سما
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ سما
آرشیو وبلاگ
      اعتقادی (بنام خدا آزادی وبلاکهای ((طتنجیه )) برای خداست و بهیچ حزب وگروهی وابسته نیست . سما .)
کتاب الصیام (من متون احادیث الشیعه) نویسنده: سما - دوشنبه ۱٧ امرداد ۱۳٩٠

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین .

کتاب الصیام (لکریم ابن ابراهیم اعلی الله مقامه ) من کتاب الجامع .

تألیف العبد الاثیم کریم بن ابرهیم عفا الله عن جرائمهما .

و فیه خمسة ابواب و خاتمة

الباب الاول فیما یتحقق به الصوم و ما یلحق به و فیه خمسة فصول :


الفصل الاول فی وقت الامساک و ما یتعلق به و فیه مسائل :

(ا) اول وقت الامساک من المفطرات طلوع الفجر الثانی و هو البیاض المعترض علی الافق لا الابیض صعداء .

(ب‌) آخر وقت الامساک غروب الشمس و یعلم بذهاب الحمرة المشرقیة من افق المشرق و اقبال الفحمة .

(ج‌) یجوز استعمال جمیع المفطرات من غروب الشمس الی طلوع الفجر الثانی .

(د) من استعمل المفطر باللیل فی شهر رمضان قبل ان یراعی الفجر فاتفق استعماله له بعد الفجر فعلیه القضاء .

(ه) من استعمل المفطر باللیل فی شهر رمضان بعد ان راعی الفجر فرأی انه لیل ثم اتفق وقوعه بعد الفجر فلا شئ علیه .

(و) من صدق المرأة ببقاء اللیل فاستعمل المفطر ثم بان کذبها قضی یومه ذلک .

(ز) من ظن کذب المخبر بطلوع الفجر فاکل ثم بان صدقه یتم صومه و یقضی .

(ح‌) اذا نظر اثنان الی الفجر فتیقن احدهما طلوعه دون الآخر یمسک الذی تیقن عن المفطر دون الشاک .

(ط) یجوز الاکل فی لیل شهر رمضان و غیره ما یشک فی طلوع الفجر حتی لایشک .

(ی‌) یستحب الاستظهار فی شهر رمضان و یتسحر قبل وقت الشک .

(یا) من تسحر فی غیر شهر رمضان بعد طلوع الفجر افطر ذلک الیوم .

(یب‌) من افطر عند ظنه الغروب لعدم امکان تحصیل العلم لوجود مانع ثم ظهر ان الشمس بعد باقیة یکف عن المفطر و یتم صومه و لیس علیه شئ و روی انه یقضی و یحمل علی التقیة او الاستحباب .

(یج‌) یستحب الاحتیاط و تأخیر الافطار حتی تذهب الحمرة التی فوق اللیل .

(ید) یجب افطار الصائم بعد ذهاب الحمرة عن قمة الرأس .

(یه‌) ینوی الامساک عن المفطرات بالقصد البسیط فی ایام شهر رمضان عند دخول الشهر یعنی یعزم علی صیامه علی ما فرض الله .

(یو) من لم‌یکن قاصدا فی اللیل صیام الغد فلما اصبح بدا له فی صومه قضاءً من شهر رمضان او لنذر غیر معین او ندبا فله ان یصوم و ان عزم علیه قبیل الغروب ما لم‌یستعمل مفطرا .

(یز) روی فی مطلق الصوم له ان یصوم بعد ما ارتفع النهار و غایة الارتفاع نصف النهار .

(یح‌) للصائم الافطار فی قضاء شهر رمضان الی الزوال الا ان یکون نوی ذلک من اللیل فیکره و اما بعد الزوال فلایفطر .

(یط) ان کان الصوم تطوعا فله الخیار الی غروب الشمس الا انه یکره له بعد الزوال مطلقا و قبله ان کان نواه من اللیل .

(ک‌) من کان علیه نذر غیر معین و یرید الصیام و دخل علیه بعض اصحابه و دعا بالغداء یجوز له ان یفطر و یتغدی معهم .

(کا) یستحب للمتطوع ان یفطر عند اخیه و لایعلمه .

الفصل الثانی فیما یمسک عنه الصائم و احکامه و فیه مطلبان :

المطلب الاول فیما یمسک عنه الصائم و فیه مسائل :

(ا) یجب امساک الصائم عن الاکل و الشرب المعتادین و اما غیر المعتاد فالاحوط الاجتناب منه .

