکالات فاجابوا بان معرفة العوام کافیة لنا
و المعرفة الاجمالیة مجزیة و الخوض فی تفاصیلها و البحث عن مسائلها غیر واجب و لا لازم ، قلت نعم المعرفة الاجمالیة اذا صحت بحیث اذا فصلت لم ‌یضطرب ( لم‌یضطرب صاحبها خ‌ل ) و لم‌ یختلف و لم ‌یتحیر کافیة فی کونه مسلما من المسلمین و موقنا من الموقنین و لکن العلماء و الفقهاء من اصحابنا و من جمیع فقهاء الاسلام متفقون علی انه یجب کفایة ان یکون شخص عالما بتفاصیل علم الحکمة و الکلام و معرفة حقایق الاشیاء و دقایقها و تفاصیلها و جهات الشبهات الواردات علیها حتی یکون حاضرا یدفع عن الاسلام ما یرد علیه من الشبهات و ما یرد علی الایمان من الشکوک و الخیالات و یعرف مکائد ابلیس و مواقع شبهه و لا شک ان ابلیس لاترد شبهته ( شبهه خ‌ل ) من جهة واحدة بل من جهات شتی و علوم شتی قد تکون شبهته من باب النجوم و قد تکون من باب (خ‌) علم الهندسة و قد تکون من باب علم الطلسمات و النیرنجات و قد تکون من باب علم الحروف و هکذا جهات شبهاته مختلفة و مواقع مکائده متشتتة فلا بد ان یکون عالما حکیما کاملا یعرف تلک الجهات و یکون له نور التوسم حتی یدفع الشبهات و یدفع حجة المتنبی و شکوک اهل التصوف فانها اعظم داء لهذا الدین القویم و اعظم حجاب لهذا المذهب المستقیم و الواجب الکفائی هو الذی یکلف به جمیع المکلفین فاذا قام واحد به سقط عن الباقین فعلی هذا یجب علی المکلفین ان یبذلوا مجهودهم فی تحصیل الحکمة و الکلام و المعارف الالهیة مقدار ما تقوم به الکفایة و هذا لایکون الا بان یشتغل فیها خلق کثیر حتی یکمل منهم اثنان او ثلاثة او اربعة حتی لاتخلو الارض ممن یقوم بحجج الله ظاهرا مشهورا من نواب الامام علیه السلام و هذا علم الفقه فانکم تزعمون انه واجب کفائی و ابطلتم قول الحلبیین ( حنبلیین خ‌ل ) القائلین بالوجوب العینی و اکتفیتم بالتقلید فما بالکم توجبون البحث و الخوض و اجتماع الناس لتحصیل واجب کفائی و تمنعونهم عن البحث و الخوض فی تحصیل واجب کفائی آخر و انتم متفقون بانهما واجبان کفائیان کما تکفی المعرفة الاجمالیة فی اصول الدین یکفی التقلید فی الفروع فلماذا الزمتم علی الناس البحث و الخوض فی علم الفروع حتی تحصل له ملکة الاستنباط لاجل تحصیل الواجب الکفائی و منعتم الناس عن البحث و الخوض فی تحصیل المعارف الالهیة و العقاید الاصولیة و هل یجب الخوض فی الفروع و لایجوز فی الاصول ان هی الا قسمة ضیزی . و هنا صح المثل المشهور زیادة الفرع علی الاصل اذا لم‌یحصل الاصل الثابت فکیف تتفرع الفروع ثبت العرش ثم انقش ، ثم انا مانتکلم فی کل ما نتکلم من المعارف الالهیة و الحقایق الربانیة و معرفة الافعال و الآثار و الاسماء و الصفات و معرفة النبوة و الولایة بمحض دلالة العقل و ان کانت عندکم کافیة کما هو شأن غیرنا من المتسمین بالحکماء فانهم یتکلمون بمحض العقل فی المعارف الالهیة طابق الشرع ام لا و نحن بعون الله لم‌نسلک هذا المسلک و لم‌ننهج هذا المنهج بل نراعی دلالة العقل اولا ، ثم ننظر دلالة الآیات المحکمة علی ما دل علیه العقل ثانیا ، ثم ننظر دلالة السنة من الاحادیث المسلمة المشهورة الغیر المتشابهة علی ما دل علیه الکتاب الذی دل علیه العقل ثالثا ، ثم ننظر الی المذهب و مطابقة الثلاثة معه فان خالف ترکناها لان المذهب اثبت و اقوی رابعا ، ثم ننظر الی الآیات المرئیة فی الآفاق و الانفس من قوله تعالی سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی انفسهم حتی یتبین لهم انه الحق خامسا ، ثم نحکم بحقیة تلک المسئلة و قطعیتها اذ لا سبیل جعلها الله سبحانه لنا فی الحق غیر هذه الوجوه فاذا تطابقت وجب ان یکون حقا او یکون الله سبحانه مغریا بالباطل و حاشاه ثم حاشاه فاذا باحثنا فی علم المعارف و العقاید علی هذه الوجوه فای ضلال یلزمنا و ای محذور نخشاه فلماذا نترک الحق الواضح و الطریق اللایح فماذا بعد الحق الا الضلال اتأمرنا ان نترک الحق ؟ اجابوا بان لانرید منک ترک البحث و الدرس فی هذه المعارف الا انک سلکت مسلک الشیخ و نهجت منهجه و قلت بقوله ، قلت و ای عیب فی مسلکه و ای قصور فی منهجه الیس علماؤکم و علماء الاسلام الذین علیهم المدار فی النقض و الابرام کلهم (خ‌) شهدوا له بالوثاقة و الجلالة و العلم الغزیر و الفضل الواسع و النور الساطع و قد قام الاجماع و انعقد من جمیع علماء الشیعة علی جلالة شأنه و نبالة مکانه و ای محذور یلزمنی اذا اتبعته و قبلت شهادة هؤلاء الاعلام مع ما بذلت مجهودی فی التجسس و التفحص عن حاله طلبا للهدایة و تجنبا عن الغوایة قربة الی الله طالبا رضا الله و غیر طالب لدنیاه اذ ماانتفعت منه اعلی الله مقامه من الامور الدنیویة شیئا و صحبته فی السفر و الحضر و عاشرته فی اللیل و النهار فلم‌اجد منه الا اشرف الخبر فی العلم و العمل مع ما ظهرت لی من الدلائل الواضحات و البراهین اللائحات من الائمة السادات علیهم سلام الله من رب البریات علی حقیته و وثاقته فما الذی یوجب العدول عنه و عدم قبول شهادة اولئک الاعلام و الفحول من العلماء الفخام و السادة من الفضلاء الکرام فان کنت مقلدا تابعا فتبعیة جمیع علماء الاسلام مع غزارة علمهم و جلالة شأنهم و عموم ریاستهم و شمول سلطنتهم الحقیقیة اولی و احری بمتابعة شخص واحد غیر مطلع علی هذه العلوم و المعارف غیر سالک سبیلها غیر ناهج منهجها و غیر عارف بمصطلحاتها و ای حجة فی قوله علی اذا کان لایعرف شیئا من هذه العلوم و ان کان بصیرا فی الفقه و الاصول . و لا شک ان اباه تغمده الله برحمته و اسکنه غرفات جنته ابصر منه و اعلم و اورع و اعرف بمواقع الاحتیاطات و هو رحمه الله قد اعترف بالعجز عن معرفة کلام هذا العالم العلم الربانی فتقلید اولئک الاعلام اولی من تقلید شخص واحد کما وصفته و جماعة من العوام کالانعام اشباه البهائم و ان کنت محققا ناظرا بصیرا مکلفا بالذی افهمه فها انا قد اخبرتکم بانی ذخرت محبته و متابعتی له لیوم فقری و فاقتی الی الله و ارجو من الله ان یحشرنی محشره و یرزقنی شفاعة نبیه صلی الله علیه و آله بکرامته فان کان عندکم برهان غیر ما ذکرت و دلیل غیر ما بینت یوجب العدول عنه هاتوا برهانکم ان کنتم صادقین . فاجابوا بان اولئک العلماء لم‌یعثروا علی ما عثرنا و لم‌یتبین لهم ما تبین لنا فلانکلف باقوالهم ، قلت هذا بعینه قول السلف الاول لما قال لهم بریدة الاسلمی ان رسول الله صلی الله علیه و آله نصب امیرالمؤمنین علیه السلام للخلافة فما الذی عدل بکم عنه الی ابن ابی‌قحافة قالوا له حضرنا و غبت و الشاهد یری ما لایریه الغایب و لعمری ان هذه العبارات التی یدعونها و یزخرفون فی معانیها فی رسائل کتبها اعلی الله مقامه قبل ان یخرج من الاحساء و قبل ان یتوجه الی العجم و کتبه بحمد الله کانت مشتهرة و هذه العبارات و امثالها مرت علی انظارهم .
ثم نقول مع قطع النظر عما ذکرناه من ان العلماء عثروا علی تلک العبارات و لن‌یجدوا فیها دلالة علی ما یدعونه من تلک المزخرفات نقول ان علماء الاسلام و علماء الفرقة المحقة قبل جناب السید السید مهدی کانت متفقة الکلمة متطابقة المقالة علی وثاقته و جلالته و لم‌یکن علیه نکیر و قال صلی الله علیه و آله لاتزال طائفة من امتی علی الحق حتی تقوم الساعة فاذا اتفقوا وجب ان یکونوا علی الحق فتکون جلالته حقا ثم ان الله سبحانه یجب ان یبین لهم فساد حاله و فساد اعتقاده حتی لاتتفق کلمتهم فی ذلک العصر علی باطل . ثم علی فرض التسلیم لما ذکروا مع انه محال ان یکون اتفاق جمیع العلماء من الفرقة المحقة التی یدور الحق فیهم علی الباطل قلنا لهم ما الذی تبین لکم و عثرتم علیه من فساد عقایده و بطلان ما فی ضمیره من غیر المزخرفات من
الافتراءات ؟ قالوا اربع عبایر فی اربع مطالب :
منها عبارة فی المعراج تدل علی ان النبی صلی الله علیه و آله قد القی کل عنصر من عناصر وجوده فی مکان ذلک العنصر فالقی النار فی کرتها و الهواء فی کرته کالماء و التراب
و کذلک الماء و التراب خ‌ل .
مع ان المعروف من المذهب و المعلوم من الدین صعوده بجسمه .
و منها
عبارة فی المعاد تدل علی ان عناصر البدن کل عنصر یلحق بمرکزه ثم لایعود مع ان ضرورة الاسلام قامت علی عود البدن الجسمانی .
و منها
عبارة فی العلم تدل علی ان لله تعالی علمین علم قدیم و علم حادث و لا ریب ان الحادث لم‌یکن ثم کان و یلزم منه ان یکون علم الله متجددا حادثا کان فی وقت لایعلم .
و منها عبارة تدل علی ان الامام علة فاعلیة و یلزم منه ان یکون اما مستقلا فی الاحداث و الفعل او یکون مفوضا الیه و کلاهما باطلان لضرورة الاسلام فخالف ضرورة الاسلام فی هذه المسائل الاربع فلایصح الرجوع الیه و التعویل
علیه و المتابعة له و من هذه الجهة نهیناک عن اتباعه و عن نشر مطالبه .
فلما سمعت هذا منهم قلت الیست هذه المسائل هی التی انکرتم علیه فیها فی حیوته الیس هو انکر التزام صحة هذه المسائل علی ما ذکرتم اما عرض علیکم ان تحضروا العبارة لدی حتی افهمکم و افسر لکم حکم المراد منها الستم ابیتم عن ذلک و هل بقی لکم حجة بعد ذلک و هل یعارض الظاهر النص اما تدرون ان العلماء لهم اصطلاحات لاتعرف الا من جهتها و ان لا مشاحة فی الاصطلاح و ان الکلام یجری علی وجوه من انحاء التجوزات و الاستعارات و التشبیهات و الکنایات و انحاء الاصطلاحات و اجراء الکلام من قبیل ایاک اعنی و اسمعی یا جارة . و قد قال مولینا الصادق علیه السلام انی لاتکلم بکلمة ( بکلمة واحدة خ‌ل ) و ارید منها احد سبعین وجها لی لکل منها المخرج و لو شاء انسان صرف کلامه حیث شاء و لایکذب فان ابراهیم نظر نظرة فی النجوم و قال انی سقیم و ماکان سقیما و لم‌یکذب و قال بل فعله کبیرهم و لم‌یفعل کبیرهم
و لم‌یکذب ابراهیم . فاذا کانت هذه الوجوه تحتمل من الکلام فما ظنک بالعبارة مع اجماع المسلمین و ضرورة المذهب و الدین و نص الکتاب المبین ان لا عبرة بالکتاب و لا بالعبارة و انما العبرة بصریح المقال الظاهر فی المراد بما لایحتمل خلافه فی العرف و اما اذا کان المتکلم یحتمل فی حقه ان یرید خلاف الظاهر و ادعی ذلک یجب التصدیق له و عدم مخالفته لانه ابصر بمراده و اعرف بمقصوده و ضمیره فکیف بالعبارة و قد ذکرنا مرارا ان اجماع المسلمین منعقد علی عدم اعتبار الکتابة اذا نص الکاتب بخلافها و مخالفته مخالفة الضرورة فبای بیان عندکم و ای برهان لدیکم و ای شیئ یقطع ذلک الاجماع هل بهذا تحتجون اذا سئلکم الله یوم العرض الاکبر و بهذا تستدلون اذا سئلکم رسول الله صلی الله علیه و آله عند المخاصمة یوم المحشر ، ماذا تقولون اذ قال النبی لکم ماذا صنعتم و انتم آخر الامم و ما تقولون فی جواب امیرالمؤمنین اذا قال لکم و هو حامل اللواء علی منبر ( المنبر خ‌ل ) الوسیلة آلله اذن لکم ام علی الله تفترون یا قوم اتقوا الله و قدموا من قدمه الله خذوا عمن علمه الله و لاتبخسوا الناس اشیائهم و لاتعثوا فی الارض مفسدین بقیة الله خیر لکم ان کنتم مؤمنین و لاتقعدوا بکل صراط توعدون و تصدون عن السبیل ( سبیل الله خ‌ل ) و تحسبون انکم مهتدون فماافادهم هذا الکلام و لانفعهم هذا الزجر التام و اصروا علی ما کانوا علیه من الانکار و الاصرار بلا علم و لا هدی و لا کتاب منیر ثانی عطفه لیضل عن سبیل الله و یتبع کل شیطان مرید ، ثم جمعوا و اجتمعوا و جلسوا مجلسا یوم الجمعة اول جمعة من شهر رجب و اجتمع فیه خلق کثیر تبلغ عددهم الوف و لا واحد منهم یبلغ عددهم الوفا و ما فیهم من خ‌ل .
