سما
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ سما
آرشیو وبلاگ
      اعتقادی (بنام خدا آزادی وبلاکهای ((طتنجیه )) برای خداست و بهیچ حزب وگروهی وابسته نیست . سما .)
کتاب الصلوه (الاول - من متون احادیث الشیعه) نویسنده: سما - شنبه ۱٧ اردیبهشت ۱۳٩٠

بسم الله الرحمن الرحیم

کتاب الصلوة ( لکریم ابن ابراهیم اعلی الله مقامه )و فیه عشرة ابواب :

الباب الاول فی المقدمات و فیه خمسة مقاصد :

المقصد الاول فی اعداد الصلوات المفروضة و المسنونة و احکامها المجملة ففیه ثلثة مطالب :

المطلب الاول فی اعداد الصلوات المفروضة و فیه مسائل :

 


 

(ا) تجب الصلوات الیومیة و هی فی الحضر فی کل یوم و لیلة سبع‌عشرة رکعة اربع للظهر و اربع للعصر و ثلث للمغرب و اربع للعشاء و ثنتان للصبح و فی السفر احدی‌عشرة رکعة فیقصر کل رباعیة ثنتین .

 

(ب‌) تجب صلوة الجمعة و هی رکعتان بعد الخطبتین .

 

(ج‌) تجب صلوة العیدین و هی رکعتان باثنتی‌عشرة تکبیرة سبع فی الاولی و خمس فی الثانیة علی شروط یأتی بیانها .

 

(د) تجب صلوة الآیات و هی رکعتان بعشرة رکوعات خمسة فی الاولی و خمسة فی الثانیة علی ما یأتی فی محلها .

 

و اما صلوة الاموات فلیست بذات رکوع و سجود و انما هی دعاء و شفاعة و لیست من هذا الباب .

 

و اما المنذورة و شبهها فلیست باصل الشرع فلا اختصاص لها .

 

المطلب الثانی فی اعداد الصلوات المسنونة و هی علی قسمین راتبة و غیر راتبة و الثانیة علی قسمین موقتة و غیر موقتة ففیه مسائل :

 

(ا) الراتبة فی الحضر ضعف الفریضة و توزیعها ثمان صلوة الاوابین عند الزوال و ثمان صلوة الخاشعین قبل العصر و اربع صلوة الذاکرین بعد المغرب و رکعتان من جلوس صلوة الشاکرین تعدان برکعة بعد العشاء و ثمان صلوة الخائفین بعد النصف من اللیل و ثلث صلوة الراغبین بعدها و ثنتان صلوة الحامدین للفجر فهی اربع و ثلثون رکعة و تقصر صلوة الاوابین و الخاشعین فی السفر فتسقطان .

 

(ب‌) الموقتة من النوافل کثیرة منها ما یتکرر فی کل سنة و منها ما یتکرر فی کل شهر و منها ما یتکرر فی کل اسبوع و منها ما یتکرر فی کل یوم و تأتی فی بابها ان شاء الله .

 

(ج‌) غیر الموقتة ایضا کثیرة جدا تأتی فی باب منفرد ان شاء الله تعالی .

 

المطلب الثالث فی جمل من احکام الصلوة و ما یتعلق بها و فیه مسائل :

 

(ا) قد فرض الله الصلوة فی کتابه و سنها رسول الله صلی الله علیه و آله علی هذه الاقسام الاربعة فهذه الاربعة سنة فی فریضة .

 

(ب‌) یحرم التهاون و الاستخفاف بالصلوة و تضییعها .

 

(ج‌) یجب اتمام الصلوة و اقامتها و حفظها علی ما شرعت لاسیما الوسطی و هی الظهر .

 

(د) تارک الصلوة جاحدا او مستخفا بامر الله و امر رسوله صلی الله علیه و آله کافر .

 

(ه) الصلوة افضل القربات بعد المعرفة و هی قربان کل تقی .

 

(و) یستحب مؤکدا الاتیان بالرواتب حتی ان تارکها عد عاصیا .

 

(ز) افضل النوافل صلوة الفجر ثم رکعة الوتر ثم رکعتا الزوال ثم نوافل المغرب ثم صلوة اللیل ثم صلوة النهار .

 

(ح‌) یجوز ترک النوافل عند الهم و الغم و ادبار القلب .

 

(ط) اذا ترکها زمانا و اجتمع علیه کثیر منها و ثقلت علیه القاها و استأنف .

 

(ی‌) یستحب قضاء النوافل اذا فاتت فان عجز یتصدق عن کل رکعتین بمد فان عجز عنه فعن کل اربع بمد فان عجز فعن کل من نوافل النهار و من نوافل اللیل بمد و القضاء افضل .

 

(یا) من اجتمع علیه قضاء النوافل فلم‌یدر من کثرتها کم هی فلیصل حتی لایدری کم صلی من کثرتها او یتحری و الافضل ان یصلی حتی یری انه قد زاد .

 

(یب‌) من فاتته الرواتب لاشتغاله بطلب معیشة لا بد منها او حاجة لاخ مؤمن فلا شئ علیه و ان کان شغله لجمع الدنیا و التشاغل بها عن الصلوة فعلیه القضاء و الا لقی الله و هو مستخف متهاون مضیع لحرمة رسول الله صلی الله علیه و آله .

 

(یج‌) لایتأکد قضاء النوافل اذا فاتت بمرض و ان قضاها فهو خیر یفعله و ان لم‌یفعل فلا شئ علیه .

 

(ید) یجوز الاقتصار فی صلوة الخاشعین علی ست و فی صلوة الذاکرین علی ثنتین و ترک الوتیرة .

 

(یه‌) النوافل رکعتان رکعتان الا صلوة الاعرابی و صلوة الوتر .

 

(یو) یجوز الفصل بین الوتر فیسلم بعد رکعتین ثم ان شاء شرب الماء و تکلم و نکح و قضی ما شاء من حاجته و احدث طهوره ثم یقوم الی الوتر مفردة و یجوز الوصل بتسلیم واحد .

 

(یز) تخفیف الفریضة و تطویل النافلة من العبادة و کان رسول الله صلی الله علیه اتم الناس صلوة و اوجزهم .

 

(یح‌) یجوز ترک النوافل مطلقا علی کراهیة شدیدة فان من لقی الله بالخمس المفروضات لم‌یسأله عما سوی ذلک و لکن الشأن فی قبول الخمس .

 

(یط) یستحب المواظبة علی النوافل لان یتم ما نقص من الفرض و فسد بها .

 

(ک‌) من سافر بعد دخول وقت الظهر صلی صلوة الاوابین و الخاشعین .

 

(کا) من فاتته صلوة اللیل فی السفر قضاها و لو بالنهار و لاتقضی نوافل النهار .

 

(کب‌) تستحب المداومة علی نافلة المغرب و نافلة اللیل و الوتیرة خصوصا سفرا و حضرا و علی صلوة الاوابین خصوصا فی الحضر .

 

(کج‌) لاتجوز المداومة علی ترک النوافل .

 

المقصد الثانی فی اوقات الصلوات و فیه ثلثة مطالب :

 

المطلب الاول فی اوقات الفرایض الیومیة و فیه سبعة فصول و تذنیب :

 

فصل فی مطلق الوقت و فیه مسائل :

 

(ا) لکل صلوة وقتان اول و آخر فالوقت الاول هو الوقت الاختیاری و الوقت الثانی هو الوقت الاضطراری و لیس لأحد ان یجعل آخر الوقتین وقتا الا من علة او عذر و هو وقت من شغل او نسی او سها او نام و مثل ذلک من الاعذار .

 

(ب‌) اول الوقت رضوان الله و آخره عفو الله و العفو لایکون الا عن ذنب و فضل الوقت الاول علی الآخر کفضل الآخرة علی الدنیا .

 

(ج‌) لاتفوت صلوة النهار حتی تغیب الشمس و لا صلوة اللیل حتی یطلع الفجر و لا صلوة الفجر حتی تطلع الشمس و ذلک للمضطر و العلیل و الناسی .

 

(د) لیس لأحد ان یصلی صلوة الا لوقتها .

 

(ه) تستحب المبادرة بالصلوة اذا حلت فانه لایدری ما یکون .

 

(و) تستحب المداومة علی الصلوة فی اول الوقت .

 

(ز) یکره تأخیر الصلوة عن اول وقتها لغیر عذر .

 

(ح‌) یستحب الجلوس فی المسجد لانتظار الصلوة .

 

فصل فی وقت الظهر و فیه مسائل :

 

(ا) اول وقت الظهر هو زوال الشمس و یعلم بان تأخذ عودا طوله ذراع و اربع اصابع فتجعل الاربع اصابع فی الارض فاذا نقص الظل حتی یبلغ غایته ثم زاد فقد زالت الشمس .

 

(ب‌) آخر وقتها المطلق قبیل غروب الشمس بقدر اداء فرض العصر .

 

(ج‌) وقتها الاختیاری من اول الزوال الی ان یصیر ظل کل شئ مثله و المراد الظل الزاید علی ظل وقت الزوال .

 

(د) وقتها الاضطراری بعد ذلک الی قبیل غروب الشمس بقدر اداء العصر .

 

(ه) من اول الزوال الی ان یزید الظل قدمین فسحة لا بأس بتأخیر الفرض الیه للمتنفل .

 

فصل فی وقت العصر و فیه مسائل :

 

(ا) وقت العصر بعد مضی مقدار اداء الظهر من اول الزوال و لیس بینهما حد معروف .

 

(ب‌) آخر وقتها مطلقا الی غروب الشمس .

 

(ج‌) وقتها الاختیاری من بعد اداء الظهر الی ان یصیر ظل کل شئ مثلیه و المراد منه الظل الزاید وحده .

 

(د) وقتها الاضطراری من بعد ذلک الی الغروب .

 

(ه) من بعد اداء الظهر الی ان یزید الظل اربعة اقدام فسحة لا بأس بتأخیر الفرض الیه للمتنفل .

 

فصل فی وقت المغرب و فیه مسائل :

 

(ا) اول وقت المغرب غروب الشمس و هو غیبوبتها عن النظر فی الافق مع عدم الحائل و علامته ذهاب الحمرة عن جانب المشرق و اقبال الفحمة و یستحب التمسی به الی زوال الحمرة عن قمة الرأس .

 

(ب‌) آخر وقت المغرب مطلقا قبیل نصف اللیل مقدار اداء العشاء و یعلم ذلک بانحدار النجوم الطالعة فی اول اللیل و روی اذا انتصف اللیل ظهر بیاض فی وسط السماء شبه عمود من حدید تضی‌ء له الدنیا فیکون ساعة و یذهب .

 

(ج‌) وقتها الاختیاری من غروب الشمس الی سقوط الحمرة او تشبک النجوم .

 

(د) وقتها الاضطراری من بعد ذلک الی ان یبقی الی نصف اللیل مقدار اداء العشاء .

 

(ه) رویت رخصة للنائم و الناسی و المضطر و الحائض التی تطهر بعد انتصاف اللیل ان یصلیها بعد النصف و لهؤلاء یمتد وقتها الی قبیل طلوع الفجر مقدار اداء العشاء .

 

(و) لا فسحة للمغرب و وقتها وجوب الشمس لأنه لا نافلة قبلها نعم یستحب التمسی بها قلیلا .

 

فصل فی وقت العشاء و فیه مسائل :

 

(ا) اول وقت العشاء من بعد مضی مقدار اداء المغرب من الغروب .

 

(ب‌) آخر وقتها المطلق نصف اللیل .

 

(ج‌) وقتها الاختیاری من بعد اداء المغرب الی ثلث اللیل .

 

(د) وقتها الاضطراری من بعد ذلک الی نصف اللیل .