(ب‌) یجب الامساک عن الجماع فی قبل المرأة و اما فی الدبر فلم‌اجد فیه نصا ان لم‌ینزل الا انه نقل الاجماع علی کونه مفطرا لهما و روی فی المرأة ان الوطی فی دبرها لاینقض صومها و لایوجب لها غسلا و اما اذا انزل فان کان فی دبر المرأة فیدخل تحت الملاعبة کما یأتی و ان کان فی دبر غلام او بهیمة فکذلک عند الاصحاب من غیر نقل خلاف .

(ج‌) یجب امساک الصائم عن الانزال بالملاعبة و العبث بالاهل و روی لو ان رجلا لصق باهله فی شهر رمضان فامنی لم‌یکن علیه شئ و حمل علی الانکار احتراما عن الرد .

(د) یجب امساک الصائم و غیره عن الکذب علی الله و علی رسوله و علی الائمة علیهم السلام و عن الغیبة و الظلم و النظرة بعد النظرة الی الاجنبی .

(ه) روی ان المرأة اذا طهرت بلیل من حیضتها ثم توانت فی ان تغتسل فی شهر رمضان حتی اصبحت علیها قضاء ذلک الیوم .

(و) و روی فی المستحاضة اذا اخلت بالاغسال قضت صیامها .

(ز) الاحوط الاجتناب عن التقیؤ متعمدا و اما اذا ذرعه فلا بأس و کذا الاحوط ترک الارتماس فی الماء و الاحتقان بالمایع .

المطلب الثانی فی الاحکام و فیه مسائل :

(ا) من افطر یوما من شهر رمضان متعمدا فعلیه القضاء و الکفارة و هی عتق رقبة او صیام شهرین متتابعین او اطعام ستین مسکینا لکل مسکین مد .

(ب‌) من عجز عن الخصال الثلث صام ثمانیة‌عشر یوما او تصدق بما تیسر و ان لم‌یتمکن من ذلک ایضا استغفر الله فانه کفارة من لم‌یجد الی الکفارة سبیلا .

(ج‌) من افطر فی شهر رمضان علی حرام فعلیه ثلث کفارات و من افطر علی حلال فعلیه کفارة واحدة .

(د) من واقع امرأة من حلال او حرام فی یوم واحد من شهر رمضان عشر مرات علیه عشر کفارات لکل مرة کفارة فان اکل و شرب فکفارة یوم واحد .

(ه) من افطر فی شهر رمضان متعمدا ثم سافر لم‌تسقط عنه الکفارة .

(و) من اکره زوجته علی الجماع فی شهر رمضان و لم‌تطاوعه فعلیه کفارتان و نصف الحد خمسون سوطا و ان طاوعته فعلی کل واحد کفارة و ربع الحد .

(ز) من اتی اهله فی قضاء شهر رمضان قبل الزوال لا شئ علیه و ان اتاها بعد الزوال علیه الکفارة بان یتصدق علی عشرة مساکین لکل مسکین مد فان لم‌یستطع صام یوما بدل یوم و صام ثلثة ایام و رویت رخصة فیها و روی ان علیه مثل ما علی من جامع فی شهر رمضان و حمل علی الاستحباب و نوع الکفارة .

(ح‌) یستحب القضاء لمن اغتاب اخاه المسلم او کذب علی الله و علی رسوله و علی الائمة فی الصیام و الاحوط عدم ترک القضاء فی الکذب اذا تعمد .

(ط) اذا تناول الصائم مفطرا جهلا بانه مفطر لا شئ علیه .

(ی‌) اذا تناول المفطر ناسیا لا شئ علیه سواء فی ذلک التطوع و غیره .

(یا) علی من انزل بالملاعبة مثل ما علی الذی یجامع من الکفارة سواء کان فی شهر رمضان او قضائه .

(یب‌) من تمضمض فی غیر وضوء الفریضة فسبق الماء حلقه یقضی ذلک الیوم احتیاطا .

(یج‌) یستحب القضاء لمن ارتمس فی الماء متعمدا .

(ید) یستحب القضاء لمن لامس جاریته فامذی .

(یه‌) ینبغی القضاء اذا تعمد القی‌ء دون ان یذرعه احتیاطا .

الفصل الثالث فیما ینبغی الامساک عنه للصائم و فیه مسائل :

(ا) یکره مضغ العلک فی الصوم .