یصدقنی و احضرونی فی ذلک المجلس الشدید و انه لیوم عصیب و جاء القوم یهرعون من کل جانب و لهم من رؤسائهم جواذب و انا اذ ذاک بینهم وحید فرید فقال لی واحد منهم فی ذلک المجلس ان الملأ یأتمرون بک لیقتلوک فاخرج انی لک من الناصحین و انی لی و الخروج و قد حف القوم بی من کل جانب و مکان شاکین باسلحتهم مشتملین باردیتهم کانهم اتوا للجهاد بین یدی المبعوث من رب العباد فلما استقر
بنا و بهم الجلوس سألتهم لماذا هذا الاجتماع و ما الموجب لهذه الغوغاء هل سمعتم و رأیتم منی خلافا للشرع او العرف او الدین او المذهب اجتمعتم لتثبتوه علی و تقیمون الحد قالوا لا قلت فای شیئ اذن اجتماعکم و غوغائکم و ضوضائکم قالوا نرید ان نسألک عن عبارات الشیخ و نبین انها کفر قلت فهلاسئلتم منه فی الیوم الاول لما طلب منکم ذلک حتی یفسرها لکم و بعد ما ابدیتم الفضیحة و اظهرتم الشناعة و املأتم الامکنة و الاصقاع من القول الباطل و المذهب العاطل آلآن و قد عصیتم قبل ثم ان الرجل قد انتقل من دار الدنیا الی الدار الآخرة لیس له حضور حتی یبین لکم مکنون ضمیره ، علیکم انفسکم لایضرکم من ضل اذا اهتدیتم قالوا لا بد من ان ننظر الی کلماته بعد مماته و نسئلک عنها قلت ان اهل الباطل من الاموات کثیرین فهل صنعتم فی عبارة احد من الاموات مثل صنیعکم هذا قالوا ان له تبعة یعتقدون معتقده فیضلون قلت و کذلک اموات من اهل الباطل لهم تبعة و مریدون یتبعون اعتقادهم و یتجاهرون بها و هم قبل الشیخ فهلا احضرتموهم و اتباعهم حتی تثبتوا علیهم فساد معتقد شیخهم لیرتدعوا و یرجعوا الی الحق و ان لم‌تعرفوهم فانی اعرفکم باسمائهم و کتبهم و مقالاتهم و عباراتهم ثم ثنوا بالشیخ و اتباعه قالوا ما لک الی ذلک من سبیل بل لا بد من بیان هذه العبارات قلت انا لله و انا الیه راجعون هاتوا ما عندکم فاظهروا تلک العبارات التی قد سبق مضمونها و کنت قبل ذلک شارحا لتلک العبارات و مفسرا لها و موضحا لمعانیها و ان تلک العبارات مطابقة لما علیه ضرورة الاسلام و هی مدلولات الکتاب و السنة و سمیت تلک الرسالة بکشف‌الحق و لم‌اترک هناک لذی مقال مقالا و لا لذی حجة برهانا و استدلالا و تلک الرسالة مشهورة معروفة اشتهرت اشتهار الشمس فی رابعة النهار و لااظن بلدة خالیة منها فمانفعتهم تلک الرسالة بذلک البیان التام الوافی و الشرح العام الشافی . ثم ابرزوا عبارة عن ذلک الشیخ القمقام و علم الاعلام و النور التام ما صورتها ان الجسد العنصری لایعود قالوا لی قل ان هذه العبارة کفر ام لا قلت علی الذی افهمها و ادین الله بها لیس فیها کفر و لا زندقة و لکنکم اخبرونی عن الجسد بحسب اللغة علی ما ذکره فی القاموس و الصحاح و مجمع‌البحرین دون ما اصطلح علیه الحکماء کم معنی ذکروا له قالوا مانعرف قلت یا سبحان الله اذا لم‌تعرفوا معانی الجسد و اطلاقاته علی ما عند اهل اللغة فکیف ( کیف خ‌ل ) تنکرون علی هذه العبارة لعل الجسد له معنی لو قلتم بعوده کفرتم قالوا نحن نرید فهم العوام قلت هل اللغة الا فهم العوام فکرروا ثانیا انا نرید فهم العوام و جمیع من حضر و لا واحد منهم صدقنی او ساعدنی و قال ( و قلت خ‌ل ) ان فهم العوام ای مدخلیة له فی المقام و کلما لم‌یفهمه العوام لو کان باطلا للزم بطلان کتب العلماء و لا شک ان الحطاب و البقال لایعرفون عبارات شرح‌اللمعة و لایعرفون مسئلة الامر بین الامرین و لایعرفون ان الامر بالشیئ ینهی عن ضده الخاص او العام هل یسوغ لهم ان یحکموا ببطلانها فهذا خرق اتسع علی الراقع . فلما رأیت قلة انصافهم و غلظة جورهم و اعتسافهم قلت لهم ماذا تریدون قالوا نرید ان تکتب ان هذه العبارة کفر فکتبت لهم ان هذه العبارة اذا لم‌یکن لها بیان مقدما و مؤخرا اذا ( و خ‌ل ) لم‌یحذف منها شیئ من اولها او وسطها او آخرها کفر بحسب فهم العوام کقوله تعالی ید الله مغلولة و قوله تعالی وجوه یومئذ ناضرة الی ربها ناظرة و لا ریب انه کفر بحسب متفاهم العوام اذ لیس لله ید و لا وجه من الجوارح و ابرزوا بعض العبارات منها محرفة و منها لم‌یعرفوا ان یقرؤها فارادوا منی ان اکتب علی ما هی علیه فکتبت هذه الصورة و مرجع القول انه کلام متشابه نسئل تفسیرها من قائلها کالآیات القرآنیة و الاحادیث النبویة و الولویة و بالجملة لا اعتبار بالقرطاس . فلما لم‌یبلغوا منی مرادهم و لم‌یقدروا ان یتشبثوا بی بشیئ من زخاریفهم و عجزوا و الحمد لله ماقدروا ان یثبتوا علی شیئا من الباطل الذی یزخرفونه قالوا نرید ان تثبت اجتهادک عندنا فلما بلغ کلامهم الی هذا المقام قال صاحب المجلس قد تبین الرشد من الغی ، انتم قبل ذلک تحتجون علیه بفساد فی العقیدة لمخالفته للضرورة فالآن تبین عندنا انه علی صفاء الاعتقاد و انتم تطلبون منه الآن ان یثبت اجتهاده ها انتم تدعون الاجتهاد فاذا وجب ثبوت الاجتهاد بالاجلاس باحضار الناس فمتی ما احضرتم و اجتمعتم و اثبتم اجتهادکم فنحضر فلانا ان یجلس معکم مجلسا آخر لاثبات اجتهاده فبان ان قصدکم غیر الله و فی هذا الاثناء اذن المؤذن لصلوة الظهر قمنا للصلوة و تفرق المجلس فغلبوا هنالک و انقلبوا صاغرین و ظهر الحق و الحمد لله رب العالمین ، و من قلة انصاف الحضار فی ذلک المجلس ابادهم صروف الدهر و لم‌یبق منهم ای من اهل الحل و العقد احد الا واحد من حاضری ذلک المجلس لکنه کان من الاتباع و الاذناب و لم‌یکن له قابلیة السؤال و الجواب ثم ماکفاهم ذلک بقوا یثیرون الفتنة و یهیجون للفساد نائرة و یدفعها الله سبحانه کلما اوقدوا نارا للحرب اطفأها الله و یسعون فی الارض فسادا و الله لایحب المفسدین ثم مرة اخری صاحوا بالناس و جمعوهم فی حضرة العباس و نشروا الالویة و الاعلام و اجتمعت علیهم الطغام و اللئام لاخراجی من البلد بغیر جرم اجترمت و لا ذنب اذنبت الی ان رد الله کیدهم فی نحورهم و ماتوا بغیظهم و ردهم الله خائبین عن نیل مقصودهم و مرادهم و افعالهم من ذلک القبیل کثیرة و اعمالهم من هذا النمط عدیدة و اذیاتهم لی شدیدة یتکرم الانسان عن ذکرها فالاولی و الاحری طیها عن نشرها فان الاوقات اشرف من صرفها فی تسطیر هذه المزخرفات و بیان الترهات و الله المستعان و علیه التکلان ثم الخطب الافضع و الامر الاعجب الاشنع قصة اهل النجف فانهم بعد ما کانوا ینقمون علی السید مهدی و اتباعه بانه الی الآن ماجری فی الشریعة الاحمدیة و لاذکر فی الطریقة المحمدیة علی الصادع بها آلاف سلام و تحیة ان یوقعوا هذه الفتنة الصماء و الداهیة الدهماء لاجل عبارات ینادی صاحبها بعدم ارادته ما یترائی من ظاهرها و لا شک ان کل متکلم مصدق فی ارادة مراده من کلامه و العبارة و الکتابة لیس لها تأثیر الا بقراین کاشفة عن ان مراد قائلها هو الظاهر منها و الا فلایصح التعویل علیها لاسیما اذا کان قائلها ینص علی مراده و ینفی الذی یفهمه غیره لاسیما اذا کان الغیر ممن لیس له اهلیة لفهم المراد و لایزالون یلهجون بهذه الکلمات نصرة للحق و ینقمون علی مخالفینا بل ینسبون بعض الاوقات جناب السید مهدی الی هیجان المرة السوداء و لم‌یزل ذلک دأبهم و شأنهم الی ان صار ما صار مما لست اذکره فظن شرا و لاتسئل عن الخبر عثروا ( حتی عثروا خ‌ل ) علی عبارة فی الرسالة التی صنفتها فی علم الاخلاق و تهذیب النفس و ما یکون العبد المؤمن علیه فی افعاله و اقواله و حرکاته و سکناته و لحظاته و جلساته و سائر احواله و عثر فیها علی عبارة هذه صورتها : و اعرض عن کتب القوم لاسیما العامة العمیاء ، فلما رآها و نظر الیها صاح و ناح و عرف من هذه العبارة انی انکر الاجتهاد و التقلید و انکر طریقة المجتهدین و انکر الکتاب و السنة و انی قد اخترعت مذهبا آخر فشیعه فی الناس و ادخل فی قلوبهم الوسواس و اوقعهم فی شبهة و التباس حتی ان الناس قد تشوشت قلوبهم و زاغت و مالت الی الباطل مع انا قبل هذا الکلام بشهر اجتمعنا فی مشهد الحسین علیه السلام مع کمال المودة و المحبة و الانس ثم لما رجع الی المشهد عمل هذا العمل فی موسم زیارة المولود . ثم انی کتبت الیه خطا و ذکرته ما کان ینقم علی من کان قبله و قد کر الی ما فر منه ثم مااتانی الجواب و حصل منه الاعراض من کل باب ثم انی شرحت تلک الکلمات مع کلمات قبلها و کلمات بعدها و بینت له المراد و ذکرت له ما کان غیر خاف علیه فی مستجنات الفؤاد و بینت له حقیقة العبارة و شرحتها بصریح الالفاظ دون الاشارة فلم‌یلتفت الیها و لم‌ینظر الیها و لااجابنی عن شیئ من ذلک و لست‌ادری ای قاعدة اجریها و بای شریعة عمل بها فان کنت مبطلا وجب علیه ارشاد الضال و اهداء المستبصر و کان یعلم من حالی ماکنت بممتنع علیه لو ارادنی اینما کنت و اینما کان ، هلاصبر حتی یواجهنی و اواجهه و یخاطبنی و اخاطبه و یبین لی فساد ما قلت ثم ینظر هل لی عذر مقبول فیقبل و ان لم‌یکن لی عذر موجه فیردد معی الکلام کما یفعل بسائر تلامیذه حتی یعرف منی العناد بعدم الانصاف و سلوک مسلک الجور و الاعتساف فاذا تکلم بعد ذلک فمعذور و لکنه مااجری ما ذکرنا فاول ما نظر العبارة اظهر الاعراض و ادخل فی القلوب الامراض و هیج نائرة لصدور المرض و لم‌یتکلم معی بشیئ . ثم لما ابتدئته بالکتاب ماکتب لی الجواب مع قوله علیه السلام ان رد الکتاب واجب کوجوب رد السلام ثم انی کنت مستنصحه و مسترشده و مطالب له بحجة و بینة فی فعله هذا و تشییعه الفاحشة فی الذین آمنوا و الایمان الثابت باعترافه کرة بعد اخری و مرة بعد اولی کیف یزول بمجرد هذه العبارة التی لاتدل علی شیئ مما قال باحدی الدلالات الثلاث فان کان فعل ما فعل عن بینة شرعیة و حجة الهیة فلماذا ماابداها لی و انا قد طلبتها منه و ان کان بلا حجة شرعیة و بینة الهیة فعل ( فلماذا فعل خ‌ل ) ما فعل فهذا الذی قلنا لک مما لم‌نوضح اکثر من هذا ثم انی اوضحت العبارة و فسرتها و بینتها و ازحت اشکالها و فصلت اجمالها و بینت اعضالها و ذکرت اعتقادی فیما نسب الی من انکاری للاجتهاد و التقلید و الکتاب و السنة و انکاری علی العلماء من الفرقة المحقة و بعثتها الیه و استدعیت منه النظر الیها و مطالعتها و اعطاء التأمل حقه فیها فاری لم‌یکتب لی جوابا و لم‌یخاطبنی بخطاب و هو مصر علی ما هو علیه مما دعیه الداع الیه فان لم‌ینظر الی الرسالة و لم‌یطالعها و جعل الناس فی شبهة و حیرة و فتنة وقع بعضها فی بعض و انکر بعضها علی بعض و سب بعضها بعضا و انه ( فانه ظ ) والله لظلم عظیم و حوبة وخیمة عاقبتها وعرة مسالکها و ان نظر الیها و تبین انی محق لست بمبطل فلماذا لم‌یبینها و لم‌یظهر للناس انه کان مشتبها و لم‌یکن ذلک بنقص له لانه لیس بمعصوم و کم من امور تشتبه علی فحول العلماء ثم یتبین له الصواب فیعدل عنها و یقول بالحق کما کان ذلک دأب والده العلامة الشیخ جعفر خ اعلی الله فی الفردوس الاعلی مقامه لقد کان ممن لایخاف فی الله لومة لائم و کم من امر حصل له الاشتباه ثم تبین انه مشتبه ابان للناس بمحضر العوام و الخواص و قضایاه رحمه الله فی هذا المعنی مشهورة و لدی اهل النجف و غیرهم معروفة هلااقتدی بابیه و من یشابه ابه فماظلم ، و ان کان تبین له فساد ما ذکرناه فی تلک الرسالة الشارحة ( لما قلنا خ‌ل ) فوجدها باطلة و معانیها فاسدة فهلابین وجه فسادها و شرح خطائها من صوابها و ذکر ان الشبهة دخلت علیک فی المقام الفلانی ما هذا السکوت و الاعراض عن الجواب و تأخیر البیان عن وقت الحاجة هلاسکت اولا لو کان لا بد له من السکوت حتی یریح و یستریح ثم انی رأیته قد سکت عنی وحدی و لم‌یتکلم معی و اری خطوطه صاعدة نازلة الی من یسئله و الذی لم‌یسئله و لقد وقع بیدی احد الخطوط التی ارسلها الی البصرة بانی لم‌اجوز لاحد ان یرجع الی السید کاظم فی امر من امور الدین من الاصول و الفروع هل امره الله بهذه الافعال المتناقضة فاطاعه ام نهیه عنها فعصیه ام رأی مذهبا لم‌یره الله و رسوله فاسسه ام لم‌یر حرمة لاولاد رسول الله صلی الله علیه و آله فیراعیها اهکذا اوصی رسول الله صلی الله علیه و آله بذریته ؟ ماادری ما اقول السکوت اولی و المشتکی الی الله و لا حول و لا قوة الا بالله ثم لم‌تزل خطوطهم فی الاطراف تتری و اصحابهم لم‌یزالوا متعمدین الاذیة و الایذاء لآل الله و هو یطلع علیه و یسکت عنهم و اعجب منه ان عدیله و مثیله یقول بانی لم‌یتبین لی شیئ لکنه عالم تکلم و حکم فامضیت حکومته .
