سما
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ سما
آرشیو وبلاگ
      اعتقادی (بنام خدا آزادی وبلاکهای ((طتنجیه )) برای خداست و بهیچ حزب وگروهی وابسته نیست . سما .)
جامع الاحکام (من متون احادیث الشیعه) - کتاب التصرف فی اموال الغیر- المطاعم - نویسنده: سما - شنبه ۳ اردیبهشت ۱۳٩٠

بسم الله الرحمن الرحیم

کتاب الوکالة -الوصایة -الودیعة - العاریة- الدین - الرهون - الضمان - الحجر- اللقطة- الغصب - المطاعم (لکریم ابن ابراهیم اعلی الله مقامه ) و فیه مسائل :

 

 

 

 


(ا) الوکالة جایزة لکل من الطرفین نقضها .

 

(ب‌) لیس فی التوکیل لفظ خاص بل یکفی منه مثل بع و اشتر و زوجنی فلانة و طلق زوجتی .

 

(ج‌) یجوز توکیل الغائب بالبعث الیه علی لسان رسول او کتاب و یکفی من قبول الوکیل فعله و توطین نفسه علی الفعل .

 

(د) لایشترط فیه التنجیز بل یجوز ان یقول بع ذلک غدا او اذا وصلت الی بلد کذا او طلق زوجتی اذا طهرت .

 

(ه) من وکل رجلا علی امضاء امر فالوکالة ثابتة و عمله ممضی الی ان یعلمه الموکل بالعزل کما اعلمه بالدخول فیه .

 

(و) لو عزل الموکل وکیله سرا منه و اشهد شاهدین و لم‌یعلمه لم‌ینعزل و عمله صحیح .

 

(ز) لو قال الموکل اعلمتک بالعزل و انکر الوکیل الاعلام فعلی الموکل البینة علی الاعلام و ان لم‌تکن و شاء ان یحلف الوکیل احلفه .

 

(ح‌) ما عمله الوکیل بعد التوکیل ممضی و ان عزله سرا کره الموکل ام رضی و یکفی فی اعلامه اخبار ثقة انه عزله .

 

(ط) یجوز رشوة وکیل السلطان لئلایظلم اما اذا رشاه لأجل ان یخون فلا .

 

(ی‌) یجوز التوکیل فی جمیع المعاملات المحللة .

 

(یا) لا بینة علی مدعی الوکالة اذا لم‌یکن له معارض فیعمل بجمیع ما وکل فیه .

 

بسم الله تعالی

 

کتاب الوصایة و فیه مسائل :

 

(ا) ینبغی ان یکون الوصی امینا .

 

(ب‌) لایجوز ان یوصی الی صغیر الا ان یضم به کبیرا .

 

(ج‌) لایجوز ان یوصی الی مجنون و لا سفیه .

 

(د) لایجوز ان یوصی الی شارب الخمر .

 

(ه) اذا اوصی الی صغیر و کبیر ینفذ الکبیر الوصیة الی ان یدرک الصغیر فاذا ادرک فلیس له ان لایرضی بما فعل الکبیر الا ما کان من تغییر و تبدیل .

 

(و) اذا اوصی الی اثنین لیس لاحدهما ان ینفرد بالعمل و لیس لهما ان یقاسما المال نصفین یستقل کل بنصف .

 

(ز) ان اوصی الرجل الی حاضر بالبلد فهو بالخیار ان شاء قبل و ان شاء لم‌یقبل ان کان یمکن له ان یوصی الی غیره .

 

(ح‌) اذا اوصی الی حاضر و لم‌یمکن للمیت ان یوصی الی غیره فلیس له ان یخذله علی تلک الحال فلیقبل .

 

(ط) اذا اوصی الی غائب و یموت الموصی قبل ان یعلمه الغائب بعدم قبوله فعلیه ان یقبل و لیس له ان یرده .

 

(ی‌) اذا اوصی الرجل الی ولده فلیس له ان یمتنع .

 

(یا) یجوز الوصیة الی المرأة ان کانت رشیدة تقدر علی انفاذ الوصیة و ان کانت سفیهة فلایجوز .

 

(یب‌) یجوز ان یوصی الی امرأة و صغیر معا .

 

(یج‌) من اوصی الی رجلین معا و یدعی احدهما علی المیت مالا فلیس له ان یأخذ مما تحت یده اذا لم‌یصدقه الآخر .

 

(ید) من اوصی الی رجل و له علی المیت دین و لا بینة له جاز ان یقتص مما تحت یده بشروط الاقتصاص .

 

(یه‌) اذا علم الوصی بینه و بین الله بدین علی المیت و لا بینة له جاز ان یؤدیه و الله یحب المحسنین .

 

(یو) اذا اوصی رجل الی رجل و مات فعمل الوصی ببعض ما امره فمات الوصی ایضا جاز ان یوصی الی غیره اذا حضره الموت بما اوصی الاول الیه ان کان مأذونا فی الایصاء و یجب ان یکون امینا یعمل بما امره .

 

(یز) اذا امر الموصی الوصی بالمضاربة فی مال اولاده الصغار یجوز له المضاربة و یرفع من الربح ما امره و یدفع الی الصغار ما امره به و لا حرج علیه و لا ضمان علیه .

 

(یح‌) من مات و لم‌یوص فالولی علی الکل هو الامام علیه السلام و فی غیبته الفقیه الجامع لشرائط الفتوی فانه حجة الامام فمن عینه للوصایة فهو و لیس لغیره ولایة علی الناس و لیس ذلک للعدول الا من باب حفظ مال المسلم من التلف و اداء حقوق المؤمنین عند الضرورة و عدم فقیه .

 

بسم الله تعالی

 

کتاب الودیعة و الامانة و فیه مسائل :

 

(ا) الودیعة جائزة من الطرفین و لیس لها عقد خاص کسایر الموارد .

 

(ب‌) یجب اداء الامانات الی اهلها اذا طلبوا .

 

(ج‌) یجب اداء الامانة الی البر و الفاجر و المؤمن و الناصب .

 

(د) یحرم الخیانة فیما اوتمن فیه .

 

(ه) صاحب الودیعة مؤتمن لایجوز نسبته الی الخیانة و التفریط و التعدی من غیر ان یکون رأی منه شیئا .

 

(و) اذا لم‌یکن الودیعة مضمونة و تلفت لاتلزم ذمة المودع عنده .

 

(ز) المودع عنده یقبل قوله فی التلف و لا یمین علیه و ان لم‌یکن ثقة ما لم‌تجربه بالخیانة و عرفته بها .

 

(ح‌) لاینبغی استیمان من عرف بالخیانة و من ائتمن غیر امین فلیس له علی الله ضمان لأنه قد نهاه الله عز و جل ان یأتمنه .

 

(ط) لاینبغی ایتمان السفهاء علی المال و اسفههم شارب الخمر فمن ائتمنه علی امانة فاستهلکها لم‌یکن للذی ائتمنه علی الله ان یأجره و لایخلف علیه .

 

(ی‌) من اوتمن علی امانة فذهب بها یحبس فی السجن و یباع ما یوجد له غائبا کان او شاهدا .

 

(یا) من عمل فی الودیعة عملا لأجل الاصلاح ففسدت لا ضمان علیه انما اراد الاصلاح .

 

(یب‌) من دفع الی رجل ودیعة و امره ان یضعها فی منزله او لم‌یأمره فوضعها فی منزل جاره فضاعت هو ضامن لها .

 

(یج‌) روی من کان عنده ودیعة لایأخذ منها شیئا بغیر اذن الا ان یکون له وفاء او ضمنه غیره و اشهد علی نفسه و یحمل علی انه بغیر استیذان و اذن خاص مع علمه برضاه او مع علمه بانه یکون اصلح للمال و ابعد عن التلف لان ذمة الملی‌ء احفظ من المخازن .

 

(ید) یجب حفظ الودیعة صیانة لمال المسلم .