 

(ه) رویت رخصة للنائم الذی یستیقظ بعد الانتصاف و الناسی و المضطر و الحایض التی تطهر ان یصلیها الی طلوع الفجر .

 

(و) من بعد اداء المغرب الی غروب الشفق و هو الحمرة فسحة للعشاء لاجل النافلة .

 

فصل فی وقت الغداة و فیه مسائل :

 

(ا) اول وقت الغداة طلوع الفجر المعترض لا الابیض صعداء .

 

(ب‌) آخر وقتها المطلق طلوع الشمس .

 

(ج‌) وقتها الاختیاری الی ان یتجلل الصبح السماء .

 

(د) وقتها الاضطراری من بعد ذلک الی طلوع الشمس .

 

(ه) من اول بدو الفجر المعترض لها فسحة الی ان یضی‌ء حسنا .

 

فصل فی الاحکام و فیه مسائل :

 

(ا) لا تطوع فی وقت فریضة و المراد بالوقت اذا اقام المقیم الذی یصلی معه فاذا اقام فلاینبغی لأحد ممن یصلی معه ان یتطوع و اما فی غیر ذلک فلک ان تتنفل الی ان تخاف تضییع الفریضة فعند ذلک لا قربة بالنافلة .

 

(ب‌) لا مانع من الصلوة فی اول الوقت لمن علیه فائتة .

 

(ج‌) من ادرک رکعة من آخر الوقت فقد ادرک الصلوة فرضا کانت او نفلا .

 

(د) اذا صلیت و انت تری انک فی وقت و لم‌یدخل الوقت فی الواقع فدخل الوقت و انت فی الصلوة فقد اجزأک .

 

(ه) الاحوط ان لایصلی قبل ان یستیقن بدخول الوقت حقیقة او شرعا .

 

(و) یجوز الاقتداء باذان المؤذنین فی الاوقات فانهم امناء المؤمنین علی صلوتهم الا ان یکون المؤذن خائنا و قد جربته .

 

(ز) یجوز الصلوة فی ایام الغیم عند صیاح الدیک ثلثا او ارتفاع اصواتها و تجاوبها اذا حصل الظن بها .

 

(ح‌) اذا حجب الله عن عباده عین الشمس فموسع علیهم تأخیر الصلوة حتی یستیقنوا انها قد زالت .

 

(ط) ما من یوم سحاب یخفی فیه علی الناس وقت الزوال الا کان من الامام علیه السلام للشمس زجرة حتی تبدو فیحتج علی اهل کل قریة من اهتم بصلوته و من ضیعها الا ان یخفیها فی بعض الایام عقوبة علی الناس .

 

(ی‌) یستحب الدعاء بالمأثور عند الزوال .

 

(یا) یجوز الجمع بین الصلوتین بترک التنفل فاذا کان بینهما تطوع فلا جمع .

 

(یب‌) من صلی لغیر وقت یعید صلوته و ان علم بعد الفراغ .

 

(یج‌) لایجوز تأخیر المغرب الی تشبک النجوم طلب فضلها .

 

(ید) لایجوز تأخیر الغداة متعمدا الی ان تنقضی النجوم .

 

(یه‌) من ترک العصر الی ان تصفر الشمس فهو موتور یعنی لا اهل له و لا مال فی الجنة .

 

(یو) من ترک العصر حتی یصیر علی ستة اقدام عمدا من غیر عذر فهو المضیع .

 

(یز) من جمع بین الصلوتین یری ما یحب .

 

(یح‌) یکره النوم قبل العشاء الآخرة و الحدیث بعدها .

 

(یط) صلوة المسافر حین تزول الشمس لانه لیس علیه قبلها صلوة و له ان یؤخرها الی وقت صلوة الحاضر او آخر وقت الفضیلة لیجمع بین الصلوتین .

 

(ک‌) یجوز قیاس الشمس بالاقدام لمعرفة الزوال .

 

(کا) انما علیک مشرقک و مغربک و لیس علیک البحث و صعود الجبل فی معرفة الوقت .

 

(کب‌) یستحب ان یری فی السماء کوکبا اذا صلی المغرب .

 

(کج‌) الذی فی الدور و تمنعه الحیطان عن المغیب یصلی المغرب عند قصر النجوم و العشاء عند اشتباکها .

 

(کد) من نسی صلوة الظهر الی الوقت المخصوص بالعصر ای مقدار اربع رکعات الی الغروب یصلی العصر ثم یقضی الظهر و من لم‌یصل المغرب الی الوقت المخصوص بالعشاء ای مقدار اربع رکعات الی نصف اللیل لاصحاب الاعذار و الی الفجر للمضطرین و من رخص لهم صلی العشاء ثم قضی المغرب بعدها .

 

(که‌) یستحب الجلوس فی المسجد لانتظار وقت الصلوة .

 

(کو) خمس صلوات تصلی فی کل ساعة صلوة فاتتک فمتی ما ذکرتها ادیتها و صلوة رکعتی الطواف و صلوة الاحرام و صلوة الکسوف و صلوة المیت .

 

تذنیب فی مواضع یجوز برخصة خاصة تأخیر الصلوة عن اول وقتها و هی مواضع :

 

(ا) المفیض من عرفات الی ان یأتی مزدلفة و ان مضی ربع اللیل او ثلثه .

 

(ب‌) المتنفل یؤخر الظهرین الی ان یتنفل .

 

(ج‌) المستحاضة تؤخر الظهر و المغرب الی آخر وقتهما لتجمع بین الصلوتین بغسل و لعل التأخیر لرجاء البرء و هو مستحب و یجوز لها الصلوة فی اول وقتها اذا عملت عملها و یجوز لها تأخیر الظهر و تعجیل العصر و تأخیر المغرب و تعجیل العشاء .

 

(د) تأخیر صلوة المغرب الی ذهاب الحمرة المشرقیة التی فوق اللیل .

 

(ه) المشتغل بقضاء الفائتة تؤخر الحاضرة حتی یفرغ عن القضاء .

 

(و) تأخیر صلوة الصبح لمن صلی اربعا من اللیلیة و فاجاه الصبح الی ان یتمها .

 

(ز) تأخیر صلوة الصبح للمعتاد بقیام اللیل اذا فاتته لیلة صلوة اللیل فیؤخرها حتی یصلی اللیلیة .

 

(ح‌) تأخیر الصائم للمغرب اذا نازعته نفسه للافطار او کان ثمة من ینتظره للافطار .

 

(ط) تأخیر الظان الی ان یستیقن بالوقت .

 

(ی‌) الدافع للاخبثین یؤخرها حتی یتخلی .

 

(یا) فاقد الماء یؤخر الصلوة الی آخر وقتها فیتیمم .

 

(یب‌) القادم من الغیبة ما لم‌یخف فوت الصلوة یؤخر لیتم .

 

(یج‌) السلس و المبطون یؤخران الظهر و المغرب کالمستحاضة و ذلک لطلب البرء .

 

(ید) تأخیر اصحاب الاعذار الی رفع العذر .

 

(یه‌) تأخیر الامام الصلوة لیصلی بالناس .

 

(یو) اذا کان تأخیر الصلوة ارفق بالمصلی و امکن له جاز تأخیر المغرب الی ربع اللیل .

 

(یز) تأخیر صلوة الظهر و العصر للابراد فی الصیف الی المثل و المثلین .

 

(یح‌) تأخیر العاری لیبتغی ثیابا .

 

(یط) یجوز مطلقا تأخیر الصلوة و تقدیمها فی الوقت و انما الرخصة للناسی و المریض و المدنف و المسافر و النائم فی تأخیرها .

 

المطلب الثانی فی اوقات سایر المفروضات و فیه مسائل :

 

(ا) اول وقت صلوة الجمعة من حین تزول الشمس و آخره حینما یمضی الفی‌ء الزاید قدمین و وقت العصر یوم الجمعة وقت الظهر فی سایر الایام .

 

(ب‌) اول وقت صلوة العیدین طلوع الشمس فاذا طلعت تهیئوا و خرجوا و صلوا و لا تحدید لآخره .

 

(ج‌) اول وقت صلوة الکسوف و الخسوف حین یظلم القرص فیبدأ بالصلوة فان تمت قبل الانجلاء ان شاء اعاد و ان انجلی قبل ان یتم صلوته فلیمض فی صلوته الی ان یتم .

 

(د) اول وقت صلوة اخاویف السماء و الظلمة و الریح و الفزع و غیرها حین حدوثها فاذا رأی شیئا من ذلک صلی حتی تسکن و الزلازل اذا رآها فزع الی الصلوة و الظاهر ان هذه الامور اسباب فرض الصلوة لا اوقاتها الا ان بعد حدوث السبب یؤتی بالمسبب .

 

(ه) اول وقت قضاء الفائتة من حین یذکرها فیأتی بها بعد ما ذکرها ما لم‌یخف فوت الحاضرة و یجوز له تأخیرها و الاتیان بالحاضرة بل المستحب تقدیم الحاضرة و یجوز التطوع لمن علیه فائتة لاسیما اذا ضاق وقت التطوع و خاف الفوت .

 

المطلب الثالث فی اوقات النوافل و فیه ثلثة فصول :

 

فصلفی اوقات الرواتب و فیه مسائل :

 

(ا) وقت نافلة الزوال من حین تزول الشمس الی ان یمضی الفی‌ء الزاید قدمین .

 

(ب‌) وقت نافلة العصر من بعد فریضة الظهر الی ان یمضی الفی‌ء الزاید اربعة اقدام .

 

(ج‌) وقت نافلة المغرب بعدها و لا غایة لآخرها منصوصة و لاینبغی تأخیرها الی ان تقع العشاء فی وقت المضطرین و اصحاب الاعذار .

 

(د) وقت الوتیرة بعد العشاء و لا غایة لآخرها .

 

(ه) وقت صلوة اللیل من بعد انتصاف اللیل الی قبیل الفجر بقدر اداء الوتر و الفجریة .

 

(و) وقت صلوة الوتر من بعد صلوة اللیل و احب اوقاتها الفجر الاول .

 

(ز) وقت صلوة الفجر بعد الوتر و احب اوقاتها سدس اللیل الباقی و یجوز لک ان تأتی بها الی ان یکون الضوء حذاء رأسک او ما لم‌یقل المؤذن قد قامت الصلوة .

 

فصل فی اوقات سایر النوافل الموقتة و لایحتاج الی تفصیل فان کل صلوة ندب الیها فی یوم علی الاطلاق او فی لیلة یجزی الاتیان بها فی ای جزء من النهار او اللیل الا فی وقت تضر بالفریضة فلا قربة بها حینئذ و کل صلوة ندب الیها فی ساعة مخصوصة فذلک وقتها و یأتی اوقاتها حین ذکرها فی بابها ان شاء الله .

 

فصل فی الاحکام و فیه مسائل :

 

(ا) النافلة بمنزلة الهدیة متی اتی بها قبلت الا انها فی اوقاتها افضل .

 

(ب‌) لاتفوت نوافل النهار ما دام النهار باقیا و لاتفوت نوافل اللیل ما دام اللیل باقیا .

 

(ج‌) اذا بلغ الفی‌ء الزاید عن ظل الزوال قدمین و لم‌تصل من الزوالیة شیئا فابدأ بالفرض و کذا اذا لم‌تصل شیئا من نافلة العصر و بلغ الفی‌ء اربع اقدام .

 

(د) یجوز التنفل ما لم‌یخف فوت الفریضة .

 

(ه) یستحب لمن یصلی وحده ان یبدأ بالفرض لیکون فضل اول الوقت للفریضة .

 

(و) لو تنفل برکعة من الزوالیة و فاء الفی‌ء قدمین اتم الثمان و کذا لو تنفل برکعة من نوافل العصر و فاء الفی‌ء اربع اقدام اتم الثمان .