انظر الی هذا الکلام المتدافع و القول المتناقض و ای حکومة فی البین و هو الی ان مات کان یدعی الاشتباه و متی جرت قواعد الحکومة من حضور الخصمین و الترافع من الجانبین و اقامة الشهود حتی یحکم و یمضی الشیخ الآخر حکومته فان کان الحکم من جهة ان الحاکم یحکم بعلمه و هو ( فهو خ‌ل ) لایدعی العلم بل یدعی الشبهة و الاشتباه و مازالت تلک دعویه حتی خمدت انفاسه و سکنت حواسه و بطل احساسه و انهدم اساسه و بطل قیاسه و لم‌یبلغ التماسه ثم اذا تبین خطأ الحاکم وجب نقض حکمه بالاجماع و ای خطأ اعظم و افحش من هذا الحکم علی ما بیناه فان الذی ذکرت بمرأی و مسمع من الکل و اطلع علیه الجل و القل فان انکروا و کتموا یصدق علیهم قوله تعالی یعرفونه کما یعرفون ابناءهم و ان فریقا منهم لیکتمون الحق و هم یعلمون ثم لما طالت علیهم الالسن و عابهم علی فعلهم ( الحر خ ) و القن الوضیع و الشریف و العالی و الدانی و المحب و المبغض و المخالف و المؤالف بانکم تتکلمون علی رجل هو بین اظهرکم و تکتبون الی البلاد البعیدة مساوی تنسبونها الیه و انتم ماسئلتم منه مسئلة و لاخاطبتموه بکلمة لعل له عذر مقبول او لعله یوافقکم و یرتدع فاذا عرفتم منه عدم الارتداع شأنکم و ما تفعلون و هکذا کلام الناس و هم لایصغون الیهم لعلمهم بانهم اذا شافهونی تدحض حجتهم و تفسد حیلتهم فکثرت علیهم الالسن بهذا و نحوه ثم بعد سنتین بعد ما ملئوا الاصقاع و اطراف البلاد بخطوطهم و رسلهم ( رسائلهم خ‌ل ) حتی الی الهند و السند و قد بعث الی بعض رؤساء الهند صورة کتابتهم و ذکر انی کنت احب ان اموت و لااسمع و لااری هذا الکتاب و مضمونه ان السید کاظم الرشتی خرج من الدین و عن مذهب المسلمین و قد اعرض عنه جمیع العلماء و عدل عن تقلیده جمیع المؤمنین الاذکیاء فوجب علینا اعلامکم بانه لایجوز تقلیده و لا اخذ مسئلة من المسائل الدینیة عنه فمن فعل ذلک لن‌یغفر الله له ابدا و لن‌تقبل له توبة و قد رشم عالمهم بخاتمه و بعثوه الی الهند الی بعض الرؤساء فیها و کتب الی مضمون الکتاب و اراد منی حقیقة الجواب فمااقبلت نفسی الی جوابه و ضربت صفحا عن خطابه و انا والله فی شغل عن الناس لاتزیدنی کثرة الناس حولی عزة و لاتفرقهم عنی وحشة و لو اسلمنی الناس لم‌اکن جازعا . و بالجملة بعد ما کتبوا الی البلاد و نشروا بین العباد و لکن لاجل اسکات الناس لئلاینحرفوا عنهم ارادوا الاجتماع حتی یبینوا للناس انا جلسنا معه و اجتمعنا به و تبین لنا کفره فیجرون ( علی خ ) ذلک الوقت مقتضیاته فلما قربت اوان زیارة یوم الغدیر امتثلت امر مولانا الرضا علیه السلام و قبلت وصیته لاحمد ابن ابی‌نصر البزنطی و قد قال له علیه السلام یابن ابی‌نصر اینما کنت فأت قبر امیرالمؤمنین علیه السلام یوم الغدیر الحدیث ، فقصدت زیارته علیه السلام و اتیت مشهد امیرالمؤمنین روحی له الفداء و قبلت عتبته الشریفة ، فلما کان الیوم الثانی من دخولی علیه علیه السلام اتانی آت من قبل احد الشیخین و حیث کان فی القوس الصعودی الاصغر مقدم علی الاکبر جاء رسول الشیخ الآخر بان الشیخ یحب الاجتماع معک حتی ینظر فی امرک و یتبین له حالک فقلت للرسول ما یرید الشیخ من هذا الاجتماع هل یرید قطع الفتنة و رفع الاختلاف و ایقاع الائتلاف او زیادة الفتنة و ایقاع الاختلاف ؟ قال بل رفع الاختلاف و دفع الفتنة . ثم قلت هل نحن متوافقان او مختلفان قال بل مختلفان قلت فاذا جلسنا مختلفین و تکلمنا و لم‌یرتفع الاختلاف من البین فجلسنا مختلفین و قمنا مختلفین فای فائدة اذن فی هذا الاجتماع غیر تزاید النزاع و تکثر القیل و القال و الجدال فان ( فلو خ‌ل ) کان فی اول الامر قعدت معکم و لکن الآن لاتحدث نفسی بانصافکم و لایأمن خاطری منکم فاجعلوا حکما بینی و بینکم و اضمن انت تصدیقه اذا حکم کما انا اضمن ذلک اکتب لی ورقة و ارشمها بخاتمک و اکتب لک ورقة و ارشمها بخاتمی و نجعل الورقتین عند امین مسلط لان کلما حکم هذا الحاکم علی او علیک فهو مقبول حتی نقعد مختلفین و نقوم مؤتلفین و یرتفع النزاع من البین اما انا اتبعکم او انتم تتبعونی و اما الحاکم فلایقبل احد من علماء العراق لاتهامهم بی و ( او خ‌ل ) بکم فلنطلب حاکما من غیر اهل العراق و لانضیق علیکم و لانطلب منکم ما لایتیسر حتی تتوهموا ان ذلک عذر او مراوغة و اتفق فی تلک السنة زار جماعة کثیرة من علماء البحرین و الاحساء و الجزائر .
منهم
الشیخ العالم الممجد المسدد المؤید مولانا الشیخ محمد آل عبدالجبار کان عالما فاضلا فقیها مجتهدا حکیما متتبعا متدینا متواضعا منصفا کثیر التصانیف و جید التألیف له کتب و رسائل و اجوبة المسائل .
و منهم
السید الجلیل و العالم النبیل السید الطاهر السید حسین بن السید عبدالقاهر البحرانی نزیل البصرة کان سیدا عالما زاهدا ورعا متقنا منصفا مستقلا بالحکم .
و منهم الشیخ الممجد و المولی المؤید المسدد الشیخ احمد بن الشیخ خلف آل‌عصفور و امثال هؤلاء من العلماء الاعیان و فضلاء الزمان قد کانوا حاضرین ذلک المشهد المقدس و قادمین الی زیارة ذلک الامام الاقدس قلت ان هؤلاء زوار اتوا للزیارة غیر متهمین بی و لا بکم علماء
مشهورون معروفون ثقات متدینون یقولون حقا و یتکلمون صدقا نسبتی و نسبتکم الیهم متساویة و لو فرضنا و العیاذ بالله لهم میل الی طرف و جهة اکثر یریدون ان یبیعوا دینهم بدنیا غیرهم فلا شک ان المیل یکون الیکم اکثر لانکم معرقون فی البلاد راسخون فی قلوب العباد و میل الناس الیکم اکثر و محبتهم لکم اشد و اوفر فعلی کل حال لو لم‌تتساوی نسبتهم ( المحبة خ‌ل ) الی و الیکم فالیکم اکثر و امیل و انا راض بهم فارضوا بهم حکما فانی رضیت بهم حکما ان شئتم مجتمعین او متفرقین فرجع الرسول الیه و اخبره بما قلت له و انا قد بعثت ایضا رسولا من عندی مبلغا لما اخبرت رسوله لئلایقع التغییر و التبدیل و الزیادة و النقصان فابوا الحکم و ابوا ان یجعلوا اولئک الاعلام حاکمین و قال ان هؤلاء لیس لهم قابلیة الحکومة فلما رجع الرسول الی قلت یا سبحان الله انتم تنازعونی بانی انکرت ضروری الدین و الضروری هو الذی لایخفی علی احد من اهل الاسلام کبیرهم و صغیرهم رجالهم و نسائهم بالغهم و غیر بالغهم اذا کان الامر فی الظهور الی هذا الحد و هؤلاء العلماء لیست لهم قابلیة ان یعرفوا هذا المقدار فتبین عندی و عند الناس مراد القوم فانهم ماکان مقصودهم احقاق الحق ثم شهروا فی البلد بین الزوار الذین اتوا رجالا و علی کل ضامر من کل فج عمیق لیشهدوا مرقد امیرالمؤمنین و یزورونه و شهروا عند الناس بانا بعثنا تسعة‌عشر رسولا و اردنا منه الحضور و الاجتماع فابی .
فلما سمعت مقالتهم و عرفت مراداتهم نصب لی منبر بعد صلوة الظهر فی صحن الامام امیرالمؤمنین علیه السلام و الخلق بین قعود و قیام و موافق و مخالف و مبغض و محب فصعدت المنبر و حمدت الله و اثنیت علیه و ذکرت النبی صلی الله علیه و آله و صلیت علی آله و علیه و قلت : ایها الناس ان هذا یوم قد اجتمعت فیه حرمتان احدیهما الغدیر و الاخری الجمعة فازداد شرفا علی شرف و نورا علی نور و الحرمة الثالثة الحضور عند امیرالمؤمنین علیه السلام و هذه حرمات قل ما یتفق اجتماعها و تواصلها فاحمدوا الله و اشکروه و اعرفوا قدر هذه النعمة و افهموا مقام هذه الکرامة و تقربوا الی الله تعالی بالعمل الصالح و اعلموا ان العمل الصالح لایصعد الی درجة القبول الا
بالاعتقاد الصحیح و معرفة فضل امیرالمؤمنین علیه السلام و الاعتراف بعلو مقامه و سمو رتبته و اعلموا انه علیه السلام و اخوه ( اخاه ظ ) و اولاده و زوجته علیهم السلام امناء الله و ابواب رحمته و مقالید مغفرته و سحائب (کذا) رضوانه و مفاتیح جنانه هم مفاتح الغیب هم السر اللاریب هم محال المشیة و هم السن الارادة و هم قصبة الیاقوت و هم حجاب الملک و الملکوت . ایها الناس نزلوهم فی مراتبهم و لاترفعوهم عن الحد الذی جعله الله لهم لاتغلوا فی دینکم و لاتقولوا علی الله الا الحق هم لیسوا بارباب من دون الله و لا هم شرکاء مع الله و لا فوض الیهم امر الله بل هم عباد مکرمون لایسبقونه بالقول و هم بامره یعملون یعلم ما بین ایدیهم و ما خلفهم و لایشفعون الا لمن ارتضی و هم من خشیته مشفقون و من یقل منهم انی اله من دونه فذلک نجزیه جهنم و کذلک نجزی الظالمین . ایها الناس انهم کلمة الله و انهم حملة امر الله و ان رسول الله صلی الله علیه و آله عبد لله شرفه الله و عظمه بحقیقة ما هو اهله و عرج بجسمه الی السماء بل بثیابه و نعله و ان الخلق یوم القیمة یحشرون بابدانهم و اجسادهم الدنیویة المرئیة المحسوسة فی الدنیا و الله سبحانه هو العالم بالاشیاء کلها قبل ایجادها و مع وجودها و بعد وجودها فلاتتفاوت له الاحوال و لایوصف بالانتقال و لایعتریه زوال و لا اضمحلال و هو الحی القیوم القادر المتعال . ایها الناس هذا هو الاعتقاد الصحیح فمن اعتقد بهذا الاعتقاد فمیزانه رجیح یستحق ثواب الله و یستوجب عطاء الله بزیارة امیرالمؤمنین علیه السلام فی هذا الیوم و من لم‌یعتقد الذی ذکرناه کله او بعضه فقد حبط عمله و ما له فی الآخرة من خلاق . ایها الناس هذا اعتقادی و دینی و علیه انعقد ضمیری و به ادین الله فی سری و علانیتی و ملئت کتبی و مصنفاتی من هذا النوع من الاعتقاد و جمیع کلماتی ترجع الی ما ذکرنا و ان کانت بعبارات مختلفة و اری علماء هذا البلد ینازعونی و یخالفونی فان کان نزاعهم و خلافهم فی هذه العقاید فانی ادین الله بها و ابرء ( الی الله خ‌ل ) من کل من لم‌یعتقدها و ان کان ینسبون الی ما ینافی هذه العقاید فانی ابرء الی الله منها و ممن یدین بها و ارادوا منی الاجتماع فطلبت منهم الحکم لقطع النزاع و مااستصعبت علیهم فی امر الحکومة بل اخترت لهم علماء اتقیاء ابرارا زهادا یصلحون للحکم فی هذه المسائل لان الحکم فی هذا المقام هو الذی یعرف ضروریات المذهب و الدین و حیث ان علماء العراق متهمون بی و بهم اخترت لهم علماء غرباء زوارا اتقیاء و انا عندکم من الآن الی غدات غد متی ما شائوا بشرط الحکم فانا حاضر و لاتختلفوا و لاتتقولوا الکذب و الزور و لاتقولوا ان فلانا اردنا منه الاجتماع لقطع النزاع فابی و لا ریب ان قطع النزاع لایکون الا بالحکم المطاع و اما بدونه فیزداد النزاع و الجدال و یحدث ما تمج منه اولوا الابصار و الاسماع و الصلوة علی رسول الله الصادق الامین و السلام علی عباد الله الصالحین و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته . ثم نزلت عن المنبر و بقیت یومی کله ماجاء منهم خبر و لا اثر .
