سما
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ سما
آرشیو وبلاگ
      اعتقادی (بنام خدا آزادی وبلاکهای ((طتنجیه )) برای خداست و بهیچ حزب وگروهی وابسته نیست . سما .)
کتاب الصیام (من متون احادیث الشیعه) نویسنده: سما - دوشنبه ۱٧ امرداد ۱۳٩٠

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین .

کتاب الصیام (لکریم ابن ابراهیم اعلی الله مقامه ) من کتاب الجامع .

تألیف العبد الاثیم کریم بن ابرهیم عفا الله عن جرائمهما .

و فیه خمسة ابواب و خاتمة

الباب الاول فیما یتحقق به الصوم و ما یلحق به و فیه خمسة فصول :


الفصل الاول فی وقت الامساک و ما یتعلق به و فیه مسائل :

(ا) اول وقت الامساک من المفطرات طلوع الفجر الثانی و هو البیاض المعترض علی الافق لا الابیض صعداء .

(ب‌) آخر وقت الامساک غروب الشمس و یعلم بذهاب الحمرة المشرقیة من افق المشرق و اقبال الفحمة .

(ج‌) یجوز استعمال جمیع المفطرات من غروب الشمس الی طلوع الفجر الثانی .

(د) من استعمل المفطر باللیل فی شهر رمضان قبل ان یراعی الفجر فاتفق استعماله له بعد الفجر فعلیه القضاء .

(ه) من استعمل المفطر باللیل فی شهر رمضان بعد ان راعی الفجر فرأی انه لیل ثم اتفق وقوعه بعد الفجر فلا شئ علیه .

(و) من صدق المرأة ببقاء اللیل فاستعمل المفطر ثم بان کذبها قضی یومه ذلک .

(ز) من ظن کذب المخبر بطلوع الفجر فاکل ثم بان صدقه یتم صومه و یقضی .

(ح‌) اذا نظر اثنان الی الفجر فتیقن احدهما طلوعه دون الآخر یمسک الذی تیقن عن المفطر دون الشاک .

(ط) یجوز الاکل فی لیل شهر رمضان و غیره ما یشک فی طلوع الفجر حتی لایشک .

(ی‌) یستحب الاستظهار فی شهر رمضان و یتسحر قبل وقت الشک .

(یا) من تسحر فی غیر شهر رمضان بعد طلوع الفجر افطر ذلک الیوم .

(یب‌) من افطر عند ظنه الغروب لعدم امکان تحصیل العلم لوجود مانع ثم ظهر ان الشمس بعد باقیة یکف عن المفطر و یتم صومه و لیس علیه شئ و روی انه یقضی و یحمل علی التقیة او الاستحباب .

(یج‌) یستحب الاحتیاط و تأخیر الافطار حتی تذهب الحمرة التی فوق اللیل .

(ید) یجب افطار الصائم بعد ذهاب الحمرة عن قمة الرأس .

(یه‌) ینوی الامساک عن المفطرات بالقصد البسیط فی ایام شهر رمضان عند دخول الشهر یعنی یعزم علی صیامه علی ما فرض الله .

(یو) من لم‌یکن قاصدا فی اللیل صیام الغد فلما اصبح بدا له فی صومه قضاءً من شهر رمضان او لنذر غیر معین او ندبا فله ان یصوم و ان عزم علیه قبیل الغروب ما لم‌یستعمل مفطرا .

(یز) روی فی مطلق الصوم له ان یصوم بعد ما ارتفع النهار و غایة الارتفاع نصف النهار .

(یح‌) للصائم الافطار فی قضاء شهر رمضان الی الزوال الا ان یکون نوی ذلک من اللیل فیکره و اما بعد الزوال فلایفطر .

(یط) ان کان الصوم تطوعا فله الخیار الی غروب الشمس الا انه یکره له بعد الزوال مطلقا و قبله ان کان نواه من اللیل .

(ک‌) من کان علیه نذر غیر معین و یرید الصیام و دخل علیه بعض اصحابه و دعا بالغداء یجوز له ان یفطر و یتغدی معهم .

(کا) یستحب للمتطوع ان یفطر عند اخیه و لایعلمه .

الفصل الثانی فیما یمسک عنه الصائم و احکامه و فیه مطلبان :

المطلب الاول فیما یمسک عنه الصائم و فیه مسائل :

(ا) یجب امساک الصائم عن الاکل و الشرب المعتادین و اما غیر المعتاد فالاحوط الاجتناب منه .

