سما
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ سما
آرشیو وبلاگ
      اعتقادی (بنام خدا آزادی وبلاکهای ((طتنجیه )) برای خداست و بهیچ حزب وگروهی وابسته نیست . سما .)
جامع الاحکام (من متون احادیث الشیعه) - کتاب التصرف فی اموال الغیر- المطاعم - نویسنده: سما - شنبه ۳ اردیبهشت ۱۳٩٠

بسم الله الرحمن الرحیم

کتاب الوکالة -الوصایة -الودیعة - العاریة- الدین - الرهون - الضمان - الحجر- اللقطة- الغصب - المطاعم (لکریم ابن ابراهیم اعلی الله مقامه ) و فیه مسائل :

 

 

 

 


(ا) الوکالة جایزة لکل من الطرفین نقضها .

 

(ب‌) لیس فی التوکیل لفظ خاص بل یکفی منه مثل بع و اشتر و زوجنی فلانة و طلق زوجتی .

 

(ج‌) یجوز توکیل الغائب بالبعث الیه علی لسان رسول او کتاب و یکفی من قبول الوکیل فعله و توطین نفسه علی الفعل .

 

(د) لایشترط فیه التنجیز بل یجوز ان یقول بع ذلک غدا او اذا وصلت الی بلد کذا او طلق زوجتی اذا طهرت .

 

(ه) من وکل رجلا علی امضاء امر فالوکالة ثابتة و عمله ممضی الی ان یعلمه الموکل بالعزل کما اعلمه بالدخول فیه .

 

(و) لو عزل الموکل وکیله سرا منه و اشهد شاهدین و لم‌یعلمه لم‌ینعزل و عمله صحیح .

 

(ز) لو قال الموکل اعلمتک بالعزل و انکر الوکیل الاعلام فعلی الموکل البینة علی الاعلام و ان لم‌تکن و شاء ان یحلف الوکیل احلفه .

 

(ح‌) ما عمله الوکیل بعد التوکیل ممضی و ان عزله سرا کره الموکل ام رضی و یکفی فی اعلامه اخبار ثقة انه عزله .

 

(ط) یجوز رشوة وکیل السلطان لئلایظلم اما اذا رشاه لأجل ان یخون فلا .

 

(ی‌) یجوز التوکیل فی جمیع المعاملات المحللة .

 

(یا) لا بینة علی مدعی الوکالة اذا لم‌یکن له معارض فیعمل بجمیع ما وکل فیه .

 

بسم الله تعالی

 

کتاب الوصایة و فیه مسائل :

 

(ا) ینبغی ان یکون الوصی امینا .

 

(ب‌) لایجوز ان یوصی الی صغیر الا ان یضم به کبیرا .

 

(ج‌) لایجوز ان یوصی الی مجنون و لا سفیه .

 

(د) لایجوز ان یوصی الی شارب الخمر .

 

(ه) اذا اوصی الی صغیر و کبیر ینفذ الکبیر الوصیة الی ان یدرک الصغیر فاذا ادرک فلیس له ان لایرضی بما فعل الکبیر الا ما کان من تغییر و تبدیل .

 

(و) اذا اوصی الی اثنین لیس لاحدهما ان ینفرد بالعمل و لیس لهما ان یقاسما المال نصفین یستقل کل بنصف .

 

(ز) ان اوصی الرجل الی حاضر بالبلد فهو بالخیار ان شاء قبل و ان شاء لم‌یقبل ان کان یمکن له ان یوصی الی غیره .

 

(ح‌) اذا اوصی الی حاضر و لم‌یمکن للمیت ان یوصی الی غیره فلیس له ان یخذله علی تلک الحال فلیقبل .

 

(ط) اذا اوصی الی غائب و یموت الموصی قبل ان یعلمه الغائب بعدم قبوله فعلیه ان یقبل و لیس له ان یرده .

 

(ی‌) اذا اوصی الرجل الی ولده فلیس له ان یمتنع .

 

(یا) یجوز الوصیة الی المرأة ان کانت رشیدة تقدر علی انفاذ الوصیة و ان کانت سفیهة فلایجوز .

 

(یب‌) یجوز ان یوصی الی امرأة و صغیر معا .

 

(یج‌) من اوصی الی رجلین معا و یدعی احدهما علی المیت مالا فلیس له ان یأخذ مما تحت یده اذا لم‌یصدقه الآخر .

 

(ید) من اوصی الی رجل و له علی المیت دین و لا بینة له جاز ان یقتص مما تحت یده بشروط الاقتصاص .

 

(یه‌) اذا علم الوصی بینه و بین الله بدین علی المیت و لا بینة له جاز ان یؤدیه و الله یحب المحسنین .

 

(یو) اذا اوصی رجل الی رجل و مات فعمل الوصی ببعض ما امره فمات الوصی ایضا جاز ان یوصی الی غیره اذا حضره الموت بما اوصی الاول الیه ان کان مأذونا فی الایصاء و یجب ان یکون امینا یعمل بما امره .

 

(یز) اذا امر الموصی الوصی بالمضاربة فی مال اولاده الصغار یجوز له المضاربة و یرفع من الربح ما امره و یدفع الی الصغار ما امره به و لا حرج علیه و لا ضمان علیه .

 

(یح‌) من مات و لم‌یوص فالولی علی الکل هو الامام علیه السلام و فی غیبته الفقیه الجامع لشرائط الفتوی فانه حجة الامام فمن عینه للوصایة فهو و لیس لغیره ولایة علی الناس و لیس ذلک للعدول الا من باب حفظ مال المسلم من التلف و اداء حقوق المؤمنین عند الضرورة و عدم فقیه .

 

بسم الله تعالی

 

کتاب الودیعة و الامانة و فیه مسائل :

 

(ا) الودیعة جائزة من الطرفین و لیس لها عقد خاص کسایر الموارد .

 

(ب‌) یجب اداء الامانات الی اهلها اذا طلبوا .

 

(ج‌) یجب اداء الامانة الی البر و الفاجر و المؤمن و الناصب .

 

(د) یحرم الخیانة فیما اوتمن فیه .

 

(ه) صاحب الودیعة مؤتمن لایجوز نسبته الی الخیانة و التفریط و التعدی من غیر ان یکون رأی منه شیئا .

 

(و) اذا لم‌یکن الودیعة مضمونة و تلفت لاتلزم ذمة المودع عنده .

 

(ز) المودع عنده یقبل قوله فی التلف و لا یمین علیه و ان لم‌یکن ثقة ما لم‌تجربه بالخیانة و عرفته بها .

 

(ح‌) لاینبغی استیمان من عرف بالخیانة و من ائتمن غیر امین فلیس له علی الله ضمان لأنه قد نهاه الله عز و جل ان یأتمنه .

 

(ط) لاینبغی ایتمان السفهاء علی المال و اسفههم شارب الخمر فمن ائتمنه علی امانة فاستهلکها لم‌یکن للذی ائتمنه علی الله ان یأجره و لایخلف علیه .

 

(ی‌) من اوتمن علی امانة فذهب بها یحبس فی السجن و یباع ما یوجد له غائبا کان او شاهدا .

 

(یا) من عمل فی الودیعة عملا لأجل الاصلاح ففسدت لا ضمان علیه انما اراد الاصلاح .

 

(یب‌) من دفع الی رجل ودیعة و امره ان یضعها فی منزله او لم‌یأمره فوضعها فی منزل جاره فضاعت هو ضامن لها .

 

(یج‌) روی من کان عنده ودیعة لایأخذ منها شیئا بغیر اذن الا ان یکون له وفاء او ضمنه غیره و اشهد علی نفسه و یحمل علی انه بغیر استیذان و اذن خاص مع علمه برضاه او مع علمه بانه یکون اصلح للمال و ابعد عن التلف لان ذمة الملی‌ء احفظ من المخازن .

 

(ید) یجب حفظ الودیعة صیانة لمال المسلم .