(ب‌) یکره ذوق الشئ للصائم .

(ج‌) یکره مبالغة المضمضة و الاستنشاق .

(د) یکره الاحتقان بالمایع و الاحتیاط لایخفی و یجوز بالجامد بلا کراهة .

(ه) یکره السعوط للصائم .

(و) یکره للرجل الشاب لمس المرأة و ملاعبتها مخافة ان یسبقه المنی .

(ز) یکره تقبیل الشاب الشبق للمرأة .

(ح‌) یکره الکحل للصائم اذا خاف ان یدخل رأسه و تشتد اذا وجد له طعم فی الحلق او کان فیه مسک .

(ط) یکره الذرور للصائم .

(ی‌) یکره الاستیاک بعود رطب .

(یا) یکره الحجامة مع خوف الضعف و الا فلا و یکره للحجام ان یحجم .

(یب‌) یکره شم الریحان خصوصا النرجس .

(یج‌) یکره التطیب بالمسک .

(ید) یکره التلذذ للصائم .

(یه‌) یکره لبس الثوب المبلول .

(یو) یکره استنقاع المرأة فی الماء دون الرجل .

(یز) یکره الارتماس فی الماء و الاحتیاط طریق النجاة .

(یج‌) یکره الشعر فی شهر رمضان لیلا و نهارا و رویت رخصة فی الرثاء .

(یط) یکره مصّ النواة .

(ک‌) یکره دخول الحمام اذا خشی الضعف .

(کا) یکره عرض النفس علی المرأة الحسناء .

(کب‌) یکره اخراج الدم و لو بنزع الضرس .

(کج‌) یکره ان یبلع ریقه اذا تمضمض حتی یبزق ثلثا و روی مرة واحدة .

(کد) یکره نوم المحتلم نهارا قبل الغسل .

(که‌) یکره الجدال و الجهل و الحلف .

الفصل الرابع فیما یستحب للصائم و فیه مسائل :

(ا) یستحب کتم الصوم المندوب الا ان یسأل فلایجوز الکذب .

(ب‌) یستحب السواک بغیر رطب .

(ج‌) یستحب التطیب لاسیما اول النهار و هو تحفة الصائم .

(د) یستحب القیلولة .

(ه) یستحب تفطیر الصائم عند الغروب بما تیسر لاسیما فی شهر رمضان .

(و) یستحب الدعاء بالمأثور عند الافطار و السحور و غیره و تلاوة القدر عندهما .

(ز) یستحب تقدیم الصلوة علی الافطار الا اذا انتظره بعض الاخوان او نازعته نفسه .

(ح‌) یستحب الافطار علی الحلواء و الرطب و الماء سیما الفاتر و التمر و السکر و الزبیب و اللبن و السویق .

(ط) یستحب السحور سیما فی شهر رمضان و الافضل فیه التمر و الزبیب و السویق و الماء .

(ی‌) یستحب افطار الصائم ندبا عند اخیه المؤمن اذا سأله ذلک و لو قبیل الغروب و یکتم عنه .

(یا) یستحب اختیار الافطار عند اخیه علی اتمام الیوم فانه افضل .

(یب‌) یستحب امساک جمیع الاعضاء عما کره الله .

(یج‌) یستحب احتمال جهل من یجهل علیه .

(ید) یستحب احتمال شتم من یشتمه و قول انی صائم سلام علیک لااشتمک کما تشتمنی .

الفصل الخامس فی المباحات المنصوصة و فیه مسائل :

(ا) یجوز الاستنقاع للرجل فی الماء .

(ب‌) یجوز صب الماء علی الرأس و التبرد بالثوب و نضح البوریا تحته و النضح بالمروحة .

(ج‌) یجوز استدخال الدواء و الحقنة بالجامد .

(د) یجوز الاحتجام ان لم‌یخف ضعفا .

(ه) یجوز دخول الحمام اذا لم‌یخش ضعفا .

(و) یجوز صب الدواء و الدهن فی الاذن .

(ز) یجوز المضمضة و الاستنشاق ان لم‌یبالغ .

(ح‌) یجوز الکحل ما لم‌یجد منه طعما فی الحلق او لم‌یکن ممسکا .

(ط) لا بأس بدخول الدخنة و الغبار فی الحلق .

(ی‌) لا بأس بمص الرجل لسان امرأته و مصها لسانه .