و لما صار وقت المغرب اتانی ثلاثة رسول من جناب الشیخ الاکبر اثنان من التجار و واحد من عرض الطلبة
ینقلون عنه انه یرید الاجتماع فذکرت لهم الکلام الاول الذی ذکرته للرسول الاول و قال التاجران نحن نجلس عندک و انت ابعث الی الشیخ رسولا من قبلک حتی یوصل الیه ما ترید کما ترید فانا نخاف من الزیادة و النقصان فبعثت الیه العالم الکامل و الفاضل العامل ذا الفهم الثاقب و الرأی الصائب اللوذعی الالمعی الولی المؤتمن مولانا ملا حسن الشهیر بگوهر و قلت لجنابه ان یخیر الشیخ بین ثلاثة امور : الاول الحضور و الاجتماع بشرط وجود الحکم علی ما ذکرناه فان ابی ذلک محتجا بعدم قابلیتهم لما هنالک اعرض علیه الامر الثانی فقل له انت لاتخلو اما ان تکون ملتبسا علیک امری مشتبها علیک حالی او متیقنا بضلالی و ان قلبی ینافی لسانی فان کان مشتبها و الامر علیک ملتبسا فها انا مظهر لک ما اعتقد و ادین الله به فیجب علیک القبول و التصدیق بنص من الله سبحانه حیث یقول و لاتقولوا لمن القی الیکم السلام لست مؤمنا ، فان کنت متیقنا بان قلبی یخالف لسانی و انی اسلک مع الناس مسلک النفاق فلایجوز لک کشف الباطن و یجب علیک التصدیق بظاهر اللسان و فعل الارکان و لایجوز قبل ظهور دولة الحق التفتیش عن الباطن کما فعل رسول الله صلی الله علیه و آله مع اصحابه فانک تعلم یقینا انه ماخلص من اصحابه صلی الله علیه و آله الا اربعة و کان یسالکهم رسول الله صلی الله علیه و آله و یداریهم و یعاملهم بالظاهر و لایعاملهم بالباطن و ان کان یعلم ما فی صدورهم و ضمائرهم و قد امره الله تعالی بذلک و قال و لاتکن للخائنین خصیما ، و قال سید الساجدین علیه السلام فی دعاء السحر اللهم ان قوما آمنوا بالسنتهم لیحقنوا به دماءهم فادرکوا ما املوا فاذا اظهر شخص الاسلام یقبل منه و لاینظر الی ما فی باطنه و قلبه حتی یأتی اوانه عجل الله فرجه و انت معترف بانه لا احد سمع من لسانی شیئا یخالف ظاهر الشریعة و لارأی من عمل ارکانی فلماذا اذن هذا الاصرار و الالحاح و لماذا اثارة نائرة الفتنة الخامدة او المستکنة فی الرماد ای رماد الهدنة و التقیة فلاتهیج ما امر الله بتسکینه و دع الناس علی غفلاتها علیکم انفسکم لایضرکم من ضل اذا اهتدیتم الی الله مرجعکم جمیعا فینبئکم بما کنتم تعملون ، و ان کان کلا و لا بد من ان تعمل بالباطن و تظهر آثار یقینک فالباطن لایطلع علیه الا الله سبحانه و تعالی فنجعل الله حکما و لیأخذ کل واحد منا ید صاحبه و لیدع علی الباطل منا فنبتهل فنجعل لعنة الله علی الکاذبین و لیکن عندک معلوم انا لانفترق الا ان احدنا میت و انت بالخیار بین ان توقع هذه المباهلة فی حرم امیرالمؤمنین علیه السلام او فی حرم الحسین علیه السلام او فی حرم العباس او فی الصحن فی هذه الاماکن المشرفة فی ملأ من الناس او فی الخلوة سرا بحیث لایکون غیری و غیرک فالامر الیک و الخیار لدیک فاختر لنفسک ما یحلو فان ابی ذلک و انا اعلم انه یأبی و قل له و اعرض علیه الامر الثالث و هو ان الحکم الذی نحن اردناه ان کان لیست له قابلیة الحکومة فهل عندهم فی الدنیا عالم له قابلیة الحکومة ام لا فان قال لا فقد اتی محالا و مااظنه یقول ذلک لمصالح و امور خفیة و ان قال بلی فقل له الاعتراضات التی لک علی کلامه اکتبها لکن بهذه الصورة اکتب اولا کلامه بالفاظه ثم فسر مراده و قل انما اراد من هذا الکلام هذا المعنی ثم اورد اعتراضک ثم ابعث کتابک الی فانی اکتب بیان کلامی و اشرح مرامی فان وافق قبولک فهو المطلوب و هیهات هیهات من ذلک و ان لم‌یوافق فابعث ورقتی و ورقتک الی کل من تشاء و تعتقد انه عالم بید امین منی و امین منک و کلما یصدقه ذلک العالم الحکم فهو المصدق فلاانازعکم بعد هذا ابدا .
فلما تمت وصیتی مضی جناب المولی المؤتمن الملا حسن الی الشیخ و اخبره بما ذکرته له کلها علی التفصیل و بعد الکلام الکثیر و القال و القیل مارضی بالحضور مع الحکم و لا المباهلة لما من نفسه یعلم و انما اختار الشق الثالث و قال انه یفعل و لم‌یفعل مدة حیوته و قد عمر سنین عدیدة بعد هذا الوعد فلم‌یرضوا بالاجتماع مع الانصاف و لا بالمباهلة لیحکم الله لاهل الوفاق و الخلاف و یقضی الله امرا کان مفعولا و لم‌یکتبوا اعتراضاتهم و شبهاتهم و لم‌یبعثوا الی عالم یمیز المشوب من صاف حتی یرتفع الاختلاف و لم‌یکفوا عن الکلام و لم‌یسکتوا و لم‌یسکتوا الطغام عن التعرض لاهل العلم البریئین عما ینسب الیهم من زخاریف الکلام فیا لله العجب من الناس حیث ان ما ذکرنا کله بمرأی منهم و مسمع لازیدت و لاحرفت و لاغیرت
و لابدلت و ذکرت کلما وقع مجتمعا و متفرقا . فانظر الآن بعین بصیرتک بعد ما احطت خبرا بما ذکرنا و میز و تعقل و تفهم ان الذین خالفونا ای ظلم ترکوه و ای تعدی اجتنبوه و ای ذنب لم‌یقترفوه لقد جاؤا شیئا ادا تکاد السموات یتفطرن منه و تنشق الارض و تخر له الجبال هدا ، و لکن الله سبحانه انما اخرهم و امهلهم لاتمام الحجة علیهم و اقامة بیناته لهم و لو یؤاخذ الله الناس بما کسبوا ماترک علی ظهرها من دابة و لکن یؤخرهم الی اجل مسمی و هذا الذی ذکرنا لک شرح مجمل بعض الاحوال التی جرت علینا من النساء و الرجال من حرمات هتکوها و حقوق ضیعوها و شهادة ( شهادات خ‌ل ) کتموها و اموال بغیر الحق اکلوها و قلوب افسدوها و کلمات حرفوها و ضمائر شوشوها و اکاذیب نسبوها و اقاویل بالبهتان و الزور قالوها و غیبة للاخیار و النجباء اباحوها و اذیة و ایذاء لهم رخصوها و تفلات فی وجوه طالت ( طال خ‌ل ) ما سجدت لله رموها و حجب و استار کشفوها و رسوم لاهل آل الله دمروها و معالم یظهر فیها انوار الله درسوها و فضائل لاهل البیت علیهم السلام انکروها و مناقب لهم اخفوها و فقرات تدل علی فضائلهم محوها و لاتحسبن الله غافلا عما یعمل الظالمون و سیعلم الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون و الحمد لله رب العالمین و العاقبة للمتقین .
و اما قولک اطال الله بقاک و ادام فی العز و التقوی ارتقاک بعد قولک ( منهم من سمی نفسه شیخیا و منهم من قال انی بالاسری فالظاهر منهم الاسلام و الناشی من کلیهما التقوی و الصلاح حسب ما قرره لنا سید الانام کلاهما معترفان للضروریات الملیة و معتقدان بالفرائض الیومیة و اللیلیة ) الخ فکیف یعقل ذلک فی البالاسریة فانهم ترکوا شعائر الاسلام و ضیعوا طرق التقوی فی الانام و انکروا الضروریات فی المذهب بل فی الدین بما اظهروا من البدع و شیعوا من القول المخترع ناشدتک الله هل من شعایر الاسلام ایقاع الفتنة فی الانام و تشویش قلوب الخواص و العوام و تفریق الکلمة بعد ما کانت مجتمعة و اظهار البینونة باحداثها فی القلوب و الضمایر بعد ما کانت مؤتلفة و متحدة قد بذل مجهوده
رسول الله صلی الله علیه و آله فی تألیفها و اجتماعها و ایقاع البغضاء و الشحناء بین الاوداء و الاحباء ففرقوا الاولاد عن آبائهم و الزوجات عن ازواجهم و الاخوة عن اخواتهم و البنات عن امهاتهم باینوا بین مسالکهم و رخصوا غیبة من ینسب نفسه الی الشیخ اعلی الله مقامه و الی و اوجبوا تعزیر من یقلدنا و حرموا مجالستهم فاذا حضرنا مجلسا هم فیه یتفرقون تفرق المعز اذا شد علیها الذئب او کأن صاعقة نزلت علیهم او بلیة حلت فیهم ( بهم خ‌ل ) و لایبالون بمجالسة الکفار و النصاب و اهل الفسق و الفجور بل یجالسونهم و یخالطونهم بلا مبالات و لا اکتراث و اذا حضر واحد منا یتفرقون و لایقعدون ( و اذا مروا علینا یتغامزون نسخة ) و اذا مروا بواحد منا لایسلمون و یتقصدون ضررنا بکل وجه یمکنهم فی مال او عرض او نفس علی حسب امکانهم و طاقتهم و یرموننا بالعظائم من القبایح و الشنایع و یرخصون لاصحابهم بان یفتروا علینا و یتقولوا علینا بالبهتان و الکذب و الزور لقد حاولوا قتلی مرات عدیدة سرا و جهرا و الله سبحانه بفضله و کرمه یدفع عنی حتی یبلغ الکتاب اجله . فوالله الذی لا اله الا هو عالم الغیب و الشهادة قد اخبرنی واحد ممن کان من المباشرین لقتلی فی بیت هاشم خان خال نظام‌الدولة ایده الله بتوفیقه فی ملأ من الناس و جاءنی یظهر التوبة و الندامة و یستبرئ منی الذمة و یطلب العفو منی حیث کان من ذلک الیوم الی یوم ملاقاتی شملته النکبة و اصابه الفقر و الفاقة لعل الله یحسن حاله و یرده الی ما کان علیه من ثروة و اتساع و رمونی بالرصاص جهرا فی حضرة الحسین علیه السلام فی الصحن المقدس و دفعه الله عنی و اصاب فی ید بعض اصحابی و اخذوا العمامة من رأسی فی حضرة الحسین علیه السلام عند ضریحه مرة یوم الجمعة فی السجدة الثانیة من الرکعة الثانیة من صلوة الظهر فی ملأ من الناس و مرة اخری فی السجدة الثانیة من الرکعة الثانیة من صلوة الفجر و قد رأت الناس و قد سکتت و اهانات اخر صدرت علی اخفیتها و سکتت عنها و احتسبتها عند الله لان ما یفعلون کله بعین الله و لایخفی علیه شیئ فی الارض و لا فی السماء فوکلت امری الی الله و امتثلت قول الله سبحانه فی قوله تعالی قل للذین آمنوا یغفروا للذین لایرجون ایام الله لیجزی الله قوما بما کانوا یکسبون .