 

(یه‌) اذا قال رجل لرجل لی علیک الف درهم فقال الرجل لا لکنها ودیعة فالقول قول صاحب المال مع یمینه و علی مدعی الودیعة البینة علی انها ودیعة فاذا اقام البینة علی انها ودیعة و کان قد تلف فلا ضمان علیه لأن صاحب الودیعة مؤتمن .

 

(یو) اذا وقع فی ید الرجل امانة شرعیة فتلفت من غیر تفریط فلا ضمان .

 

(یز) اذا اخذ بعیرا شاردا فربطه فاختنق لا ضمان علیه لأنه اراد الاصلاح .

 

(یح‌) اذا اودعه اللص ودیعة و علم انها مسروقة لایجوز ردها الی السارق ان امکنه و یردها الی اصحابها ان کان یمکنه و الا فهی فی حکم اللقطة یعرفها حولا فان اصاب صاحبها و الا تصدق بها فان جاء بعد صاحبها خیره بین الغرم و الاجر .

 

(یط) یجب رد الودیعة اذا طلبها مالکها او ضرب لحفظه ایاها اجلا من اول ما اودعه و قال لیکن عندک الی یوم کذا فاذا جاء الاجل وجب ردها الی صاحبها .

 

(ک‌) حفظ المال علی المستودع بقدر ما قبل و تعهد و اما نشره و طیه و نقله و ما یحتاج الی مهنة و مؤنة زایدا علیه فلیس علی المستودع فان ترک ذلک صاحب المال و تلف او فسد فلیس علی المودع عنده شی‌ء .

 

(کا) لا حد للحفظ و التفریط فی الشرع و انما هما موکولان الی العرف فان حفظ المال کما یحفظ العقلاء اموالهم فقد حفظ و ان عمل ما یحذر منه العقلاء علی اموالهم فقد فرط . تمت

 

بسم الله تعالی

 

کتاب العاریة و فیه مسائل :

 

(ا) العاریة جائزة متی اراد صاحبها استردها .

 

(ب‌) لاینبغی منع الماعون عن من استعاره و هو متاع البیت مما یحتاج الیه .

 

(ج‌) اذا کان المستعیر یکسر الماعون و یفسده لا بأس بمنعه .

 

(د) لا ضمان علی المستعیر اذا تلف و لا یمین علیه و لایجوز اتهامه ما لم‌یر منه الخیانة .

 

(ه) اذا اشترط فی العاریة الضمان اذا تلفت ضمن و الا فلا .

 

(و) الذهب و الفضة مضمونتان فی ذمة المستعیر سواء اشترط الضمان او لم‌یشترط اللهم الا ان یشترط عدم الضمان اذا تلفا .

 

(ز) لایجوز للمرأة ان تعیر فرجها و لا للسید ان یعیر فرج جاریته اللهم الا ان یرید بها التحلیل .

 

(ح‌) اذا استعیر شی‌ء من رجل اجنبی غیر صاحب المال فهلک المال فالمستعیر ضامن .

 

(ط) من استعار شیئا ثم رهنه عند آخر من غیر اذن فاطلع صاحب المال علیه اخذ ماله ان شاء و یرجع المرتهن بماله الی الراهن .

 

بسم الله تعالی

 

کتاب الدین و فیه مقصدان :

 

المقصد الاول فی الدین و فیه مسائل :

 

(ا) یکره الاستدانة ما امکن فانه مذلة بالنهار مهمة باللیل و قضاء فی الدنیا و قضاء فی الآخرة و قال رسول الله صلی الله علیه و آله اعوذ بالله من الکفر و الدین فعدله بالکفر .

 

(ب‌) ینبغی الاهتمام باداء الدین و یکره الاستخفاف به .

 

(ج‌) لایستقرض الرجل الا و عنده وفاء او یمکنه الوفاء و لو طاف علی ابواب الناس فردوه باللقمة و اللقمتین و التمرة و التمرتین الا ان یکون له ولی یقضی دینه من بعده .

 

(د) یجوز الاستدانة مع الحاجة و فی الدین منفعة عدم الطغیان .

 

(ه) ان القرض باب من ابواب الرزق فمن طلب الرزق من حله فغلب علیه فلیستقرض علی الله و علی رسوله .

 

(و) یجوز ان یستقرض و یحج .

 

(ز) یجوز ان یستقرض للتزوج .

 

(ح‌) یجوز ان یستقرض للصدقة .

 

(ط) یجوز ان یستقرض بعد عشرین یوما للتنور ان لم‌یتنور فیها .

 

(ی‌) کل ذنب یکفره القتل فی سبیل الله الا الدین فانه لا کفارة له الا اداؤه او یعفو الذی له الحق .

 

(یا) لو کان عند الرجل ما یتبلغ به و علیه دین یقضی مما فی یده دینه و یقبل الصدقة .

 

(یب‌) یجب ان یکون من نیة الرجل اداء دینه و الا فهو بمنزلة السارق .

 

(یج‌) یستحب اقراض المؤمن و هو افضل من الصدقة و القرض بثمانیة‌عشر و الصدقة بعشرة .

 

(ید) یحرم المطل و حبس الحقوق عن اهله و من مطل علی ذی حق حقه فعلیه کل یوم خطیئة عشار .

 

(یه‌) یجب انظار المعسر الی میسرة .

 

(یو) لایباع فی الدین الدار و الخادم بل و ثیابه التی یصلی بها و یمشی بها فی الناس و ثیاب من یجب علیه کسوته اللهم الا ان یکون له منها زاید عن قدر حاجته .

 

(یز) ینبغی ارضاء الغریم اما باداء دینه و اما بلسان لین و رِفق .

 

(یح‌) دین المعسرین علی الوالی یؤدیه من بیت المال ان کان انفقه فی طاعة الله و الا فلیس علی الامام الوالی و کذلک مهور النساء .

 

(یط) من مات حل ما له علی الناس من الدیون المؤجلة و ما علیه من الدیون المؤجلة .

 

(ک‌) اول ما یبدأ به من مال المیت کفنه ثم دینه ثم وصیته ثم یعطی الوارث حقوقهم و لیس للوارث سبیل علی المال قبل الدین اللهم الا ان یضمنوا الدین فیکون المال لهم .

 

(کا) اذا مات رجل و علیه دین فضمن احد دینه للغرماء برئ ذمة المیت .

 

(کب‌) اذا کان لک علی رجل دین من دراهم او دنانیر او متاع ثم اتاک بخیر منها باختیاره جاز لک اخذه اذا لم‌یکن بینکما شرط و ان رد ادون منها فلا بأس به اذا رضیت به .

 

(کج‌) اذا اقترضت مثل الخبز و الجوز فکان الرد باکبر او اصغر فلا بأس .

 

(کد) من کان له علی رجل دین الی اجل مسمی فقال للمدیون انقدنی من الذی لی کذا و کذا و اضع لک بقیته او یقول انقد بعضا و امد لک فی الاجل فی الباقی فلا بأس به ما لم‌یزد علی رأس ماله شیئا .

 

(که‌) من کان علیه دین لغائب یجب ان یکون من نیته الاداء و یجب طلبه و الرد الیه فان فقد و یئس من وجدانه فیحل له ان یجعله کسبیل ماله فان جاء له طالب یرد الیه و یوصی بذلک و ان یتصدق به و ان یحفظه و یوصی به و ان یجعله کسبیل ماله یعمل فیه و یخرج قلیلا قلیلا صدقة .

 

(کو) اذا قتل رجل و علیه دین و لیس له مال فان اختار الورثة القود ضمنوا للغرماء الدین و روی ان دینه علی الامام و ان لم‌یکن لهم شی‌ء یقدرون علی الضمان ادی دینه الامام من بیت المال من سهم الغارمین و ان اختاروا الدیة فتصرف فی دینه و ان وهبوا دمه للقاتل ضمنوا دیون الغرماء .

 

(کز) اذا کان الاب مدیونا یجوز له ان یأخذ من مال ابنه فیقضی به دینه و ان مات الاب فیستحب للولد ان یقضی دین والده ان لم‌یترک شیئا .