 

(ز) لا بأس بصلوة اللیل من اوله الی آخره الا ان افضل ذلک بعد انتصاف اللیل عند زواله .

 

(ح‌) یستحب تفریق صلوة اللیل اربعا فاربعا فثلثا و رکعتین قریب الفجر .

 

(ط) یکره ان یقوم الرجل من آخر اللیل فیصلی صلوته ضربة واحدة ثم ینام و یذهب .

 

(ی‌) یجوز تقدیم صلوة اللیل فی اول اللیل فی الصیف فی اللیالی القصار و للشاب الذی یکثر نومه و فی السفر یخاف الجنابة و البرد .

 

(یا) القضاء فی صلوة اللیل افضل من التقدیم کراهة ان یتخذه خلقا و ان ضعف عن القضاء قدم .

 

(یب‌) من هم بقضاء صلوة اللیل وفق للقیام فی جوف اللیل .

 

(یج‌) من صلی اربع رکعات من اللیلیة و خاف فجأة الصبح له ان یوتر و یؤخر الرکعات .

 

(ید) یجوز مرة بعد مرة ان یصلی صلوة اللیل کملا بعد الفجر ان قام بعد ما طلع الفجر و فاتته صلوة اللیل حتی تکون الغداة فی آخر وقت فضلها و لایؤخر الغداة من ذلک الوقت و لایجعل ذلک عادة .

 

(یه‌) من قام قبل الفجر و خاف فجأة الصبح اوتر و صلی رکعتی الفجر .

 

(یو) یجوز ان یصلی الانسان رکعتین بعد العشاء فان قام قبل الفجر صلی صلوة اللیل و اوتر و الا صلی رکعة و احتسب بهما شفعا .

 

(یز) من ظن قرب طلوع الفجر فاوتر و صلی رکعتی الفجر ثم نظر فاذا علیه لیل اضاف الی الرکعتین ستا و یعید رکعتی الفجر و مضی الوتر بما فیه و له ان صلی الوتر لخوف فجأة الصبح ان یضیف الی الوتر رکعة ثم یستقبل صلوة اللیل ثم یوتر بعده .

 

(یح‌) یجوز النوم بعد صلوة اللیل علی کراهیة .

 

(یط) لایکره التنفل فی شئ من الاوقات سواء کانت مبتدأة او ذات سبب الا بعد الفجر قبل طلوع الشمس و بعد العصر فی المبتدأة فانه یکره .

 

(ک‌) افضل اوقات قضاء النوافل اللیلیة اللیل و قضاء النهاریة النهار و یجوز قضاء نوافل اللیل فی النهار و افضل ساعات قضاء صلوة اللیل آخر اللیل .

 

(کا) من اراد تقدیم صلوة اللیل فلیصلها بعد الثلث الاول فانه احد الوقتین و القضاء افضل .

 

(کب‌) قضاء صلوة اللیل بعد الغداة و العصر من سر آل‌محمد المخزون علیهم السلام .

 

(کج‌) من صلی اربع رکعات من اللیلیة اتمها طلع الفجر ام لم‌یطلع .

 

(کد) صلوة اللیل عند زواله افضل من اوله و آخره فان عجز عن زواله فاوله و آخره جایز .

 

(که‌) اذا بقی الثلث الاخیر من اللیل ظهر بیاض من قبل المشرق فاضاءت له الدنیا فیکون ساعة ثم یذهب و یظلم ثم یطلع الفجر الصادق من قبل المشرق .

 

(کو) من قام آخر اللیل و خاف الصبح یقرء الحمد و یعجل تعجیلا .

 

(کز) من قام قبیل الصبح و اوتر و صلی رکعتی الفجر کتب له صلوة اللیل .

 

(کح‌) یصلی اللیلیة مع الشک فی طلوع الفجر .

 

المقصد الثالث فی القبلة و احکامها و فیه مطلبان :

 

المطلب الاول فی بیان القبلة و حدها و فیه مسائل :

 

(ا) الکعبة هی القبلة مطلقا .

 

(ب‌) الکعبة قبلة لاهل المسجد و المسجد قبلة مکة و مکة قبلة لاهل الحرم و الحرم قبلة الدنیا و کل واحد قبلة لما دونه لاشتماله علی الکعبة .

 

(ج‌) الکعبة قبلة من الارض السابعة السفلی الی السماء فیصلی الیها المصلی و لو کان فی بئر او فوق جبل .

 

(د) لیس الحِجْر من الکعبة و لیس فیه قلامة ظفر منها .

 

(ه) روی حد القبلة ما بین المشرق و المغرب و هو کله قبلة و لاافتی به الا فی حال السهو کما یأتی لا التعمد .

 

(و) روی ضع الجَدْی فی قفاک و صل و لا ریب ان ذلک فی البلاد الشرقیة الشمالیة و روی فی طریق الحج ضع الجدی بین کتفیک و فی امثال بلادنا الکرمان و ما والاه یضع الجدی علی کتفه الیمنی .

 

(ز) الذی یستنبط من الاخبار اتساع امر القبلة و لایحتاج الی ما ذکروه من علم النجوم و الهیئة و التکلفات الشاقة و انما یصلی نحوها عرفا فی البلاد البعیدة و اما من یشاهد البنیة فیستقبل عینها .

 

(ح‌) یستحب التیاسر نحو یسار القبلة قلیلا و صریح قول الاصحاب اختصاصه باهل العراق و لایبعد صحته .

 

(ط) من کان علی سطح الکعبة فقبلته السماء یستلقی علی قفاه و یفتح عینیه الی السماء و یعقد بقلبه البیت المعمور و یقرء و یرکع و یسجد بغمض عینیه و یفتحهما للرفع و کذا فی جوف الکعبة و روی فیه الصلوة الی اربعة جوانبها .

 

(ی‌) تکره الفریضة فی جوف الکعبة و لا بأس بالنافلة .

 

المطلب الثانی فی الاحکام و فیه مسائل :

 

(ا) الاستقبال فرض فی الصلوة فلا صلوة الا الی القبلة .

 

(ب‌) ینبغی الاستقبال بتحت قدمی المیت حال الاحتضار و الاحوط عدم ترکه .

 

(ج‌) یستحب الاستقبال بالمیت حال الغسل کالمحتضر .

 

(د) یجب الاستقبال حال الصلوة علی المیت و کل صلوة فریضة .

 

(ه) ینبغی الاستقبال بالمیت فی لحده فیضجع علی جنبه الایمن الی القبلة و الاحوط عدم ترکه .

 

(و) یشترط فی حلیة الذبیحة استقبال القبلة کما تأتی احکامها .

 

(ز) لایشترط فی صحة النافلة استقبال القبلة سفرا و حضرا مستقرا او ماشیا او راکبا او فی المحمل لا فی الافتتاح و لا فی غیره و الاحتیاط فی المستقر واضح .

 

(ح‌) یستحب للانسان اذا کان فی المحمل ان یستقبل بالافتتاح و اذا کان ماشیا ان یستقبل بالافتتاح ثم یقرء حیثما توجه ثم یستقبل فی الرکوع و السجود و یرکع و یسجد ثم یقوم و یمشی .

 

(ط) یجوز التنفل علی الدابة و ماشیا سفرا و حضرا و الفضل للحاضر ان یصلی علی الارض .

 

(ی‌) من صلی علی غیر القبلة فعلم فی اثناء الصلوة ان کان متوجها فیما بین المشرق و المغرب فلیحول وجهه الی القبلة ساعة یعلم و ان کان مستدبرا فلیقطع و لیستأنف الی القبلة .

 

(یا) من صلی ثم علم انحرافه یمینا و شمالا قد مضت صلوته و ان علم استدباره اعاد فی الوقت دون خارجه و یستحب قضاؤه .

 

(یب‌) یجب الاجتهاد فی القبلة عند خفاء علاماته و التحری فیها .

 

(یج‌) یجزی التحری ابدا اذا لم‌یعلم این وجه القبلة .

 

(ید) اذا صلی الاعمی علی غیر القبلة یعید ما کان فی وقت دون خارجه .

 

(یه‌) یجزی المتحیر اینما توجه اذا لم‌یعلم این وجه القبلة و یستحب له حینئذ ان یصلی الی اربعة جوانب لیقع واحدة الی القبلة یقینا .

 

(یو) من توجه الی دبر القبلة زال اجتهاده و تحریه فان الاجتهاد لایؤدی الی دبر القبلة .

 

(یز) یجوز تقلید الاعمی للبصیر فی القبلة .

 

(یح‌) المتحیر اذا صلی الی جهة ثم تبین خطاؤه یعیدها ما لم‌یفته الوقت .

 

(یط) لایصلی الفریضة علی الدابة اختیارا فان کان مریضا لایمکن ان ینزل یستقبل بها القبلة و یصلی علی دابته .

 

(ک‌) الخائف یستقبل باول تکبیرة فی الفریضة ان امکنه ثم یتوجه حیثما یرید و لیکن ذلک فی حال الاضطرار الشدید و آخر الوقت .

 

(کا) الذی یصلی فی السفینة یستقبل القبلة و یصف رجلیه و یتوخی القبلة مهما امکنه و الا فلیصل حیثما توجهت به .

 

(کب‌) یتحری فی السفینة اذا لم‌یعلم این وجه القبلة فان لم‌یعرف صلی الی رأسها .

 

(کج‌) المتنفل فی السفینة یصلی نحو رأسها .

 

(کد) اذا عصفت الریح بمن فی السفینة و لم‌یقدر علی ان یدور الی القبلة صلی الی صدر السفینة .

 

(که‌) لایجوز استقبال القبلة ببول او غائط .

 

(کو) نهی رسول الله صلی الله علیه و آله عن البزاق فی القبلة و عن الجماع مستقبل القبلة و مستدبرها .

 

المقصد الرابع فی لباس المصلی و احکامه و فیه مطلبان و خاتمة .

 

المطلب الاول فی بیان لباس المصلی و فیه مسائل :

 

(ا) یجب ستر العورة للرجال و النساء فی الصلوة و غیرها و هی لهم القبل و الدبر .

 

(ب‌) یجب ان تستر المرأة ما یستره الدرع فی الصلوة ماخلا الوجه و الکفین و القدمین و الشعر و الاحوط ستر العنق ایضا و رویت رخصة بکشف رؤوسهن .

 

(ج‌) لیس علی الاماء و ان کن امهات اولاد ان یتقنعن و لا علی المدبرة و لا علی المکاتبة اذا اشترط علیها مولاها و هن مختارات فی التقنع و ترکها و تلحق برأسهن اعناقهن .

 

(د) الحرة و المبعضة تصلیان مخمرتی الرأس .

 

(ه) لو ان رجلا صلی و فرجه باد لایعلم به لا اعادة علیه و قد تمت صلوته .

 

(و) روی فی حد العورة انه ما بین السرة و الرکبة و حمل علی الاستحباب .

 

(ز) لاتجوز الصلوة فی جلد المیتة و لو شسع نعل و ان دبغ سبعین مرة هذا اذا علم انه میت و اما لو کان مجهول الذکوة جازت الصلوة فیه کالمشتری فی الاسواق او وجده فی موضع و الاحتیاط طریق النجاة .

 

(ح‌) تجوز الصلوة فی ما لاتحله الحیوة من المیتة .

 

(ط) لاتجوز الصلوة فی جلد ما لایؤکل لحمه و بوله و روثه و ان ذکی و نقلوا الاجماع علی حرمة الصلوة فی شعره و صوفه و وبره و ریشه ایضا و لی فی هذه الاربعة تأمل و اما سایر الاجزاء فلاتجوز الصلوة فیها عدا ما استثنی .