(ب‌) یجب الامساک عن الجماع فی قبل المرأة و اما فی الدبر فلم‌اجد فیه نصا ان لم‌ینزل الا انه نقل الاجماع علی کونه مفطرا لهما و روی فی المرأة ان الوطی فی دبرها لاینقض صومها و لایوجب لها غسلا و اما اذا انزل فان کان فی دبر المرأة فیدخل تحت الملاعبة کما یأتی و ان کان فی دبر غلام او بهیمة فکذلک عند الاصحاب من غیر نقل خلاف .

(ج‌) یجب امساک الصائم عن الانزال بالملاعبة و العبث بالاهل و روی لو ان رجلا لصق باهله فی شهر رمضان فامنی لم‌یکن علیه شئ و حمل علی الانکار احتراما عن الرد .

(د) یجب امساک الصائم و غیره عن الکذب علی الله و علی رسوله و علی الائمة علیهم السلام و عن الغیبة و الظلم و النظرة بعد النظرة الی الاجنبی .

(ه) روی ان المرأة اذا طهرت بلیل من حیضتها ثم توانت فی ان تغتسل فی شهر رمضان حتی اصبحت علیها قضاء ذلک الیوم .

(و) و روی فی المستحاضة اذا اخلت بالاغسال قضت صیامها .

(ز) الاحوط الاجتناب عن التقیؤ متعمدا و اما اذا ذرعه فلا بأس و کذا الاحوط ترک الارتماس فی الماء و الاحتقان بالمایع .

المطلب الثانی فی الاحکام و فیه مسائل :

(ا) من افطر یوما من شهر رمضان متعمدا فعلیه القضاء و الکفارة و هی عتق رقبة او صیام شهرین متتابعین او اطعام ستین مسکینا لکل مسکین مد .

(ب‌) من عجز عن الخصال الثلث صام ثمانیة‌عشر یوما او تصدق بما تیسر و ان لم‌یتمکن من ذلک ایضا استغفر الله فانه کفارة من لم‌یجد الی الکفارة سبیلا .

(ج‌) من افطر فی شهر رمضان علی حرام فعلیه ثلث کفارات و من افطر علی حلال فعلیه کفارة واحدة .

(د) من واقع امرأة من حلال او حرام فی یوم واحد من شهر رمضان عشر مرات علیه عشر کفارات لکل مرة کفارة فان اکل و شرب فکفارة یوم واحد .

(ه) من افطر فی شهر رمضان متعمدا ثم سافر لم‌تسقط عنه الکفارة .

(و) من اکره زوجته علی الجماع فی شهر رمضان و لم‌تطاوعه فعلیه کفارتان و نصف الحد خمسون سوطا و ان طاوعته فعلی کل واحد کفارة و ربع الحد .

(ز) من اتی اهله فی قضاء شهر رمضان قبل الزوال لا شئ علیه و ان اتاها بعد الزوال علیه الکفارة بان یتصدق علی عشرة مساکین لکل مسکین مد فان لم‌یستطع صام یوما بدل یوم و صام ثلثة ایام و رویت رخصة فیها و روی ان علیه مثل ما علی من جامع فی شهر رمضان و حمل علی الاستحباب و نوع الکفارة .

(ح‌) یستحب القضاء لمن اغتاب اخاه المسلم او کذب علی الله و علی رسوله و علی الائمة فی الصیام و الاحوط عدم ترک القضاء فی الکذب اذا تعمد .

(ط) اذا تناول الصائم مفطرا جهلا بانه مفطر لا شئ علیه .

(ی‌) اذا تناول المفطر ناسیا لا شئ علیه سواء فی ذلک التطوع و غیره .

(یا) علی من انزل بالملاعبة مثل ما علی الذی یجامع من الکفارة سواء کان فی شهر رمضان او قضائه .

(یب‌) من تمضمض فی غیر وضوء الفریضة فسبق الماء حلقه یقضی ذلک الیوم احتیاطا .

(یج‌) یستحب القضاء لمن ارتمس فی الماء متعمدا .

(ید) یستحب القضاء لمن لامس جاریته فامذی .

(یه‌) ینبغی القضاء اذا تعمد القی‌ء دون ان یذرعه احتیاطا .

الفصل الثالث فیما ینبغی الامساک عنه للصائم و فیه مسائل :

(ا) یکره مضغ العلک فی الصوم .