 

(کح‌) یستحب تحلیل المیت من الدین و له بکل درهم عشرة دراهم .

 

(کط) یکره مبالغة المتقاضی فی الاستقضاء و هو اساءة و طریق التقاضی ان یطیل الجلوس عنده و یلزم السکوت .

 

(ل‌) لایجوز مطالبة الغریم فی الحرم اذا ادانه فی خارج الحرم و ان ادانه فی الحرم فلا بأس بمطالبته فیه .

 

(لا) من کان علیه دین و له مال یفی بدینه و یزید فان کان الدین حالا فمتی ما حل یجب اداؤه و الوفاء بالشرط و ان لم‌یطالب و ان تقاصر فلیکن بأذنه و رضائه و ان لم‌یکن یفی او یساویه یجب اداؤه ایضا او یؤخر باذن منه و رضاء و لا بأس بان یأکل من ماله حینئذ بعضا و یؤدی بعضه الیهم و لیس المعسر من لیس له شی‌ء اصلا بل المعسر یجوز له الدار و الجاریة و ما یأکل و یعیش الا انه تعسر علیه الامر .

 

(لب‌) لایجوز الاقراض بشرط الزیادة و هو ربواء محض .

 

(لج‌) من کان له علی رجل مال و لم‌یمکنه الاستیفاء منه فوقع منه فی یده مال و لو علی نحو الودیعة او اعطاه لیصرفه فی البر فلم‌یمکنه جاز له الاخذ منه مقاصة و ان حلف المدیون فیما بینه و بینه و اما اذا استحلفه فحلف عند القاضی فلایقتص منه بعد ذلک و یکره التقاص من الودیعة و ینبغی ان تقول اذا اردت الاخذ اللهم انی لاآخذه ظلما و لا خیانة و انما اخذته مکان مالی الذی اخذ منی و لم‌ازدد علیه شیئا و ان استحلفه المدیون جاز له ان یحلف له بعد هذه الکلمة .

 

(لد) من کان له علی رجل دین فاعطاه خمرا اخذه و افسده خلا و لا بأس به .

 

(له‌) من کان له علی رجل دین فباع المدیون خمرا او خنزیرا فاعطاه الثمن جاز للمقتضی ان کان لایعلم انه باعهما حراما و اما البایع فان باعه ممن یشربه و یأکله فحرام و ان علم المقتضی ذلک فلایأخذ ثمنه .

 

(لو) یکره النزول علی الغریم و ان نزل علیه فلایأکل من طعامه و لا من شرابه و لایعتلف من علفه و ان فعل من ذلک شیئا فلایزداد اکثر من ثلثة ایام .

 

(لز) یکره للغریم قبول الهدیة من المدیون و لایجوز شرط عین ازید من المال و لا شرط منفعة کرکوب دابة و اما الانتفاع من المدیون برضاء منه من غیر شرط فلا بأس به .

 

(لح‌) یملک المستقرض المال و ان لم‌یتصرف فیه .

 

(لط) القرض عقد لازم و یجوز فیه اشتراط التأجیل .

 

(م‌) لایصح قسمة الدین المشترک بل الحاصل بینهما و التاوی بینهما و ان اقتسما و لایجوز الاحتیال بحوالة کل واحد من الشرکاء شریکه بنصیبه و لا بأس بالصلح علی ما فی الذمم .

 

(ما) لایصح بیع ما کان سابقا دینا بما کان سابقا دینا .

 

(مب‌) من کان له مال علی رجل فاشتری رجل آخر من الغریم ما له علی المدیون بمتاع قلیل ثم ذهب یطالب المدیون فما له الا ما دفعه الی صاحب الدین و برئ ذمة المدیون من البقیة .

 

(مج‌) یجوز حبس الدین اذا لم‌یرد المرتهن علیه رهنه .

 

(مد) یکره منع الملح و النار و الخمیر و الخبز .

 

(مه‌) یستحب الاشهاد علی الدین .

 

(مو) اذا لم‌یکن للمؤمن بد الا ان یستقرض منک لمعیشته اللازمة و انت متمکن من ادانته من غیر دخول ضرر علیک یجب علیک ادانته و یحرم علیک منعه .

 

(مز) اذا اشتری رجل متاعا و ضمنت عنه ثم جاءک بالدراهم تأخذه و هو لک و انما علیک ما ضمنت لبایع المتاع فتعطیه ما شئت .

 

المقصد الثانی فی دین العبد و فیه مسائل :

 

(ا) لا ذمة للعبد و لا دین و لا اقرار و لا اخذ و لا عطاء الا باذن مولاه .

 

(ب‌) اذا لم‌یأذن المولی لعبده بالاستدانة فاستدان بغیر اذن سیده فلا دین علی مولاه و لیس للمقرض ان یطالبه بالدین او یستسعیه فان اعتقه مولاه یطالب العبد بعد العتق او یأذن المولی فی استسعائه .

 

(ج‌) لیس للعبد ان یستدین لمولاه و لا لنفسه و ان اذن له فی التجارة فالظاهر انه اذن لما جرت العادة فیها من الاستدانة و الادانة فیکون دینه علی مولاه و ان توی ماله عند الناس فعلی مولاه .

 

(د) ان استدان العبد و اذن له مولاه فی التجارة فباعه المولی او لم‌یبعه فالدین علی مولاه .

 

بسم الله تعالی

 

کتاب الرهون و فیه مسائل :

 

(ا) یجوز الرهن و الکفیل فی بیع النسیئة .

 

(ب‌) یجوز الرهن فی السلم فی الحیوان و الطعام .

 

(ج‌) یجوز الرهن علی کل دین مستقر فی الذمة .

 

(د) یکره الارتهان من المؤمن .

 

(ه) لا رهن الا مقبوضا .

 

(و) لایجوز رهن مال غیره الا بأذنه فمن رهن مال غیره رد الی صاحبه .

 

(ز) من رهن رهنا ثم غاب لایجوز بیع ماله بغیر اذنه فی دینه حتی یجی‌ء فان کان لایدری لمن هو من الناس و یئس من معرفته یبیع المال فان کان مساویا لماله او انقص یأخذه و ان کان فیه فضل امسک الفضل حتی یجی‌ء صاحبه .

 

(ح‌) من مات و ترک امتعة لایدری لمن هی و لا بکم هی رهن هی کماله .

 

(ط) من کان عنده رهن فضاع او هلک فهو من مال الراهن و یرجع المرتهن علیه بماله و ان فرط فیه حتی هلک فالمُرْتهن ضامن .

 

(ی‌) اذا هلک بعض الرهن یکون البعض الآخر وثیقة لماله .

 

(یا) اذا استعار الراهن الرهن من المرتهن فهلک الرهن عنده فهو علی صاحب الرهن و لیس لمال المرتهن توی .

 

(یب‌) اذا کان للرهن غلة فهی من مال الراهن فاذا اخذها المرتهن یحتسب به من ماله فاذا استوفی ماله رد مال الراهن الیه .

 

(یج‌) یجوز ان ینتفع المرتهن من الرهن باذن الراهن علی کراهة .

 

(ید) من رهن جاریة و قدر علیها حل له وطؤها .

 

(یه‌) الظهر یرکب اذا کان مرهونا و علی الذی یرکبه نفقته و الدر یشرب اذا کان مرهونا و علی الذی یشرب نفقته و ان کان الراهن ینفق علیها فلیس للمرتهن رکوبها و شرب درها

 

(یو) من کان عنده رهن جاز له ان یشتریه من الراهن .

 

(یز) ان افلس رجل و علیه دین لقوم و عند بعضهم رهون و لیس عند بعضهم رهن فمات و لایحیط ماله بما علیه من الدین یقسم جمیع ما خلف من الرهون و غیرها علی ارباب الدین .

 

(ی‌) من کان له علی المیت مال و لا بینة له و فی یده رهن و خاف جحود الورثة له ان یأخذ ماله مما فی یده و یرد الباقی ان کان علی الورثة و متی اقر بما عنده اخذ به و طولب بالبینة علی دعواه و اوفی حقه بعد الیمین و متی لم‌یقم البینة و الورثة ینکرون فله علیهم یمین علم یحلفون بالله انهم مایعلمون ان له علی میتهم حقا .