 

(ی‌) رویت رخصة بجواز الصلوة فی الشعر و الریش و الوبر و الصوف من الحیوان اذا کانت من غیر جلود و لولا الاجماع المدعی فی المقام لحکمنا به .

 

(یا) یجوز الصلوة فی جلد الخز و وبره و ان غش بابریسم او وبر الارانب کما قیل و لکن الاحتیاط الاجتناب من المغشوش بوبر الارانب .

 

(یب‌) قیل یجوز الصلوة فی وبر السنجاب و الحواصل و السمور و الفنک و الثعالب و الارانب و طریق الاحتیاط واضح .

 

(یج‌) لا بأس بشعر الانسان و اظفاره و بزاقه و وسخه ان یکون علی الثوب و یصلی فیه .

 

(ید) لاتحل الصلوة فی ثوب رقیق لایستر ما وراه .

 

(یه‌) لاتحل الصلوة فی الحریر المحض للرجال و النساء و لا بأس به اذا کان سداه او لحمته قطن او کتان او کان فیه خلط .

 

(یو) لا بأس بان یکون الثوب سداه او زره او علمه حریرا .

 

(یز) الابریسم و القز فی المنع سواء .

 

(یح‌) یجوز الصلوة فی ثوب حشوه قز .

 

(یط) ما لایتم الصلوة فیه منفردا لا بأس بان یکون من ابریسم و لکنه تکرهة .

 

(ک‌) لاتحل الصلوة فی الذهب للرجال و لا بأس بها للنساء و یجوز شد الاسنان به اذا استرخت .

 

(کا) لاتجوز الصلوة فی الحدید اذا کان لبیسا و اما المحمول فیکره حمله فیها الا ان یکون مواری .

 

(کب‌) لا بأس بالصلوة فی البطیط الذی لایستر الساقین .

 

(کج‌) لاتحل الصلوة فی الثوب النجس الا نقط الدم ما لم‌یکن مجتمعا قدر درهم ان کان من دم نفسه لا الحیض او غیره و عفی عن دم الجروح و القروح ما لم‌یندمل و عمن لایجد ساترا الا الثوب النجس .

 

(کد) یجوز الصلوة فیما لاتتم الصلوة فیه منفردا اذا کان نجسا کالخف و الجورب و التکة و القلنسوة و الکمرة و النعل و ما اشبه ذلک و مضت احکام الصلوة فی الثوب النجس فی کتاب الطهارة فی النجاسات .

 

المطلب الثانی فی ما یستحب و یکره فی ثیاب المصلی ففیه فصلان :

 

فصل فی ما یستحب فیها و فیه مسائل :

 

(ا) من السنة الصلوة فی النعل العربیة اذا کانت طاهرة و هی افضل موضع القدمین .

 

(ب‌) یستحب ستر الرجل من رکبتیه او من دونها الی الثندوة او فوقها .

 

(ج‌) یستحب القاء شئ علی العاتق و لو حبلا اذا صلی فی سراویل واحد او ازار او قمیص و السیف و القوس یجری مجری ما یلقی علی العاتق .

 

(د) یستحب مطلقا صلوة الرجل فی ثوبین و یجزی الثوب الواحد اذا کان صفیقا .

 

(ه) یستحب للمرأة ان تصلی فی ثلثة اثواب درع و خمار و ملحفة و ان لم‌تکن لها الا ملحفة تلتف فیها و تغطی رأسها فان خرجت رجلها فلا بأس و ان لم‌تکفها عرضا فلتلتف فیها طولا .

 

(و) یستحب لبس الثوب الغلیظ الخشن فی الصلوة تذللا بین یدی الجبار و لعدم الاتقاء علیه و اشتغال قلبه به و لأنه فی حال الخدمة الا الجمعة و الاعیاد فیستحب لبس ثیاب یتزین فیه عند الصلوة .

 

(ز) تستحب الصلوة فی خاتم فصه عقیق او جزع یمانی .

 

(ح‌) ینبغی کثرة الثیاب فی الصلوة فان کل شئ علیک و انت تصلی یسبح .

 

(ط) یستحب تأخیر العاری صلوته الی آخر الوقت یبتغی ثیابا و متی وجد صلی .

 

(ی‌) یستحب التطیب للصلوة .

 

(یا) یستحب تقلید السیف للعاری اذا کان له فانه احد الثوبین .

 

(یب‌) تستحب الصلوة فی العمامة و السراویل .

 

فصل فی ما یکره فیها و فیه مسائل :

 

(ا) تکره الصلوة فی الثیاب السود عدا العمامة و الخف و الکساء .

 

(ب‌) تکره الصلوة فی الثوب المشبع بالعصفر و المضرج بالزعفران و لا بأس بالقرمز .

 

(ج‌) یکره الایتزار بالازار فوق القمیص فی الصلوة فانه من زی الجاهلیة و کذا التوشح فوق القمیص و تحته و الارتداء فوق التوشح و لایؤم الرجل و هو متوشح .

 

(د) یکره اللثام لمن صلی علی وجه الارض و اما علی الدابة فلا بأس اذا سمع الهمهمة و الکشف افضل و کذا اسفار المرأة عن وجهها افضل من تنقبها و کشف جبهتها وحدها .

 

(ه) تکره الصلوة فی ثوب اعاره من یشرب الخمر و یأکل الجری قبل ان یغسله .

 

(و) یکره للنساء لبس الخلخال الذی له صوت و اما الصماء فلا بأس به .

 

(ز) تکره الصلوة فی ثوب عرق فیه الجنب من الحرام قبل غسله .

 

(ح‌) تکره الصلوة فی ثیاب الیهود و النصاری و فی ثوب اشتراه من نصرانی حتی یغسله

 

(ط) تکره الصلوة فی ثوب فیه تمثال و لا بأس به اذا غیر الصورة منه .

 

(ی‌) تکره الصلوة فی خاتم علیه تمثال و کذا الدراهم السود الا ان تکون مواراة و لیجعلها من خلفه لا فیما بینه و بین القبلة .

 

(یا) یکره ان یؤم الرجل و ظهره مکشوف او یکون علیه ثوب واحد حتی یلبس ثوبا آخر کرداء او غیره .

 

(یب‌) تکره الامامة فی السیف .

 

(یج‌) تکره صلوة المختضب و المختضبة .

 

(ید) یکره حل الازرار فی الصلوة لأنه من عمل قوم لوط .

 

(یه‌) تکره صلوة المرأة عطلا .

 

(یو) تکره الصلوة مقتعطا .

 

(یز) لایصلح ان یصلی و معه دبة من جلد حمار او نعل منه او طیر الا ان یتخوف علیه ذهابا .

 

(یح‌) تکره الصلوة فی جلد اشتراه ممن یستحل المیتة بالدباغ اذا کان مشتبها .

 

(یط) تکره الصلوة فی مندیل یتمندل به الغیر و فی ثوب المرأة المتهمة و المجهولة .

 

(ک‌) یکره السدل علی الازار بغیر قمیص فاما علی القمیص و الجباب فلا بأس .

 

(کا) تکره الصلوة و معه فارة مسک اذا لم‌یعلم ذکوتها .

 

خاتمة فی احکام العراة و فیها مسائل :

 

(ا) العاری ان وجد ما یستتر به کحشیش او غیره استتر به و صلی .

 

(ب‌) روی ان وجد العاری حفرة دخلها و صلی برکوع و سجود .

 

(ج‌) اذا لم‌یجد العاری شیئا یستر به عورته وضع یده علی قبله و الدبر مستور بالالیتین و یصلی ایماء یومئ برأسه و هو قائم ان لم‌یره احد او مطلقا و الا صلی جالسا و اومی ایماء او مطلقا و لایرکع و لایسجد فیبدو ما خلفه .

 

(د) الاولی للمرأة ان لاتصلی الا قاعدة تومئ برأسها .

 

(ه) العاری اذا وجد الثوب النجس و لایجد ما یغسله خیر بین لبسه و الصلوة عاریا .

 

(و) لا بأس بصلوة العراة جماعة یجلسون جمیعا و یتقدمهم الامام برکبتیه و روی و یومئ الامام و القوم یرکعون و یسجدون علی وجوههم .

 

(ز) العاری یصلی قائما ان لم‌یره احد و الا صلی جالسا ندبا .

 

(ح‌) العاری اذا وجد سیفا تقلد به .

 

(ط) یکره ان یصلی العاری الا آخر الوقت یبتغی ثیابا .

 

(ی‌) لم‌نجد فی الاخبار ما عسی ان یدل علی ان الستر للصلوة و ان لم‌یکن خوف ناظر .

 

 

 

المقصد الخامس فی مکان المصلی و ما یتعلق به و فیه ثلثة مطالب و خاتمة :

 

 

 

المطلب الاول فی مکان المصلی و فیه ثلثة فصول :

 

 

 

فصل فی واجبات المکان و محرماته و بعض احکامه و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) لاتقبل الصلوة اذا صلی فی مکان مغصوب .

 

 

 

(ب‌) لاتجوز الصلوة فی الماء و الطین و ان ابتلی بهما یفتتح الصلوة و یرکع و یومئ للسجود و یتشهد قائما و حد الطین الذی لایسجد علیه اذا غرقت الجبهة فیه و لم‌تثبت علی الارض .

 

 

 

(ج‌) لایجوز الخوض فی الماء للتجارة فی وقت تضیع صلوته فان فعل و صلی بایماء یستحب علیه قضاؤها .

 

 

 

(د) لا بأس بالصلوة فی بیوت المجوس و البیع و الکنایس و یستحب ان یرش و یصلی .

 

 

 

(ه) لا بأس بالصلوة علی الرف المعلق بین نخلتین ان کان مستویا .

 

 

 

(و) لا بأس بالصلوة علی السریر .

 

 

 

(ز) لا بأس بالصلوة فی بیت الحجام و لا بأس بالصلوة علی الحصیر الذی یجامع علیه ان لم‌یکن اصابه شئ .

 

 

 

(ح‌) الامام اذا انصرف فلایصلی فی مقامه رکعتین حتی ینحرف عن مقامه ذلک .

 

 

 

(ط) لایتأخر الرجل فی الصلوة عن مکانه و یتقدم ان شاء الی القبلة و یکف عن القراءة حال المشی .

 

 

 

(ی‌) لاتجوز الصلوة علی ما لم‌تستقر علیها الجبهة ککدس حنطة او شعیر او تبن او غیر ذلک .

 

 

 

(یا) الارض کلها مسجد تجوز الصلوة علیها الا ما استثنی .

 

 

 

فصل فی ما تستحب الصلوة فیه و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) تستحب الصلوة فی المسجد مطلقا .

 

 

 

(ب‌) تستحب الصلوة فی المسجد فی امکنة متعددة و بقاع مختلفة .

 

 

 

(ج‌) تستحب الصلوة فی المسجد و لو کانت فیه فرادی و فی غیره جماعة .

 

 

 

(د) یستحب اتخاذ بیت فی الدار للمسجد و الصلوة فیه .

 

 

 

(ه) تستحب الصلوة خصوصا فی المسجد الحرام و مسجد المدینة و الکوفة و حائر الحسین علیه السلام و بیت‌المقدس و مساجد بالکوفة و هی مسجد غنی و بنی‌ظفر و مسجد سهلة و مسجد بالحمراء و مسجد جعفی و مسجد خیف بمنی و فی بیت علی و فاطمة علیهما السلام و مسجد قبا و مسجد غدیر خم و ما بین الحرمین و مسجد براثا بجنب بغداد و فی مشاهد النبی صلی الله علیه و آله .