و بالجملة ما ذکرت من قبایح افعالهم و شنایع آثارهم و الاذیات التی دخلت علینا منهم و الفضایح التی فضحوا بها عامة الشیعة و اطالوا علیهم السنة مخالفیهم و فتحوا علیهم منهم باب التشنیع و الشماتة و خالفوا اجماع جمیع علماء الاسلام الذین علیهم العمل و الاعتماد فی النقض و الابرام کل ذلک بدعوی شبهة دخلت علیهم من بعض العبایر التی نفیناها و بینا المراد منها مرارا عدیدة انشدک الله هل ارتکاب هذه الامور العظام و الفضایح و الشنایع لشبهة دخلت علیهم من بعض العبایر و قد یجب علیهم عدم الاعتناء بها لضرورة الدین و المذهب من شعائر الاسلام ؟ اهکذا امرهم رسول الله صلی الله علیه و آله ؟ اهکذا جرت قواعد الدین ؟ اهکذا نطقت به شریعة سید المرسلین هل الشبهة و الظن و التخمین التی تحصل من العبارة تعارض النص و الیقین الذی یحصل من بیان القائل مراده و مقصوده من الکلام
و الخطاب و القول و ها انا اخبرک بکیفیة البیان لتعلم ان الحجج انقطعت و المعاذیر ارتفعت فلم‌یبق الا مخالفة الله و رسوله . و شرح ذلک و بیان ما هنالک ان القوم لما ابرزوا تلک العبایر و حرفوها و غیروها و بدلوها کسنة الذین من قبلهم من الذین یحرفون الکلم و نسخوها نسخا کثیرة و سلموها بید اهل السوق من البقال و العطار و الخباز و سایر السفلة من طغام الاعوام و سلموا من تلک النسخ بید النسوان و فسروها لهم باقبح تفسیر و اشنع تعبیر و شهروها بین الناس و مشهد سیدنا الحسین علیه السلام مختلف الزوار و المترددین من کل بلد و مکان و جعلوا تلک العبایر و تلک المعانی الفاسدة القبیحة فی السنة کل صادر و وارد حتی اشتهرت و شاعت تلک القبایح فی الاطراف و الاکناف و کان مولینا الشیخ اعلی الله مقامه بین اظهرهم فی تلک الایام و انکر علیهم و انکر ان تکون معانی تلک الکلمات هی التی شهروها بین الناس و ذکر ان تلک العبایر علی طریقة العلماء من اهل هذا الفن و الشأن فلم‌یصغوا الی کلامه و لم‌یلتفتوا الی مقصوده و مرامه و قد نهاهم الشیخ الاجل و الافضل الاکمل قدوة العلماء و زبدة المجتهدین الفقهاء الشیخ موسی ابن المرحوم الشیخ جعفر عن تلک الافعال القبیحة و الاقوال الشنیعة فماانتهوا من نهیه و اصروا علی تشییع الفاحشة فی الذین آمنوا لیستوجبوا بذلک العذاب الالیم فی الدنیا و الآخرة ثم لما رآهم لایرتدعون عن غیهم و لایستقیمون عن اعوجاجهم قال لی ذات یوم اعرض بخدمة الشیخ ان یکتب صریح العقاید الحقة التی هو علیها و التی هی مرجع تلک العبارات بصریح العبارة و یرشمه بخاتمه الشریف و ائتنی بالمکتوب حتی اطفئ تلک النایرة و اسکن هیجان تلک الثایرة لان المتکلم اذا بین مراده یجب تصدیقه بالضرورة من الدین و هؤلاء الجماعة لایخالفون الضرورة و لعلهم جاهلون بمراد الشیخ فی الحقیقة ، فاستحسنت رأیه و اتیت الی مولینا الشیخ و عرضت بخدمته ما قاله الشیخ موسی فکتب اعلی الله مقامه فی ساعته بخطه الشریف صریح العقاید و ان جمیع عباراته و کلماته ترجع الی هذا المعنی و تؤدی هذا المؤدی و رشمه بخاتمه الشریف و اعطانی فاخذته و اوصلته الی جناب الشیخ الشیخ موسی فاستحسنه و جعله عنده و اراهم ایاه و مازادهم الا نفورا و استکبارا فی الارض و مکر السیئ و لایحیق المکر السیئ الا باهله فجزی الله جناب الشیخ موسی عن الفرقة المحقة خیرا فانه خطب فابلغ و بین الحق فافصح و ذکره فشرح و صاح باعلی صوته ایها الناس نحن معاشر المجتهدین لم‌نبلغ مبلغ علمه و لم‌ندرک ما احاط به وسعه من جوامع العلوم و حقایق الرسوم و هو اطال الله بقاه عنده ما عندنا و زیادة و لیس عندنا ما عنده هو البحر العمیق و الارض المطیرة من سحائب العلم النابتة بالاشجار المثمرة بانواع العلوم الالهیة اعرفوا مقامه و سلموا له و لاتبخسوا حظه فانه عمر و انفد عمره مع العلماء المرضیین و الفقهاء الراشدین من اسلافنا الماضین و کان معروفا عندهم بالوثاقة موصوفا عندهم بالجلالة فکیف یجوز لنا ترک قول اولئک الاکابر ( الاکابر و مخالفتهم خ‌ل ) لبعض العبایر التی لانعرف معناها و لا مبناها و لا مقدمها و لا مؤخرها . فبالجملة فانه (ره‌) تکلم بامثال هذه الکلمات و اطنب فی الکلام و اوضح الحق فی المقام فی الملأ العام الذی قد اجتمع فیه الخواص و العوام و کنت حاضرا فی ذلک المجلس و شاهدا ذلک المدرس فبالغ فی الوعظ و التحذیر فمازادوا الا طغیانا و مااستفادوا الا عدوانا و هکذا استمر به الحال حتی انتقل الی رحمة الله الملک المتعال و بلغ الی الدرجات العلیا فی جنة المأوی . ثم بعد تعرضهم بی ( لی خ‌ل ) و فعلهم معی بعض ما شرحته لک سابقا التمس منی جناب الشیخ العلی الشیخ علی بن الشیخ جعفر ما التمس اخوه المرحوم تغمده الله برحمته قبل ذلک من کتابة صریح الاعتقاد و بیان حقیقة المراد و انه مرجع تلک العبارات فکتبتها و رشمت المکتوب بخاتمی و بعثته الیه ثم جعلت تلک النسخة نسخا متعددة فرقتها فی الاطراف و الاکناف اتماما للحجة لئلایقول قائل انی لم‌اطلع ثم ازداد جناب الشیخ علی التماس اخیه بان قال لی اصعد المنبر و بین للناس العقاید الحقة و نزه نفسک عما ینسبونه الیک من الاشیاء الفاسدة و العقاید القبیحة فان الانسان اذا اخبر عما فی ضمیره من العقاید لایقال له ان عبارتک تدل علی غیر هذا بضرورة من الاسلام و لکنک اذکر و بین و اوضح باللغة العربیة لیفهم العرب ثم ثنها بالعجمیة و الفارسیة لیفهم العجم و اتفق تلک الایام کانت موسم زیارة عرفة و الخلایق ملتمة مجتمعین من کل فج عمیق فنصب لی منبر مرتفع فصعدت علیه لیلة الترویة فخطبت و بینت العقاید الصحیحة و الاعتقادات التی انعقد علیها مذهب الاثنی‌عشریة بلسان عربی مبین .
ثم فی لیلة اخری بعدها لیلة عرفة فی الصحن الشریف صعدت المنبر باعلی مراقیه و خطبت بلسان الفارسیة و العجمیة حتی لایخفی الامر علی عرب و لا علی عجم فی جمیع البلاد و الاطراف و الاکناف ثم التمس منی جماعة من اصحابنا استمرار هذه الحالة و من نوع هذه الخطبة کل لیلة بعد صلوة المغرب و العشاء فی الصحن الشریف ففعلت ذلک و استمر بی الحال الی بعد عاشوراء کل لیلة نشرح الحال و ننزه شیخنا المفضال عما ینسب الیه و الی من مساوی الاقوال و اسمعهم بان العبایر لاتدل علی ما یزعمون و لو دلت ماتترتب علیها فائدة و لا ثمرة
بعد بیاننا للمرام ثم التمس منی جماعة من اصحابنا استمرارها فی الایام ایام التعطیل و بقیت سنتین او اکثر او اقل بقلیل کل یوم عصر یوم الخمیس و یوم الجمعة نشرح لهم حقیقة الاحوال بابلغ المقال بحیث ماابقیت امرا مخفیا و لا شیئا مستترا و لا امرا یمکنهم التشبث به الا ذکرت و بینت المراد و اوضحت لهم وجه الصلاح و الفساد و هکذا کان دأبی فی کل شهر رمضان طول الشهر فبالله علیک بعد هذا البیان التام و فعل هذه القبایح و الآثام لادعاء شبهة دخلت علیهم من عبایر الکلام هل یبقی لهم و عندهم اثر من شعائر الاسلام حاشا و کلا فان مبنی الاسلام درء الحدود بالشبهات و دفع الفساد و الفتنة بالاحتمالات لا ایقاع الفتنة بالشبهات و لا احداث العداوة و البغضاء بین المؤمنین بالاحتمالات و لکنهم لو فعلوا ذلک فی هذه الایام فقد سبقهم من کان قبلهم فی سالف الازمان سنة بسنة و مثلا بمثل .
و اما قولک الناشی من کلیهما التقوی کیف تنشأ منهم التقوی و هم الذین شیعوا الفاحشة فی الذین آمنوا و قد قال تعالی الذین یحبون ان تشیع الفاحشة فی الذین
آمنوا لهم عذاب الیم فی الدنیا و الآخرة هذا اذا کانت فاحشة مبینة یحب ان یشیعها و لیس بلازم ان یشیعها فی الحال فاذا کان الذی یحب ان تشیع الفاحشة المعلومة المبینة فی الذین آمنوا استحق من الله العذاب الالیم و لایستحق العذاب بالذی یشیع الکفر و النفاق لاجل الشبهة و الاحتمال فی الشخص المتیقن بل المعلوم ایمانه و ورعه و تقویه و زهده و اقباله علی الله و ادباره عن السوی فان ذلک اعظم حوبا و اکثر ذنبا و افسق فعلا و افجر عملا و اشد عذابا و اعظم عقابا و قد قال سبحانه و الذین یؤذون المؤمنین و المؤمنات بغیر ما اکتسبوا فقد احتملوا بهتانا و اثما مبینا . و هل تجد اذیة و ایذاء للمؤمنین و تتصور ازید مما فعلوا و ارتکبوا و الذی لم‌یفعلوه لم‌یتمکنوا و کلما تمکنوا منه ماترکوه و اذا فتشت منهم عن العلة و السبب مرة یقولون شبهة دخلت علینا و مرة یقولون اجمعت العلماء فان کان اجماع العلماء معتبرا و قولهم مقبولا فهلااعتبروا اجماع علماء الاسلام کافة علی وثاقته و علی جلالته مع شدة اطلاعهم و عظم تفحصهم و تتبعهم و احتیاطهم فی دینهم فیترک ذلک الاجماع و یقبل اجماع یتقولونه کذبا و زورا و الا فای اجماع انعقد لان اول من خرق الاجماع السید مهدی و فی عصره و اول انکاره کانوا علماء افاضل مثل الشیخ شیخ موسی و اخوته و الشیخ شیخ حسین و کافة علماء النجف و الشیخ شیخ حسن سلطان و الشیخ شیخ خلف بن عسکر و سائر طلبة العلوم من المشتغلین و البالغین و المراهقین فی بلد الحسین علیه السلام و السید سید عبدالله شبر و ابوه الاجل العالم الفقیه الکامل السید محمدرضا شبر و ولده السید حسن و ابن عمه السید الثقة الجلیل العالم النبیل ذو القدر العلی السید علی شبر و السید سید محمد ابن المرحوم السید محسن و هو السید العالم الزاهد العابد الورع الثقة عند الجمیع و ابن عمه السید الاجل و المولی الانبل و الفاضل الاکمل المؤید المسدد السید محمد السید جعفر و ابن عمه الآخر السید العالم السید هاشم و الشیخ الاجل و المولی الانبل و الفاضل الاکمل الولی المهتدی الشیخ مهدی تغمده الله برحمته ابن المرحوم المبرور الشیخ اسدالله و اخوه الشیخ الجلیل و المولی النبیل العالم بلا عدیل الشیخ اسماعیل و غیرهم من العلماء الذین فی العراق کلهم انکروا علیه و علماء کرمانشاهان کافة المذکورة اسماؤهم سابقا انکروا علیه و علماء اصفهان لاسیما الرئیسان العظیمان حجتی الاسلام جناب السید محمدباقر و المولی العالم الفاضل الکامل مرجع الافاضل و موئل الاماثل الولی الحمیم الحاج محمدابراهیم الکلباسی و سائر العلماء و اولاد سلطان العلماء و احفاده و اتباعه و اصحابه من السادة و العلماء کلهم انکروا و لم‌یصدقوا .