 

(یه‌) اذا قال رجل لرجل لی علیک الف درهم فقال الرجل لا لکنها ودیعة فالقول قول صاحب المال مع یمینه و علی مدعی الودیعة البینة علی انها ودیعة فاذا اقام البینة علی انها ودیعة و کان قد تلف فلا ضمان علیه لأن صاحب الودیعة مؤتمن .

 

(یو) اذا وقع فی ید الرجل امانة شرعیة فتلفت من غیر تفریط فلا ضمان .

 

(یز) اذا اخذ بعیرا شاردا فربطه فاختنق لا ضمان علیه لأنه اراد الاصلاح .

 

(یح‌) اذا اودعه اللص ودیعة و علم انها مسروقة لایجوز ردها الی السارق ان امکنه و یردها الی اصحابها ان کان یمکنه و الا فهی فی حکم اللقطة یعرفها حولا فان اصاب صاحبها و الا تصدق بها فان جاء بعد صاحبها خیره بین الغرم و الاجر .

 

(یط) یجب رد الودیعة اذا طلبها مالکها او ضرب لحفظه ایاها اجلا من اول ما اودعه و قال لیکن عندک الی یوم کذا فاذا جاء الاجل وجب ردها الی صاحبها .

 

(ک‌) حفظ المال علی المستودع بقدر ما قبل و تعهد و اما نشره و طیه و نقله و ما یحتاج الی مهنة و مؤنة زایدا علیه فلیس علی المستودع فان ترک ذلک صاحب المال و تلف او فسد فلیس علی المودع عنده شی‌ء .

 

(کا) لا حد للحفظ و التفریط فی الشرع و انما هما موکولان الی العرف فان حفظ المال کما یحفظ العقلاء اموالهم فقد حفظ و ان عمل ما یحذر منه العقلاء علی اموالهم فقد فرط . تمت

 

بسم الله تعالی

 

کتاب العاریة و فیه مسائل :

 

(ا) العاریة جائزة متی اراد صاحبها استردها .

 

(ب‌) لاینبغی منع الماعون عن من استعاره و هو متاع البیت مما یحتاج الیه .

 

(ج‌) اذا کان المستعیر یکسر الماعون و یفسده لا بأس بمنعه .

 

(د) لا ضمان علی المستعیر اذا تلف و لا یمین علیه و لایجوز اتهامه ما لم‌یر منه الخیانة .

 

(ه) اذا اشترط فی العاریة الضمان اذا تلفت ضمن و الا فلا .

 

(و) الذهب و الفضة مضمونتان فی ذمة المستعیر سواء اشترط الضمان او لم‌یشترط اللهم الا ان یشترط عدم الضمان اذا تلفا .

 

(ز) لایجوز للمرأة ان تعیر فرجها و لا للسید ان یعیر فرج جاریته اللهم الا ان یرید بها التحلیل .

 

(ح‌) اذا استعیر شی‌ء من رجل اجنبی غیر صاحب المال فهلک المال فالمستعیر ضامن .

 

(ط) من استعار شیئا ثم رهنه عند آخر من غیر اذن فاطلع صاحب المال علیه اخذ ماله ان شاء و یرجع المرتهن بماله الی الراهن .

 

بسم الله تعالی

 

کتاب الدین و فیه مقصدان :

 

المقصد الاول فی الدین و فیه مسائل :

 

(ا) یکره الاستدانة ما امکن فانه مذلة بالنهار مهمة باللیل و قضاء فی الدنیا و قضاء فی الآخرة و قال رسول الله صلی الله علیه و آله اعوذ بالله من الکفر و الدین فعدله بالکفر .

 

(ب‌) ینبغی الاهتمام باداء الدین و یکره الاستخفاف به .

 

(ج‌) لایستقرض الرجل الا و عنده وفاء او یمکنه الوفاء و لو طاف علی ابواب الناس فردوه باللقمة و اللقمتین و التمرة و التمرتین الا ان یکون له ولی یقضی دینه من بعده .

 

(د) یجوز الاستدانة مع الحاجة و فی الدین منفعة عدم الطغیان .

 

(ه) ان القرض باب من ابواب الرزق فمن طلب الرزق من حله فغلب علیه فلیستقرض علی الله و علی رسوله .

 

(و) یجوز ان یستقرض و یحج .

 

(ز) یجوز ان یستقرض للتزوج .

 

(ح‌) یجوز ان یستقرض للصدقة .

 

(ط) یجوز ان یستقرض بعد عشرین یوما للتنور ان لم‌یتنور فیها .

 

(ی‌) کل ذنب یکفره القتل فی سبیل الله الا الدین فانه لا کفارة له الا اداؤه او یعفو الذی له الحق .

 

(یا) لو کان عند الرجل ما یتبلغ به و علیه دین یقضی مما فی یده دینه و یقبل الصدقة .

 

(یب‌) یجب ان یکون من نیة الرجل اداء دینه و الا فهو بمنزلة السارق .

 

(یج‌) یستحب اقراض المؤمن و هو افضل من الصدقة و القرض بثمانیة‌عشر و الصدقة بعشرة .

 

(ید) یحرم المطل و حبس الحقوق عن اهله و من مطل علی ذی حق حقه فعلیه کل یوم خطیئة عشار .

 

(یه‌) یجب انظار المعسر الی میسرة .

 

(یو) لایباع فی الدین الدار و الخادم بل و ثیابه التی یصلی بها و یمشی بها فی الناس و ثیاب من یجب علیه کسوته اللهم الا ان یکون له منها زاید عن قدر حاجته .

 

(یز) ینبغی ارضاء الغریم اما باداء دینه و اما بلسان لین و رِفق .

 

(یح‌) دین المعسرین علی الوالی یؤدیه من بیت المال ان کان انفقه فی طاعة الله و الا فلیس علی الامام الوالی و کذلک مهور النساء .

 

(یط) من مات حل ما له علی الناس من الدیون المؤجلة و ما علیه من الدیون المؤجلة .

 

(ک‌) اول ما یبدأ به من مال المیت کفنه ثم دینه ثم وصیته ثم یعطی الوارث حقوقهم و لیس للوارث سبیل علی المال قبل الدین اللهم الا ان یضمنوا الدین فیکون المال لهم .

 

(کا) اذا مات رجل و علیه دین فضمن احد دینه للغرماء برئ ذمة المیت .

 

(کب‌) اذا کان لک علی رجل دین من دراهم او دنانیر او متاع ثم اتاک بخیر منها باختیاره جاز لک اخذه اذا لم‌یکن بینکما شرط و ان رد ادون منها فلا بأس به اذا رضیت به .

 

(کج‌) اذا اقترضت مثل الخبز و الجوز فکان الرد باکبر او اصغر فلا بأس .

 

(کد) من کان له علی رجل دین الی اجل مسمی فقال للمدیون انقدنی من الذی لی کذا و کذا و اضع لک بقیته او یقول انقد بعضا و امد لک فی الاجل فی الباقی فلا بأس به ما لم‌یزد علی رأس ماله شیئا .

 

(که‌) من کان علیه دین لغائب یجب ان یکون من نیته الاداء و یجب طلبه و الرد الیه فان فقد و یئس من وجدانه فیحل له ان یجعله کسبیل ماله فان جاء له طالب یرد الیه و یوصی بذلک و ان یتصدق به و ان یحفظه و یوصی به و ان یجعله کسبیل ماله یعمل فیه و یخرج قلیلا قلیلا صدقة .

 

(کو) اذا قتل رجل و علیه دین و لیس له مال فان اختار الورثة القود ضمنوا للغرماء الدین و روی ان دینه علی الامام و ان لم‌یکن لهم شی‌ء یقدرون علی الضمان ادی دینه الامام من بیت المال من سهم الغارمین و ان اختاروا الدیة فتصرف فی دینه و ان وهبوا دمه للقاتل ضمنوا دیون الغرماء .

 

(کز) اذا کان الاب مدیونا یجوز له ان یأخذ من مال ابنه فیقضی به دینه و ان مات الاب فیستحب للولد ان یقضی دین والده ان لم‌یترک شیئا .