 

 

 

(و) افضل مواضع المسجد الحرام الحطیم و هو ما بین الحجر و الباب ثم عند مقام ابرهیم ثم فی الحجر ثم کلما دنا من البیت و روی ان الحجر افضل من مقام ابرهیم و المقام ما بین الرکن الشامی و باب البیت و روی ان مقام ابرهیم کان عند الحطیم و احدی الروایتین محمولة علی المصلی و بعد المقام خلف المقام حیث هو الساعة .

 

 

 

(ز) تستحب صلوة المرأة فی استر موضع فی بیتها و صلوتهن فی مخادعهن افضل من بیوتهن و فی بیوتهن افضل من صحن دورهن .

 

 

 

(ح‌) من سبق الی احد الاماکن المشرفة فهو احق به یومه و لیلته .

 

 

 

فصل فی ما یکره الصلوة علیه و فیه و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) تکره الصلوة علی الموضع القذر الجاف الذی لا عین للنجس علیه ما لم‌یغسل .

 

 

 

(ب‌) تکره الصلوة فی الحمام اذا کان نظیفا و الا فلایجوز .

 

 

 

(ج‌) تکره الصلوة فی بیوت الغائط و ترفع الکراهة بالقاء التراب علیه و تنظیفه بل یجوز بعده ان یتخذ مسجدا فان الارض یطهر بعضها بعضا .

 

 

 

(د) تکره الصلوة فی معاطن الابل و مرابط الخیل و البغال و الحمیر و ترفع الکراهة فی الاعطان اذا تخوف الضیعة علی متاعه فیکنسه و یرشه بالماء و لا بأس بمرابض الغنم و البقر و منازل النزال و ان نضحها بالماء فاحسن او یصلی علی ثوب .

 

 

 

(ه) تکره الصلوة فی قری النمل و اودیتها .

 

 

 

(و) تکره الصلوة فی مجاری المیاه و بطون الاودیة و تشتد کراهة الجماعة فی الاودیة .

 

 

 

(ز) تکره الصلوة فی مسان الطریق کانت فیها جادة ام لم‌تکن و انما یصلی یمنة و یسرة و علی الظواهر بین الجواد و تکره فی بطنها .

 

 

 

(ح‌) تکره الصلوة علی السبخة و هو یجد فیها ارضا مستویة لینة .

 

 

 

(ط) تکره الصلوة علی الثلج و ان لم‌یقدر علی الارض بسط ثوبه و صلی علیه و لایجوز السجود علیه مهما امکنه غیره .

 

 

 

(ی‌) تکره الصلوة فی مواضع بین الحرمین اولها البیداء و هی علی میل من ذی‌الحلیفة مما یلی مکة و ینتهی الی معرس النبی صلی الله علیه و آله و تسمی بذات‌الجیش و ذوالحلیفة میقات اهل المدینة علی ستة امیال منها و ثانیها ذات‌الصلاصل و ثالثها وادی‌الشقرة لانها منازل الجن و رابعها وادی‌ضجنان لانها من اودیة جهنم و من کان بالبیداء و خاف فوت الفریضة فلیجتنب قارعة الطریق .

 

 

 

(یا) تکره الصلوة علی القبور و الیها و بینها الا ان یجعل بینه و بین القبور من کل جانب عشرة اذرع و اما قبور الائمة علیهم السلام فالصلوة خلفها لانهم ائمة احیاء و امواتا و الامام لایتقدم علیه و لایساوی .

 

 

 

(یب‌) تکره صلوة الفریضة فی جوف الکعبة و اما النافلة فلا بأس .

 

 

 

(یج‌) تکره الصلوة علی بواری الیهود و النصاری التی یقعدون علیها فی بیوتهم .

 

 

 

(ید) تکره الصلوة فی بیت فیه خمر او مسکر او تمثال و ترفع الکراهة فی التمثال بسترها و کسرها و تغییرها و قطع رأوسها و لطخها و تقل بان یجعل علی الجانبین او الخلف او تحت الرجل او فوق الرأس او یکون له عین واحدة و تشتد اذا کان فی القبلة .

 

 

 

(یه‌) تکره الصلوة فی بیت فیه کلب او یبال فیه او فیه اناء یبال فیه بل لایصلی فی دار فیها کلب الا ان یکون کلب صید و یغلق دونه بابا .

 

 

 

(یو) تکره الصلوة فی بیت فیه جنب او مجوسی و لا بأس بالیهودی و النصرانی .

 

 

 

(یز) تکره الصلوة علی کدس الحنطة المطین علیه و علی القت و التبن و الشعیر .

 

 

 

المطلب الثانی فی احکام المساجد و فیه ثلثة فصول :

 

 

 

فصل فی المستحبات و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یستحب بناء المسجد و لو صغیرا و یجوز نقض البیع و الکنایس لبناء المسجد و کذا اتخاذ الکنیف مسجدا بان یلقی علیه التراب ما یواریه ثم یجعل مسجدا .

 

 

 

(ب‌) یستحب تعریش المسجد بان یقیم السواری و یطرح علیها العوارض و الحشیش .

 

 

 

(ج‌) یستحب بناء المساجد جماء .

 

 

 

(د) یستحب جعل المطاهر فی ابواب المساجد .

 

 

 

(ه) یستحب تجمیر المسجد فی کل سبعة ایام .

 

 

 

(و) یستحب الاسراج فی المسجد .

 

 

 

(ز) یستحب کنس المساجد و اخراج الکناسة لاسیما یوم الخمیس لیلة الجمعة .

 

 

 

(ح‌) یستحب التطهیر لدخول المسجد و الجلوس فیه .

 

 

 

(ط) یستحب تعاهد النعل عند ابواب المساجد .

 

 

 

(ی‌) یستحب الدعاء عند الدخول و الخروج .

 

 

 

(یا) یستحب السبق علی الناس فی الدخول و التأخر عنهم فی الخروج .

 

 

 

(یب‌) یستحب البدأة بالرجل الیمنی فی الدخول و بالیسری فی الخروج .

 

 

 

(یج‌) یستحب الاختلاف الی المساجد .

 

 

 

(ید) یستحب المشی الی المساجد و السعی الیها و هو الانکفاء فی المشی .

 

 

 

(یه‌) تستحب تحیة المسجد برکعتین اذا دخله .

 

 

 

(یو) یستحب القاء القملة ان وجدها او دفنها فی الحصی او یجعلها فی ثوب .

 

 

 

(یز) تجنیب المساجد النجاسة الغیر المسریة الیها .

 

 

 

فصل فی المکروهات و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یکره جعل المساجد مشرفا .

 

 

 

(ب‌) یکره اتخاذ المحاریب المبنیة فی المساجد .

 

 

 

(ج‌) یکره جعلها طرقا من غیر تحیة .

 

 

 

(د) یکره فیها انشاد الضالة .

 

 

 

(ه) یکره البیع و الشراء فیها .

 

 

 

(و) یکره فیها القضاء و اجراء الحدود .

 

 

 

(ز) یکره فیها رفع الصوت .

 

 

 

(ح‌) یکره فیها انشاد الشعر .

 

 

 

(ط) یکره فیها البصاق و التنخم و کفارة البزاق فی المسجد دفنه و ان کان لا بد منه و هو فی الصلوة فلیبزق عن یساره او تحت قدمه و ان لم‌یکن فی الصلوة فلایبزقن الی القبلة و یستحب رد الریق تعظیما للمسجد .

 

 

 

(ی‌) یکره النوم فی المسجدین و یجوز فی سایر المساجد .

 

 

 

(یا) یکره دخول المسجد و فی فمه رایحة موذیة من ذوات الاریاح الخبیثة .

 

 

 

(یب‌) یکره فیها عمل الصنایع .

 

 

 

(یج‌) یکره فیها سل السیف و تعلیقه فی القبلة .

 

 

 

(ید) یکره تعلیق السلاح فی المسجد الاکبر .

 

 

 

(یه‌) یکره فیها الکشف عن السرة و الفخذ و الرکبة فانها فیها من العورة .

 

 

 

(یو) یکره حذف الحصی فی المسجد .

 

 

 

(یز) تکره فیها رطانة الاعاجم .

 

 

 

(یح‌) یکره تأخر جار المسجد عنه لغیر عذر کابتلال النعال و غیره من الاعذار و حد الجوار اربعون دارا من اربعة جوانبه فمن ترک الصلوة فی المسجد من جیرانه فلاینبغی ان یؤاکل و یشارب و یشاور و یناکح و یجاور و ان بلغ ترکهم الاستخفاف و التهاون بالسنة تحرق علیهم دورهم بالحطب .

 

 

 

(یط) یکره تعطیل المسجد .

 

 

 

(ک‌) یکره الخروج عن المسجد بعد سماع الاذان حتی یصلی فیه الا بنیة العود .

 

 

 

(کا) تکره القصة فی المسجد .

 

 

 

(کب‌) یکره ذکر الدنیا فیه و اللغو و الخوض فی الباطل .

 

 

 

(کج‌) یکره تصویر المساجد و یجوز کتب القرآن و ذکر الله فی قبلته و النقش بجص او اصباغ .

 

 

 

(کد) تکره المنایر الطویلة الا ان ترفع مع سطح المسجد .

 

 

 

(که‌) تکره المقاصیر فی المسجد .

 

 

 

(کو) یکره تطیین سقوف المساجد العامة لا الخاصة فی البیت .

 

 

 

(کز) یکره تمکین المجانین و الصبیان من الکون فی المسجد و هو بالتحریم اشبه .

 

 

 

(کح‌) تکره الصلوة فی المساجد المظللة و القیام فیها و عفی عنها فی زمان الغیبة .

 

 

 

فصل فی المحرمات و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یحرم النکاح و البیتوتة جنبا فی المسجدین لغیر المعصومین علیهم السلام .

 

 

 

(ب‌) یحرم فعل جمیع ما یمنع من العبادة و ذکر اسم الله فیه .

 

 

 

(ج‌) یحرم اللبث فی المساجد جنبا و حائضا .

 

 

 

(د) یحرم المرور للجنب و الحائض فی المسجدین الا ان یجنب الرجل او تحیض المرأة فیهما فیتیممان و یخرجان .

 

 

 

(ه) یحرم صرف المسجد عما هو علیه الا ان یوسعه فانه جائز و لا کذلک مسجد البیت فانه یجوز صرفه الی ما شاء .

 

 

 

(و) یحرم اخراج اجزاء المسجد عنه فلو اخرجه لرده الیه او الی مسجد آخر .

 

 

 

(ز) یحرم تنجیس المسجد .

 

 

 

المطلب الثالث فی ما یجوز السجود علیه و ما لایجوز و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) لایسجد الا علی الارض او ما انبتت الارض الا ما اکل و لبس کالقطن و الکتان .

 

 

 

(ب‌) یجوز السجود علی القرطاس الا ان یکون مکتوبا علیه فیکره .

 

 

 

(ج‌) لایجوز السجود علی القطن و الکتان .

 

 

 

(د) لا بأس بالسجود علی المسح و البساط و الثیاب فی حال التقیة .

 

 

 

(ه) من خاف الرمضاء علی وجهه سجد علی ثیابه و ان لم‌یمکن له السجود علیه سجد علی ظهر کفه فانها احد المساجد و انما ذلک بعد الاضطرار .

 

 

 

(و) یجوز فی السجود وضع ما سوی الجبهة علی ما لایصح السجود علیه .

 

 

 

(ز) یستحب السجود علی الخمرة و هی حصیرة صغیرة تعمل من السعف یسجد علیها و لایجوز السجود علی سیورها ان کانت بها سیور .

 

 

 

(ح‌) یجوز السجود علی القیر و القفر و الجص و النورة لانها کلها من الارض .

 

 

 

(ط) لایجوز السجود علی الرماد لأنه یخرج من الشجر لا الارض و مثله الصاروج لخلط الرماد .