(یا) لا بأس بتقبیل ابنته و ان دخل ریقها فی حلقه من غیر تعمد .

(یب‌) لا بأس بمضغ الطعام للصبی و زق الطایر من غیر ابتلاع .

(یج‌) لا بأس بازدراد النخامة .

(ید) لا بأس بدخول الذباب الحلق .

(یه‌) لا بأس بمص الخاتم .

(یو) لا بأس بنتف الابط .

(یز) لا بأس بذوق المرق عند الحاجة .

(یح‌) لا بأس اذا احس بطعم الممضوغ فی حلقه ما لم‌ینزل عین الغذاء .

(یط) لا بأس بالقلس و خروج شئ من الطعام من حلقه الی فیه و لا بأس بازدراده ایضا .

(ک‌) یجوز له ان یمسک الماء فی فیه و یصبه علی شئ یغسله .

(کا) یجوز رد النخامة الی الجوف سواء نزل من دماغه او خرج من صدره صار علی لسانه ام لا .

(کب‌) لا بأس علی من اصبح جنبا ان یصوم تطوعا و روی فی قضاء شهر رمضان انه لایصوم ذلک الیوم و یصوم یوما آخر و روی الجواز فی مطلق الصوم .

(کج‌) لا بأس علی من اجنب لیلا فی شهر رمضان فتعذر علیه الغسل حتی طلع الفجر ان یغتسل بعده و یصوم ذلک الیوم .

(کد) لا بأس بان یبل سواکه بالماء ثم ینفضه حتی لایبقی فیه شئ .

(که‌) یجوز الافطار عند التقیة و الخوف و روی فیه القضاء .

الباب الثانی فیمن یصح منه الصوم و من لایصح و فیه ثلثة فصول :

الفصل الاول فیمن لایتعلق به فرض الصوم و ما یتعلق به و فیه مسائل :

(ا) لایجب الصوم علی الصبی ما لم‌یبلغ .

(ب‌) لایجب الصوم علی المجنون ما دام مجنونا .

(ج‌) لایجب الصوم علی المغمی علیه اذا استوعب اغماؤه اللیل و النهار اذا صام شیئا من النهار و اغمی علیه لایجب علیه القضاء و اذا استوعب النهار کله یجب علیه القضاء . منه ( اعلی الله مقامه ) .

.

(د) لایجب القضاء علی المغمی علیه بل یستحب .

(ه) یستحب تمرین الصبی علی الصوم لتسع سنین او بقدر ما یطیق و لو بعض النهار او اذا اطاق او راهق و یجب الزامه عند البلوغ .

(و) یستحب التأکید علی الغلام اذا اطاق صوم ثلثة ایام .

(ز) لایصح الصوم من الحایض و ان حاضت قبیل الغروب او طهرت بعید الفجر و یجب علیها القضاء .

(ح‌) لایصح صوم النفساء اذا ولدت بالنهار و یجب علیها القضاء .

(ط) المستحاضة یصح منها الصوم و تعمل عملها و تصوم الا الایام التی کانت تحیض فیهن ثم تقضیها بعده .

(ی‌) یستحب للحایض اذا طهرت فی اثناء النهار ان تمسک عن المفطرات و لیس بفرض و یجب علیها القضاء .

(یا) یستحب اذا حاضت بعد الزوال ان تمسک بقیة یومها .

الفصل الثانی فی المسافر و المریض و فیه مطلبان :

المطلب الاول فی المسافر و فیه مسائل :

(ا) لایجوز صوم شهر رمضان فی السفر و یجب علیه عدة من ایام اخر .

(ب‌) لایجوز الصوم مطلقا ندبا کان او غیره فی السفر الا ما استثنی .

(ج‌) یجوز صوم ثلثة ایام بدل الهدی فی السفر .

(د) یجوز صوم ثمانیة‌عشر یوما لمن افاض من عرفات عامدا قبل الغروب و عجز عن الفداء و هو بدنة ینحرها یوم النحر .

(ه) یجوز صوم کفارة صید الحرم فی السفر .

(و) یجوز صوم کفارة حلق الرأس من الاذی فی السفر .

(ز) یجوز صوم الاعتکاف فی المسجد الحرام و مسجد الرسول و مسجد المداین اذا اعتکف فی السفر .

(ح‌) یجوز صوم ثلثة ایام بمدینة الرسول صلی الله علیه و آله لاجل العمل الخاص .