 

(کح‌) یستحب تحلیل المیت من الدین و له بکل درهم عشرة دراهم .

 

(کط) یکره مبالغة المتقاضی فی الاستقضاء و هو اساءة و طریق التقاضی ان یطیل الجلوس عنده و یلزم السکوت .

 

(ل‌) لایجوز مطالبة الغریم فی الحرم اذا ادانه فی خارج الحرم و ان ادانه فی الحرم فلا بأس بمطالبته فیه .

 

(لا) من کان علیه دین و له مال یفی بدینه و یزید فان کان الدین حالا فمتی ما حل یجب اداؤه و الوفاء بالشرط و ان لم‌یطالب و ان تقاصر فلیکن بأذنه و رضائه و ان لم‌یکن یفی او یساویه یجب اداؤه ایضا او یؤخر باذن منه و رضاء و لا بأس بان یأکل من ماله حینئذ بعضا و یؤدی بعضه الیهم و لیس المعسر من لیس له شی‌ء اصلا بل المعسر یجوز له الدار و الجاریة و ما یأکل و یعیش الا انه تعسر علیه الامر .

 

(لب‌) لایجوز الاقراض بشرط الزیادة و هو ربواء محض .

 

(لج‌) من کان له علی رجل مال و لم‌یمکنه الاستیفاء منه فوقع منه فی یده مال و لو علی نحو الودیعة او اعطاه لیصرفه فی البر فلم‌یمکنه جاز له الاخذ منه مقاصة و ان حلف المدیون فیما بینه و بینه و اما اذا استحلفه فحلف عند القاضی فلایقتص منه بعد ذلک و یکره التقاص من الودیعة و ینبغی ان تقول اذا اردت الاخذ اللهم انی لاآخذه ظلما و لا خیانة و انما اخذته مکان مالی الذی اخذ منی و لم‌ازدد علیه شیئا و ان استحلفه المدیون جاز له ان یحلف له بعد هذه الکلمة .

 

(لد) من کان له علی رجل دین فاعطاه خمرا اخذه و افسده خلا و لا بأس به .

 

(له‌) من کان له علی رجل دین فباع المدیون خمرا او خنزیرا فاعطاه الثمن جاز للمقتضی ان کان لایعلم انه باعهما حراما و اما البایع فان باعه ممن یشربه و یأکله فحرام و ان علم المقتضی ذلک فلایأخذ ثمنه .

 

(لو) یکره النزول علی الغریم و ان نزل علیه فلایأکل من طعامه و لا من شرابه و لایعتلف من علفه و ان فعل من ذلک شیئا فلایزداد اکثر من ثلثة ایام .

 

(لز) یکره للغریم قبول الهدیة من المدیون و لایجوز شرط عین ازید من المال و لا شرط منفعة کرکوب دابة و اما الانتفاع من المدیون برضاء منه من غیر شرط فلا بأس به .

 

(لح‌) یملک المستقرض المال و ان لم‌یتصرف فیه .

 

(لط) القرض عقد لازم و یجوز فیه اشتراط التأجیل .

 

(م‌) لایصح قسمة الدین المشترک بل الحاصل بینهما و التاوی بینهما و ان اقتسما و لایجوز الاحتیال بحوالة کل واحد من الشرکاء شریکه بنصیبه و لا بأس بالصلح علی ما فی الذمم .

 

(ما) لایصح بیع ما کان سابقا دینا بما کان سابقا دینا .

 

(مب‌) من کان له مال علی رجل فاشتری رجل آخر من الغریم ما له علی المدیون بمتاع قلیل ثم ذهب یطالب المدیون فما له الا ما دفعه الی صاحب الدین و برئ ذمة المدیون من البقیة .

 

(مج‌) یجوز حبس الدین اذا لم‌یرد المرتهن علیه رهنه .

 

(مد) یکره منع الملح و النار و الخمیر و الخبز .

 

(مه‌) یستحب الاشهاد علی الدین .

 

(مو) اذا لم‌یکن للمؤمن بد الا ان یستقرض منک لمعیشته اللازمة و انت متمکن من ادانته من غیر دخول ضرر علیک یجب علیک ادانته و یحرم علیک منعه .

 

(مز) اذا اشتری رجل متاعا و ضمنت عنه ثم جاءک بالدراهم تأخذه و هو لک و انما علیک ما ضمنت لبایع المتاع فتعطیه ما شئت .

 

المقصد الثانی فی دین العبد و فیه مسائل :

 

(ا) لا ذمة للعبد و لا دین و لا اقرار و لا اخذ و لا عطاء الا باذن مولاه .

 

(ب‌) اذا لم‌یأذن المولی لعبده بالاستدانة فاستدان بغیر اذن سیده فلا دین علی مولاه و لیس للمقرض ان یطالبه بالدین او یستسعیه فان اعتقه مولاه یطالب العبد بعد العتق او یأذن المولی فی استسعائه .

 

(ج‌) لیس للعبد ان یستدین لمولاه و لا لنفسه و ان اذن له فی التجارة فالظاهر انه اذن لما جرت العادة فیها من الاستدانة و الادانة فیکون دینه علی مولاه و ان توی ماله عند الناس فعلی مولاه .

 

(د) ان استدان العبد و اذن له مولاه فی التجارة فباعه المولی او لم‌یبعه فالدین علی مولاه .

 

بسم الله تعالی

 

کتاب الرهون و فیه مسائل :

 

(ا) یجوز الرهن و الکفیل فی بیع النسیئة .

 

(ب‌) یجوز الرهن فی السلم فی الحیوان و الطعام .

 

(ج‌) یجوز الرهن علی کل دین مستقر فی الذمة .

 

(د) یکره الارتهان من المؤمن .

 

(ه) لا رهن الا مقبوضا .

 

(و) لایجوز رهن مال غیره الا بأذنه فمن رهن مال غیره رد الی صاحبه .

 

(ز) من رهن رهنا ثم غاب لایجوز بیع ماله بغیر اذنه فی دینه حتی یجی‌ء فان کان لایدری لمن هو من الناس و یئس من معرفته یبیع المال فان کان مساویا لماله او انقص یأخذه و ان کان فیه فضل امسک الفضل حتی یجی‌ء صاحبه .

 

(ح‌) من مات و ترک امتعة لایدری لمن هی و لا بکم هی رهن هی کماله .

 

(ط) من کان عنده رهن فضاع او هلک فهو من مال الراهن و یرجع المرتهن علیه بماله و ان فرط فیه حتی هلک فالمُرْتهن ضامن .

 

(ی‌) اذا هلک بعض الرهن یکون البعض الآخر وثیقة لماله .

 

(یا) اذا استعار الراهن الرهن من المرتهن فهلک الرهن عنده فهو علی صاحب الرهن و لیس لمال المرتهن توی .

 

(یب‌) اذا کان للرهن غلة فهی من مال الراهن فاذا اخذها المرتهن یحتسب به من ماله فاذا استوفی ماله رد مال الراهن الیه .

 

(یج‌) یجوز ان ینتفع المرتهن من الرهن باذن الراهن علی کراهة .

 

(ید) من رهن جاریة و قدر علیها حل له وطؤها .

 

(یه‌) الظهر یرکب اذا کان مرهونا و علی الذی یرکبه نفقته و الدر یشرب اذا کان مرهونا و علی الذی یشرب نفقته و ان کان الراهن ینفق علیها فلیس للمرتهن رکوبها و شرب درها

 

(یو) من کان عنده رهن جاز له ان یشتریه من الراهن .

 

(یز) ان افلس رجل و علیه دین لقوم و عند بعضهم رهون و لیس عند بعضهم رهن فمات و لایحیط ماله بما علیه من الدین یقسم جمیع ما خلف من الرهون و غیرها علی ارباب الدین .

 

(ی‌) من کان له علی المیت مال و لا بینة له و فی یده رهن و خاف جحود الورثة له ان یأخذ ماله مما فی یده و یرد الباقی ان کان علی الورثة و متی اقر بما عنده اخذ به و طولب بالبینة علی دعواه و اوفی حقه بعد الیمین و متی لم‌یقم البینة و الورثة ینکرون فله علیهم یمین علم یحلفون بالله انهم مایعلمون ان له علی میتهم حقا .