 

 

 

(ی‌) لا بأس بالصلوة علی البوریا و الخصفة و کل نبات و الرطبة النابتة و الحشیش النابت و الثیل و غیرها الا الثمرة و کل شئ یکون غذاء الانسان فی مطعمه او مشربه او ملبسه .

 

 

 

(یا) السجود علی الارض احب من السجود علی النبات و افضل .

 

 

 

(یب‌) افضل ما یسجد علیه تربة الحسین علیه السلام سواء کانت ترابا مفتتا او لوحة .

 

 

 

(یج‌) لایجوز السجود علی الذهب و الفضة .

 

 

 

(ید) لایجوز السجود علی الثلج الا اذا اضطر فیسویه و یسجد علیه .

 

 

 

(یه‌) لایجوز السجود علی الملح .

 

 

 

(یو) قیل یجوز السجود علی الموضع المتنجس ان لم‌تکن النجاسة ذات جسم حائل بینه و بین الارض و ما لم‌تکن رطبة مسریة او عینها باقیة و نقل الاجماع علی عدم الجواز و هو الاحوط الاشبه .

 

 

 

(یز) لایجوز السجود علی کل موضع لاتتمکن علیها الجبهة کالطنافس و الطین و الوحل و السبخ الرخو و امثالها .

 

 

 

(یح‌) لایجوز السجود علی القبر و لو کان من قبور الائمة علیهم السلام فی نافلة او فریضة او زیارة بل یضع خده الایمن علی الارض ان اراد تعظیمه .

 

 

 

(یط) یجوز السجود علی المروحة و یکره علی العود .

 

 

 

خاتمة فی احکام السترة و ما یقع قبال المصلی و ما یتعلق به و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یکره تقدم المرأة علی الرجل فی الصلوة بل تساویهما ایضا و تزول الکراهة اذا کان بینهما عشرة اذرع و فیه الفضل ثم ما لایتخطی ثم عظم الذراع ثم موضع رحل ثم شبر ثم ان یتقدمها و لو بصدره و لا کراهة لو کان بینهما حائط او حاجز سواء کان طویلا لایری احدهما الآخر او قصیرا و یراها و تراه و کذا لو کانت خلفه و ان کانت تصیب ثوبه و اذا کان الوقت موسعا و لا بد من تقدمها علیه او تساویهما من دون فصل یصلی الرجل فاذا فرغ صلت المرأة و لایکره شئ من ذلک فی مکة .

 

 

 

(ب‌) تکره الصلوة الی عذرة .

 

 

 

(ج‌) تکره الصلوة الی النار و الی قندیل فیه نار و ان کان معلقا مرتفعا فهو اشر و مثلها السراج و تشتد الکراهة لاولاد عبدة الاصنام و لا بأس بان یکون بین یدیه مجمرة شبه بلا نار .

 

 

 

(د) تکره الصلوة الی الصور و تشتد الکراهة لاولاد عبدة الاصنام و یستحب ان یلقی علیها ثوبا ان کانت او یفعل بها احد ما تقدم فی المکان .

 

 

 

(ه) تکره الصلوة الی حائط ینز من بالوعة الا ان یستره بشئ .

 

 

 

(و) تکره الصلوة الی السیف و الحدید فان القبلة امن .

 

 

 

(ز) تکره الصلوة الی القبور الا قبور المعصومین علیهم السلام فان الصلوة عندها خلفها و لایتقدم علی الامام و لایساویه احد و هو حیا و میتا سواء .

 

 

 

(ح‌) تکره الصلوة الی مصحف مفتوح و لو کان فی غلاف فلا بأس .

 

 

 

(ط) تکره الصلوة الی رجل قائم بین یدیه و ان کانت امرأة قائمة او قاعدة او کلب او حمار یستتر بشئ .

 

 

 

(ی‌) یستحب استتار المصلی عما بین یدیه و عن المار بشئ عنزة او کومة تراب او رحل او حجر او سهم و اقل ذلک ان یخط فی الارض خطا .

 

 

 

(یا) اقل ما یکون بینک و بین القبلة مربض عنز و اکثره مربط فرس .

 

 

 

(یب‌) لایقطع صلوة المسلم شئ مما یمر بین یدیه .

 

 

 

(یج‌) لا بأس بالصلوة الی الکرم و النخل و فیهما حمل و الی الطین و الطیر و المِشْجَب علیه الثیاب و الی الثوم و البصل و تور فیه نضوح و المرأة القاعدة و المضطجعة و ذکرنا تلک لأنه ورد السؤال عنها و الجواب عنهم علیهم السلام فیها و الا فلا خصوصیة فیها .

 

 

 

الباب الثانی فی افعال الصلوة و فیه ثمانیة مقاصد :

 

 

 

المقصد الاول فی الاذان و الاقامة و احکامهما و فیه اربعة مطالب :

 

 

 

المطلب الاول فی المؤذن و ما یتعلق به و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یشترط فی المؤذن ان یکون عارفا فان علم الاذان و اذن به و لم‌یکن عارفا لم‌یجز اذانه و لا اقامته و لایقتدی به .

 

 

 

(ب‌) یستحب ان یکون المؤذن من خیار القوم .

 

 

 

(ج‌) لایجوز طرح الاذان علی الضعفاء رغبة عنه .

 

 

 

(د) لا بأس ان یؤذن الغلام الذی لم‌یحتلم .

 

 

 

(ه) یستحب رفع الصوت بالاذان من دون ان یجهد نفسه و اقل ما یؤذن به ان یسمع نفسه .

 

 

 

(و) یستحب الافصاح بالالف و الهاء .

 

 

 

(ز) یستحب ان یؤذن افصح القوم .

 

 

 

(ح‌) یستحب ان یکون المؤذن علی طهر اذا اذن .

 

 

 

(ط) یستحب ان یکون المؤذن قائما .

 

 

 

(ی‌) یستحب ان یؤذن علی جدار او علی الارض و المنارة بدعة .

 

 

 

(یا) یستحب الاستقبال بالتشهد استحبابا مؤکدا .

 

 

 

(یب‌) یستحب ان یضع المؤذن اصبعیه فی اذنیه .

 

 

 

(یج‌) یحرم اخذ الاجرة علی الاذان .

 

 

 

(ید) تستحب الطهارة فی الاقامة مؤکدا .

 

 

 

(یه‌) یستحب القیام فیها مؤکدا .

 

 

 

(یو) یستحب الاستقبال فیها مؤکدا .

 

 

 

(یز) لایتأکد الاذان و الاقامة للنساء و یجزیهن ان یقلن الله اکبر اشهد ان لا اله الا الله و ان محمدا رسول الله ثم یصلین و یجزیهن الشهادة وحدها .

 

 

 

المطلب الثانی فیما یؤذن له و یقام و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یستحب الاذان و الاقامة للرجال و النساء فی کل صلوة اداء و قضاء او اعادة .

 

 

 

(ب‌) تستحب الاقامة استحبابا مؤکدا لاینبغی ترکها علی حال للرجال .

 

 

 

(ج‌) یستحب الاذان عند تولع الغول .

 

 

 

(د) من ساء خلقه فلیؤذن فی اذنه .

 

 

 

(ه) یستحب الاذان عند السقم و قلة الولد .

 

 

 

(و) یستحب الاذان لطرد الشیطان و الصبیان و فی اذن المولود .

 

 

 

(ز) من نسی الاذان و الاقامة حتی دخل فی الصلوة له ان یمضی فیها و یستحب له ان یعود و یتأکد استحباب العود اذا تذکر قبل الرکوع فان ذکر و قد صلی لایعید .

 

 

 

(ح‌) رخص لقاضی الصلوات ان یترک الاذان فی غیر الاولی و یکتفی بالاقامة .

 

 

 

(ط) رخص ترک الاذان فی عصر یوم عرفة و عشاء لیلة جمع لانهما تجمعان مع الظهر و المغرب .

 

 

 

(ی‌) الاذان الثالث یوم الجمعة بدعة و الظاهر انه اذان العصر .

 

 

 

(یا) رخص لمن لحق جماعة و قد انصرفوا ان یصلی باذانهم و اقامتهم ان کان لم‌یتفرق الصف .

 

 

 

المطلب الثالث فی کیفیة الاذان و ما یتعلق به و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) عدد فصول الاذان ثمانیة‌عشر و هو المعروف المشهور و روی انه مثنی مثنی و روی انه عشرون فصلا بزیادة تکبیرتین بعد التکبیرتین الاخیرتین و روی سبعة‌عشر بجعل التهلیل مرة و الکل موسع .

 

 

 

(ب‌) عدد فصول الاقامة سبعة‌عشر علی ما هو المعروف و روی انها مثنی مثنی و روی واحدة واحدة و روی انها عشرون بزیادة التکبیرتین بعد الاولتین و روی انها اثنان و عشرون بجعل التکبیرتین الاخیرتین ایضا اربعا و الکل موسع ان شاء الله .

 

 

 

(ج‌) فصول الاذان التکبیر و الشهادة بالتوحید و الرسالة و الحیعلات الثلث و التکبیر و التهلیل و یزاد فی الاقامة قد قامت الصلوة .

 

 

 

(د) الشهادة بالولایة بنفسها مستحبة مطلقا بعد ذکر التوحید و الرسالة و لیشهد بامرة المؤمنین .

 

 

 

(ه) یقصر الاذان لعذر و تعجیل و فی السفر فیؤذن طاق طاق و کذا الاقامة فی السفر .

 

 

 

(و) الاقامة وحدها مثنی مثنی احب من الاذان و الاقامة معا طاق طاق .

 

 

 

(ز) ان اقام واحدة واحدة فلایترکن الاذان .

 

 

 

(ح‌) یشترط الترتیب فی حروف الاذان فلو قدم حرفا علی حرف سهوا اعاد علی ذلک الحرف و یأتی بما بعده و ان کان ذکر و قد فرغ من الاقامة و رخص ان یمضی اذا علم بالسهو و الخطاء فی الاذان و هو فی الاقامة و ان نسی حرفا من الاقامة عاد الی الحرف المنسی او المخطأ فیه و ان ذکر بعد الفراغ من رکعة مضی علی صلوته .

 

 

 

(ط) یجوز الاقتصار علی الاقامة مطلقا و فی الخلوة فی البیت خصوصا و للقوم اذا کانوا لاینتظرون احدا .

 

 

 

(ی‌) یستحب الوقوف علی اواخر الفصول فی الاذان و الاقامة .

 

 

 

(یا) یستحب الافصاح بالالف و الهاء .

 

 

 

(یب‌) یستحب الترتیل فی الاذان و الحدر فی الاقامة .

 

 

 

(یج‌) یستحب الفصل بین الاذان و الاقامة بقعدة و الدعاء بالمأثور حال القعود او برکعتین او بکلام او تسبیح و اقله الحمد لله او بسجدة و لایتأکد الجلوس فیما بین اذان المغرب و اقامتها و یجزی الفصل بینهما بنفس و من السنة التنفل بین الاذان و الاقامة فی صلوة الظهر و العصر و یجزیه من الفصل ان یخطو تجاه القبلة خطوة برجله الیمنی اذا کان منفردا .

 

 

 

(ید) من نسی الفصل بینهما حتی اقام او دخل فی الصلوة لیس علیه شئ و لیس له ان یدع ذلک عمدا .

 

 

 

(یه‌) لیس فی الاذان ترجیع و لا تردد و لا تثویب و لا الصلوة خیر من النوم .

 

 

 

(یو) لو ان الامام اعاد فی الشهادة او فی حی علی الصلوة او حی علی الفلاح المرتین و الثلث و اکثر من ذلک یرید لیجمع القوم لم‌یکن به بأس .