(ط) من نذر یوما معینا فاتفق له فیه سفر یفطر و یقضی هذا القضاء علی نحو الاستحباب . منه ( اعلی الله مقامه ) .

و رویت رخصة هذه الرخصة تحمل علی التقیة . منه ( اعلی الله مقامه ) .

بجواز الصوم المنذور فی السفر اذا نواه فی نذره .

(ی‌) من دخل من سفره قبل الزوال و لم‌یفطر خارجا صام .

(یا) من افطر خارجا او دخل بعد الزوال امسک بقیة یومه تأدیبا و لیس بفرض .

(یب‌) من سافر ای النهار افطر فان الفطر و القصر لایفترقان .

(یج‌) من صام فی السفر عالما بوجوب الافطار لم‌یجزه .

(ید) من صام فی السفر جاهلا بالنهی عنه اجزأه .

(یه‌) یکره الجماع للمسافر کراهة مغلظة فی نهار شهر رمضان .

(یو) یستحب ان لایأکل فی نهار شهر رمضان سفرا الا القوت و لایشرب کل الری اقتداء بالائمة علیهم السلام .

(یز) یکره السفر فی شهر رمضان قبل لیلة ثلث و عشرین لا بعدها الا لضرورة او خروج الی مکة او غزوة فی سبیل الله او مال تخاف هلاکه او اخ تخاف هلاکه او لتشییع اخ مسافر او استقبال اخ قادم .

(یح‌) شرایط الافطار فی السفر هی بعینها شرایط قصر الصلوة و قد مضت فی کتاب الصلوة .

المطلب الثانی فی المریض و فیه مسائل :

(ا) لایصح الصوم من المریض و لا حد للمرض و علیه القضاء من ایام اخر .

(ب‌) المریض مؤتمن علیه مفوض الیه ان خاف علی نفسه افطر و ان رأی قوة صام .

(ج‌) کل ما اضر به الصوم فالافطار له واجب حتی انه اذا اشتکی عینه و اضر به العشا افطر .

(د) من خاف حدوث مرض فی نفسه بالصوم لایصح منه الصوم .

(ه) من افطر لعلة فی اول النهار ثم قوی بعد ذلک امر بالامساک بقیة یومه تأدیبا و لیس بفرض .

(و) من صح من مرضه قبل الزوال فالمشهور انه یصوم و لا نص فی المقام و الاحتیاط واضح .

(ز) من صام فی حال المرض مع انه مستضر به علیه القضاء .

الفصل الثالث فیمن یسقط منه الصوم لعارض و فیه مسائل :

(ا) الشیخ و العجوز یفطران اذا صعب علیهما الصوم و یفدیان عن کل یوم بمد من طعام و لا قضاء علیهما .

(ب‌) ذو العطاش ان کان عطاشه مرضا عارضا یرجی زواله کسایر الامراض فکالمریض و ان کان لایرجی زواله فکالشیخ و العجوز .

(ج‌) من عطش فی اثناء الصوم بحیث خاف علی نفسه شرب بقدر دفع ما یخاف علی نفسه منه و لا شئ علیه .

(د) الحامل المقرب اذا خافت علی نفسها او ولدها علیها الافطار و القضاء و الفدیة من کل یوم بمد .

(ه) المرضع القلیلة اللبن اذا خافت علی نفسها او ولدها ان کان یمکنها اتخاذ ظئر فهو و الا تفطر و ترضع و تفدی عن کل یوم بمد و تقضی .

(و) لایجوز صوم المرأة ندبا بدون اذن زوجها .

(ز) لایجوز صوم الولد ندبا بدون اذن الوالدین .

(ح‌) لایجوز صوم العبد ندبا بدون اذن مولاه .

(ط) یکره صوم الضیف من دون اذن صاحب البیت .

(ی‌) یکره صوم صاحب البیت الا باذن الضیف .

(یا) لایجوز لمن علیه قضاء شهر رمضان ان یتطوع بالصیام .

الباب الثالث فی احکام شهر رمضان و فیه اربعة مقاصد :

المقصد الاول فی عدة شهر رمضان و ما یتعلق به و فیه مسائل :

(ا) شهر رمضان صومه واجب ضرورة من الاسلام .

(ب‌) من انکر صیام شهر رمضان و استحل افطاره علی الامام ان یقتله .