 

بسم الله تعالی

 

کتاب الضمان و الحوالة و الکفالة و فیه ثلثة مقاصد :

 

المقصد الاول فی الضمان و فیه مسائل :

 

(ا) یشترط فی الضامن ان لایکون محجورا علیه کالصبی و المجنون و السفیه و المملوک .

 

(ب‌) لایشترط فی الضمان رضاء المضمون له و لا المضمون عنه .

 

(ج‌) لایشترط العلم بالمضمون له و لا العلم بالمضمون عنه بالتفصیل .

 

(د) ان ضمن الضامن بطلب المضمون عنه فقد برئ ذمة المضمون عنه عن حق المضمون له و اشتغلت بحق الضامن .

 

(ه) ان ضمن الضامن تبرعا عن حی او میت فلا حق له علی المضمون عنه .

 

(و) یصح الضمان مع علم المضمون له بأنه لا مال للضامن .

 

(ز) یجوز ان یضمن الضامن مؤجلا الی غلة بل لا ضمان الا مع اجل و لو قلیلا .

 

(ح‌) اذا کان لمیت علی رجل دین و ضمن احد الوراث رضاء الباقین برئ ذمة المدیون بینه و بین الله .

 

(ط) اذا کان للأمّ مال جاز ان یحل رجلا مدیونا للصبی فهی ضامنة لرضاه و ان لم‌یکن لها مال تعطیه او ترضیه فلا .

 

(ی‌) یجوز للأب ان یحل مدیون ابنه و ان مات قبل الصبی فالمدیون فی حل .

 

(یا) من ضمن عن رجل مالا ثم صالح المضمون له بشی‌ء اقل منه لایرجع علی المضمون عنه الا بما صالح علیه .

 

(یب‌) لیس علی الضامن غرم اذا کان بطلب المضمون عنه و انما الغرم علی المضمون عنه و قد ذکر الاصحاب فی هذا الکتاب فروعا کثیرة و هی بکلها خالیة عن النص الخاص و تتوارد علیها العمومات العالیة باختلاف الانظار و کلها ظنون نحن لانستحلها فهم اعلم و ما قالوا .

 

المقصد الثانی فی الکفالة و فیه مسائل :

 

(ا) یکره التعرض للکفالات .

 

(ب‌) یجوز طلب الکفیل و الرهن فی بیع النسیئة .

 

(ج‌) من کفل برجل فان اتی به عند الاجل و الا حبس حتی یأتی بالمکفول .

 

(د) من کفل بنفس رجل ثم قال ان لم‌آت به فعلی کذا و کذا درهما فهو کفیل بنفس المکفول و لا ضمان علیه بعد الکفالة و من قال علی کذا و کذا درهما ان لم‌آت به فهو ضامن بضمان مشروط فان جاء به و الا فهو ضامن للدراهم .

 

(ه) من قتل رجلا عمدا فدفع الی اولیاء المقتول فوثب علیه قوم فخلصوا القاتل من ایدی الاولیاء یحبس القوم حتی یأتوا بالقاتل فان مات القاتل و هم فی السجن فعلیهم الدیة یؤدونها جمیعا الی اولیاء المقتول .

 

(و) لا کفالة فی حد .

 

المقصد الثالث فی الحوالة و فیه مسائل :

 

(ا) لایجوز الحوالة من المحجور علیه کالصبی و المجنون و السفیه و المملوک .

 

(ب‌) یشترط فی الحوالة رضاء المحیل و المحتال و اما المحال علیه فلا .

 

(ج‌) لایشترط اشتغال ذمة المحال علیه للمحیل فیصح الحوالة علی البری‌ء .

 

(د) اذا کان المحال علیه ملیئا حال الحوالة ثم اعسر لم‌یرجع المحتال علی المحیل .

 

(ه) اذا بان بعد الحوالة اعسار المحال علیه رجع المحتال علی المحیل .

 

(و) اذا کان لرجل علی رجل دنانیر فاحال علیه بدنانیر یجوز ان یأخذ بها دراهم اذا رضی المحال علیه و قد ذکر العلماء هنا فروعا بحسب اختلاف الانظار لا حاجة بنا الیه و هم اعلم و ما قالوا .

 

بسم الله تعالی

 

کتاب الحجر و التفلیس و فیه مسائل :

 

(ا) یحجر علی الغلام و الجاریة عن التصرف فی اموالهم حتی یدرکا و حد ادراک الغلام تمام ثلث‌عشرة سنة و الدخول فی الاربع‌عشرة و حد ادراک الجاریة تمام تسع سنین و الدخول فی العشر .

 

(ب‌) یحجر علی السفیه و هو الذی یفسد المال و لایضعه مواضع یضع العقلاء اموالهم و المرجع فیه الی العرف فیمسک عنه ولیه ماله الی ان یعقل و لایفسد و لایضیع .

 

(ج‌) لا فرق فی الافساد بین ان یعامل علی خلاف معاملة العقلاء او یصرفه فی المعاصی و اللهو و اللعب او ینفق و ینحل و یهب او یصرفه فی الصدقات و الطاعات بحیث یذر نفسه و من یجب علیه نفقته فقیرا فای ذلک فعل و خرج عما ندب الیه الشرع و دخل فی الاسراف و التبذیر و التضییع فهو سفیه خارج عن شیمة العقلاء و ینبغی ان یحجر علیه فانه مفسد مال الله و مضیعه .

 

(د) یحجر علی المجنون حتی یفیق او یزول جنونه .

 

(ه) الموصی یحجر علیه فی الزاید عن الثلث فلاینفذ وصیته الا ان یمضی الورثة .

 

(و) الرق محجور علیه فیما وجد و ماله لمولاه و لایملک شیئا .

 

(ز) المکاتب المشروط محجور علیه حتی یؤدی جمیع ما علیه فلایملک شیئا حقیقة و لیس له التصرف فیما وجد و حصل .

 

(ح‌) المدیون ان کان مماطلا و التوی علی الغرماء فیأخذه الامام و یحبسه و یقسم ماله علی الدیان فان زاد شی‌ء فله و ان ساوی حقوقهم وَفّیٰهم حقوقهم و ان نقص قسم بینهم علی الحصص و ما ذکروه من احکام الحجر و شروطه و فروعه غیر منصوص علیه و لسنا منها فی شی‌ء .

 

(ط) المدیون لایمنع عن اکله و شربه و سایر تصرفاته المقتصدة الا انه اذا طالبه الدیان فماطلهم و رفعوا امره الی الحاکم حبسه و قسم ماله .

 

(ی‌) من کان یطلب مدیونا مفلسا و یطلبه جماعة اخری و اخذ الجماعة حقوقهم منه دفعات و بقی لا مال له یرجع ذلک الطالب الی المدیون و یرجع المدیون الی الجماعة و یؤدی الیه حصته .

 

(یا) اذا مات المدیون و لایفی ترکته بدیونه قسمت بین الغرماء بالحصص و ان وجد احدهم ماله بعینه اخذه و لایحاصه الغرماء و کذلک اذا کان حیا و وجد احد الغرماء ماله بعینه اخذه و لیس للغرماء ان یحاصوه .

 

(یب‌) المدیون الملتوی علی غرمائه یحبس و یتجسس عن ماله و حاله فان کان مفلسا معسرا یخلی عنه و ان شاء الغرماء ان یستعملوه فی عمل یمکنه فعلوا و ان لم‌یمکنه ترکوه و لایحل مطالبته و ان کان له مال قسم بین الغرماء بقدر حقوقهم او بنسبتها .

 

بسم الله تعالی

کتاب اللقطة و فیه مسائل :

(ا) یکره اخذ اللقطة فانها ضالة المؤمن و هی حَرَقٌ من حَرَقِ جهنم .

(ب‌) لایأکل الضالة من غیر تعریف الا الضالون .

(ج‌) الفقیر و الغنی سواء فی اللقطة .