(ب‌) یکره ذوق الشئ للصائم .

(ج‌) یکره مبالغة المضمضة و الاستنشاق .

(د) یکره الاحتقان بالمایع و الاحتیاط لایخفی و یجوز بالجامد بلا کراهة .

(ه) یکره السعوط للصائم .

(و) یکره للرجل الشاب لمس المرأة و ملاعبتها مخافة ان یسبقه المنی .

(ز) یکره تقبیل الشاب الشبق للمرأة .

(ح‌) یکره الکحل للصائم اذا خاف ان یدخل رأسه و تشتد اذا وجد له طعم فی الحلق او کان فیه مسک .

(ط) یکره الذرور للصائم .

(ی‌) یکره الاستیاک بعود رطب .

(یا) یکره الحجامة مع خوف الضعف و الا فلا و یکره للحجام ان یحجم .

(یب‌) یکره شم الریحان خصوصا النرجس .

(یج‌) یکره التطیب بالمسک .

(ید) یکره التلذذ للصائم .

(یه‌) یکره لبس الثوب المبلول .

(یو) یکره استنقاع المرأة فی الماء دون الرجل .

(یز) یکره الارتماس فی الماء و الاحتیاط طریق النجاة .

(یج‌) یکره الشعر فی شهر رمضان لیلا و نهارا و رویت رخصة فی الرثاء .

(یط) یکره مصّ النواة .

(ک‌) یکره دخول الحمام اذا خشی الضعف .

(کا) یکره عرض النفس علی المرأة الحسناء .

(کب‌) یکره اخراج الدم و لو بنزع الضرس .

(کج‌) یکره ان یبلع ریقه اذا تمضمض حتی یبزق ثلثا و روی مرة واحدة .

(کد) یکره نوم المحتلم نهارا قبل الغسل .

(که‌) یکره الجدال و الجهل و الحلف .

الفصل الرابع فیما یستحب للصائم و فیه مسائل :

(ا) یستحب کتم الصوم المندوب الا ان یسأل فلایجوز الکذب .

(ب‌) یستحب السواک بغیر رطب .

(ج‌) یستحب التطیب لاسیما اول النهار و هو تحفة الصائم .

(د) یستحب القیلولة .

(ه) یستحب تفطیر الصائم عند الغروب بما تیسر لاسیما فی شهر رمضان .

(و) یستحب الدعاء بالمأثور عند الافطار و السحور و غیره و تلاوة القدر عندهما .

(ز) یستحب تقدیم الصلوة علی الافطار الا اذا انتظره بعض الاخوان او نازعته نفسه .

(ح‌) یستحب الافطار علی الحلواء و الرطب و الماء سیما الفاتر و التمر و السکر و الزبیب و اللبن و السویق .

(ط) یستحب السحور سیما فی شهر رمضان و الافضل فیه التمر و الزبیب و السویق و الماء .

(ی‌) یستحب افطار الصائم ندبا عند اخیه المؤمن اذا سأله ذلک و لو قبیل الغروب و یکتم عنه .

(یا) یستحب اختیار الافطار عند اخیه علی اتمام الیوم فانه افضل .

(یب‌) یستحب امساک جمیع الاعضاء عما کره الله .

(یج‌) یستحب احتمال جهل من یجهل علیه .

(ید) یستحب احتمال شتم من یشتمه و قول انی صائم سلام علیک لااشتمک کما تشتمنی .

الفصل الخامس فی المباحات المنصوصة و فیه مسائل :

(ا) یجوز الاستنقاع للرجل فی الماء .

(ب‌) یجوز صب الماء علی الرأس و التبرد بالثوب و نضح البوریا تحته و النضح بالمروحة .

(ج‌) یجوز استدخال الدواء و الحقنة بالجامد .

(د) یجوز الاحتجام ان لم‌یخف ضعفا .

(ه) یجوز دخول الحمام اذا لم‌یخش ضعفا .

(و) یجوز صب الدواء و الدهن فی الاذن .

(ز) یجوز المضمضة و الاستنشاق ان لم‌یبالغ .

(ح‌) یجوز الکحل ما لم‌یجد منه طعما فی الحلق او لم‌یکن ممسکا .

(ط) لا بأس بدخول الدخنة و الغبار فی الحلق .

(ی‌) لا بأس بمص الرجل لسان امرأته و مصها لسانه .