(ج‌) من افطر من غیر استحلال یعزر مرتین و یقتل فی الثالثة .

(د) شهر رمضان لاینقص من ثلثین یوما ابدا وفاقا للصدوق و اخیه الحسین بن علی بن الحسین و ابی‌محمد هرون بن موسی و السید ابی‌محمد الحسینی و جعفر بن محمد بن قولویه و ابن‌ابی‌عقیل و الکراجکی فی احد قولیه و الشیخ المفید فی لمح‌البرهان و نقل فیه اجماع الامامیة فی عصره علی ذلک و ذکر ابن‌بابویه ان ذلک مذهب خواص الشیعة و اهل الاستبصار منهم و یظهر من صاحب المجمع القول به و قد کتبنا فی ذلک رسالة طویلة منفردة و ذکرنا فیها الآثار و اقوال العلماء الاخیار ما یکتفی به من انصف .

(ه) رویت روایات کثیرة علی ان شهرا تام و شهرا ناقص و یساعدها الاعتبار الا ان المشهور ذهبوا الی خلاف ذلک و الاظهر بحسب الادلة الفقهیة هو القول المشهور و العمل علی الرؤیة حتی فی شهر رمضان فیصام للرؤیة و یفطر للرؤیة فان کان بین الرؤیتین ثلثون یوما فهو و الا یقضی یوما فان نقصانه یکشف عن استتار الهلال یوما من اوله .

(و) من صام یوم الشک من شعبان او آخر یوم من شعبان ثم اتفق بحسب الرؤیة نقصان شهر رمضان اجزأه ذلک و لا قضاء علیه فان الفرض وقع علی الیوم بعینه .

(ز) من صام یوم الشک بنیة شهر رمضان اخطأ و لایحسب له من شهر رمضان ان بان انه کان من شهر رمضان بخلاف ما اذا صامه من شعبان فان کان من شعبان حسب له من شعبان و ان کان من شهر رمضان حسب له من شهر رمضان .

(ح‌) کذلک من صام یوما او ایاما او شهرا تطوعا و لم‌یعلم انه شهر رمضان و وقع فی شهر رمضان و بان له ذلک اجزأه .

(ط) یثبت هلال شهر رمضان و غیره بالرؤیة و بالشیاع المورث للعلم العادی و بمضی ثلثین یوما من شعبان لو لم‌یر قبله و یثبت بشهادة عدلین اذا کان فی السماء علة و دخلا من خارج المصر و اما مع عدم العلة و عدم رؤیة احد غیرهما فی بلد الاسلام مع تداعی النفوس الی طلبه و هما فی البلد یتهمان و لایقبل منهما و ان کانا بحیث لایحتمل فیهما التهمة و حصل العلم العادی بقولهما اخذ بقولهما و لاتجوز شهادة النساء .

(ی‌) اذا شهد عدلان علی اهل مصر انهم صاموا ثلثین علی رؤیة یثبت الهلال .

(یا) حکم جمیع البلدان فی الهلال واحد فاذا رئی فی مصر و ثبت فی آخر بالشهود اخذ بقولهم .

(یب‌) لا عبرة باخبار المنجمین انه یری و لایجوز الاخذ بقولهم .

(یج‌) لایجوز التعویل فی الهلال علی قول المخالفین الا عند التقیة فیأخذ بقولهم فی الصوم و الفطر و الاضحی و غیرها و لکن یقضی ان افطر یوما من شهر رمضان بقولهم .

(ید) یستحب صوم یوم الخامس من هلال السنة الماضیة و صوم یوم الستین من هلال رجب بنیة شعبان ان لم‌یر الهلال .

(یه‌) غیبوبة الهلال قبل الشفق لاول لیلة و بعده للیلتین کالتطوق و رؤیة ظل الرأس فی نوره لثلث لیال لیس بامر کلی بل یختلف فی الشهور التامة و الناقصة فلایمکن الاعتداد بها .

(یو) روی اذا رأی الهلال قبل الزوال فهو لللیلة الماضیة و اذا رأی بعد الزوال یعد من اللیلة المستقبلة و هو ایضا لیس بامر کلی بل ربما یری قبل الزوال اذا کان الشهر السابق ثلثین یوما .

(یز) من کان اسیرا و نسی العدد و لم‌یجد احدا یسأل عنه و لا علم له بالرؤیة یتوخی شهرا و یصوم ثلثین یوما ثم اذا وجد من یسأل یسأل فان کان الذی صامه قبل شهر رمضان لایجزیه فان کان هو هو فوفق له و ان کان بعده اجزأه .