(د) لقطة الحرم اشد کراهة من لقطة سایر البلاد فلاتمس بید و لا رجل حتی یجی‌ء صاحبها فیأخذها .

(ه) من التقط جاریة لایحل له فرجها نعم اذا انفق علیها یجوز له بیعها ان علم انها مملوکة بما انفق علیها اذا لم‌یجد صاحبها .

(و) من التقط عبدا فابق منه فلیس فی الاباق عهدة و لا علیه ضمان و ان نازعه صاحب العبد یحلف الملتقط بالله الذی لا اله الا هو ماسلبه ثیابه و لا شیئا مما کان علیه و لاباعه و لاداهن فی ارساله فان حلف بری‌ء من الضمان .

(ز) المنبوذ حر فاذا کبر فان شاء توالی الی الذی التقطه و الا فلیرد علیه النفقة و لیذهب فلیوال من شاء و ان کان معسرا کان ما انفق صدقة علیه .

(ح‌) اللقیط لایشتری و لایباع و کذا اللقیطة فانهما حران و لک ان تستخدمهما بما انفقت علیهما ان لم‌یکن لهما شی‌ء .

(ط) من وجد شاة فی محل تلف جاز له اخذها و تملکها مع الکراهة و لکن یعرفها ثلثة ایام حیث اصابها فان عرفت ردها الی صاحبها و الا اکلها و هو ضامن اذا جاء صاحبها یرد ثمنها الیه .

(ی‌) من وجد بعیرا فلایجوز له اخذه ان کان فی مرعی .

(یا) من ترک دابة فی کلأ و ماء و امن فهی له یأخذها متی شاء و ان ترکها فی مَضِیعَة فی غیر کلأ و لا ماء فهی لمن احیاها و کذا اذا سرحها اهلها او عجزوا عن علفها او نفقتها فهی للذی احیاها .

(یب‌) من اصاب مالا او بعیرا فی فلاة من الارض قد کلت و قامت و سیبها صاحبها مما لم‌یتبعه فاخذها غیره فاقام علیها و انفق نفقة حتی احیاها من الکلال و من الموت فهی له و لا سبیل لصاحبها الاول علیها و انما هی مثل الشی‌ء المباح .

(یج‌) من وجد سفرة فی الطریق مطروحة و فیها لحم او خبز او جبن او بیض و فیها سکین یقوم ما فیها ثم یؤکل لأنه یفسد و لیس له بقاء ثم یعرف فان جاء طالبها غرم له الثمن و یحفظ سفرتها و سکینها حتی یعرف .

(ید) لقطة الحرم تعرف سنة فان وجد صاحبها و الا یتصدق بها .

(یه‌) ان وجد فی الحرم دینار مطلس رخص لواجده ان یتملکه و لایعرفه .

(یو) من وجد فی بیت من بیوت مکة مالا مدفونا یسأل عنه اهل المنزل فان عرفوه اعطاهم و الا تصدق به .

(یز) من وجد فی منزله شیئا فان کان یدخله غیره فهو لقطة تعرف حولا فان عرفت و الا تملکها ان شاء و ان لم‌یکن یدخل منزله احد فهو رزق رزقه الله و کذلک من وجد فی صندوقه شیئا فان کان یدخل غیره یده فیه فهو لقطة و الا فهو رزق ساقه الله الیه .

(یح‌) من وجد مالا فی دار عامرة فیها اهلها عرفهم ایاه فان عرفوه فهو لهم و ان کان یدخلها احد غیرهم عرفه ایضا له فان عرفه و الا یتملکه و ان کانت الدار خربة فهو لواجده و روی فی من وجد ورقا فی خربة ان یعرفها فان وجد من یعرفها و الا تمتع بها و لا شک ان هذا فی خربة تکون معبرة و قریب العامرة احوط و اولی .

(یط) من وجد مالا اقل من درهم فهو له و لایعرفه اینما کان .

(ک‌) من اشتری جزورا او بقرة فلما ذبحها وجد فی جوفها صرة فیها دراهم او دنانیر او جوهرة عرفها البایع فان لم‌یکن یعرفها فالشئ له رزقه الله .

(کا) من اشتری سمکة فوجد مالا فی جوفها فهو له رزقه الله .

(کب‌) اذا غرقت السفینة و ما فیها فما قذف البحر من متاعها فهو لاهله و هم احق به و ما ایس عنه اصحابه و ترکوه و غاص علیه الناس و اخرجوه فهو للذی غاص علیه و اخرجه

(کج‌) لا بأس بالتقاط العصا و الشظاظ و الوتد و الحبل و العقال و اشباهه مما لایعتد به کثیرا و لایتفقده صاحبه اذا ضاع و اما مثل النعلین و الاداوة و السوط فلایمسه و ان اخذه فهو لقطة .

(کد) ما اودعک اللِصّ و تعلم انه مال الناس فلاترده علی اللص و رده الی اصحابه ان عرفتهم و الا ففی یدک بمنزلة اللقطة تعرفها حولا فان اصبت صاحبها و الا تصدقت بها فان جاء صاحبها بعد ذلک خیره بین اجر الصدقة و غرامتک له و الاجر لک .

(که‌) اللقطة مطلقا یجب ان تعرف سنة فان جاء صاحبها ردها الیه و الا فان شاء تملکها و جعلها فی عرض ماله و ان شاء تصدق بها فان جاء طالبها فهو لها ضامن و یوصی فی ماله بذلک ایضا و معنی التعریف سنة ان یقال فی العرف انه عرف هذا منذ سنة و لا تحدید له فی الشرع .

(کو) لایجب المبادرة بعد التعریف بالتصدق ان اختاره .

(کز) ینبغی ان یکون التعریف فی المشاهد .

(کح‌) اذا کان لک رفیق و فارقک و رأیت بعض متاعه معک و لاتعرفه و لاتعرف بلده تصدق بثمنه علی اهل الولایة .

(کط) من وجد مالا فی الحرم یعرفه فان لم‌یجد من یبغیه یتصدق به علی اهل بیت من المسلمین .

(ل‌) من وجد دینارا ثم دینارا ثم دینارا فی الحرم فان عرفها و لم‌یجد من یعرفها فان کان محتاجا تصدق بالثالث و ان کان غنیا تصدق بالکل .

(لا) المملوک لایملک من نفسه شیئا فلایأخذ اللقطة فان اخذها فلمالک المملوک ان یعرفها حولا فان جاء طالبها دفعها الیه و الا کانت فی ماله فان مات فلورثته فان جاء طالبها دفعوها الیه و الا کانت فی اموالهم و هی لهم . تمت .

بسم الله تعالی

کتاب الغصب و فیه مسائل :

(ا) لایحل لأحد ان یتصرف فی مال الغیر بغیر اذنه .

(ب‌) لایجوز خیانة الجار فی شبر من ارضه و اخذ ارضه بغیر حق .

(ج‌) لایحل مال امرئ مؤمن علی غیره بغیر اذنه .

(د) ما ترکه صاحبه و اعرض عنه فقد اباحه لمن تناوله کمن اصاب مالا او بعیرا فی فلاة من الارض قد کلت و قامت و سیبها صاحبها و لم‌یتبعها فاخذها غیره فاقام علیها و انفق علیها نفقة حتی احیاها من الکلال و الموت فهی له و لا سبیل لصاحبها الاول علیها و انما هی مثل الشی‌ء المباح .

(ه) لاتقبل صلوة فی لباس مغصوب و لا فی مکان مغصوب و کذلک الحج و غیرها من الطاعات لاتقبل اذا کانت بمال حرام .

(و) روی اربعة لایجزن فی اربعة الخیانة و الغلول و السرقة و الربوا لایجزن فی حج و لا عمرة و لا جهاد و لا صدقة .

(ز) لایجوز شراء السرقة و الخیانة اذا عرفت .

(ح‌) لا بأس بالشراء من العامل الظالم اذا لم‌یعلم ان المشترٰی حرام بعینه .