 

بسم الله تعالی

 

کتاب الضمان و الحوالة و الکفالة و فیه ثلثة مقاصد :

 

المقصد الاول فی الضمان و فیه مسائل :

 

(ا) یشترط فی الضامن ان لایکون محجورا علیه کالصبی و المجنون و السفیه و المملوک .

 

(ب‌) لایشترط فی الضمان رضاء المضمون له و لا المضمون عنه .

 

(ج‌) لایشترط العلم بالمضمون له و لا العلم بالمضمون عنه بالتفصیل .

 

(د) ان ضمن الضامن بطلب المضمون عنه فقد برئ ذمة المضمون عنه عن حق المضمون له و اشتغلت بحق الضامن .

 

(ه) ان ضمن الضامن تبرعا عن حی او میت فلا حق له علی المضمون عنه .

 

(و) یصح الضمان مع علم المضمون له بأنه لا مال للضامن .

 

(ز) یجوز ان یضمن الضامن مؤجلا الی غلة بل لا ضمان الا مع اجل و لو قلیلا .

 

(ح‌) اذا کان لمیت علی رجل دین و ضمن احد الوراث رضاء الباقین برئ ذمة المدیون بینه و بین الله .

 

(ط) اذا کان للأمّ مال جاز ان یحل رجلا مدیونا للصبی فهی ضامنة لرضاه و ان لم‌یکن لها مال تعطیه او ترضیه فلا .

 

(ی‌) یجوز للأب ان یحل مدیون ابنه و ان مات قبل الصبی فالمدیون فی حل .

 

(یا) من ضمن عن رجل مالا ثم صالح المضمون له بشی‌ء اقل منه لایرجع علی المضمون عنه الا بما صالح علیه .

 

(یب‌) لیس علی الضامن غرم اذا کان بطلب المضمون عنه و انما الغرم علی المضمون عنه و قد ذکر الاصحاب فی هذا الکتاب فروعا کثیرة و هی بکلها خالیة عن النص الخاص و تتوارد علیها العمومات العالیة باختلاف الانظار و کلها ظنون نحن لانستحلها فهم اعلم و ما قالوا .

 

المقصد الثانی فی الکفالة و فیه مسائل :

 

(ا) یکره التعرض للکفالات .

 

(ب‌) یجوز طلب الکفیل و الرهن فی بیع النسیئة .

 

(ج‌) من کفل برجل فان اتی به عند الاجل و الا حبس حتی یأتی بالمکفول .

 

(د) من کفل بنفس رجل ثم قال ان لم‌آت به فعلی کذا و کذا درهما فهو کفیل بنفس المکفول و لا ضمان علیه بعد الکفالة و من قال علی کذا و کذا درهما ان لم‌آت به فهو ضامن بضمان مشروط فان جاء به و الا فهو ضامن للدراهم .

 

(ه) من قتل رجلا عمدا فدفع الی اولیاء المقتول فوثب علیه قوم فخلصوا القاتل من ایدی الاولیاء یحبس القوم حتی یأتوا بالقاتل فان مات القاتل و هم فی السجن فعلیهم الدیة یؤدونها جمیعا الی اولیاء المقتول .

 

(و) لا کفالة فی حد .

 

المقصد الثالث فی الحوالة و فیه مسائل :

 

(ا) لایجوز الحوالة من المحجور علیه کالصبی و المجنون و السفیه و المملوک .

 

(ب‌) یشترط فی الحوالة رضاء المحیل و المحتال و اما المحال علیه فلا .

 

(ج‌) لایشترط اشتغال ذمة المحال علیه للمحیل فیصح الحوالة علی البری‌ء .

 

(د) اذا کان المحال علیه ملیئا حال الحوالة ثم اعسر لم‌یرجع المحتال علی المحیل .

 

(ه) اذا بان بعد الحوالة اعسار المحال علیه رجع المحتال علی المحیل .

 

(و) اذا کان لرجل علی رجل دنانیر فاحال علیه بدنانیر یجوز ان یأخذ بها دراهم اذا رضی المحال علیه و قد ذکر العلماء هنا فروعا بحسب اختلاف الانظار لا حاجة بنا الیه و هم اعلم و ما قالوا .

 

بسم الله تعالی

 

کتاب الحجر و التفلیس و فیه مسائل :

 

(ا) یحجر علی الغلام و الجاریة عن التصرف فی اموالهم حتی یدرکا و حد ادراک الغلام تمام ثلث‌عشرة سنة و الدخول فی الاربع‌عشرة و حد ادراک الجاریة تمام تسع سنین و الدخول فی العشر .

 

(ب‌) یحجر علی السفیه و هو الذی یفسد المال و لایضعه مواضع یضع العقلاء اموالهم و المرجع فیه الی العرف فیمسک عنه ولیه ماله الی ان یعقل و لایفسد و لایضیع .

 

(ج‌) لا فرق فی الافساد بین ان یعامل علی خلاف معاملة العقلاء او یصرفه فی المعاصی و اللهو و اللعب او ینفق و ینحل و یهب او یصرفه فی الصدقات و الطاعات بحیث یذر نفسه و من یجب علیه نفقته فقیرا فای ذلک فعل و خرج عما ندب الیه الشرع و دخل فی الاسراف و التبذیر و التضییع فهو سفیه خارج عن شیمة العقلاء و ینبغی ان یحجر علیه فانه مفسد مال الله و مضیعه .

 

(د) یحجر علی المجنون حتی یفیق او یزول جنونه .

 

(ه) الموصی یحجر علیه فی الزاید عن الثلث فلاینفذ وصیته الا ان یمضی الورثة .

 

(و) الرق محجور علیه فیما وجد و ماله لمولاه و لایملک شیئا .

 

(ز) المکاتب المشروط محجور علیه حتی یؤدی جمیع ما علیه فلایملک شیئا حقیقة و لیس له التصرف فیما وجد و حصل .

 

(ح‌) المدیون ان کان مماطلا و التوی علی الغرماء فیأخذه الامام و یحبسه و یقسم ماله علی الدیان فان زاد شی‌ء فله و ان ساوی حقوقهم وَفّیٰهم حقوقهم و ان نقص قسم بینهم علی الحصص و ما ذکروه من احکام الحجر و شروطه و فروعه غیر منصوص علیه و لسنا منها فی شی‌ء .

 

(ط) المدیون لایمنع عن اکله و شربه و سایر تصرفاته المقتصدة الا انه اذا طالبه الدیان فماطلهم و رفعوا امره الی الحاکم حبسه و قسم ماله .

 

(ی‌) من کان یطلب مدیونا مفلسا و یطلبه جماعة اخری و اخذ الجماعة حقوقهم منه دفعات و بقی لا مال له یرجع ذلک الطالب الی المدیون و یرجع المدیون الی الجماعة و یؤدی الیه حصته .

 

(یا) اذا مات المدیون و لایفی ترکته بدیونه قسمت بین الغرماء بالحصص و ان وجد احدهم ماله بعینه اخذه و لایحاصه الغرماء و کذلک اذا کان حیا و وجد احد الغرماء ماله بعینه اخذه و لیس للغرماء ان یحاصوه .

 

(یب‌) المدیون الملتوی علی غرمائه یحبس و یتجسس عن ماله و حاله فان کان مفلسا معسرا یخلی عنه و ان شاء الغرماء ان یستعملوه فی عمل یمکنه فعلوا و ان لم‌یمکنه ترکوه و لایحل مطالبته و ان کان له مال قسم بین الغرماء بقدر حقوقهم او بنسبتها .

 

بسم الله تعالی

کتاب اللقطة و فیه مسائل :

(ا) یکره اخذ اللقطة فانها ضالة المؤمن و هی حَرَقٌ من حَرَقِ جهنم .

(ب‌) لایأکل الضالة من غیر تعریف الا الضالون .

(ج‌) الفقیر و الغنی سواء فی اللقطة .