المقصد الثانی فی بعض سنن شهر رمضان و فیه مسائل :

(ا) ینبغی حفظ الفرج و اللسان و غض البصر و کف الاذی فیه .

(ب‌) ینبغی فیه کثرة الدعاء و الاستغفار و الاجتهاد فی العبادة و قیام اللیل .

(ج‌) ینبغی ترک التکلم مهما امکن الا بالدعاء و التسبیح و الاستغفار و التکبیر .

(د) ینبغی الاجتهاد فی العبادة لاسیما فی العشر الاخیر .

(ه) ینبغی فیه تحسین الخلق و کظم الغیظ و صلة الارحام و الانفاق فی سبیل الله و التحنن علی الایتام .

(و) ینبغی فیه تفطیر الصائمین و لو بشق تمرة و لو بشربة من ماء .

(ز) ینبغی فیه کثرة التلاوة للقرآن و کثرة الصلوة .

(ح‌) ینبغی فیه الدعاء بالمأثور عند رؤیة الهلال و اللیالی و الایام و عند الافطار و السحور .

(ط) یستحب للرجل ان یأتی اهله فی اول لیلة من شهر رمضان .

(ی‌) یستحب الجد و الاجتهاد فی العبادة و الصلوة و الدعاء فی لیالی القدر .

(یا) یستحب قراءة العنکبوت و الروم فی لیلة ثلث و عشرین و قراءة القدر الفا و تفاصیل الاعمال و الاغسال و الدعوات و الصلوات مذکورة فی کتب الاصحاب الموضوعة فی هذا الفن فمن شاء فلیراجعها و لیس هیهنا موضع بیانها .

المقصد الثالث فی بعض ما یتعلق بشهر رمضان من الاحکام و فیه مسائل :

(ا) رمضان اسم من اسماء الله سبحانه و هو جامد او مشتق و معناه راجع الی المحرق یعنی محرق الذنوب و غافرها فان الرمض شدة الحر فلایقال جاء رمضان و لا ذهب رمضان و لا هذا رمضان و انما یقال شهر رمضان کما سمی الله فمن قال رمضان فلیتصدق و لیصم کفارة لقوله .

(ب‌) من اسلم فی شهر رمضان و قد مضی منه ایام لیس علیه قضاء ما مضی و لا الیوم الذی اسلم فیه الا ان یکون اسلم قبل الفجر فانه یصومه و ما بعده .

(ج‌) یجوز اطعام المفطر فی شهر رمضان بغیر موجب اذا احتاج الی عمله کالحصاد اذا لم‌یعمل بغیر اطعام و یجد من یطعمه .

(د) لیلة القدر هی لیلة ثلث و عشرین و ندب الی احیاء لیلة النصف من شعبان و التاسعة‌عشرة من شهر رمضان و الحادیة و العشرین منه لان فی لیلة النصف من شعبان تتعلق الارادة بالامور امور السنة و فی التاسعة‌عشرة یتعلق القدر و یلتقی الجمعان و فی الحادیة و العشرین یتعلق القضاء بالاشیاء و یفرق کل امر حکیم و فی لیلة الثالثة و العشرین یکون الامضاء جملا و یفصل فی عرض السنة و لما کان فی نصف شعبان اول تعین الامور ندب الی احیاء لیلتها و فیه البداء و فی التاسعة‌عشرة یقدر ما اراد فی نصف شعبان و یلتقی الجمعان یجمع الله فیها الامور بتقدیره ندب الی احیائها و فیها البداء و فی الحادیة و العشرین یقضی ما قدر فی التاسعة‌عشرة و یفرق کل امر حکیم عن صاحبه و مع ذلک فیها البداء فندب الی احیائها و اما الثالثة و العشرون فیمضی فیها الامور و لا بداء فیها البتة فلذلک حث علی الاجتهاد فیها اکثر و حث علی اللیالی قبلها رجاء ان یمحی ما ثبت من شر و لیس هیهنا مقام اکثر من ذلک .

(ه) اذا اشتبه لیالی القدر للجهل بالعدد و عدم الرؤیة یعمل اعمالها قربة الی الله فی اللیالی المشتبهة احتیاطا و حفظا علیها .