(یا) لا بأس بتقبیل ابنته و ان دخل ریقها فی حلقه من غیر تعمد .

(یب‌) لا بأس بمضغ الطعام للصبی و زق الطایر من غیر ابتلاع .

(یج‌) لا بأس بازدراد النخامة .

(ید) لا بأس بدخول الذباب الحلق .

(یه‌) لا بأس بمص الخاتم .

(یو) لا بأس بنتف الابط .

(یز) لا بأس بذوق المرق عند الحاجة .

(یح‌) لا بأس اذا احس بطعم الممضوغ فی حلقه ما لم‌ینزل عین الغذاء .

(یط) لا بأس بالقلس و خروج شئ من الطعام من حلقه الی فیه و لا بأس بازدراده ایضا .

(ک‌) یجوز له ان یمسک الماء فی فیه و یصبه علی شئ یغسله .

(کا) یجوز رد النخامة الی الجوف سواء نزل من دماغه او خرج من صدره صار علی لسانه ام لا .

(کب‌) لا بأس علی من اصبح جنبا ان یصوم تطوعا و روی فی قضاء شهر رمضان انه لایصوم ذلک الیوم و یصوم یوما آخر و روی الجواز فی مطلق الصوم .

(کج‌) لا بأس علی من اجنب لیلا فی شهر رمضان فتعذر علیه الغسل حتی طلع الفجر ان یغتسل بعده و یصوم ذلک الیوم .

(کد) لا بأس بان یبل سواکه بالماء ثم ینفضه حتی لایبقی فیه شئ .

(که‌) یجوز الافطار عند التقیة و الخوف و روی فیه القضاء .

الباب الثانی فیمن یصح منه الصوم و من لایصح و فیه ثلثة فصول :

الفصل الاول فیمن لایتعلق به فرض الصوم و ما یتعلق به و فیه مسائل :

(ا) لایجب الصوم علی الصبی ما لم‌یبلغ .

(ب‌) لایجب الصوم علی المجنون ما دام مجنونا .

(ج‌) لایجب الصوم علی المغمی علیه اذا استوعب اغماؤه اللیل و النهار اذا صام شیئا من النهار و اغمی علیه لایجب علیه القضاء و اذا استوعب النهار کله یجب علیه القضاء . منه ( اعلی الله مقامه ) .

.

(د) لایجب القضاء علی المغمی علیه بل یستحب .

(ه) یستحب تمرین الصبی علی الصوم لتسع سنین او بقدر ما یطیق و لو بعض النهار او اذا اطاق او راهق و یجب الزامه عند البلوغ .

(و) یستحب التأکید علی الغلام اذا اطاق صوم ثلثة ایام .

(ز) لایصح الصوم من الحایض و ان حاضت قبیل الغروب او طهرت بعید الفجر و یجب علیها القضاء .

(ح‌) لایصح صوم النفساء اذا ولدت بالنهار و یجب علیها القضاء .

(ط) المستحاضة یصح منها الصوم و تعمل عملها و تصوم الا الایام التی کانت تحیض فیهن ثم تقضیها بعده .

(ی‌) یستحب للحایض اذا طهرت فی اثناء النهار ان تمسک عن المفطرات و لیس بفرض و یجب علیها القضاء .

(یا) یستحب اذا حاضت بعد الزوال ان تمسک بقیة یومها .

الفصل الثانی فی المسافر و المریض و فیه مطلبان :

المطلب الاول فی المسافر و فیه مسائل :

(ا) لایجوز صوم شهر رمضان فی السفر و یجب علیه عدة من ایام اخر .

(ب‌) لایجوز الصوم مطلقا ندبا کان او غیره فی السفر الا ما استثنی .

(ج‌) یجوز صوم ثلثة ایام بدل الهدی فی السفر .

(د) یجوز صوم ثمانیة‌عشر یوما لمن افاض من عرفات عامدا قبل الغروب و عجز عن الفداء و هو بدنة ینحرها یوم النحر .

(ه) یجوز صوم کفارة صید الحرم فی السفر .

(و) یجوز صوم کفارة حلق الرأس من الاذی فی السفر .

(ز) یجوز صوم الاعتکاف فی المسجد الحرام و مسجد الرسول و مسجد المداین اذا اعتکف فی السفر .

(ح‌) یجوز صوم ثلثة ایام بمدینة الرسول صلی الله علیه و آله لاجل العمل الخاص .