(د) لقطة الحرم اشد کراهة من لقطة سایر البلاد فلاتمس بید و لا رجل حتی یجی‌ء صاحبها فیأخذها .

(ه) من التقط جاریة لایحل له فرجها نعم اذا انفق علیها یجوز له بیعها ان علم انها مملوکة بما انفق علیها اذا لم‌یجد صاحبها .

(و) من التقط عبدا فابق منه فلیس فی الاباق عهدة و لا علیه ضمان و ان نازعه صاحب العبد یحلف الملتقط بالله الذی لا اله الا هو ماسلبه ثیابه و لا شیئا مما کان علیه و لاباعه و لاداهن فی ارساله فان حلف بری‌ء من الضمان .

(ز) المنبوذ حر فاذا کبر فان شاء توالی الی الذی التقطه و الا فلیرد علیه النفقة و لیذهب فلیوال من شاء و ان کان معسرا کان ما انفق صدقة علیه .

(ح‌) اللقیط لایشتری و لایباع و کذا اللقیطة فانهما حران و لک ان تستخدمهما بما انفقت علیهما ان لم‌یکن لهما شی‌ء .

(ط) من وجد شاة فی محل تلف جاز له اخذها و تملکها مع الکراهة و لکن یعرفها ثلثة ایام حیث اصابها فان عرفت ردها الی صاحبها و الا اکلها و هو ضامن اذا جاء صاحبها یرد ثمنها الیه .

(ی‌) من وجد بعیرا فلایجوز له اخذه ان کان فی مرعی .

(یا) من ترک دابة فی کلأ و ماء و امن فهی له یأخذها متی شاء و ان ترکها فی مَضِیعَة فی غیر کلأ و لا ماء فهی لمن احیاها و کذا اذا سرحها اهلها او عجزوا عن علفها او نفقتها فهی للذی احیاها .

(یب‌) من اصاب مالا او بعیرا فی فلاة من الارض قد کلت و قامت و سیبها صاحبها مما لم‌یتبعه فاخذها غیره فاقام علیها و انفق نفقة حتی احیاها من الکلال و من الموت فهی له و لا سبیل لصاحبها الاول علیها و انما هی مثل الشی‌ء المباح .

(یج‌) من وجد سفرة فی الطریق مطروحة و فیها لحم او خبز او جبن او بیض و فیها سکین یقوم ما فیها ثم یؤکل لأنه یفسد و لیس له بقاء ثم یعرف فان جاء طالبها غرم له الثمن و یحفظ سفرتها و سکینها حتی یعرف .

(ید) لقطة الحرم تعرف سنة فان وجد صاحبها و الا یتصدق بها .

(یه‌) ان وجد فی الحرم دینار مطلس رخص لواجده ان یتملکه و لایعرفه .

(یو) من وجد فی بیت من بیوت مکة مالا مدفونا یسأل عنه اهل المنزل فان عرفوه اعطاهم و الا تصدق به .

(یز) من وجد فی منزله شیئا فان کان یدخله غیره فهو لقطة تعرف حولا فان عرفت و الا تملکها ان شاء و ان لم‌یکن یدخل منزله احد فهو رزق رزقه الله و کذلک من وجد فی صندوقه شیئا فان کان یدخل غیره یده فیه فهو لقطة و الا فهو رزق ساقه الله الیه .

(یح‌) من وجد مالا فی دار عامرة فیها اهلها عرفهم ایاه فان عرفوه فهو لهم و ان کان یدخلها احد غیرهم عرفه ایضا له فان عرفه و الا یتملکه و ان کانت الدار خربة فهو لواجده و روی فی من وجد ورقا فی خربة ان یعرفها فان وجد من یعرفها و الا تمتع بها و لا شک ان هذا فی خربة تکون معبرة و قریب العامرة احوط و اولی .

(یط) من وجد مالا اقل من درهم فهو له و لایعرفه اینما کان .

(ک‌) من اشتری جزورا او بقرة فلما ذبحها وجد فی جوفها صرة فیها دراهم او دنانیر او جوهرة عرفها البایع فان لم‌یکن یعرفها فالشئ له رزقه الله .

(کا) من اشتری سمکة فوجد مالا فی جوفها فهو له رزقه الله .

(کب‌) اذا غرقت السفینة و ما فیها فما قذف البحر من متاعها فهو لاهله و هم احق به و ما ایس عنه اصحابه و ترکوه و غاص علیه الناس و اخرجوه فهو للذی غاص علیه و اخرجه

(کج‌) لا بأس بالتقاط العصا و الشظاظ و الوتد و الحبل و العقال و اشباهه مما لایعتد به کثیرا و لایتفقده صاحبه اذا ضاع و اما مثل النعلین و الاداوة و السوط فلایمسه و ان اخذه فهو لقطة .

(کد) ما اودعک اللِصّ و تعلم انه مال الناس فلاترده علی اللص و رده الی اصحابه ان عرفتهم و الا ففی یدک بمنزلة اللقطة تعرفها حولا فان اصبت صاحبها و الا تصدقت بها فان جاء صاحبها بعد ذلک خیره بین اجر الصدقة و غرامتک له و الاجر لک .

(که‌) اللقطة مطلقا یجب ان تعرف سنة فان جاء صاحبها ردها الیه و الا فان شاء تملکها و جعلها فی عرض ماله و ان شاء تصدق بها فان جاء طالبها فهو لها ضامن و یوصی فی ماله بذلک ایضا و معنی التعریف سنة ان یقال فی العرف انه عرف هذا منذ سنة و لا تحدید له فی الشرع .

(کو) لایجب المبادرة بعد التعریف بالتصدق ان اختاره .

(کز) ینبغی ان یکون التعریف فی المشاهد .

(کح‌) اذا کان لک رفیق و فارقک و رأیت بعض متاعه معک و لاتعرفه و لاتعرف بلده تصدق بثمنه علی اهل الولایة .

(کط) من وجد مالا فی الحرم یعرفه فان لم‌یجد من یبغیه یتصدق به علی اهل بیت من المسلمین .

(ل‌) من وجد دینارا ثم دینارا ثم دینارا فی الحرم فان عرفها و لم‌یجد من یعرفها فان کان محتاجا تصدق بالثالث و ان کان غنیا تصدق بالکل .

(لا) المملوک لایملک من نفسه شیئا فلایأخذ اللقطة فان اخذها فلمالک المملوک ان یعرفها حولا فان جاء طالبها دفعها الیه و الا کانت فی ماله فان مات فلورثته فان جاء طالبها دفعوها الیه و الا کانت فی اموالهم و هی لهم . تمت .

بسم الله تعالی

کتاب الغصب و فیه مسائل :

(ا) لایحل لأحد ان یتصرف فی مال الغیر بغیر اذنه .

(ب‌) لایجوز خیانة الجار فی شبر من ارضه و اخذ ارضه بغیر حق .

(ج‌) لایحل مال امرئ مؤمن علی غیره بغیر اذنه .

(د) ما ترکه صاحبه و اعرض عنه فقد اباحه لمن تناوله کمن اصاب مالا او بعیرا فی فلاة من الارض قد کلت و قامت و سیبها صاحبها و لم‌یتبعها فاخذها غیره فاقام علیها و انفق علیها نفقة حتی احیاها من الکلال و الموت فهی له و لا سبیل لصاحبها الاول علیها و انما هی مثل الشی‌ء المباح .

(ه) لاتقبل صلوة فی لباس مغصوب و لا فی مکان مغصوب و کذلک الحج و غیرها من الطاعات لاتقبل اذا کانت بمال حرام .

(و) روی اربعة لایجزن فی اربعة الخیانة و الغلول و السرقة و الربوا لایجزن فی حج و لا عمرة و لا جهاد و لا صدقة .

(ز) لایجوز شراء السرقة و الخیانة اذا عرفت .

(ح‌) لا بأس بالشراء من العامل الظالم اذا لم‌یعلم ان المشترٰی حرام بعینه .