(ط) الغصب مردود این ما کان و یحکم الحاکم برده و ان تلف العین یحکم له بمثله او قیمته علی ما یرضی صاحبه .

(ی‌) من وجد عنده السرقة اخذ منه بلا عوض فان اقام بینة ان فلانا باعه ذلک رجع الیه بالثمن و الا غرم .

(یا) من اقتطع مال غیره وجب علیه رده الیه .

(یب‌) من ظلم احدا و فاته تدارکه فلیستغفر الله فانه کفارة له .

(یج‌) لا نجاة لمن یتولی امر البلاد و العباد حتی یؤدی الی کل ذی حق حقه .

(ید) لایجوز اکل مال الیتیم ظلما .

(یه‌) یحبس فی السجن الغاصب حتی یرد المغصوب و من اکل مال الیتیم ظلما حتی یرد الیه عوضه و من ائتمن علی امانة فذهب بها حتی یرد عوضه و ان وجد شی‌ء بیع و اخذ العوض سواء کان الرجل غائبا او شاهدا .

(یو) من غصب جاریة فاولدها رد الجاریة و رد الولد و رد عوض ما انتفع من خدمة الجاریة او لبنها او استعمالها .

(یز) من اکتری دابة الی مکان فتجاوزه علیه کراء مقدار ارض تجاوزه .

(یح‌) من علف الدابة المغصوبة لا شی‌ء له علی المغصوب منه .

(یط) اذا اکتری دابة الی مکان فتجاوزه فعطبت الدابة علیه قیمة الدابة یوم خالفه و خالف شرطه .

(ک‌) من اکتری دابة الی مکان فتجاوزه فاصابها کسر او دبر علیه قیمة ما بین الصحة و العیب یوم یردها علیه .

(کا) اذا تنازعا فی القیمة فالحکم هنا ان یأتی صاحب الدابة بشهود ان قیمتها کانت کذا و کذا او یحلف صاحب الدابة فتلزم صاحبها و ان رد الیمین علی المستأجر فحلف علی ما یقول یلزمه ذلک .

(کب‌) من قضی علیه بجور فصالح لیس بشی‌ء و ان صالح بعد العلم بالحق فهو الحق .

(کج‌) من زرع او غرس فی ارض غیره لصاحب الارض کراء ارضه ان شاء قلعهما و یذهب بهما حیث یشاء و اما ان یشتریهما صاحب الارض و یعطی ما انفق فیهما و اما ان یأخذ کراء ارضه و یترکهما الی وقت یریدان و کذلک حکم البناء فی ارض غیره .

(کط) لایجوز ابطال حق امرئ مسلم و لا ذهاب حقه و یجب احیاؤه .

(ل‌) المسلم احق بماله اینما وجده اخذه .

(لا) لایجوز سخرة مسلم .

(لب‌) لا غلظ علی المسلم فی شی‌ء .

(لج‌) من سأل غیر فریضته فقد اعتدی .

هذه المسائل مواقع النصوص و قد ذکر الاصحاب فروعا کثیرة اعرضنا عنها لعدم نص فیها و عدم علمی بما لا نص فیه و لا حول و لا قوة الا بالله سبحانک لا علم لنا الا ما علمتنا انک انت العلیم الحکیم .

بسم الله تعالی

کتاب المطاعم و فیه موائد :

المائدة الاولی فیما حظر اکله و فیها مسائل :

(ا) یحرم المیتة و هی کل حیوان مات حتف انفه و منها المنخنقة و هی التی انخنقت باخناقها حتی تموت و الموقوذة التی مرضت حتی وقذها المرض ای اشتد به حتی لم‌یکن بها حرکة و المتردیة التی تتردی من مکان مرتفع الی اسفل او فی بئر فتموت و النطیحة التی نطحتها بهیمة اخری فتموت و ما اکل السبع منه فمات .

(ب‌) یلحق بالمیتة ما ذبح علی النصب علی حجر او صنم لأنه لم‌یذکر اسم الله علیه بل و ان لم‌یذبح علی النصب اذا کان لم‌یذکر اسم الله علیه .

(ج‌) یحرم المُسُوخ و هی الخنزیر و القِرْد و الفأرة و الضب و الارنب و الکلب و الوبر و الوَرَل و الجری و الزمیر و المارماهی و الفیل و الدب و العقرب و العنکبوت و الدعموص و الوطواط و الزهرة و سهیل و القنفذ و الطاؤس و الذئب و الوزغ و الزنبور و الخفاش و البعوض و القملة و العنقا هذه هی التی ورد فیها النص و الا فهی کثیرة کما روی .

(د) یحرم السباع من البهائم و هی کل ذی ناب و من الطیر و هی کل ذی مخلب فانها اکالة الجیف و من السباع الهر و الخز و هو سبع یرعی فی البر و یأوی الماء .

(ه) لایحل اکل السنجاب و الفنک و السمور و الحواصل .

(و) یحرم اکل کل ذات سم یضر بالبدن .

(ز) یحرم من الطیر سباعها و ما لیس له قانصة و لا صیصیة و لا حوصلة و ما اکثر طیرانه صفیف .

(ح‌) یحرم لحم الغراب بانواعه .

(ط) البیض تابع بائضه فان جهل یؤکل ما یختلف طرفاه فانه اصل فی البیض و روی ان بیض دیوک الماء لایحل .

(ی‌) طیر الماء لیس بسبع و ان اکل السمک فیعتبر فیه القانصة و اختاها .

(یا) نهی النبی صلی الله علیه و آله عن قتل النحلة و النملة و الصرد و الهدهد و الخطاف و الوبر .

(یب‌) یحرم من السمک الجری و المارماهی و الزمیر و الزهو و کل ما لیس له فلس و روی فی السمک اذا اختلف طرفاه یعنی ذنبه و رأسه فکل لأنه ربما یذهب قشور السمک بالاحتکاک .

(یج‌) یحرم من السمک ما نضب عنه الماء و مات او نبذه البحر میتا او طفا علی وجه الماء میتا .

(ید) کل ما فی البحر مما یحرم مثله فی البر یحرم اکله .

(یه‌) لایؤکل سمکة ابتلعها حیة ثم طرحتها حیة و قد تسلخت و اما ان لم‌تکن تسلخت فکلها .

(یو) ان اکل سمکة سمکة و طرحتها و لها فلوس اکلت و روی لاتؤکل ما فی جوفها لانها طعمتها .

(یز) من وجد سمکة و لم‌یعلم انها ذکیة ام لا تلقی فی الماء فان طفت مستلقیة علی ظهرها فهی غیر ذکیة و ان طفت علی وجهها فهی ذکیة و من وجد لحما لایدری اذکی هو ام میت یلقیه علی النار فان انقبض فهو ذکی و ان استرخی فهو میت .

(یح‌) اذا کان الجری فی السفود مع السمک یؤکل ما فوق الجری و یرمی ما سال علیه الجری و کذلک الطحال اذا کان مشقوقا او مثقوبا و سال علی شی‌ء لایؤکل .

(یط) لایحل اکل حشرات الارض و هی التی تأوی اجواف الارض .

(ک‌) اذا غذی حمل بلبن خنزیرة یقید و یعلف بغیره سبعة ایام ثم یؤکل لحمه و ان کان جدی رضع بلبن خنزیرة حتی شب و کبر ثم استفحل فی غنم و خرج له نسل فما عرف انه نسله اجتنب و ان لم‌یعرف فهو له حلال .

(کا) لحوم الجلالة و البان ذات لبنها و بیض ذات بیضها حرام و ان کانت تعتلف بغیر العذرة فلا بأس و الظاهر انها تتحقق بکل نجس .

(کب‌) یستبرأ الجلالة بایام تغتذی بغیر النجس فالناقة الجلالة تستبرأ اربعین یوما و البقرة الجلالة ثلثین یوما و روی عشرین یوما و الشاة الجلالة سبعة ایام و روی عشرة ایام و روی اربعة‌عشر و البطة الجلالة ثلثة ایام و روی خمسة و روی ستة و روی سبعة و الدجاجة یوما الی اللیل و روی ثلثة ایام و السمک الجلالة یوما و لیلة .