(ط) من نذر یوما معینا فاتفق له فیه سفر یفطر و یقضی هذا القضاء علی نحو الاستحباب . منه ( اعلی الله مقامه ) .

و رویت رخصة هذه الرخصة تحمل علی التقیة . منه ( اعلی الله مقامه ) .

بجواز الصوم المنذور فی السفر اذا نواه فی نذره .

(ی‌) من دخل من سفره قبل الزوال و لم‌یفطر خارجا صام .

(یا) من افطر خارجا او دخل بعد الزوال امسک بقیة یومه تأدیبا و لیس بفرض .

(یب‌) من سافر ای النهار افطر فان الفطر و القصر لایفترقان .

(یج‌) من صام فی السفر عالما بوجوب الافطار لم‌یجزه .

(ید) من صام فی السفر جاهلا بالنهی عنه اجزأه .

(یه‌) یکره الجماع للمسافر کراهة مغلظة فی نهار شهر رمضان .

(یو) یستحب ان لایأکل فی نهار شهر رمضان سفرا الا القوت و لایشرب کل الری اقتداء بالائمة علیهم السلام .

(یز) یکره السفر فی شهر رمضان قبل لیلة ثلث و عشرین لا بعدها الا لضرورة او خروج الی مکة او غزوة فی سبیل الله او مال تخاف هلاکه او اخ تخاف هلاکه او لتشییع اخ مسافر او استقبال اخ قادم .

(یح‌) شرایط الافطار فی السفر هی بعینها شرایط قصر الصلوة و قد مضت فی کتاب الصلوة .

المطلب الثانی فی المریض و فیه مسائل :

(ا) لایصح الصوم من المریض و لا حد للمرض و علیه القضاء من ایام اخر .

(ب‌) المریض مؤتمن علیه مفوض الیه ان خاف علی نفسه افطر و ان رأی قوة صام .

(ج‌) کل ما اضر به الصوم فالافطار له واجب حتی انه اذا اشتکی عینه و اضر به العشا افطر .

(د) من خاف حدوث مرض فی نفسه بالصوم لایصح منه الصوم .

(ه) من افطر لعلة فی اول النهار ثم قوی بعد ذلک امر بالامساک بقیة یومه تأدیبا و لیس بفرض .

(و) من صح من مرضه قبل الزوال فالمشهور انه یصوم و لا نص فی المقام و الاحتیاط واضح .

(ز) من صام فی حال المرض مع انه مستضر به علیه القضاء .

الفصل الثالث فیمن یسقط منه الصوم لعارض و فیه مسائل :

(ا) الشیخ و العجوز یفطران اذا صعب علیهما الصوم و یفدیان عن کل یوم بمد من طعام و لا قضاء علیهما .

(ب‌) ذو العطاش ان کان عطاشه مرضا عارضا یرجی زواله کسایر الامراض فکالمریض و ان کان لایرجی زواله فکالشیخ و العجوز .

(ج‌) من عطش فی اثناء الصوم بحیث خاف علی نفسه شرب بقدر دفع ما یخاف علی نفسه منه و لا شئ علیه .

(د) الحامل المقرب اذا خافت علی نفسها او ولدها علیها الافطار و القضاء و الفدیة من کل یوم بمد .

(ه) المرضع القلیلة اللبن اذا خافت علی نفسها او ولدها ان کان یمکنها اتخاذ ظئر فهو و الا تفطر و ترضع و تفدی عن کل یوم بمد و تقضی .

(و) لایجوز صوم المرأة ندبا بدون اذن زوجها .

(ز) لایجوز صوم الولد ندبا بدون اذن الوالدین .

(ح‌) لایجوز صوم العبد ندبا بدون اذن مولاه .

(ط) یکره صوم الضیف من دون اذن صاحب البیت .

(ی‌) یکره صوم صاحب البیت الا باذن الضیف .

(یا) لایجوز لمن علیه قضاء شهر رمضان ان یتطوع بالصیام .

الباب الثالث فی احکام شهر رمضان و فیه اربعة مقاصد :

المقصد الاول فی عدة شهر رمضان و ما یتعلق به و فیه مسائل :

(ا) شهر رمضان صومه واجب ضرورة من الاسلام .

(ب‌) من انکر صیام شهر رمضان و استحل افطاره علی الامام ان یقتله .