(ط) الغصب مردود این ما کان و یحکم الحاکم برده و ان تلف العین یحکم له بمثله او قیمته علی ما یرضی صاحبه .

(ی‌) من وجد عنده السرقة اخذ منه بلا عوض فان اقام بینة ان فلانا باعه ذلک رجع الیه بالثمن و الا غرم .

(یا) من اقتطع مال غیره وجب علیه رده الیه .

(یب‌) من ظلم احدا و فاته تدارکه فلیستغفر الله فانه کفارة له .

(یج‌) لا نجاة لمن یتولی امر البلاد و العباد حتی یؤدی الی کل ذی حق حقه .

(ید) لایجوز اکل مال الیتیم ظلما .

(یه‌) یحبس فی السجن الغاصب حتی یرد المغصوب و من اکل مال الیتیم ظلما حتی یرد الیه عوضه و من ائتمن علی امانة فذهب بها حتی یرد عوضه و ان وجد شی‌ء بیع و اخذ العوض سواء کان الرجل غائبا او شاهدا .

(یو) من غصب جاریة فاولدها رد الجاریة و رد الولد و رد عوض ما انتفع من خدمة الجاریة او لبنها او استعمالها .

(یز) من اکتری دابة الی مکان فتجاوزه علیه کراء مقدار ارض تجاوزه .

(یح‌) من علف الدابة المغصوبة لا شی‌ء له علی المغصوب منه .

(یط) اذا اکتری دابة الی مکان فتجاوزه فعطبت الدابة علیه قیمة الدابة یوم خالفه و خالف شرطه .

(ک‌) من اکتری دابة الی مکان فتجاوزه فاصابها کسر او دبر علیه قیمة ما بین الصحة و العیب یوم یردها علیه .

(کا) اذا تنازعا فی القیمة فالحکم هنا ان یأتی صاحب الدابة بشهود ان قیمتها کانت کذا و کذا او یحلف صاحب الدابة فتلزم صاحبها و ان رد الیمین علی المستأجر فحلف علی ما یقول یلزمه ذلک .

(کب‌) من قضی علیه بجور فصالح لیس بشی‌ء و ان صالح بعد العلم بالحق فهو الحق .

(کج‌) من زرع او غرس فی ارض غیره لصاحب الارض کراء ارضه ان شاء قلعهما و یذهب بهما حیث یشاء و اما ان یشتریهما صاحب الارض و یعطی ما انفق فیهما و اما ان یأخذ کراء ارضه و یترکهما الی وقت یریدان و کذلک حکم البناء فی ارض غیره .

(کط) لایجوز ابطال حق امرئ مسلم و لا ذهاب حقه و یجب احیاؤه .

(ل‌) المسلم احق بماله اینما وجده اخذه .

(لا) لایجوز سخرة مسلم .

(لب‌) لا غلظ علی المسلم فی شی‌ء .

(لج‌) من سأل غیر فریضته فقد اعتدی .

هذه المسائل مواقع النصوص و قد ذکر الاصحاب فروعا کثیرة اعرضنا عنها لعدم نص فیها و عدم علمی بما لا نص فیه و لا حول و لا قوة الا بالله سبحانک لا علم لنا الا ما علمتنا انک انت العلیم الحکیم .

بسم الله تعالی

کتاب المطاعم و فیه موائد :

المائدة الاولی فیما حظر اکله و فیها مسائل :

(ا) یحرم المیتة و هی کل حیوان مات حتف انفه و منها المنخنقة و هی التی انخنقت باخناقها حتی تموت و الموقوذة التی مرضت حتی وقذها المرض ای اشتد به حتی لم‌یکن بها حرکة و المتردیة التی تتردی من مکان مرتفع الی اسفل او فی بئر فتموت و النطیحة التی نطحتها بهیمة اخری فتموت و ما اکل السبع منه فمات .

(ب‌) یلحق بالمیتة ما ذبح علی النصب علی حجر او صنم لأنه لم‌یذکر اسم الله علیه بل و ان لم‌یذبح علی النصب اذا کان لم‌یذکر اسم الله علیه .

(ج‌) یحرم المُسُوخ و هی الخنزیر و القِرْد و الفأرة و الضب و الارنب و الکلب و الوبر و الوَرَل و الجری و الزمیر و المارماهی و الفیل و الدب و العقرب و العنکبوت و الدعموص و الوطواط و الزهرة و سهیل و القنفذ و الطاؤس و الذئب و الوزغ و الزنبور و الخفاش و البعوض و القملة و العنقا هذه هی التی ورد فیها النص و الا فهی کثیرة کما روی .

(د) یحرم السباع من البهائم و هی کل ذی ناب و من الطیر و هی کل ذی مخلب فانها اکالة الجیف و من السباع الهر و الخز و هو سبع یرعی فی البر و یأوی الماء .

(ه) لایحل اکل السنجاب و الفنک و السمور و الحواصل .

(و) یحرم اکل کل ذات سم یضر بالبدن .

(ز) یحرم من الطیر سباعها و ما لیس له قانصة و لا صیصیة و لا حوصلة و ما اکثر طیرانه صفیف .

(ح‌) یحرم لحم الغراب بانواعه .

(ط) البیض تابع بائضه فان جهل یؤکل ما یختلف طرفاه فانه اصل فی البیض و روی ان بیض دیوک الماء لایحل .

(ی‌) طیر الماء لیس بسبع و ان اکل السمک فیعتبر فیه القانصة و اختاها .

(یا) نهی النبی صلی الله علیه و آله عن قتل النحلة و النملة و الصرد و الهدهد و الخطاف و الوبر .

(یب‌) یحرم من السمک الجری و المارماهی و الزمیر و الزهو و کل ما لیس له فلس و روی فی السمک اذا اختلف طرفاه یعنی ذنبه و رأسه فکل لأنه ربما یذهب قشور السمک بالاحتکاک .

(یج‌) یحرم من السمک ما نضب عنه الماء و مات او نبذه البحر میتا او طفا علی وجه الماء میتا .

(ید) کل ما فی البحر مما یحرم مثله فی البر یحرم اکله .

(یه‌) لایؤکل سمکة ابتلعها حیة ثم طرحتها حیة و قد تسلخت و اما ان لم‌تکن تسلخت فکلها .

(یو) ان اکل سمکة سمکة و طرحتها و لها فلوس اکلت و روی لاتؤکل ما فی جوفها لانها طعمتها .

(یز) من وجد سمکة و لم‌یعلم انها ذکیة ام لا تلقی فی الماء فان طفت مستلقیة علی ظهرها فهی غیر ذکیة و ان طفت علی وجهها فهی ذکیة و من وجد لحما لایدری اذکی هو ام میت یلقیه علی النار فان انقبض فهو ذکی و ان استرخی فهو میت .

(یح‌) اذا کان الجری فی السفود مع السمک یؤکل ما فوق الجری و یرمی ما سال علیه الجری و کذلک الطحال اذا کان مشقوقا او مثقوبا و سال علی شی‌ء لایؤکل .

(یط) لایحل اکل حشرات الارض و هی التی تأوی اجواف الارض .

(ک‌) اذا غذی حمل بلبن خنزیرة یقید و یعلف بغیره سبعة ایام ثم یؤکل لحمه و ان کان جدی رضع بلبن خنزیرة حتی شب و کبر ثم استفحل فی غنم و خرج له نسل فما عرف انه نسله اجتنب و ان لم‌یعرف فهو له حلال .

(کا) لحوم الجلالة و البان ذات لبنها و بیض ذات بیضها حرام و ان کانت تعتلف بغیر العذرة فلا بأس و الظاهر انها تتحقق بکل نجس .

(کب‌) یستبرأ الجلالة بایام تغتذی بغیر النجس فالناقة الجلالة تستبرأ اربعین یوما و البقرة الجلالة ثلثین یوما و روی عشرین یوما و الشاة الجلالة سبعة ایام و روی عشرة ایام و روی اربعة‌عشر و البطة الجلالة ثلثة ایام و روی خمسة و روی ستة و روی سبعة و الدجاجة یوما الی اللیل و روی ثلثة ایام و السمک الجلالة یوما و لیلة .