ومع مخالفة هؤلاء الفحول من اهل المعقول و المنقول الموجودین فی وقت المخالفة هل یبقی مجال للقول بتحقق الاجماع و ماصدق السید مهدی الا جماعة من تلامذته و تلامذة المرحوم المبرور ابیه اناس اذناب اتباع همج رعاع کانوا یتوقعون ان یصدقهم السید مهدی و یعترف بفضلهم لینالوا المناصب و لیتمتعوا فی الدنیا الا ان متاع الدنیا قلیل الآیة و علموا ان السید مهدی لایقر بهم و لایدنیهم الا بانکارهم علی المرحوم الشیخ و علی و کل من هو اشد انکارا و اقبح آثارا فی
هذا المقام اشد قبولا عنده فصدقوه لیصدقهم و قالوا بقوله لیقول بقولهم و الناس فی اول الامر حیث کان من بیت رفیع و شهرة البیت عمت فی جمیع البلاد و العباد و هو یظهر الورع و الزهد صدقوه و اتبعوا الذی یصدقه فاولئک الاتباع الذین کانوا اذنابا صاروا رؤساء و دخلوا فی الاجماع و الا فاصل الخلاف فی هذا المقام کلها تدور علی ثلاثة منهم واحد بمشهد سیدنا الحسین و الاثنان فی النجف و ماتجدوا موافقیهم الا تلامذتهم و اتباعهم بلا بینة و لا علم و ( لا هدی خ‌ل ) و لا کتاب منیر فان کان الاجماع من غیر الدلیل متبعا فالاجماع علی وثاقة الشیخ من جمیع العلماء و الانکار علیه من اثنین او ثلاثة بلا دلیل و لا برهان و اغلب تابعیهم العوام کالانعام و النساء و الطغام و المنتسبین بالعلم الذین یعدون انفسهم علماء من الاذناب و الاتباع لینالوا بتصدیق هؤلاء الثلثة شهرة و عزة و مکانة عند الناس و انت تعلم احوال الناس انهم یزیدون فی النقل و الاخبار و یلاحقون باشیاء غیر واقعة و یوصل بعضهم بعضا لیشتهر عند الناس و یتخیلون اذ ذلک هو الاجماع کاجماع اهل الخلاف و اهل الباطل و ان منشئها من المجتمعین تحت سقیفة بنی‌ساعدة و لقائل ان یقول ان الذین خرجوا من الاجماع بعد تحققه و تأصله یسمون خوارج فی الشرع و لذا تری ان اجماع المسلمین لما انعقد علی خلافة امیرالمؤمنین علیه السلام بعد اتفاقهم علیها فالمنکرون له و لخلافته بعد تحقق الاجماع سموا خوارج و لا دلیل لهم علی کفر الخوارج و تسمیتهم بها الا انهم خرجوا عن الاجماع بعد انعقاده و لو جاز ان یقال ان الاجماع اذا انعقد علی حالة ثم اذا تبین خلافها لشخص آخر یجوز ان یخالف الاجماع و یقول بعکس ما ذهب الیه المجمعون فلایجوز لک ان تحکم بکفر الخوارج و ان تسمیهم خوارج فان لهم ان یقولوا ان الاجماع منعقد علی خلافة امیرالمؤمنین فی حالة عدالته و وثاقته فاذا تبین لنا انه احدث فی الدین ما لم‌یکن فیه و حکم الرجال الغیر المعصومین الغیر المطلعین بعواقب الامور الجاهلین الذین لایعرفون شیئا و لایهتدون الی الحق سبیلا عدلنا عن القول بخلافته و رجعنا عنه مع ان شبهة الخوارج اقوی من شبهة هؤلاء فی الصورة الظاهرة فان شبهة هؤلاء من جهة عبارات قد نفت ضرورة الاسلام الاعتناء بهذا عند انکار قائلها فالوجه واحد و الحکم واحد فاذا جاز الخروج عن اجماع المسلمین و رؤسائهم و علمائهم و زعمائهم صار للخوارج عذر و لم‌یجز تکفیرهم و ماادری این یذهبون من توبیخ قوله تعالی و من یشاقق الرسول من بعد ما تبین له الهدی و یتبع غیر سبیل المؤمنین نوله ما تولی و نصله جهنم و سائت مصیرا و هل هؤلاء العلماء الاطیاب ممن سمیتهم تنکر ایمانهم و ما ظنک تفعل لانک تخرج بذلک من الدین فاذا کانوا هم المؤمنین فمخالفتهم اتباع غیر سبیل المؤمنین و ذلک هو مشاقة الرسول صلی الله علیه و آله . ثم ماادری ما اقول فقد تبین من هذا البیان التام ان هؤلاء البالاسریة قد آذوا المؤمنین و المؤمنات بغیر ما اکتسبوا بلا حجة و لا بینة شرعیة و لا عرفیة فقد احتملوا بهتانا و اثما مبینا بنص من الله سبحانه و تعالی و قد قال الله سبحانه الذین یرمون المحصنات المؤمنات الغافلات لعنوا فی الدنیا و الآخرة . و لا شک ان المؤمن اکرم علی الله من المؤمنة و لا شک ان العالم المؤمن اکرم علی الله من المؤمن الغیر العالم و اذا اجتمعت مع العلم شرافة السیادة و الانتساب الی الدوحة الاحمدیة و الشجرة المحمدیة صلوات الله علیها من رب البریة فقد جمع نورا علی نور و حاز شرفا علی شرف و لا شک ان الرمی بالکفر و الغلو و ما یوجب رخصة الناس لایصال انواع الاذیات اعظم من الرمی بالزناء فاذا کان الرمی بالزناء للمحصنة الغافلة بمعنی کون الرمی قبل اقامة البینة الشرعیة موجبا للعن ای لعن الاولیاء و السعداء و الشهداء فالرمی للعالم المؤمن الزاهد العابد بالغلو و الکفر و التصوف یکون موجبا لاشد اللعنات و اعظمها من الله و من اولیاء الله و احباء الله و الملائکة المقربین و الانبیاء و المرسلین انظر ما حال من استحق اللعنة الشدیدة عن الله سبحانه و تعالی هل یبقی له معذلک تقوی و قال تعالی الذین یکتمون ما انزلنا من البینات و الهدی من بعد ما بیناه للناس فی الکتاب اولئک یلعنهم الله و یلعنهم اللاعنون و قد کتم هؤلاء فضل آل‌محمد الذین هم البینات ، اماقرأت قوله تعالی لم‌یکن الذین کفروا من اهل الکتاب و المشرکین منفکین حتی تأتیهم البینة رسول من الله یتلو ، الآیة . فبین سبحانه ان البینة هی الرسول و لما کان امیرالمؤمنین نفس الرسول و الائمة من سنخ امیرالمؤمنین علیه السلام لان الاولاد جزء للوالد و علی شاکلته کانوا هم البینات و هؤلاء کتموا فضائلهم و مناقبهم حتی انکروا الزیارة الجامعة الکبیرة المرویة عن الهادی علیه السلام التی قام علیها اجماع الشیعة ان تکون منهم و محوا فقرات من الزیارة محتجین بان الناس یضلون اذا رأوا هذه الفقرة و منعوا ان لایقرئوها فصاروا هم اعلم من الله لان الامام معصوم قد اخذ عن رسول الله صلی الله علیه و آله و الله سبحانه شهد فی حق نبیه صلی الله علیه و آله انه ماینطق عن الهوی ان هو الا وحی یوحی و اذا کان کلام الامام عن النبی صلی الله علیه و آله لعصمته و کلام النبی عن الله فکلام الامام هو الصادر عن الله فاذا کان کلام الامام علیه السلام یوجب الاضلال و التضلیل فلا شک انه ماکان یعلم ذلک لانه اتی للهدایة و الارشاد فکیف یفعل ما یوجب التضلیل و المفروض انه انما قال بامر من الله فیکون الله تعالی لایعلم ما یصلح الخلق و ما یفسدهم فصار هؤلاء الجماعة افضل من الله لانهم اعلم من الله بمصالح الخلق قل ءانتم اعلم ام الله و من اظلم ممن کتم شهادة عنده من الله فعلی هذا القیاس یلزم هؤلاء الجماعة القول بان الله لایعلم بعض الجزئیات الایعلم من خلق و هو اللطیف الخبیر و تلک الزیارة و ان کان رواها صفوان مرسلا لکن تلقتها جمیع الشیعة بالقبول و ذکروها فی مزاراتهم و لم‌ینکروا علیها و لا علی شیئ من فقراتها مع کمال احتیاطهم . و بالجملة کتموا ما انزل الله من البینات و الهدی و سئل بعضهم عن معنی قول القائل ان الامام ولی الله قال ان معناه انه حبیب الله مع ان النزاع بین السنة و الشیعة فی الولایة المنسوبة الی امیرالمؤمنین ان الشیعة یذهبون الی انها ولایة التصرف و السنة یذهبون الی انها بمعنی المحبة و ینکرون ان تکون بمعنی ولایة التصرف و هذا المسئول المتسمی بالعلم یزعم انه شیعی و یقوی مذهب السنة و یقول ان ولایة الامام بمعنی المحبة و هذا کتم اول فضائلهم التی یختص بها الشیعة و یثبتها لامیر المؤمنین علیه السلام و ماادری ما ضره لو فسرها بولایة التصرف نعم لو فسرها هکذا لطولب بعموم الولایة و لا دلیل له علی التخصیص الا مزخرفات تستبشع النفس عنها و انکروا علم الامام بالاشیاء کلها و موهوا علی الناس انه لو علم الاشیاء کلها لکان قد ساوی الله و هذا صریح بانهم یساوون انفسهم مع الله فی بعض الاشیاء دون بعض مثلا انهم یعلمون مسائل فی النحو و الصرف و المنطق و البیان و سائر العلوم التی یعرفون بعض مسائلها و یعرفون ان زیدا موجود و عمرا میت مفقود و لا ریب ان الله یعلم ما یعلمون فقد تساووا مع الله فی علم هذه الاشیاء فصاروا لله مساوین فی حال من الحالات و شیئ من الاشیاء و صفة من الصفات مع ان المسلمین متفقون علی ان الله سبحانه لایساوی لا فی الجزئی و لا فی الکلی لان علمه عین ذاته و لا اختلاف فی ذاته فای معنی للقول بانهم یساوونه فی العلم ببعض دون العلم بالکل ، فان قلت ان العلم بالاشیاء عین ذاته فیلزم مساواتکم معه فی حال دون حال فیلزم اختلاف الجهة فی ذات الله و ان کان غیر ذاته فهل هو حادث او قدیم فان قلتم بالحدوث و انکرتم العلم الذاتی بالاشیاء فقد کفرتم و ان قلتم انه تعالی یعلم الاشیاء بذاته فهل فی ذاته اختلاف جهة و تعدد نسبة ام لا ؟ فان قلت بالاول فقد هدمت ارکان التوحید لان متعدد الجهات حادث و ان قلت بالثانی فکیف تعقل مساواتکم معه تعالی فی المسئلة النحویة مثلا و عدم مساواتکم معه فی جمیع العلوم و له حالتان اذن فاذا انتفت المساوات فی کل الاحوال فما هو جوابکم فی لزوم عدم التساوی اذا علمت مسئلة یعلمها الله هو جواب القائل بان الامام یعلم الاشیاء کلها فالکلام الکلام و الجواب الجواب و الاعتراض الاعتراض فاین تذهبون و الی کم عن الحق تحیدون ؟ ثم ان القائل بان الامام یعلم الاشیاء کلها لایقول بانه یعلم جمیع ما یعلمه الله حاشا و کلا بل یراهم مضمحلین بالنسبة الی الله جاهلین لایملکون لانفسهم نفعا و لا ضرا و لا موتا و لا حیاة و لا نشورا بل المراد انهم یعلمون کلما دخل فی عالم الکون فی خزائنه دون ما یتجدد آنا فآنا فی خلق الله سبحانه من عالم الامکان الی عالم التکوین فالذی یعلمونه بالنسبة الی ما عند الله فی الخزانة الامکانیة قطرة فی البحر او رملة فی القفر و استغفر الله عن التحدید بالقلیل فاین المساوات التی یزعمون و المماثلة التی یموهون و من ذلک العلم الذی لایعلمون اذا ارادوا ان یعلموا علموا و من ذلک یتجدد لهم فی لیالی القدر و لیالی الجمعة و کل ساعة و کل دقیقة و کل آن ، و اما الذی دخل فی عالم الکون من عالم العقل الکلی الی جمیع المراتب من الجزئیات و الکلیات المودوعة فی خزائنها فعندهم مفاتیح تلک الخزائن جعلها الله سبحانه لدیهم لانهم عند الله اماسمعته سبحانه یقول و من عنده لایستکبرون عن عبادته و لایستحسرون یسبحون اللیل و النهار لایفترون قال مولانا الصادق علیه السلام نحن الذین عند الله و کلما فی عالم التکوین فذلک عندهم و کلما فی عالم الامکان مایعلمون حتی یعلمهم الله و اذا ارادوا ان یعلموا علموا و هذا مراد العلماء السابقین الذین قالوا ان علم الامام ارادی اذا شاء ان یعلم علم طبقا لاحادیث کثیرة واردة فی هذا الشأن الا ان البالاسریة افرطوا فی المقال و قالوا ان الامام مایعلم جاریته فی ای زاویة من البیت لما انهزمت و الامام مایفرق بین الماء الذی فیه النجاسة من غیره و ان الامام لما سئل من العرب عن اسم ارض کربلاء جاوبوه بانها تسمی الغاضریات قال هل لها اسم آخر قالوا ارض الطفوف قال هل لها اسم آخر قالوا شاطئ الفرات قال هل لها اسم آخر قالوا کربلاء و هو علیه السلام یزعمون انه ماکان یعلم و لما استغرب السائل ذلک استدل له لو کان یعلم لماذا سأل قال السائل فلو کان مجرد السئوال دلیل الجهل فلم سأل الله سبحانه موسی و ما تلک بیمینک یا موسی و سأل عیسی و قال یا عیسی ءانت قلت للناس اتخذونی و امی الهین من دون الله الآیات ، هل کان جاهلا ؟ فبهت و لم‌یحر جوابا و هو قول مولینا الباقر علیه السلام اشارة الیهم لانه یعلم بان قوما باقون فی آخر الزمان و یحدثون المناکیر و القبایح و الشنایع قال علیه السلام تضجرا عجبا لاناس من شیعتنا یزعمون ان طاعتنا واجبة علیهم کطاعة رسول الله صلی الله علیه و آله ثم یکسرون حجتهم و یخصمون انفسهم و یقولون انا لانعلم کل شیئ اتری ان الله سبحانه یبعث حجة علی اهل المشرق و المغرب ثم یخفی علمهم عنه و هذا من الذین کتموا ما انزل الله فی فضل آل‌محمد سلام الله علیهم و بینه للناس و انکروا الاحادیث الکثیرة المرویة فی الکتب المعتبرة الدالة علی ولایتهم علیهم السلام و تصرفهم فی العالم من الخطب و الادعیة و القنوتات و الزیارات و ما فی خطبة الافتخار و خطبة البیان و الخطبة الطتنجیة ( و خطبة الغدیر و غیرها من الخطب نسخه ) کثیر (خ‌) و حدیث معرفتهم بالنورانیة و حدیث الخیط الاصفر و حدیث البساط و احادیث خلق انوارهم و احادیث کونهم اشباحا و احادیث کونهم فی الاکوان الستة قبل خلق الخلق و احادیث الدهور و حدیث ابن‌مسعود و سائر الاحادیث المودوعة فی الکتب المعتبرة و الغیر المعتبرة من کتب اصحابنا رضوان الله علیهم و غیرهم و ینکرون کل هذه الاحادیث و یرمونها بالضعف و الارسال و یرمون رواتها بالغلو و الجهل والاهمال و لایقرون بمضامینها و لایعتقدون مفاهیمها مع انهم یقرؤون دعاء الاعتقاد المذکور فی مهج‌الدعوات و اورده البهائی (ره‌) فی مفتاح‌الفلاح المروی عن مولانا الکاظم و سیدنا الرضا علیهما السلام و یستحب قرائته فی کل صباح و مساء و فیه الی ان قال و اشهد ان علیا امیرالمؤمنین علیه السلام و سید الوصیین و وارث علم النبیین و قاتل المشرکین و امام المتقین و مبیر المنافقین و مجاهد الناکثین و القاسطین و المارقین امامی و حجتی و صراطی و دلیلی و محجتی و من لااثق بالاعمال و ان زکت و لااراها منجیة لی و ان صلحت الا بولایته و الایتمام به و الاقرار بفضائله و القبول من حملتها و التسلیم لرواتها ، فجعل علیه السلام من الاعتقاد الذی یجب ان یعتقد المؤمن و یدین الله به قبول فضائل امیرالمؤمنین و تصدیق حملتها و التسلیم لرواتها کائنة ما کانت و بالغة ما بلغت لایراعی فی احادیث الفضائل ارسال و لا اهمال مع انهم سلام الله علیهم اعطوا ( اعطونا خ‌ل ) قاعدة کلیة شریفة مرعیة مسلمة عند المخالف و المؤالف من قولهم علیهم السلام : نزلونا عن الربوبیة و قولوا فینا ما شئتم و لن‌تبلغوا و معنی هذا الحدیث بعدة طرق و بعدة الفاظ مرویة فی الکتب المعتبرة و مسلمة عند الجمیع فاذا صحت هذه الروایات فای شیئ یسئل اذن عن سند الروایة و صحتها و ضعفها و قد قال رسول الله صلی الله علیه و آله فی خطبة یوم الغدیر ایها الناس ان لاخی فضائل کثیرة لااقدر ان احصیها فی مجلس واحد الا فمن اتیکم بشیئ منها فصدقوه ، روی الصفار فی بصائرالدرجات بسند صحیح