 

 

 

(یز) لایجزیک من الاذان الا ما اسمعت نفسک .

 

 

 

(یح‌) المریض الذی لایقدر ان یتکلم یؤذن و یقیم فی نفسه .

 

 

 

المطلب الرابع فی الاحکام و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) لا اذان الا بعد دخول الوقت .

 

 

 

(ب‌) رخص فی الصبح ان یؤذن قبیله للتنبیه و لکن السنة ان یؤذن مع طلوع الفجر .

 

 

 

(ج‌) تستحب حکایة الاذان علی کل حال و لو علی الخلاء .

 

 

 

(د) یکره الکلام فی الاقامة و تشتد بعد قوله قد قامت الصلوة و فی الجماعة علی الامام و اهل المسجد و اذا تکلم اعاد الاقامة .

 

 

 

(ه) یکره الکلام بین الاذان و الاقامة فی صلوة الغداة .

 

 

 

(و) یجوز الاجتزاء باذان الغیر و اقامته اذا سمعهما و ان سمع الامام و لم‌یتکلم یصلی بالقوم بهما .

 

 

 

(ز) اذا نقص المؤذن من الاذان و انت ترید ان تصلی باذانه فاتم ما نقص هو من اذانه .

 

 

 

(ح‌) من احدث فی الاذان اجزأه و من احدث فی الاقامة اعاد .

 

 

 

(ط) من صلی خلف المخالف اذن فی نفسه و اقام و ان خاف عدم اللحوق بالرکوع قال قد قامت الصلوة مرتین و کبر مرتین و هلل مرة و دخل معهم .

 

 

 

(ی‌) یجوز التعویل فی الوقت علی اذان المؤذنین الا ان یکون خائنا و قد جربته .

 

 

 

(یا) من اذن و اقام لیصلی وحده ثم جاء الآخر و اراد الجماعة فلیعدهما .

 

 

 

(یب‌) یجوز ان یؤذن الامام و یقیم الغیر و بالعکس .

 

 

 

(یج‌) اذا قال المؤذن قد قامت الصلوة یقوم القوم علی ارجلهم فان جاء امامهم و الا فلیؤخذ بید رجل من القوم فیقدم .

 

 

 

(ید) اذا اخذ المقیم الذی تصلی معه فی الاقامة فلا تطوع حینئذ .

 

 

 

(یه‌) من اعاد الصلوة لخلل اعاد الاذان و الاقامة ثم صلی .

 

 

 

المقصد الثانی فی النیة و التکبیر و فیه مطلبان :

 

 

 

المطلب الاول فی النیة و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) لاتجوز الصلوة و لا غیرها من العبادات الا لله سبحانه و طلب رضاه لاجله سبحانه .

 

 

 

(ب‌) من عمل لغیر الله سبحانه لایقبل عمله و لو کان لطلب جنة او خوف نار و کذا المرائی و المسامع .

 

 

 

(ج‌) الصلوة علی ما افتتحت فلو صلی المکتوبة فسها فظن انها نافلة او قام فی النافلة فظن انها مکتوبة فصلوته علی ما افتتحت .

 

 

 

(د) من صلی الجمعة بقل هو الله احد یتمها رکعتین ثم یستأنف الصلوة .

 

 

 

(ه) من کان یصلی الفریضة فصلی رکعة و جاء امام عدل فلیجعلها رکعتین تطوعا و یستأنف الصلوة مع الامام .

 

 

 

(و) من صلی العصر فذکر فی الصلوة انه لم‌یکن صلی الاولی فلیجعلها الاولی التی فاتته و استأنف العصر .

 

 

 

المطلب الثانی فی تکبیرة الافتتاح و ما یتعلق بها و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) الافتتاح سنة فی فریضة و لا صلوة بغیر افتتاح .

 

 

 

(ب‌) من ترک تکبیرة الافتتاح عمدا او سهوا اعاد الصلوة .

 

 

 

(ج‌) و رویت رخصة فیمن ترکها سهوا و کان من نیته التکبیر ان یمضی و فی روایة فلیرجع ما لم‌یرکع و ان ذکرها بعد الرکوع کبرها فی موضع تکبیر قائما و یجزیه اذا کبر للرکوع و ان ذکرها بعد الصلوة فلیقضها و ظاهر الصدوق العمل بها و یشهد بعدم البطلان ان السنة لاتنقض الفریضة و هو اصل مأثور و الاحتیاط ما قلناه اولا .

 

 

 

(د) یستحب ان یفتتح الصلوة بثلث تکبیرات او خمس و سبع افضل .

 

 

 

(ه) اذا جاء الرجل مبادرا و الامام راکع اجزأته تکبیرة واحدة لدخوله فی الصلوة و الرکوع .

 

 

 

(و) من وجب علیه الصلوة قائما لایجزیه الا ان یفتتح قائما و من وجب علیه الصلوة قاعدا لایجزیه الا ان یفتتح قاعدا .

 

 

 

(ز) یستحب جهر الامام بتکبیرة الافتتاح و اخفات المأموم و یجوز للامام الجهر بالکل و لایبعد استحبابه .

 

 

 

(ح‌) یستحب الدعاء بالمأثور فی خلال التوجه بالتکبیرات و قبلها .

 

 

 

(ط) یستحب رفع الیدین عند کل تکبیرة و لایتأکد فی حق المأموم و المنفرد .

 

 

 

(ی‌) و حد رفع الیدین النحر و لایجاوز اذنیه و یستقبل القبلة بباطنهما و یضم الاصابع و روی ضم الاصابع ما دون الابهام .

 

 

 

(یا) یستحب بعد الاستفتاح التسبیحات المأثورة .

 

 

 

المقصد الثالث فی القیام و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یجب القیام فی الصلوة و من لم‌یقم صلبه فی صلوته فلا صلوة له .

 

 

 

(ب‌) یجوز الاستناد الی حائط المسجد و وضع الید علیه و تناول جانبه للاستعانة علی النهوض و التکأة علیه یمینا و شمالا و علی العصا من غیر علة الا انه یکره الاستناد لغیر المریض .

 

 

 

(ج‌) یجوز الاعتماد و التوکأ علی رجل واحدة علی کراهة .

 

 

 

(د) ینبغی الفصل بین القدمین حال القیام بشبر او اقل منه و هو مستحب .

 

 

 

(ه) یستحب الاستقبال باصابع الرجلین .

 

 

 

(و) یستحب ارسال الیدین علی الفخذین مضمومة الاصابع .

 

 

 

(ز) المرأة تضم یدیها الی صدرها لمکان ثدییها و تجمع قدمیها و لاتفرج بینهما .

 

 

 

(ح‌) یستحب ان یکون النظر الی موضع السجود .

 

 

 

(ط) یستحب الاعتدال فی القیام .

 

 

 

(ی‌) یکره ان یحول وجهه یمینا و شمالا .

 

 

 

(یا) لو نسی و استفتح الصلوة قاعدا من غیر علة قطع صلوته و قام و استفتح من قیام و لایعتد بالاولی .

 

 

 

(یب‌) العاجز عن القیام یقعد فاذا قوی فلیقم و لایقعد ما یقدر علی القیام متوکأ علی عصا او حائط او مستندا .

 

 

 

(یج‌) المریض انما یصلی قاعدا اذا صار بالحال التی لایقدر فیها ان یمشی مقدار صلوته الی ان یفرغ قائما .

 

 

 

(ید) حد المرض الذی یقعد فیه العاجز راجع الی نفس المکلف فان الانسان علی نفسه بصیرة .

 

 

 

(یه‌) یجوز المداواة و الصلوة مستلقیا اذا کان له مرض لایداوی الا بالاستلقاء .

 

 

 

(یو) من صلی قاعدا یجوز له ان یصلی متربعا و مبسوط الرجلین کل ذلک واسع .

 

 

 

(یز) من لم‌یقدر علی القعود صلی مضطجعا علی جنبه الایمن فان لم‌یستطع صلی علی جنبه الایسر فان لم‌یستطع استلقی و جعل وجهه نحو القبلة کالمحتضر و اَوْمَأ ایماء یجعل سجوده اخفض من رکوعه .

 

 

 

(یح‌) من لم‌یستطع الرکوع و السجود یومئ برأسه فان لم‌یستطع یومئ بعینه .

 

 

 

(یط) من اومأ من السجود یستحب له رفع ما یسجد علیه و من لایستطیع الایماء و لا القعود یرفع له ما یصح السجود علیه و یوضع علی جبهته .

 

 

 

(ک‌) یجوز التنفل قاعدا من غیر علة .

 

 

 

(کا) یجوز احتساب رکعة قاعدا برکعة قائما الا انه یستحب التضعیف اذا صلی قاعدا رکعتین برکعة فی النافلة و اما الفریضة فکل رکعة برکعة و ان ابقی القاعد من السورة شیئا ثم قام فاتم ثم رکع حسب له الصلوة قائما .

 

 

 

(کب‌) الذی فی السفینة یصلی قائما و ان حنی ظهره ان امکن و الا فقاعدا و لایجب الخروج الی الجدد و العدوات و لو کانت فی نهر .

 

 

 

المقصد الرابع فی القراءة و فیه اربعة مطالب :

 

 

 

المطلب الاول فی القراءة فی الفرایض و النوافل و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) الفاتحة واجبة فی الفرایض و لیست شرط صحة النوافل مطلقا لان المستعجل یجزیه فی النافلة ثلث تسبیحات فی القراءة و تسبیحة فی الرکوع و تسبیحة فی السجود کما روی .

 

 

 

(ب‌) البسملة جزء من الفاتحة و ادعی الاجماع علی انها جزء من السورة و الخبر بخلافه و الامر عندنا هین .

 

 

 

(ج‌) یجوز القراءة فی الفرائض و النوافل فی المصحف مطلقا و لکن لایضعه امامه فانه نقص فی الصلوة .

 

 

 

(د) من دخل فی الاسلام و لایحسن ان یقرء اجزأه ان یکبر و یسبح و یصلی .

 

 

 

(ه) تستحب قراءة سورة کاملة فی الفرائض و النوافل بعد الحمد و الاحتیاط واضح .

 

 

 

(و) تکره قراءة اقل من سورة و اکثر منها .

 

 

 

(ز) یجوز الاقتصار علی الحمد فی الفرائض و النوافل .

 

 

 

(ح‌) یجوز الاکتفاء بآیة فما فوقها بدلا عن السورة .

 

 

 

(ط) لایجب الترتیب فی آیات السورة .

 

 

 

(ی‌) یجوز تبعیض السورة و توزیعها فی رکعتین .

 

 

 

(یا) لا بأس اذا نسی آیة بترک الباقی و الرکوع بما قرء او یترک ما نسی و یقرء ما یذکر مما بعدها .

 

 

 

(یب‌) الاخرس یجزیه من القراءة تحریک لسانه و اشارته باصبعه و العجم و المحرم لایراد منه مثل ما یراد من العالم الفصیح و ان الرجل الاعجمی لیقرء القرآن بعجمیته فترفع الملئکة علی عربیته .

 

 

 

(یج‌) قیل یستحب مؤکدا الجهر بالقراءة فی الصبح و اولتی المغرب و العشاء و صلوة الظهر یوم الجمعة سفرا و حضرا و جماعة و فرادی بل هو الاحوط و علیه العمل و قیل یجوز اخفات المجهور بها عمدا و بالعکس الا انه نقص فی الصلوة و تستحب اعادتها اذا تعمد و الاحتیاط ترک المخالفة و الاعادة اذا فعل .

 

 

 

(ید) لایجوز رفع الصوت بالصلوة کثیرا و لا الاخفات بها حتی لایسمع نفسه و یبتغی بین ذلک قراءة وسطا .