المقصد الرابع فی صوم القضاء و احکامه و فیه مسائل :

(ا) لا قضاء علی الصغیر بعد ما بلغ لما لم‌یصم فی ایام صغره .

(ب‌) لا قضاء علی المجنون بعد ما عقل لما لم‌یصم فی جنونه .

(ج‌) لا قضاء علی المغمی علیه بعد ما افاق لما اغمی علیه فیه من ایام الصیام .

(د) لا قضاء علی الکافر اذا اسلم لما لم‌یصم فی کفره .

(ه) لا قضاء علی الناصب اذا استبصر لما صام فی دینه علی مقتضی دینه .

(و) الحایض و النفساء تقضیان الصیام بعد ما طهرتا و افطرتا من شهر رمضان .

(ز) المریض و المسافر یقضیان الصیام بعد ما صح مریضهما و اقام مسافرهما .

(ح‌) روی فی المستحاضة التی ترکت الاغسال انها تقضی .

(ط) من فاته شهر رمضان لمرض او دم و مات قبل البرء و الطهر لایقضی عنه .

(ی‌) من فاته شهر رمضان لمرض و استمر المرض الی ان اتاه شهر رمضان آخر فعلیه عن کل یوم فدیة مد علی مسکین و لا قضاء علیه و ان برأ فی الاثناء و توانی فی القضاء حتی ادرکه شهر رمضان آخر فعلیه القضاء و الفدیة .

(یا) من کان مسافرا فی شهر رمضان فلم‌یقم الی ان جاء شهر رمضان آخر فیتصدق عن کل یوم بمد و لا قضاء علیه و کذلک کل عُذر یغلب الله علیه اتحد العذر او توارد الاعذار فی شهری رمضان او اکثر فان زال عذره فیما بین الرمضانین ثم توانی فی القضاء علیه الصدقة و القضاء .

(یب‌) یجوز تفریق قضاء شهر رمضان و التتابع افضل .

(یج‌) لایجوز التطوع بالصیام لمن علیه قضاء شهر رمضان .

(ید) من افطر فی شهر رمضان لمرض و مات قبل التمکن من القضاء لا شئ علیه و لو تمکن من القضاء و لم‌یقض ثم مات بعد التمکن ففیه روایتان و قولان احدیهما صوم ولیه عنه و الثانیة التصدق عنه عن کل یوم بمد من ماله فان لم‌یکن له مال صام عنه ولیه و کلاهما مأثوران مشهوران و فی الاول شهرة المتأخرین و فی الثانی شهرة المتقدمین و لا مرجح فی البین و العمل علی الخیار .

(یه‌) الذی یقضی عن المیت اولی الناس بمیراثه من الرجال و ان لم‌یکن رجل فمن النساء و ان کان له ولیان فاکبر ولییه و روی یقضی عنه افضل اهل بیته و روی من شاء من اهله .

(یو) روی الذی سافر فی شهر رمضان فمات فی شهر رمضان او قبل الاقامة او بعدها یقضی عنه و لیس السفر کالمرض .

(یز) المرأة یقضی عنها ان افطرت لمرض او دم ثم تمکنت من القضاء و ان لم‌تتمکن لا قضاء عنها بخلاف السفر فانه یقضی عنها علی کل حال .

(یح‌) روی اذا مات رجل و علیه صوم شهرین متتابعین من علة یتصدق عن الشهر الاول و یقضی الشهر الثانی .

(یط) یجوز تأخیر القضاء الی ای شهر شاء و فی عشر ذی‌الحجة روایتان اطلاق و نهی و العمل علی الجواز و الرخصة .

و لما وصل الکتاب الی هیهنا قضی لی السفر الی مشهد الرضا علیه السلام و لم‌یبق لی قلب مجتمع و فراغ حتی اکتب البابین الآخرین فی سایر اقسام الصیام الواجب و الصیام المندوب فقطعت الکلام علی ما تیسر و الحمد لله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین و قد کان الفراغ فی عصر یوم السبت الثامن من شهر رجب من شهور سنة ١٢۶١ ، تمت .

 

 

  نظرات ()
مطالب اخیر تراحم وپیشی گرفتن در حرم تراحم وپیشی گرفتن در حرم ابزار جادوگران تفسیر گوشی قضاوت کانال طتنجیه ماجرای طلوع وغروب طلسم ترجمه جامع الاحکام کاذب ضلالت
کلمات کلیدی وبلاگ