عن زرارة قال دخلت علی ابی‌جعفر علیه السلام فسئلنی ما عندک من احادیث الشیعة قلت ان عندی منها شیئا کثیرا قد هممت ان اوقد لها نارا ثم احرقها ( فاحرقها خ‌ل ) قال و لم هات ما انکرت منها فخطر علی بالی الآدمیون فقال علیه السلام لی ما کان علم الملئکة حیث قال ( قالوا خ‌ل ) اتجعل فیها من یفسد فیها و یسفک الدماء ، و فی منتخب‌البصائر و غیره باسانید عن جابر ان اباجعفر علیه السلام قال قال رسول الله صلی الله علیه و آله ان حدیث آل‌ محمد عظیم صعب مستصعب لایؤمن به الا ملک مقرب او نبی مرسل او عبد مؤمن امتحن الله قلبه للایمان فما ورد علیکم من حدیث آل‌محمد علیهم السلام فلانت له قلوبکم و عرفتموه فاقبلوه و ما اشمأزت له قلوبکم فردوه الی الله و الی الرسول و الی العالم من آل‌محمد علیهم السلام و انما الهالک ان یحدث احدکم بالحدیث او بشیئ لایحتمله فیقول والله ماکان هذا و الانکار لفضائلهم هو الکفر ، و فیه ایضا باسناد صحیح عن الحذاء قال سمعت اباجعفر (ع‌) یقول فی حدیث له ان اسوء اصحابی عندی حالا الذی اذا سمع الحدیث ینسب الینا و یروی عنا فلم‌یحتمله قلبه و اشمأز منه جحده و اکفر من دان به و لایدری لعل الحدیث منا خرج و الینا اسند فیکون بذلک خارجا عن دیننا ثم تلک الاحادیث لیست کلها ضعیفة السند علی الاصطلاح المتجدد بل فیها روایات صحیحة و مضمونها فی زیارات مقبولة مسلمة کذلک فی الادعیة و القنوتات لاسیما القنوت المروی عن سیدنا الحسین علیه السلام فحینئذ لو لم‌یطرحوا هذه الروایات و حملوها علی ظاهرها بما لایلزم الاستقلال بالتصرف و لا الشراکة و لا التفویض و الاعتزال کما قالوا فی الملائکة و تصرفها فای محذور یلزمهم و ای ضرر یعتریهم مع ما علمهم الامام علیه السلام قاعدة کلیة فی امثال هذه الاخبار ، کما عن المفضل قال قال ابوعبدالله علیه السلام ما جائکم منا مما یجوز ان یکون فی المخلوقین و لم‌تعلموه و لم‌تفهموه فلاتجحدوه و ردوه الینا و ما جائکم عنا ان ( ما خ‌ل ) لایجوز ان یکون فی المخلوقین فاجحدوه و لاتردوه الینا و لا ریب ان مضمون تلک الاحادیث مما یجوز ان یکون فی المخلوقین کالملئکة و حملة العرش و امثالهم و فی ای مقام طرحوا هذا المقدار من الاخبار التی تنوف علی الفین و ما الموجب لردها الا کتمان ما انزل الله من البینات فاذا ضاق بهم الخناق یموهون علی الناس بان هذه اسرار لاتجوز اذاعتها و لو فتح هذا الباب لم‌یبق سؤال و لا جواب و لایجوز لاحد ان یدون علما او یکتب حکما نعم الاسرار ( الاسرار الالهیة خ‌ل ) هی التی لاتکون تحت قاعدة کلیة و لایسعک اثباتها للسامع بالبراهین العقلیة و ( او خ‌ل ) النقلیة او تخاف من احد یصیبک باذیة و یوقعک فی بلیة کما جعل مولانا الکاظم علیه السلام مسئلة الحیض سرا فی الزمان الاول و کون امیرالمؤمنین علیه السلام افضل من جمیع الانبیاء ایضا کان سرا و هذا کله لعدم برهان واضح و دلیل لایح ، و اما فی هذه الازمان امثال هذه المسائل مبذولة معروفة و کذلک علم هذه المسائل لو کانت سرا لمااخبر بها امیرالمؤمنین علیه السلام اباذر و سلمان فی حدیث معرفته بالنورانیة و ای سر فی کون امیرالمؤمنین او احد الائمة نازلا منزلة الملائکة فی التصرف فی العالم و الملائکة انما هم من خدامه مخلوقون من اشعة نوره و ای سر فی کون امیرالمؤمنین او احد الائمة علیهم السلام بمنزلة الثور الذی جمیع الارضین السبع محفوظة علی قرنه و ای سر فی کون امیرالمؤمنین (ع‌) او احد الائمة علیهم السلام نازلا منزلة ذنب بقرة بنی‌اسرائیل فی احیاء الموتی و ای سر فی کون امیرالمؤمنین او احد الائمة علیهم السلام نازلا منزلة عدو الله ابلیس اللعین فی جریانه و سریانه فی جمیع مراتب وجود الانسان و سائر الموجودات و ای سر فی کون امیرالمؤمنین علیه السلام او احد الائمة علیهم السلام نازلا منزلة میکائیل و اسرافیل و عزرائیل فی ایصال الحیاة و الرزق و الموت الی الاشیاء و ای سر فی کون امیرالمؤمنین علیه السلام نازلا منزلة الملائکة فی حفظهم السموات و ای عقل یمنع هذا و ای نقل ینفیه و ما یموهون من ان انکارنا من جهة عدم دلیل علی ثبوت هذه المطالب ای دلیل تریدون اکثر مما یقرب من الفین حدیث اتجوز ان کل ذلک کذب و افتراء ؟ و بالجملة لا محمل لهم فی نفی هذه الامور من العقل و النقل الا الکتمان و یشملهم قوله تعالی الذین یکتمون ما انزلنا من البینات و الهدی من بعد ما بیناه للناس فی الکتاب اولئک یلعنهم الله و یلعنهم اللاعنون . و قد قال مولانا الباقر علیه السلام نحن اللاعنون و من العجب انهم اذا قیل لهم ان عیسی روح الله یصدقون و اذا قیل ان علیا نفس الله یضطربون و یستوحشون و یستغربون و یمجون و لقد کتبت فی هذه الایام فی جواب بعض المتعسفین فی بیان کیفیة مدخلیة الائمة فی العالم کلاما مشروحا و کتبت من هذا النوع من عجائب الامور اشیاء کثیرة لانطول الکلام بذکرها هنا . و اما قولک ادام الله حراستک و تأییدک ان کلاهما معترفان بالضروریات الملیة فکیف تکون البالاسریة معترفین بالضروریات الملیة لانهم اوقعوا الفتنة و اظهروا الفساد بمحض عبارة لایعرفون منها المراد و قد اجمع المسلمون و اتفقت ان الکتابة لاتؤسس حکما و لاتوجب امرا و لا اعتبار بالقرطاس بل العبرة بالاقرار او البینة علی الاقرار و الا فمحض الکتابة لایثبت بها شیئ و لایترتب علیها امر لاسیما مع تصریح المتکلم بمراده و ابرازه مستجنات فؤاده و قد خالفوا ضرورة الاسلام و اوضعوا فتنة فی الانام و اهلکوا الحرث و النسل و اوقعوا الفساد و شوشوا العباد و اخربوا البلاد بمحض عبارة غیر ظاهرة فی المراد فخالفوا ضروری الدین و الملة بل الاسلام و السنة و لکن الناس تکون مع الشهرة کما کان دأبهم من مبدء الوجود الی آخر مقامات الشهود و ما یموهون به علی الناس و یلبسون علیهم من ان الکتابة لو لم‌تکن معتبرة لم‌یحصل العلم باخبار الماضین و لا بسنن الاولین و لا مذاهب العلماء و لا مطالبهم و لا توثیق و تضعیف الرجال الروات و لا عقاید المتقدمین و من البین ان ذلک کله انما یعلم من الکتب و الخطوط فکیف یمکن القول بان الکتابة لیس علیها اعتبار فذلک محض تمویه و تلبیس لان الکلام فیما اذا کان الکتابة یعارضها بیان الکاتب و تنصیصه فان هذه الکتابة هی التی لا اعتبار فیها او ان الکتابة وقعت فی ید من لایعرفها کمسائل الطب و النجوم بید الفقیه و کتاب الفقیه بید المنجم و اما اذا کانت لیس لها معارض و الکتابة وقعت بید من یفهمها کمسائل اهل کل فن عند اربابها و لا ریب ان ذلک یفید الظن دون العلم الا اذا تکاثرت القرائن و تواترت فحینئذ یفید العلم و ما نحن فیه من قبیل الکتابة مع المعارضة و هی لاتعتبر بضرورة الاسلام .
و اما قولک
ادام الله تأییدک ما تکلیف العبد العاجز ؟
فجوابه ان التکلیف اما فی الاعتقادات النظر و الفحص و ملاحظة المطالب من مظانها و التماسها من مواقعها و اما فی الفروع فان کنت من اهل الذکر و الاستنباط فاعمل بما تری مما علمک الله و انهی الیک علمه بواسطة الراسخین فی العلم من اهل البیت الذین اذهب الله عنهم الرجس و طهرهم تطهیرا من مظانها و مواقعها من اخبارهم و آثارهم و مواضع تسدیداتهم من اجماع
و غیره و ان لم‌تکن من اهل الذکر و من اهل الاستیضاح فاطلب عالما ترکن الیه و تثق بدینه و امانته و یظهر فیه اخلاق ائمته فان النائب لا بد له من مناسبة مع المنوب عنه فی العلم و العمل ، اما الاول فان یکون علمه کله مستندا الی الکتاب و السنة و ما یرجع الیهما من الاجماع و العقل المستنیر بنور الشرع فلاینقل الا عن آل‌محمد علیهم السلام و لایستند الا الیهم و لایعتمد الا علیهم و لایقول الا فیهم و مایرجع الا الیهم و یکون معهم علیهم السلام کما قال الشاعر :
الیکم و الا لاتشد الرکائب  ومنکم و الا لاتنال الرغائب وفیکم والا فالحدیث مخلق   وعنکم الا فالمحدث کاذب وعن یحیی بن زکریا یقول من سره ان یستکمل الایمان فلیقل القول منی فی جمیع الاشیاء قول آل‌محمد علیهم السلام فیما اسروا و فیما اعلنوا و فیما بلغنی و فیما لم‌یبلغنی . و فی روایة اخری ان یقول اذا اصبح او امسی ما قال آل‌محمد سلام الله علیهم قلنا و ما دانوا دنا و اما الثانی ای العمل فان یکون متخلقا باخلاق المؤمنین و موسوما بسماتهم و موصوفا بصفاتهم و تلک الصفات بعضها
هو الذی ذکره امیرالمؤمنین علیه السلام فی حدیث همام علی ما رواه ثقة الاسلام و الحدیث و ان کان طویلا و لکنی اذکره بطوله لتعرف المؤمن فان المجتهد خلیفة الله و حجته عن حجة الله صلی الله علیه و آله و هو الحاکم علی الفروج و الدماء و الاموال علی الاطلاق فلا بد ان یکون امینا مؤمنا کاملا موصوفا بما قاله امیرالمؤمنین علیه السلام . روی الکلینی رحمه الله فی الکافی عن محمد بن جعفر عن محمد بن اسماعیل عن عبدالله بن داهر عن الحسن ابن یحیی عن قثم ابی‌قتادة الحرانی عن عبدالله بن یونس عن ابی‌عبدالله علیه السلام قال : قام رجل یقال له همام و کان عابدا ناسکا مجتهدا الی امیرالمؤمنین علیه السلام و هو یخطب فقال یا امیرالمؤمنین صف لنا صفة المؤمن کاننا ننظر الیه فقال یا همام المؤمن هو الکیس الفطن بشره فی وجهه و حزنه فی قلبه اوسع شیئ صدرا و اذل شیئ نفسا زاجر عن کل فان حاض علی کل حسن لا حقود و لا حسود و لا وثاب و لا سباب و لا عیاب و لا مغتاب یکره الرفعة و یشنأ السمعة طویل الغم بعید الهم کثیر الصمت وقور ذکور صبور شکور مغموم بفکره مسرور بفقره سهل الخلیقة لین العریکة رصین الوفاء قلیل الاذی لا متأفک و لا متهتک ان ضحک لم‌یخرق و ان غضب لم‌ینزق ضحکه تبسم و استفهامه تعلم و مراجعته تفهم کثیر علمه عظیم حلمه کثیر الرحمة لایبخل و لایعجل و لایضجر و لایبطر و لایحیف فی حکمه و لایجور فی علمه نفسه اصلب من الصلد و مکادحته احلی من الشهد لا جشع و لا هلع و لا عنف و لا صلف و لا متکلف و لا متعمق جمیل المنازعة کریم المراجعة عدل ان غضب رفیق ان طلب لایتهور و لایتهتک و لایتجبر خالص الود وثیق العهد وفی العقد شفیق وصول حلیم خمول قلیل الفضول راض عن الله عز و جل مخالف لهواه لایغلظ علی من دونه و لایخوض فیما لایعنیه ناصر للدین محام عن المؤمنین کهف للمسلمین لایخرق الثناء سمعه و لاینکی الطمع قلبه و لایصرف اللعب حکمه و لایطلع الجاهل علمه قوال عمال عالم حازم لا بفحاش و لا بطیاش وصول فی غیر عنف بذول فی غیر سرف لا بختال و لا بغدار و لایقتفی اثرا و لایحیف بشرا رفیق بالخلق ساع فی الارض عون للضعیف غوث للملهوف لایهتک سترا و لایکشف سرا کثیر البلوی قلیل الشکوی ان رأی خیرا ذکره و ان عاین شرا ستره یستر العیب و یحفظ الغیب و یقیل العثرة و یغفر الزلة لایطلع علی نصح فیذره و لایدع جنح حیف فیصلحه امین رصین تقی نقی زکی رضی یقبل العذر و یجمل الذکر و یحسن بالناس الظن و یتهم علی الغیب نفسه یحب فی الله بفقه و علم و یقطع فی الله بحزم و عزم لایخرق به فرح و لایطیش به مرح مذکر للعالم معلم للجاهل لایتوقع له بائقة و لایخاف له غائلة کل سعی اخلص عنده من سعیه و کل نفس اصلح عنده من نفسه عالم بعیبه شاغل بغمه لایثق بغیر ربه غریب وحید جرید حزین یحب فی الله و یجاهد فی الله لیتبع رضاه و لاینتقم لنفسه بنفسه و لایوالی فی سخط ربه مجالس لاهل الفقر مصادق لاهل الصدق موازر لاهل الحق عون للقریب اب للیتیم بعل للارملة حفی باهل المسکنة مرجو لکل کریهة مأمول لکل شدة هشاش بشاش لا بعباس و لا بجساس صلیب کظام بسام دقیق النظر عظیم الحذر لایبخل و ان بخل علیه صبر عقل فاستحیی و قنع فاستغنی حیاؤه یعلو شهوته و وده یعلو حسده و عفوه یعلو حقده لاینطق بغیر صواب و لا یلبس الا الاقتصاد مشیه التواضع خاضع لربه بطاعته راض عنه فی کل حالاته نیته خالصة اعماله لیس فیها غش و لا خدیعة نظره عبرة و سکوته فکرة و کلامه حکمة مناصحا متباذلا متواخیا ناصح فی السر و العلانیة لایهجر اخاه و لایغتابه و لایمکر به و لایأسف علی ما فاته و لایحزن علی ما اصابه و لایرجو ما لایجوز له الرجاء و لایفشل فی الشدة و لایبطر فی الرخاء یمزج الحلم بالعلم و العقل بالصبر تراه بعیدا کسله دائما نشاطه قریبا امله قلیلا زلله متوقعا لاجله خاشعا قلبه ذاکرا ربه قانعة نفسه منفیا جهله سهلا امره حزینا لذنبه میتة شهوته کظوما غیظه صافیا خلقه آمنا منه جاره ضعیفا کبره قانعا بالذی قدر له متینا صبره محکما امره کثیرا ذکره یخالط الناس لیعلم و یصمت لیسلم و یسأل لیفهم و یتجر لیغنم لاینصت للخبر لیفجر به و لایتکلم لیتجبر به علی من سواه نفسه منه فی عناء و الناس منه فی راحة اتعب نفسه لآخرته فاراح الناس من نفسه ان بغی علیه صبر حتی یکون الله الذی ینتصر له بعده ممن تباعد منه بغض و نزاهة و دنوه ممن دنا منه لین و رحمة لیس تباعده تکبرا و لا عظمة و لا دنوه خدیعة و لا خلابة بل یقتدی بمن کان قبله من اهل الخیر فهو امام لمن بعده من اهل البر . قال : فصاح همام صیحة ثم وقع مغشیا علیه ، فقال امیرالمؤمنین علیه السلام اما والله لقد کنت اخافها علیه و قال هکذا تصنع الموعظة البالغة باهلها فقال له قائل فما بالک یا امیرالمؤمنین ؟ فقال ان لکل اجلا لایعدوه و سببا لایجاوزه فمهلا لاتعد فانما نفث علی لسانک شیطان . انتهی الحدیث بتمامه ، صلی الله علی قائله ، و ان اشتبه علیک حال العلماء فتتبع آثارهم و تفحص اخبارهم و تنبه الی اخلاقهم و انظر سلوکهم و اطوارهم و الی شعارهم و دثارهم و الی افعالهم و اقوالهم و اسئل کمسئلتک هذه منهم و من غیرهم فاذا تفحصت و بذلت مجهودک یجب ان یهدیک الله الی عالم مستقیم قد رضی الله عنه و جعله حاکما من قبل حججه و خلفائه فان الله سبحانه وعد الهدایة باعظم تأکید للمجاهدین فی سبیل الله الذین یبتغون رضاه و یقصدون قربه و نجویه و قال عز من قائل الذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا و ما ذکرته لک فی هذه الاوراق کل ذلک شیئ معلوم تعرفه الناس و لایخفی علیهم و اما الامور الخفیة التی اطلع علیها قلیل من الناس ماذکرتها و فیما ذکرت لک بواضح الادلة و ساطع البرهان کفایة .