(کج‌) اذا شربت شاة بولا ثم ذبحت یغسل ما فی جوفها ثم لا بأس و کذلک اذا اعتلفت بالعذرة ما لم‌تکن جلالة و الجلالة التی یکون ذلک غذاؤها .

(کد) اذا شربت شاة خمرا حتی سکرت ثم ذبحت علی تلک الحال لایؤکل ما فی بطنها .

(که‌) لایحل لحم البهیمة التی تنکح و لا لبنها فان عرفها ذبحها و احرقها و الا قسم القطیع نصفا بعد نصف و اقرع بین النصفین حتی تخرج لواحد .

(کو) یحرم من الذبیحة تسعة الدم و الطحال و المذاکیر و الانثیان و المثانة و المرارة و الرحم و الفرث و الشعر .

(کز) یکره منها احدعشر النخاع و الغدد و الظلف و القرن و الحیاء و آذان القلب و العلباء و الجلد و العظم و الحَدَق و الخرزة التی فی الدماغ .

(کح‌) لا بأس بمخ العظم و روی فی ضعیفة کراهته .

(کط) اذا قطع الیة الغنم حیا فهی میتة و حرام .

(ل‌) من اضطر الی اکل شی‌ء من المحرمات جاز له التناول منها بقدر رفع الضرورة و قد ورد الجواز فی الکتاب لغیر باغ و لا عاد و روی ان العادی السارق و الباغی الذی یبغی الصید فهی حرام علیهما فی حال الاضطرار کحال الاختیار لأن سفرهم باطل منهی و هما قد اضطرا فی طریق العصیان فحرم علیهما لردعهما عن المعصیة و روی غیر باغ علی امام المسلمین و لا عاد بالمعصیة طریقة المحقین و لعل ان ذلک لأجل انه یحرم علیهما تناول کل حلال فضلا عن الحرام .

المائدة الثانیة فی ما یجوز اکله من البهائم و لو علی وجه الکراهة و ما یتعلق به و فیها مسائل :

(ا) یحل الازواج الثمانیة و هی زوج من الضأن الداجنة و زوج منها وحشی و زوج من المعز الداجنة و زوج منها وحشی و زوج من البقر داجنة و زوج وحشی و زوج من الابل العراب و زوج البخاتی .

(ب‌) نهی عن الخیل و البغال و الحمیر لأجل ظهورها لا لأجل لحومها فلاتذبح الا عند الضرورة .

(ج‌) لا بأس بلحم الحمام المسرول .

(د) لا بأس بلحم الیحمور و هو اللامص .

(ه) یکره لحم الفحل وقت اغتلامه .

(و) لا بأس بلحم العناق التی ترضع بلبن امرأة و ارضاعها مکروه .

(ز) لا بأس بلبن المیتة و انفحتها و بیضها و اللباء و الشعر و الصوف و الوبر و القرن و الناب و الحافر و الریش و کل نابت و کل شی‌ء منها لم‌یکن فیه حیوة .

(ح‌) اذا نزع شی‌ء من ذلک من المیت بالنتف یغسل فهو ذکی و ان جز فلا .

(ط) لا بأس بما ینزع من الطیر من الریاش و من اذناب الطواویس و اعراف الخیل و اذنابها و عظام الفیل تقطع منه حیا او بعد موته (ی‌) لاینتفع بجلد المیتة فیما یشترط فیه الطهارة و اما فی غیر ذلک فلا بأس به و فی استعماله کراهة .

(یا) روی فی الاسقنقور مع ان له مخالیب و ذنبا اذا کان لها قشور فلا بأس .

(یب‌) لا بأس بالکَنْعَتِ و الاِبلامی و الطَبَرانی و الطِمر .

(یج‌) لا بأس بأکل الربیثا و هو الاربیان .

(ید) کل ما فی البحر مما یؤکل فی البر مثله فجایز اکله .

المائدة الثالثة فی سایر المطاعم و بعض ما یتعلق بها و فیها مسائل :

(ا) لایجوز اکل طعام اهل الذمة و ما اصابوه برطوبة و لا بأس بحبوبهم و فواکههم .

(ب‌) لایجوز مؤاکلة اهل الذمة اذا مسوا الطعام برطوبة .

(ج‌) لا بأس بالبحیرة و هی الناقة التی ولدت و ولد ولدها و لا سائبة و هی التی ولدت عشرا و لا الوصیلة و هی التی ولدت ولدین فی بطن و لا فحل الابل .

(د) لایجوز الاکل من مائدة یشرب علیها الخمر و اما اذا شرب علیها و اتی بقصعة بعده لا بأس بها و کذا لا بأس بها اذا کان مع من یؤاکلک خمر و لم‌یشرب علی المائدة و کذا لا بأس بسفرة اصابها خمر و هی یابس .

(ه) لایجوز اکل الشی‌ء النجس .

(و) اذا کان فی الدقیق خرؤ الفار یؤخذ و یطرح مع ما لاصقه من الدقیق و ان عجن ذلک الدقیق فاین ما وجده یرمی تلک القطعة .

(ز) اذا وقعت الفارة فی السمن او الزیت و هو منجمد تؤخذ و ما یلیها و کذلک الثرید و ما شاکله و ان کان ذائبا یستصبح به و ان شئت طبخته صابونا و لکن تغسل الثوب بعد ما غسلته به .

(ح‌) لایجوز اکل ذی الحمة .

(ط) لایحل اکل الحیات و لا السلحفاة و لا السرطان و لا لحم الاصداف و لا الضفادع .

(ی‌) اذا وقع فارة فی قدر و ماتت یهراق مرقها و یغسل لحمها و یؤکل .

(یا) اذا وقع دم فی قدر و طبخ فروی انه یؤکل و النار تأکل الدم .

(یب‌) اذا ذاب لحم خنزیر علی حنطة ان امکنه غسلها غسلها و اکلها و الا فلا بأس ببذرها حتی تنبت .

(یج‌) لا بأس بطرح العذرة فی المزارع .

(ید) اذا دخلت الفارة فی السمن و الزیت و خرجت حیة فلا بأس به .

(یه‌) اذا اکل الفارة من الخبز ینبغی طرح ما اکل و لا بأس بالباقی .

(یو) اذا اکل الکلب من الخبز یطرح منه ما مسه بفمه و یؤکل الباقی .

(یز) لا بأس بسؤر السنور طعاما و شرابا .

(یح‌) لا بأس بالذباب یقع فی الطعام .

(یط) روی فی العظایة اذا وقعت فی اللبن یحرم اللبن و فی روایة ان فیها السم .

(ک‌) نهی عن اکل ما تحمله النملة بفیها و قوائمها .

(کا) اذا اختلطت المیتة بالذکیة باعها ممن یستحل المیتة و اکل ثمنها .

(کب‌) من وجد سفرة فی طریق فیها لحم و خبز و جبن و بیض او ما یفسد و لیس له بقاء یقوم ما فیها و یؤکل فان جاء طالب لها غرموا له الثمن و ان لم‌یدروا انها سفرة مسلم او مجوسی .

(کج‌) یجوز تناول المأدوم من بیت الآباء و الامهات و الاخوان و الاخوات و الاعمام و العمات و الاخوال و الخالات او موکله الذی اودعه مفتاح داره و الصدیق فیأکل منه حضروا ام غابوا اذنوا ام لم‌یأذنوا و یجوز له التصدق و الاطعام و لایتعدی الی ما لایفسد من بقائه و یؤکل کالبقول و الفواکه .

(کد) اذا مر مار علی بستان غیر محوط بحائط مانع من الدخول له ان یأکل من ثماره بقدر ما یرید و لایحمل شیئا و لایفسد شیئا و ان کان علیه حائط و باب فلایدخله بغیر اذن .

(که‌) اذا اختلط حرام بالحلال فاشتبه فهو حلال حتی تعلم الحرام بعینه فتجتنبه .

(کو) اکل الطین حرام کالمیتة و لحم الخنزیر .