 

 

 

(یه‌) یجوز فی حال التقیة ان لایحرک لسانه و یقرء فی نفسه توهما .

 

 

 

(یو) لا جهر علی النساء الا ان تکون اماما فتجهر بالقراءة بقدر ما تسمع قراءتها .

 

 

 

(یز) الانسان مخیر فی التشهد و القول فی الرکوع و السجود و القنوت فی الجهر و الاخفات .

 

 

 

(یح‌) السنة فی النوافل ان یجهر باللیلیة و یخفت بالنهاریة .

 

 

 

(یط) یستحب السکوت قلیلا بعد القراءة .

 

 

 

المطلب الثانی فی ما یقرء فی الصلوات من السور و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) رویت فی الفرایض روایات کثیرة فی السور و الکل موسع و نذکر بعضها ففی الغداة یقرء بعم و الغاشیة و القیمة و شبهها و فی الظهر و العشاء بالاعلی و الشمس و الغاشیة و نحوها و فی العصر و المغرب بالتوحید و النصر و الزلزلة و نحوها .

 

 

 

(ب‌) و افضل ذلک فی الفرایض القدر و التوحید و من ترک سورة مما فیه الثواب و قرأهما لفضلهما اعطی ثواب ما قرأ و ثواب السور التی ترک و ان قرأهما فلیقرأ فی الاولی القدر فانها نسبة النبی و نسبة اهل بیته علیهم السلام الی یوم القیمة و فی الثانیة التوحید فانه نسبة الله و نعته .

 

 

 

(ج‌) یقرء فی لیلة الجمعة الجمعة و الاعلی و فی الفجر الجمعة و التوحید و فی الجمعة الجمعة و المنافقین و هما فی الجمعة موقتتان و لیستا بواجبتین و روی فی عتمة الجمعة و الصبح و الجمعة و العصر کلها بالجمعة و المنافقین و روی الواجب علی کل مؤمن اذا کان لنا شیعة ان یقرء لیلة الجمعة بالجمعة و سبح اسم ربک الاعلی و فی صلوة الظهر بالجمعة و المنافقین و روی غیر ذلک و الکل موسع .

 

 

 

(د) یستحب فی غداة یوم الاثنین و الخمیس فی الاولی الانسان و فی الثانیة الغاشیة .

 

 

 

(ه) یستحب فی نوافل الظهر ان یصلی الاولی بالحمد و الجحد و الثانیة بالحمد و التوحید و الباقیة بالحمد و التوحید و فی نوافل العصر بالحمد و التوحید و فی نوافل المغرب الاولی بالحمد و الجحد و الثانیة بالحمد و الاخلاص و الاخیرتین بما اختار او بالحمد و التوحید و فی صلوة اللیل الاولتین بالحمد و التوحید ثلثین مرة فی کل رکعة و الاربع الوسطی بصلوة جعفر و الاخیرتین بالملک و الدهر و الشفع بالتوحید ثلثا فی کل رکعة و الوتر بالتوحید ثلثا و المعوذتین و الفجر بالجحد و التوحید .

 

 

 

المطلب الثالث فی الرکعتین الاخیرتین و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یتخیر المصلی فیهما بین التسبیح و القراءة .

 

 

 

(ب‌) القراءة فیهما افضل من التسبیح .

 

 

 

(ج‌) العلیل و من یکثر علیه السهو یختار التسبیح علی القراءة .

 

 

 

(د) الامام یقرء فیهما بفاتحة الکتاب و من خلفه یسبح او یسبح الامام و یقرء من خلفه .

 

 

 

(ه) یجزیک فی الاخیرتین التسبیح مطلقا و یستحب ان تسبح ثلثا تقول : سبحان الله سبحان الله سبحان الله او تسبح و تحمد و تستغفر او تسبح التسبیحات الاربع مرة او ثلثا او تقول سبحان الله و الحمد لله و لا اله الا الله ثلثا تکمله تسعا او تقول الحمد لله و سبحان الله و الله اکبر کل ذلک موسع .

 

 

 

المطلب الرابع فی الاحکام و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) قیل یکره القران بین السورتین فی رکعة من الفریضة و الاحوط الاجتناب و یستحب ان یعطی کل سورة حقها من الرکوع و السجود و لا بأس به فی النافلة .

 

 

 

(ب‌) قیل یجوز قراءة العزائم فی الفرایض علی کراهة و الاحوط ترکها و اذا قرأ سورة فیها سجدة فلیترکها اذا بلغ موضع السجدة و لیرکع او فلیرجع الی غیرها ان احب و تکره قراءة آیة السجدة .

 

 

 

(ج‌) اذا قرأ آیة السجدة فی الصلوة فلیسجد فان کانت السجدة فی وسط السورة قام و قرأ الباقیة ثم رکع و ان کانت فی آخر السورة قام فقرأ فاتحة الکتاب ثانیة ثم رکع لیکون رکوعه عن قراءة .

 

 

 

(د) اذا صلی مع من لایسجد من المخالفین اومأ تقیة .

 

 

 

(ه) تستحب الاستعاذة قبل القراءة و اذا قرأت بسم الله الرحمن الرحیم فلاتبالی الاتستعیذ و الاحسن فیها اعوذ بالله السمیع العلیم من الشیطان الرجیم .

 

 

 

(و) قیل یستحب للامام الاجهار بالاستعاذة و للمأموم الاخفات و العمل علی الاخفات فی الکل .

 

 

 

(ز) یستحب مؤکدا الاجهار بالبسملة مطلقا .

 

 

 

(ح‌) یستحب الترتیل فی القراءة بان تمکث فیه و تحسن به صوتک و تحفظ الوقوف و تؤدی الحروف و لاتهذه هذ الشعر و لاتنثره نثر الرمل .

 

 

 

(ط) من اراد ان یتقدم فی قراءته فلیکف عن قراءته فی مشیه حتی یتقدم الی الموضع الذی یرید ثم یقرأ .

 

 

 

(ی‌) یجوز ان ینصت فی اثناء القراءة لیسمع کلاما علی کراهیة و هو نقص فی الصلوة .

 

 

 

(یا) کلما ذکرت الله عز و جل به او ذکرت النبی صلی الله علیه و آله او کلمت الله به فی الصلوة فلا بأس به .

 

 

 

(یب‌) یجوز تردید الآیة التی فیها التخویف او غیرها من القرآن و البکاء .

 

 

 

(یج‌) قیل یکره قول آمین بعد الفراغ من القراءة اماما و مأموما و منفردا و الاظهر التحریم .

 

 

 

(ید) الضحی و الم‌نشرح سورة واحدة و کذا الم‌تر کیف و لایلاف فان شئت ان تتم سورة فی الصلوة فاقرأ الثنتین معا و لاتفصل بینهما و روی ان الانفال و براءة سورة واحدة .

 

 

 

(یه‌) یجوز العدول عن سورة الی اخری و یکره العدول عن الجحد و التوحید الا فی الجمعة فیعدل عن التوحید الی الجمعة و المنافقین ان بدأ فیها او یتمها رکعتین ثم یستأنف و یستحب ان یمضی فی السورة ان قرأ نصفها و اوکد منه ان قرأ ثلثیها .

 

 

 

(یو) من قرء نصف سورة ثم نسی فاخذ فی اخری حتی فرغ منها ثم ذکر قبل ان یرکع لایضره و یرکع بها .

 

 

 

(یز) المعوذتان من القرآن و یجوز قراءتهما فی المکتوبة .

 

 

 

(یح‌) یکره ان تقرء التوحید بنفس واحد .

 

 

 

(یط) یکره ترک قل هو الله احد فی الصلوة یوما واحدا .

 

 

 

(ک‌) من غلط فی سورة فلیقرأ قل هو الله احد ثم یرکع .

 

 

 

(کا) یجزیک خلف المخالف من القراءة مثل حدیث النفس .

 

 

 

(کب‌) من صلی الجمعة بغیر الجمعة و المنافقین اعاد الصلوة سفرا و حضرا .

 

 

 

المقصد الخامس فی الرکوع و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) الرکوع فریضة من فرایض الصلوة .

 

 

 

(ب‌) یجب الانحناء بقدر ان تصل اطراف الاصابع الی الرکبة .

 

 

 

(ج‌) یجب الاطمینان حال الرکوع .

 

 

 

(د) یجب الذکر المطلق فی الرکوع .

 

 

 

(ه) یستحب ان یقوم صلبه فی الرکوع و فی غیره من احوال الصلوة و لایقوس ظهره .

 

 

 

(و) یجب رفع الرأس عنه فلایجوز السجود عنه من غیر انتصاب .

 

 

 

(ز) یجب الانتصاب قائما بعده و الاعتدال حتی ترجع المفاصل الی مواضعها .

 

 

 

(ح‌) یستحب التکبیر للرکوع قبله و رفع الیدین بالتکبیر قائما منتصبا قبل الرکوع .

 

 

 

(ط) یستحب التکبیر بعد الرفع من الرکوع و قبل السمعلة ایضا و رفع الیدین به .

 

 

 

(ی‌) یستحب ملأ الکف من الرکبة و تفریج الاصابع .

 

 

 

(یا) یستحب تسویة الظهر بحیث لو صب علیه قطرة دهن لم‌تزل لاستوائه و رد الرکبتین الی خلفه .

 

 

 

(یب‌) یستحب مد العنق و ترک النکس .

 

 

 

(یج‌) یستحب ان یکون نظره حال رکوعه ما بین قدمیه او غمضها .

 

 

 

(ید) یستحب ان یکون ما بین القدمین حال الرکوع قدر شبر و یصف فی رکوعه .

 

 

 

(یه‌) یستحب قول سمع الله لمن حمده بعد الانتصاب عن الرکوع و الذکر بالمأثور .

 

 

 

(یو) یستحب الجهر بالسمعلة .

 

 

 

(یز) یستحب قول المأموم الحمد لله رب العالمین بدل السمعلة و خفض الصوت بها .

 

 

 

(یح‌) یستحب الصلوة علی محمد و آله فی الرکوع و السجود و یجوز الاکتفاء بها عن الذکر فانها تهلیل و تکبیر و تسبیح .

 

 

 

(یط) یستحب طول الرکوع و السجود .

 

 

 

(ک‌) یجوز الاکتفاء بذکر مطلق فی الرکوع و السنة فی الذکر ثلث و الفضل فی سبع و کلما زاد علی ذلک ازداد فضلا .

 

 

 

(کا) یستحب الدعاء بالمأثور فی الرکوع .

 

 

 

(کب‌) یکره القراءة فی الرکوع .

 

 

 

(کج‌) یستحب الذکر فیه بسبحان ربی العظیم و بحمده .

 

 

 

(کد) یجوز رفع الید عن الرکبة فی الرکوع لحاجة ثم ردها و الصبر افضل .

 

 

 

(که‌) یجوز الجهر و الاخفات فی ذکر الرکوع للمنفرد و اما الامام فیستحب له الجهر و المأموم یستحب له الاخفات .

 

 

 

(کو) یکره نقص الذکر فی الرکوع عن الثلث .

 

 

 

(کز) یستحب ان یضع یده الیمنی علی رکبته الیمنی قبل الیسری .

 

 

 

(کح‌) المرأة اذا رکعت وضعت یدیها فوق رکبتیها علی فخذیها لئلاتتطاطی کثیرا فترتفع عجیزتها .

 

  نظرات ()
مطالب اخیر تراحم وپیشی گرفتن در حرم تراحم وپیشی گرفتن در حرم ابزار جادوگران تفسیر گوشی قضاوت کانال طتنجیه ماجرای طلوع وغروب طلسم ترجمه جامع الاحکام کاذب ضلالت
کلمات کلیدی وبلاگ