(ج‌) من افطر من غیر استحلال یعزر مرتین و یقتل فی الثالثة .

(د) شهر رمضان لاینقص من ثلثین یوما ابدا وفاقا للصدوق و اخیه الحسین بن علی بن الحسین و ابی‌محمد هرون بن موسی و السید ابی‌محمد الحسینی و جعفر بن محمد بن قولویه و ابن‌ابی‌عقیل و الکراجکی فی احد قولیه و الشیخ المفید فی لمح‌البرهان و نقل فیه اجماع الامامیة فی عصره علی ذلک و ذکر ابن‌بابویه ان ذلک مذهب خواص الشیعة و اهل الاستبصار منهم و یظهر من صاحب المجمع القول به و قد کتبنا فی ذلک رسالة طویلة منفردة و ذکرنا فیها الآثار و اقوال العلماء الاخیار ما یکتفی به من انصف .

(ه) رویت روایات کثیرة علی ان شهرا تام و شهرا ناقص و یساعدها الاعتبار الا ان المشهور ذهبوا الی خلاف ذلک و الاظهر بحسب الادلة الفقهیة هو القول المشهور و العمل علی الرؤیة حتی فی شهر رمضان فیصام للرؤیة و یفطر للرؤیة فان کان بین الرؤیتین ثلثون یوما فهو و الا یقضی یوما فان نقصانه یکشف عن استتار الهلال یوما من اوله .

(و) من صام یوم الشک من شعبان او آخر یوم من شعبان ثم اتفق بحسب الرؤیة نقصان شهر رمضان اجزأه ذلک و لا قضاء علیه فان الفرض وقع علی الیوم بعینه .

(ز) من صام یوم الشک بنیة شهر رمضان اخطأ و لایحسب له من شهر رمضان ان بان انه کان من شهر رمضان بخلاف ما اذا صامه من شعبان فان کان من شعبان حسب له من شعبان و ان کان من شهر رمضان حسب له من شهر رمضان .

(ح‌) کذلک من صام یوما او ایاما او شهرا تطوعا و لم‌یعلم انه شهر رمضان و وقع فی شهر رمضان و بان له ذلک اجزأه .

(ط) یثبت هلال شهر رمضان و غیره بالرؤیة و بالشیاع المورث للعلم العادی و بمضی ثلثین یوما من شعبان لو لم‌یر قبله و یثبت بشهادة عدلین اذا کان فی السماء علة و دخلا من خارج المصر و اما مع عدم العلة و عدم رؤیة احد غیرهما فی بلد الاسلام مع تداعی النفوس الی طلبه و هما فی البلد یتهمان و لایقبل منهما و ان کانا بحیث لایحتمل فیهما التهمة و حصل العلم العادی بقولهما اخذ بقولهما و لاتجوز شهادة النساء .

(ی‌) اذا شهد عدلان علی اهل مصر انهم صاموا ثلثین علی رؤیة یثبت الهلال .

(یا) حکم جمیع البلدان فی الهلال واحد فاذا رئی فی مصر و ثبت فی آخر بالشهود اخذ بقولهم .

(یب‌) لا عبرة باخبار المنجمین انه یری و لایجوز الاخذ بقولهم .

(یج‌) لایجوز التعویل فی الهلال علی قول المخالفین الا عند التقیة فیأخذ بقولهم فی الصوم و الفطر و الاضحی و غیرها و لکن یقضی ان افطر یوما من شهر رمضان بقولهم .

(ید) یستحب صوم یوم الخامس من هلال السنة الماضیة و صوم یوم الستین من هلال رجب بنیة شعبان ان لم‌یر الهلال .

(یه‌) غیبوبة الهلال قبل الشفق لاول لیلة و بعده للیلتین کالتطوق و رؤیة ظل الرأس فی نوره لثلث لیال لیس بامر کلی بل یختلف فی الشهور التامة و الناقصة فلایمکن الاعتداد بها .

(یو) روی اذا رأی الهلال قبل الزوال فهو لللیلة الماضیة و اذا رأی بعد الزوال یعد من اللیلة المستقبلة و هو ایضا لیس بامر کلی بل ربما یری قبل الزوال اذا کان الشهر السابق ثلثین یوما .

(یز) من کان اسیرا و نسی العدد و لم‌یجد احدا یسأل عنه و لا علم له بالرؤیة یتوخی شهرا و یصوم ثلثین یوما ثم اذا وجد من یسأل یسأل فان کان الذی صامه قبل شهر رمضان لایجزیه فان کان هو هو فوفق له و ان کان بعده اجزأه .