(کز) یجوز اخذ الطین الارمنی للکسیر و المبطون .

(کح‌) طین قبر الحسین علیه السلام شفاء و یجوز الاخذ منه و اکله اقل من حمصة للاستشفاء لا بشهوة الطین .

المائدة الرابعة فی ما یتعلق بالاکل و فیه مسائل :

(ا) ان الله خلق ابن آدم اجوف لا بد له من الطعام و الشراب .

(ب‌) یکره کثرة الاکل و ینبغی ان یجعل ثلث بطنه للطعام و ثلثه للشراب و ثلثه للنفس .

(ج‌) یکره الشبع و الاکل علی الشبع و هو یورث البرص .

(د) یستحب ان لایأکل حتی یجوع .

(ه) یکره رفع الجشاء الی السماء .

(و) یستحب التحمید علی الجشاء .

(ز) یستحب تقلیل الطعام .

(ح‌) المؤمن یأکل بشهوة عیاله و المنافق یأکل بشهوته .

(ط) یستحب ان یوسع علی العیال اذا وسع الله و یقتر اذا قتر الله .

(ی‌) ینبغی مباکرة الغداء .

(یا) ینبغی الاقتصار علی الغداء و العشاء و لایأکل بینهما شیئا .

(یب‌) عشاء الانبیاء بعد العتمة .

(یج‌) لاینبغی ترک العشاء فان فی ترکه خراب البدن و الهرم فلیتعش و لو بلقمة خبز او شربة ماء .

(ید) لاینبغی ترک العشاء لیلة السبت و لیلة الاحد خاصة .

(یه‌) یستحب للرجل اذا اکتهل ان لایبیت الا و فی جوفه طعام و هو اهدأ للنوم و اطیب للنکهة .

(یو) ینبغی للمؤمن ان لایخرج من بیته حتی یطعم فانه اعز له لا سیما اذا اخذ فی حاجة فینبغی ان یأکل کسرة بملح فانه اقضی للحاجة .

(یز) یکره الاکل فی السوق .

(یح‌) ینبغی التواضع فی الطعام بالاقتصار علی ادنی شی‌ء .

(یط) یکره طعام العجم و لباسهم .

(ک‌) لاینبغی اکل اللحم النی .

(کا) الاکل علی الجنابة یورث الفقر و یخاف منه الوضح و ان اراد الاکل غسل یده و تمضمض و غسل وجهه ثم اکل و شرب او یتوضأ ثم یأکل .

(کب‌) یحسن اکل الجمار و الطلع بالتمر .

(کج‌) اذا حضر الطعام فی اول وقت الصلوة یبدأ بالطعام و ان خاف فوتها فلیقدمها .

(کد) لاینبغی ذم طعام قط اذا اعجبه اکله و الا ترکه .

(که‌) کفر بالنعم اذا قال الرجل اکلت کذا و کذا فضرنی .

المائدة الخامسة فی آداب المائدة و فیها مسائل :

(ا) اربع فرض فی المائدة المعرفة بما یأکل و الرضا و التسمیة و الشکر .

(ب‌) اربع سنة فی المائدة الوضوء ای غسل الید قبل الطعام و الجلوس علی الجانب الایسر و الاکل بثلث اصابع و لعق الاصابع .

(ج‌) اربع تأدیب الاکل مما یلیک و تصغیر اللقمة و تجوید المضغ و قلة النظر فی وجوه الناس .

(د) ینبغی خلع النعال عند الاکل .

(ه) غسل الید قبل الطعام ینفی الفقر و فی آخره ینفی الهم و هما زیادة فی العُمر .

(و) لایتمندل قبل الطعام من غسل الید و یتمندل بعده .

(ز) لاینبغی طرح المندیل علی الثوب فانه فعل العجم .

(ح‌) یستحب احضار البقل علی المائدة و هو یطرد الشیطان .

(ط) وطء السفرة کفران النعمة .

(ی‌) یستحب ان یقول فی اول الطعام بسم الله و الحمد لله رب العالمین و فی آخره اللهم هذا منک و من رسولک صلی الله علیه و آله .

(یا) یستحب التسمیة فی اوله و التحمید فی آخره و رفع الصوت بالتحمید و الدعاء بالمأثورات .

(یب‌) یستحب التسمیة علی کل لقمة و علی کل لون لئلایتخم .

(یج‌) یستحب اعادة التسمیة اذا تکلم فی الاثناء .

(ید) من نسی ان یسمی قال اذا ذکر بسم الله علی اوله و آخره .

(یه‌) یستحب الافتتاح بالملح و الختم به او بالخل .

(یو) یستحب الاکل علی الحضیض .

(یز) یکره الاکل متکئا و منبطحا .

(یح‌) یجوز وضع الید علی الارض عند الاکل و الاعتماد علی الیسار .

(یط) یکره وضع احدی الرجلین علی الاخری عند الاکل و التربع .

(ک‌) یجوز الاکل ماشیا و فیه کراهة .

(کا) یکره الاکل و الشرب بالشمال و التناول به و بالیدین الا فی العنب و الرمان .

(کب‌) یکره الاکل باصبعین بل یأکل بثلث و ازید .

(کج‌) ینبغی سد خلل الجوع بالخبز وحده ثم یأکل اللحم .

(کد) یکره قطع الخبز بالسکین الا عند عدم الادم .

(که‌) لایجوز وطء الخبز .

(کو) ینبغی کسر الخبز الی فوق .

(کز) یکره شم الخبز .

(کح‌) ینبغی تخمیر الخمیر .

(کط) ینبغی تصغیر الرغفان .

(ل‌) لایوضع الرغیف تحت القصعة .

(لا) لاینبغی قطع اللحم بالسکین علی المائدة .

(لب‌) یکره نهک العظم .

(لج‌) ینبغی اقرار الحار حتی یبرد .

(لد) یکره النفخ فی الطعام و الشراب .

(له‌) ینبغی ترک الاکل من رأس الثرید .

(لو) ینبغی تطویل زمان الاکل .

(لز) لاینبغی رمی الفاکهة قبل استقصاء اکله .

(لح‌) یکره القران بین الفواکه الا بأذن من یؤاکله و ان کان وحده فلا بأس .

(لط) ینبغی اکل العنب حبتین حبتین و حبة حبة اهنأ و امرأ .

(م‌) اذا اکل التمر ینبغی طرح النوی علی ظهر کفه ثم قذفه .

(ما) ینبغی مص الاصابع فی آخر الطعام و لطع القصعة .

(مب‌) من اکل فی منزله طعاما فلیتناول ما سقط و ان کان فی الصحراء او خارجا فلیترکه للطیر و السباع .

(مج‌) ینبغی اذا وجد کسرة ان یرفعها و یأکلها و ان کان فی قذر فلیغسلها و لیأکلها .

(مد) یکره التمندل و فی یده شی‌ء من الطعام .

(مه‌) یستحب مسح الوجه و العینین و الحاجبین و الرأس اذا غسل یده بعد الطعام قبل التمندل و الدعاء بالمأثور .

(مو) ینبغی غسل الصبیان من الغمر .

(مز) ینبغی غسل الید من الطعام حتی یذهب ریحه .

(مح‌) ینبغی التخلیل بعد الطعام .

(مط) لاینبغی التخلل بخشب الرمان و الآس و القصب و الخوص و الطرفاء و عود الریحان .

(ن‌) یجوز اکل ما فی اللثة و یرمی ما بین الاسنان .

(نا) ینبغی الاستلقاء بعد الاکل و وضع الرجل الیمنی علی الیسری .

(نب‌) لاینبغی ایواء مندیل الغمر فی البیت فانه مربض الشیطان ، تمت .

  نظرات ()
مطالب اخیر تراحم وپیشی گرفتن در حرم تراحم وپیشی گرفتن در حرم ابزار جادوگران تفسیر گوشی قضاوت کانال طتنجیه ماجرای طلوع وغروب طلسم ترجمه جامع الاحکام کاذب ضلالت
کلمات کلیدی وبلاگ