(کج‌) اذا شربت شاة بولا ثم ذبحت یغسل ما فی جوفها ثم لا بأس و کذلک اذا اعتلفت بالعذرة ما لم‌تکن جلالة و الجلالة التی یکون ذلک غذاؤها .

(کد) اذا شربت شاة خمرا حتی سکرت ثم ذبحت علی تلک الحال لایؤکل ما فی بطنها .

(که‌) لایحل لحم البهیمة التی تنکح و لا لبنها فان عرفها ذبحها و احرقها و الا قسم القطیع نصفا بعد نصف و اقرع بین النصفین حتی تخرج لواحد .

(کو) یحرم من الذبیحة تسعة الدم و الطحال و المذاکیر و الانثیان و المثانة و المرارة و الرحم و الفرث و الشعر .

(کز) یکره منها احدعشر النخاع و الغدد و الظلف و القرن و الحیاء و آذان القلب و العلباء و الجلد و العظم و الحَدَق و الخرزة التی فی الدماغ .

(کح‌) لا بأس بمخ العظم و روی فی ضعیفة کراهته .

(کط) اذا قطع الیة الغنم حیا فهی میتة و حرام .

(ل‌) من اضطر الی اکل شی‌ء من المحرمات جاز له التناول منها بقدر رفع الضرورة و قد ورد الجواز فی الکتاب لغیر باغ و لا عاد و روی ان العادی السارق و الباغی الذی یبغی الصید فهی حرام علیهما فی حال الاضطرار کحال الاختیار لأن سفرهم باطل منهی و هما قد اضطرا فی طریق العصیان فحرم علیهما لردعهما عن المعصیة و روی غیر باغ علی امام المسلمین و لا عاد بالمعصیة طریقة المحقین و لعل ان ذلک لأجل انه یحرم علیهما تناول کل حلال فضلا عن الحرام .

المائدة الثانیة فی ما یجوز اکله من البهائم و لو علی وجه الکراهة و ما یتعلق به و فیها مسائل :

(ا) یحل الازواج الثمانیة و هی زوج من الضأن الداجنة و زوج منها وحشی و زوج من المعز الداجنة و زوج منها وحشی و زوج من البقر داجنة و زوج وحشی و زوج من الابل العراب و زوج البخاتی .

(ب‌) نهی عن الخیل و البغال و الحمیر لأجل ظهورها لا لأجل لحومها فلاتذبح الا عند الضرورة .

(ج‌) لا بأس بلحم الحمام المسرول .

(د) لا بأس بلحم الیحمور و هو اللامص .

(ه) یکره لحم الفحل وقت اغتلامه .

(و) لا بأس بلحم العناق التی ترضع بلبن امرأة و ارضاعها مکروه .

(ز) لا بأس بلبن المیتة و انفحتها و بیضها و اللباء و الشعر و الصوف و الوبر و القرن و الناب و الحافر و الریش و کل نابت و کل شی‌ء منها لم‌یکن فیه حیوة .

(ح‌) اذا نزع شی‌ء من ذلک من المیت بالنتف یغسل فهو ذکی و ان جز فلا .

(ط) لا بأس بما ینزع من الطیر من الریاش و من اذناب الطواویس و اعراف الخیل و اذنابها و عظام الفیل تقطع منه حیا او بعد موته (ی‌) لاینتفع بجلد المیتة فیما یشترط فیه الطهارة و اما فی غیر ذلک فلا بأس به و فی استعماله کراهة .

(یا) روی فی الاسقنقور مع ان له مخالیب و ذنبا اذا کان لها قشور فلا بأس .

(یب‌) لا بأس بالکَنْعَتِ و الاِبلامی و الطَبَرانی و الطِمر .

(یج‌) لا بأس بأکل الربیثا و هو الاربیان .

(ید) کل ما فی البحر مما یؤکل فی البر مثله فجایز اکله .

المائدة الثالثة فی سایر المطاعم و بعض ما یتعلق بها و فیها مسائل :

(ا) لایجوز اکل طعام اهل الذمة و ما اصابوه برطوبة و لا بأس بحبوبهم و فواکههم .

(ب‌) لایجوز مؤاکلة اهل الذمة اذا مسوا الطعام برطوبة .

(ج‌) لا بأس بالبحیرة و هی الناقة التی ولدت و ولد ولدها و لا سائبة و هی التی ولدت عشرا و لا الوصیلة و هی التی ولدت ولدین فی بطن و لا فحل الابل .

(د) لایجوز الاکل من مائدة یشرب علیها الخمر و اما اذا شرب علیها و اتی بقصعة بعده لا بأس بها و کذا لا بأس بها اذا کان مع من یؤاکلک خمر و لم‌یشرب علی المائدة و کذا لا بأس بسفرة اصابها خمر و هی یابس .

(ه) لایجوز اکل الشی‌ء النجس .

(و) اذا کان فی الدقیق خرؤ الفار یؤخذ و یطرح مع ما لاصقه من الدقیق و ان عجن ذلک الدقیق فاین ما وجده یرمی تلک القطعة .

(ز) اذا وقعت الفارة فی السمن او الزیت و هو منجمد تؤخذ و ما یلیها و کذلک الثرید و ما شاکله و ان کان ذائبا یستصبح به و ان شئت طبخته صابونا و لکن تغسل الثوب بعد ما غسلته به .

(ح‌) لایجوز اکل ذی الحمة .

(ط) لایحل اکل الحیات و لا السلحفاة و لا السرطان و لا لحم الاصداف و لا الضفادع .

(ی‌) اذا وقع فارة فی قدر و ماتت یهراق مرقها و یغسل لحمها و یؤکل .

(یا) اذا وقع دم فی قدر و طبخ فروی انه یؤکل و النار تأکل الدم .

(یب‌) اذا ذاب لحم خنزیر علی حنطة ان امکنه غسلها غسلها و اکلها و الا فلا بأس ببذرها حتی تنبت .

(یج‌) لا بأس بطرح العذرة فی المزارع .

(ید) اذا دخلت الفارة فی السمن و الزیت و خرجت حیة فلا بأس به .

(یه‌) اذا اکل الفارة من الخبز ینبغی طرح ما اکل و لا بأس بالباقی .

(یو) اذا اکل الکلب من الخبز یطرح منه ما مسه بفمه و یؤکل الباقی .

(یز) لا بأس بسؤر السنور طعاما و شرابا .

(یح‌) لا بأس بالذباب یقع فی الطعام .

(یط) روی فی العظایة اذا وقعت فی اللبن یحرم اللبن و فی روایة ان فیها السم .

(ک‌) نهی عن اکل ما تحمله النملة بفیها و قوائمها .

(کا) اذا اختلطت المیتة بالذکیة باعها ممن یستحل المیتة و اکل ثمنها .

(کب‌) من وجد سفرة فی طریق فیها لحم و خبز و جبن و بیض او ما یفسد و لیس له بقاء یقوم ما فیها و یؤکل فان جاء طالب لها غرموا له الثمن و ان لم‌یدروا انها سفرة مسلم او مجوسی .

(کج‌) یجوز تناول المأدوم من بیت الآباء و الامهات و الاخوان و الاخوات و الاعمام و العمات و الاخوال و الخالات او موکله الذی اودعه مفتاح داره و الصدیق فیأکل منه حضروا ام غابوا اذنوا ام لم‌یأذنوا و یجوز له التصدق و الاطعام و لایتعدی الی ما لایفسد من بقائه و یؤکل کالبقول و الفواکه .

(کد) اذا مر مار علی بستان غیر محوط بحائط مانع من الدخول له ان یأکل من ثماره بقدر ما یرید و لایحمل شیئا و لایفسد شیئا و ان کان علیه حائط و باب فلایدخله بغیر اذن .

(که‌) اذا اختلط حرام بالحلال فاشتبه فهو حلال حتی تعلم الحرام بعینه فتجتنبه .

(کو) اکل الطین حرام کالمیتة و لحم الخنزیر .