المقصد الثانی فی بعض سنن شهر رمضان و فیه مسائل :

(ا) ینبغی حفظ الفرج و اللسان و غض البصر و کف الاذی فیه .

(ب‌) ینبغی فیه کثرة الدعاء و الاستغفار و الاجتهاد فی العبادة و قیام اللیل .

(ج‌) ینبغی ترک التکلم مهما امکن الا بالدعاء و التسبیح و الاستغفار و التکبیر .

(د) ینبغی الاجتهاد فی العبادة لاسیما فی العشر الاخیر .

(ه) ینبغی فیه تحسین الخلق و کظم الغیظ و صلة الارحام و الانفاق فی سبیل الله و التحنن علی الایتام .

(و) ینبغی فیه تفطیر الصائمین و لو بشق تمرة و لو بشربة من ماء .

(ز) ینبغی فیه کثرة التلاوة للقرآن و کثرة الصلوة .

(ح‌) ینبغی فیه الدعاء بالمأثور عند رؤیة الهلال و اللیالی و الایام و عند الافطار و السحور .

(ط) یستحب للرجل ان یأتی اهله فی اول لیلة من شهر رمضان .

(ی‌) یستحب الجد و الاجتهاد فی العبادة و الصلوة و الدعاء فی لیالی القدر .

(یا) یستحب قراءة العنکبوت و الروم فی لیلة ثلث و عشرین و قراءة القدر الفا و تفاصیل الاعمال و الاغسال و الدعوات و الصلوات مذکورة فی کتب الاصحاب الموضوعة فی هذا الفن فمن شاء فلیراجعها و لیس هیهنا موضع بیانها .

المقصد الثالث فی بعض ما یتعلق بشهر رمضان من الاحکام و فیه مسائل :

(ا) رمضان اسم من اسماء الله سبحانه و هو جامد او مشتق و معناه راجع الی المحرق یعنی محرق الذنوب و غافرها فان الرمض شدة الحر فلایقال جاء رمضان و لا ذهب رمضان و لا هذا رمضان و انما یقال شهر رمضان کما سمی الله فمن قال رمضان فلیتصدق و لیصم کفارة لقوله .

(ب‌) من اسلم فی شهر رمضان و قد مضی منه ایام لیس علیه قضاء ما مضی و لا الیوم الذی اسلم فیه الا ان یکون اسلم قبل الفجر فانه یصومه و ما بعده .

(ج‌) یجوز اطعام المفطر فی شهر رمضان بغیر موجب اذا احتاج الی عمله کالحصاد اذا لم‌یعمل بغیر اطعام و یجد من یطعمه .

(د) لیلة القدر هی لیلة ثلث و عشرین و ندب الی احیاء لیلة النصف من شعبان و التاسعة‌عشرة من شهر رمضان و الحادیة و العشرین منه لان فی لیلة النصف من شعبان تتعلق الارادة بالامور امور السنة و فی التاسعة‌عشرة یتعلق القدر و یلتقی الجمعان و فی الحادیة و العشرین یتعلق القضاء بالاشیاء و یفرق کل امر حکیم و فی لیلة الثالثة و العشرین یکون الامضاء جملا و یفصل فی عرض السنة و لما کان فی نصف شعبان اول تعین الامور ندب الی احیاء لیلتها و فیه البداء و فی التاسعة‌عشرة یقدر ما اراد فی نصف شعبان و یلتقی الجمعان یجمع الله فیها الامور بتقدیره ندب الی احیائها و فیها البداء و فی الحادیة و العشرین یقضی ما قدر فی التاسعة‌عشرة و یفرق کل امر حکیم عن صاحبه و مع ذلک فیها البداء فندب الی احیائها و اما الثالثة و العشرون فیمضی فیها الامور و لا بداء فیها البتة فلذلک حث علی الاجتهاد فیها اکثر و حث علی اللیالی قبلها رجاء ان یمحی ما ثبت من شر و لیس هیهنا مقام اکثر من ذلک .

(ه) اذا اشتبه لیالی القدر للجهل بالعدد و عدم الرؤیة یعمل اعمالها قربة الی الله فی اللیالی المشتبهة احتیاطا و حفظا علیها .