                         خاتمة
   
و قد وعدناک سابقا بان نذکر لک ما کتبه ثالث القوم فی جواب مسئلتک هذه و قد بلغک البتة فانه کتب : بسم الله الرحمن الرحیم قال الله تعالی الذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا و قال امیرالمؤمنین اخوک دینک فاحتط له و قال مولانا الباقر عند اختلاف الاخبار خذ ما اشتهر بین اصحابک و اترک الشاذ النادر و کتب العبد الاثیم فلان الموسوی . انظر الی مبلغه من العلم ، اما قوله تعالی الذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا .
فهل قصد السائل الا هذا و هذه الآیة هی التی دلته الی السئوال و التفحص حتی یصدق علیه انه المجاهد ( مجاهد خ‌ل ) و الهدایة و ان کانت من الله لکن جعل لها ابوابا و الامام علیه السلام هو ذلک الباب کما قال امیرالمؤمنین علیه السلام علی ما فی الکافی ما معناه ، و لو اراد الله ان یعرف نفسه لخلقه بغیرنا فعل و لکنه تعالی جعلنا ابوابه و الادلاء علیه ، و عند غیبة الامام علیه السلام نائبه هو حامل الهدایة و انت بزعمک انک نائب الامام و رئیس الاسلام فهلاتهدی و تبین له طریق هدایة الله و تخرجه عن ظلمة الحیرة الی نور البصیرة و ای شیئ زاد للمتحیر بتلاوتک له الآیة اتظن انه ماکان رأی هذه الآیة و الرجل بهذه الآیة اراد المجاهدة و عرف من المجاهدة السئوال من حملة الهدایة و انت تبین له ما یعلمه و تحصل له الحاصل عنده . و اما قوله و امره بالاحتیاط فلعمری کیف یکون الاحتیاط فی مقام التعارض فی طرفی النقیض فان الاحتیاط فیما یمکن الجمع کأن یکون الاختلاف بین الواجب و المستحب او بین المکروه و الحرام و اما اذا کان الامر دار بین الواجب و الحرام و المستحب و المکروه فکیف یمکن الاحتیاط و اذا کان الکشفیة لایرون للبالاسریة حکما و لایجوزون تقلیدهم رأسا لمخالفتهم لقواعد الشرع و البالاسریة ایضا لایجوزون تقلید الکشفیة لشبهة دخلت علیهم من بعض العبائر و قد کان یجب علیهم عدم الاعتناء بها فکیف یحتاط المسکین المتحیر و هل هذا الا الامر بمذهب من یقول سیدنا علی قتل سیدنا طلحة و سیدتنا عایشة حاربت سیدنا علی نحب الکل و نحظی بالکل ، و ان کان قصده من هذا الاحتیاط اتباع من الاکثر یمیلون الیه فهذا خروج عن مذهبه و یلزم من هذا اتباع مخالفی امیرالمؤمنین علیه السلام لان الاکثر مالوا الیهم فاثبات هذا الاحتیاط علی کل حال هدم لارکان الدین و تخریب لشریعة سید المرسلین التی حفظتها امة الاجابة من اصحاب الحق و الیقین و لعمری ان هذا کلام لایرضی ان یتفوه به جاهل سفیه فضلا عمن یدعی العلم . و اما قوله خذ ما اشتهر بین اصحابک و اترک الشاذ النادر فاعلم ان الاخذ بالمشهور عند فقد الادلة و التراجیح انما هی فی الاحکام الفرعیة لا فی اثبات الرئیس الحامل للشریعة ، الاتری سئوال عمر ابن حنظلة فی هذه الروایة عن دین او میراث فلا ریب ان ذلک حکم جزئیات احکام الفرعیة عند تعارض الادلة و فقد المرجح و اما فی الاحکام الاصولیة و اثبات الرئیس الحافظ للدین و الملة ای دخل فیه للکثرة لقد ذم الله سبحانه الکثرة فی آیات تقرب من ثمانین آیة مثل قوله تعالی لقد ذرأنا لجهنم کثیرا من الجن و الانس الآیة و قوله تعالی اکثرهم لایفقهون و اکثرهم لایعقلون و اکثرهم لایشکرون و لکن اکثر الناس لایعلمون و اکثرهم یجهلون و هکذا غیرها من الآیات و الروایات و مدح القلة فی قوله تعالی و قلیل من عبادی الشکور و ماآمن معه الا قلیل فشربوا منه الا قلیل و امثالها من الآیات و قد قال الباقر علیه السلام ان الناس کلهم بهایم الا المؤمن و المؤمن قلیل و المؤمن قلیل و قال مولانا الصادق علیه السلام المؤمنة اعز من المؤمن و المؤمن اعز من الکبریت الاحمر و هل رأی احدکم الکبریت الاحمر ، و امثالها من الروایات التی مدح فیها القلة و ذم فیها الکثرة و قد جری مذهب الشیعة علی هذا امارأیت کثرة المعاندین و قلة المؤمنین امارأیت قلة اتباع امیرالمؤمنین علیه السلام و قد کانوا فی مبدء الامر اربعة امارأیت قلة اتباع الحسن علیه السلام و استیلاء معویة حتی ضیق علیهم الامر بحیث منع ان یسمی احد باسم علی و الحسن و الحسین و علی هذا القیاس وجب اتباع معویة امارأیت قلة اتباع الحسین علیه السلام و هکذا اتباع الائمة علیهم السلام واحدا بعد واحد الی صاحب الزمان حتی انه علیه السلام غاب لکثرة المعاند و قلة الناصر ( و المعاضد خ‌ل ) و هکذا فمذهب الشیعة و دینهم مبنی علی قلة اتباع رئیس الحق ما دامت الدولة للظالمین و لما کان هذا مبنی المذهب و الدین و صریح الآیات و الروایات و الحدیث اذا خالف القرآن و المذهب لایعمل به اقتصر اصحابنا و علماؤنا رضوان الله علیهم فی مدلول مقبولة عمر بن حنظلة علی موردها فی دین او میراث او فی الاحکام الفرعیة التکلیفیة ثم تقول قوله علیه السلام خذ ما اشتهر یرید به القول المشهور لا القائل المشهور فکم من قائل مشهور قوله لیس بمشهور معمول به عند الاصحاب و کم من قائل غیر مشهور قوله مشهور معمول به عند الاصحاب و هذه الروایة ای دخل لها فیما یرید السائل من العالم الذی یجب اتباعه و العمل بقوله فهو یرید العالم الذی یقلده و المرجحات فی مقبولة عمر بن حنظلة للعالم لاجل الاستنباط لا لاهل التقلید فمقصود السائل ترجیح العالم الذی یعمل بقوله و یأخذ عنه و یکون من القریة الظاهرة للسیر الی القری المبارکة و ذلک معلوم و جواب هذا الرجل اضعف الدین و قوی شبهة المخالفین و الوزر علیه و یلقاه یوم الدین .
ثم بقی هنا شیئ و ذکره من الواجبات العینیة فان البالاسریة ربما یموهون علی الناس و یقولون لهم علیکم بالطریقة التی سلکها آباؤکم و اجدادکم باتباعهم للعلماء السالفین فانها طریقة السلامة و بها تحصل برائة الذمة و اما الطریقة المحدثة التی علیها الکشفیة فهی طریقة محدثة جدیدة لم‌یکن لها ذکر فی سالف الزمان فاتباعهم لایحصل به الیقین لبرائة الذمة فالاحتیاط ترکهم و لعل هذا هو مراده بالامر بالاحتیاط و الجواب عن هذا الکلام الفاسد و القول الزور الکاسد انا ماترکنا طریقة علمائنا الماضین و اصحابنا السالفین فی کیفیة الاستنباط فی الاحکام الفرعیة فان طریقتهم هی طریقتنا و الذی یعملون به هو الذی نعمل به و مسلکهم هو الذی نسلک به و فی اصول العقاید ما عندهم من اجمالات الاعتقادات هو الذی نعتقدها و ندین الله بها نعم عندنا تفاصیل تلک الاجمالات التی لم‌ یذکروها و لم‌یدونوها کزوائد ترجع الی تلک الاجمالات و بالجملة فالذی عندهم عندنا و عملهم عملنا ( بلا شک خ‌ل ) نعم عندنا مطالب و مسائل و تفاصیل لم‌یذکروها لا انهم انکروا علیها کالتفاصیل التی تجدها الآن فی کتب اهل الاصول و الاصطلاحات التی احدثوها فی الابواب و الفصول فانها لم‌یکن لها ذکر قبل ذلک فی کتبهم المفصلة و فی زبرهم المدونة و لا ریب ان الاذهان کلما تتأخر تنتج منها نتایج لم‌تکن قبل ذلک ، انظر الی تصرفات الناس فی هذه الازمان فی المطاعم و المشارب و المآکل و الملابس فانها ماکانت قبل ذلک الا اصولها من اللحم و الخبز و الحنطة و الطحین بالنسبة الی
المآکل و القز و الابریسم و القطن و الکتان بالنسبة الی الملابس و کل تلک التصرفات البدیعة الغریبة انما کانت متفرعة علی تلک الاصول و تفاصیل لتلک الاجمالات کذلک الذی نحن علیه فان الاصول و الاجمالات من الکتاب و السنة و الاصول العقلیة التی کانت قبل ذلک بید العلماء نحن نستعملها و نفصلها و نستخرج منها احکاما کثیرة فالاحتیاط فی العمل بقولنا لانه هو العمل بقولهم ای بقول العلماء الماضین و زیادة استخراج المسائل المبرهن علیها من الکتاب و السنة فهم الذین خالفوا جمیع العلماء الماضین و الامناء السالفین و الحاضرین فان احدا منهم لم‌یکذب الکاتب عن بیان مراده من الکتابة و لم‌یقل انی اعلم بکلامک منک و عمل بالباطن و ترک العمل بما ظهر له من الشخص من الاعمال و الاعتقادات و رجح الظاهر علی النص و امثال ذلک من الامور التی اجمعت الشیعة بل المسلمون علی خلافه و اما اولئک فامرهم مردد بین انهم انکروا ضرورة الاسلام او انهم اقروا بها و لم‌یعملوا علی مقتضاها فالاول یوجب الکفر و الثانی یوجب الفسق و لا ثالث فی البین فهم الذین خالفوا علماء الاسلام و هدموا ارکان الشریعة فالاحتیاط الکامل فی عکس ما یزعمون و خلاف ما یموهون و السلام . و اما قولک ادام الله تسدیدک و تأییدک هل یسقط عنه التکلیف الی قولک فالذی یخطر ببالکم الشریف ، فجوابه ان التکلیف لیس بساقط و الترجیح بلا مرجح باطل لدلالة العقل و النقل و الله سبحانه و تعالی مااهمل العباد و لاترکهم سدی یهیمون فی البلاد بل جعل لهم عقولا مازجت هیاکلهم فاستعبدت ( فاستعدت خ‌ل ) بها حواسهم و جعل علیها ادلاء هادین مهدیین مرشدین الی الحق و الی طریق مستقیم و جعل لهم دلالات و علامات و شواهد و بینات تمیز المحق منهم و المبطل و المدعی منهم و اهل الحقیقة و قد ارشدتک الی الدلیل و اوضحت لک السبیل و اعلیت لک منار الهدایة و اوضحت لک سنن الدرایة و بینت لک جهات الترجیح و شرحت لک الحق الصریح و فصلت لک المذهب الصحیح فتأمل فیه بصافی طویتک و حسن سریرتک تجد الامر واضحا ظاهرا ،
وهب انی اقول الصبح لیل

                                ایعمی الناظرون عن الضیاء             و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین ولعنة الله علی  اعدائهم و ظالمیهم و منکری فضائلهم اجمعین الی یوم الدین لقد فرغ من املائها منشئها عصر یوم السبت الحادی‌عشر من شهر ربیع المولود سنة ١٢۵٨ فی هور الهندیة فی جزیرة تسمی الحصیوة مما یقرب من مسجد الکوفة حامدا مصلیا مسلما مستغفرا ..

  نظرات ()
مطالب اخیر تراحم وپیشی گرفتن در حرم تراحم وپیشی گرفتن در حرم ابزار جادوگران تفسیر گوشی قضاوت کانال طتنجیه ماجرای طلوع وغروب طلسم ترجمه جامع الاحکام کاذب ضلالت
کلمات کلیدی وبلاگ