(کز) یجوز اخذ الطین الارمنی للکسیر و المبطون .

(کح‌) طین قبر الحسین علیه السلام شفاء و یجوز الاخذ منه و اکله اقل من حمصة للاستشفاء لا بشهوة الطین .

المائدة الرابعة فی ما یتعلق بالاکل و فیه مسائل :

(ا) ان الله خلق ابن آدم اجوف لا بد له من الطعام و الشراب .

(ب‌) یکره کثرة الاکل و ینبغی ان یجعل ثلث بطنه للطعام و ثلثه للشراب و ثلثه للنفس .

(ج‌) یکره الشبع و الاکل علی الشبع و هو یورث البرص .

(د) یستحب ان لایأکل حتی یجوع .

(ه) یکره رفع الجشاء الی السماء .

(و) یستحب التحمید علی الجشاء .

(ز) یستحب تقلیل الطعام .

(ح‌) المؤمن یأکل بشهوة عیاله و المنافق یأکل بشهوته .

(ط) یستحب ان یوسع علی العیال اذا وسع الله و یقتر اذا قتر الله .

(ی‌) ینبغی مباکرة الغداء .

(یا) ینبغی الاقتصار علی الغداء و العشاء و لایأکل بینهما شیئا .

(یب‌) عشاء الانبیاء بعد العتمة .

(یج‌) لاینبغی ترک العشاء فان فی ترکه خراب البدن و الهرم فلیتعش و لو بلقمة خبز او شربة ماء .

(ید) لاینبغی ترک العشاء لیلة السبت و لیلة الاحد خاصة .

(یه‌) یستحب للرجل اذا اکتهل ان لایبیت الا و فی جوفه طعام و هو اهدأ للنوم و اطیب للنکهة .

(یو) ینبغی للمؤمن ان لایخرج من بیته حتی یطعم فانه اعز له لا سیما اذا اخذ فی حاجة فینبغی ان یأکل کسرة بملح فانه اقضی للحاجة .

(یز) یکره الاکل فی السوق .

(یح‌) ینبغی التواضع فی الطعام بالاقتصار علی ادنی شی‌ء .

(یط) یکره طعام العجم و لباسهم .

(ک‌) لاینبغی اکل اللحم النی .

(کا) الاکل علی الجنابة یورث الفقر و یخاف منه الوضح و ان اراد الاکل غسل یده و تمضمض و غسل وجهه ثم اکل و شرب او یتوضأ ثم یأکل .

(کب‌) یحسن اکل الجمار و الطلع بالتمر .

(کج‌) اذا حضر الطعام فی اول وقت الصلوة یبدأ بالطعام و ان خاف فوتها فلیقدمها .

(کد) لاینبغی ذم طعام قط اذا اعجبه اکله و الا ترکه .

(که‌) کفر بالنعم اذا قال الرجل اکلت کذا و کذا فضرنی .

المائدة الخامسة فی آداب المائدة و فیها مسائل :

(ا) اربع فرض فی المائدة المعرفة بما یأکل و الرضا و التسمیة و الشکر .

(ب‌) اربع سنة فی المائدة الوضوء ای غسل الید قبل الطعام و الجلوس علی الجانب الایسر و الاکل بثلث اصابع و لعق الاصابع .

(ج‌) اربع تأدیب الاکل مما یلیک و تصغیر اللقمة و تجوید المضغ و قلة النظر فی وجوه الناس .

(د) ینبغی خلع النعال عند الاکل .

(ه) غسل الید قبل الطعام ینفی الفقر و فی آخره ینفی الهم و هما زیادة فی العُمر .

(و) لایتمندل قبل الطعام من غسل الید و یتمندل بعده .

(ز) لاینبغی طرح المندیل علی الثوب فانه فعل العجم .

(ح‌) یستحب احضار البقل علی المائدة و هو یطرد الشیطان .

(ط) وطء السفرة کفران النعمة .

(ی‌) یستحب ان یقول فی اول الطعام بسم الله و الحمد لله رب العالمین و فی آخره اللهم هذا منک و من رسولک صلی الله علیه و آله .

(یا) یستحب التسمیة فی اوله و التحمید فی آخره و رفع الصوت بالتحمید و الدعاء بالمأثورات .

(یب‌) یستحب التسمیة علی کل لقمة و علی کل لون لئلایتخم .

(یج‌) یستحب اعادة التسمیة اذا تکلم فی الاثناء .

(ید) من نسی ان یسمی قال اذا ذکر بسم الله علی اوله و آخره .

(یه‌) یستحب الافتتاح بالملح و الختم به او بالخل .

(یو) یستحب الاکل علی الحضیض .

(یز) یکره الاکل متکئا و منبطحا .

(یح‌) یجوز وضع الید علی الارض عند الاکل و الاعتماد علی الیسار .

(یط) یکره وضع احدی الرجلین علی الاخری عند الاکل و التربع .

(ک‌) یجوز الاکل ماشیا و فیه کراهة .

(کا) یکره الاکل و الشرب بالشمال و التناول به و بالیدین الا فی العنب و الرمان .

(کب‌) یکره الاکل باصبعین بل یأکل بثلث و ازید .

(کج‌) ینبغی سد خلل الجوع بالخبز وحده ثم یأکل اللحم .

(کد) یکره قطع الخبز بالسکین الا عند عدم الادم .

(که‌) لایجوز وطء الخبز .

(کو) ینبغی کسر الخبز الی فوق .

(کز) یکره شم الخبز .

(کح‌) ینبغی تخمیر الخمیر .

(کط) ینبغی تصغیر الرغفان .

(ل‌) لایوضع الرغیف تحت القصعة .

(لا) لاینبغی قطع اللحم بالسکین علی المائدة .

(لب‌) یکره نهک العظم .

(لج‌) ینبغی اقرار الحار حتی یبرد .

(لد) یکره النفخ فی الطعام و الشراب .

(له‌) ینبغی ترک الاکل من رأس الثرید .

(لو) ینبغی تطویل زمان الاکل .

(لز) لاینبغی رمی الفاکهة قبل استقصاء اکله .

(لح‌) یکره القران بین الفواکه الا بأذن من یؤاکله و ان کان وحده فلا بأس .

(لط) ینبغی اکل العنب حبتین حبتین و حبة حبة اهنأ و امرأ .

(م‌) اذا اکل التمر ینبغی طرح النوی علی ظهر کفه ثم قذفه .

(ما) ینبغی مص الاصابع فی آخر الطعام و لطع القصعة .

(مب‌) من اکل فی منزله طعاما فلیتناول ما سقط و ان کان فی الصحراء او خارجا فلیترکه للطیر و السباع .

(مج‌) ینبغی اذا وجد کسرة ان یرفعها و یأکلها و ان کان فی قذر فلیغسلها و لیأکلها .

(مد) یکره التمندل و فی یده شی‌ء من الطعام .

(مه‌) یستحب مسح الوجه و العینین و الحاجبین و الرأس اذا غسل یده بعد الطعام قبل التمندل و الدعاء بالمأثور .

(مو) ینبغی غسل الصبیان من الغمر .

(مز) ینبغی غسل الید من الطعام حتی یذهب ریحه .

(مح‌) ینبغی التخلیل بعد الطعام .

(مط) لاینبغی التخلل بخشب الرمان و الآس و القصب و الخوص و الطرفاء و عود الریحان .

(ن‌) یجوز اکل ما فی اللثة و یرمی ما بین الاسنان .

(نا) ینبغی الاستلقاء بعد الاکل و وضع الرجل الیمنی علی الیسری .

(نب‌) لاینبغی ایواء مندیل الغمر فی البیت فانه مربض الشیطان ، تمت .

  نظرات ()
مطالب اخیر روضه خان کیست ؟ ارتباط با جن خاتمه ناصریه پند وعبرت تزاحم وپیشی گرفتن در حرم تراحم وپیشی گرفتن در حرم ابزار جادوگران تفسیر گوشی قضاوت کانال طتنجیه
کلمات کلیدی وبلاگ