المقصد الرابع فی صوم القضاء و احکامه و فیه مسائل :

(ا) لا قضاء علی الصغیر بعد ما بلغ لما لم‌یصم فی ایام صغره .

(ب‌) لا قضاء علی المجنون بعد ما عقل لما لم‌یصم فی جنونه .

(ج‌) لا قضاء علی المغمی علیه بعد ما افاق لما اغمی علیه فیه من ایام الصیام .

(د) لا قضاء علی الکافر اذا اسلم لما لم‌یصم فی کفره .

(ه) لا قضاء علی الناصب اذا استبصر لما صام فی دینه علی مقتضی دینه .

(و) الحایض و النفساء تقضیان الصیام بعد ما طهرتا و افطرتا من شهر رمضان .

(ز) المریض و المسافر یقضیان الصیام بعد ما صح مریضهما و اقام مسافرهما .

(ح‌) روی فی المستحاضة التی ترکت الاغسال انها تقضی .

(ط) من فاته شهر رمضان لمرض او دم و مات قبل البرء و الطهر لایقضی عنه .

(ی‌) من فاته شهر رمضان لمرض و استمر المرض الی ان اتاه شهر رمضان آخر فعلیه عن کل یوم فدیة مد علی مسکین و لا قضاء علیه و ان برأ فی الاثناء و توانی فی القضاء حتی ادرکه شهر رمضان آخر فعلیه القضاء و الفدیة .

(یا) من کان مسافرا فی شهر رمضان فلم‌یقم الی ان جاء شهر رمضان آخر فیتصدق عن کل یوم بمد و لا قضاء علیه و کذلک کل عُذر یغلب الله علیه اتحد العذر او توارد الاعذار فی شهری رمضان او اکثر فان زال عذره فیما بین الرمضانین ثم توانی فی القضاء علیه الصدقة و القضاء .

(یب‌) یجوز تفریق قضاء شهر رمضان و التتابع افضل .

(یج‌) لایجوز التطوع بالصیام لمن علیه قضاء شهر رمضان .

(ید) من افطر فی شهر رمضان لمرض و مات قبل التمکن من القضاء لا شئ علیه و لو تمکن من القضاء و لم‌یقض ثم مات بعد التمکن ففیه روایتان و قولان احدیهما صوم ولیه عنه و الثانیة التصدق عنه عن کل یوم بمد من ماله فان لم‌یکن له مال صام عنه ولیه و کلاهما مأثوران مشهوران و فی الاول شهرة المتأخرین و فی الثانی شهرة المتقدمین و لا مرجح فی البین و العمل علی الخیار .

(یه‌) الذی یقضی عن المیت اولی الناس بمیراثه من الرجال و ان لم‌یکن رجل فمن النساء و ان کان له ولیان فاکبر ولییه و روی یقضی عنه افضل اهل بیته و روی من شاء من اهله .

(یو) روی الذی سافر فی شهر رمضان فمات فی شهر رمضان او قبل الاقامة او بعدها یقضی عنه و لیس السفر کالمرض .

(یز) المرأة یقضی عنها ان افطرت لمرض او دم ثم تمکنت من القضاء و ان لم‌تتمکن لا قضاء عنها بخلاف السفر فانه یقضی عنها علی کل حال .

(یح‌) روی اذا مات رجل و علیه صوم شهرین متتابعین من علة یتصدق عن الشهر الاول و یقضی الشهر الثانی .

(یط) یجوز تأخیر القضاء الی ای شهر شاء و فی عشر ذی‌الحجة روایتان اطلاق و نهی و العمل علی الجواز و الرخصة .

و لما وصل الکتاب الی هیهنا قضی لی السفر الی مشهد الرضا علیه السلام و لم‌یبق لی قلب مجتمع و فراغ حتی اکتب البابین الآخرین فی سایر اقسام الصیام الواجب و الصیام المندوب فقطعت الکلام علی ما تیسر و الحمد لله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین و قد کان الفراغ فی عصر یوم السبت الثامن من شهر رجب من شهور سنة ١٢۶١ ، تمت .

 

 

  نظرات ()
مطالب اخیر روضه خان کیست ؟ ارتباط با جن خاتمه ناصریه پند وعبرت تزاحم وپیشی گرفتن در حرم تراحم وپیشی گرفتن در حرم ابزار جادوگران تفسیر گوشی قضاوت کانال طتنجیه
کلمات کلیدی وبلاگ