سما
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ سما
آرشیو وبلاگ
      اعتقادی (بنام خدا آزادی وبلاکهای ((طتنجیه )) برای خداست و بهیچ حزب وگروهی وابسته نیست . سما .)
کتاب الطهاره 2(من متون احادیث الشیعه) نویسنده: سما - شنبه ۱۱ تیر ۱۳٩٠

 

کتاب الطهاره 2

المقصد الخامس فی التکفین و التحنیط و فیه اربعة انواع من المسائل :

 

الاول فی احکام التکفین و فیه مسائل :

 

 

 

 

 


 

(ا) الکفن للمیت فرض .

 

(ب‌) ثمن الکفن من جمیع المال .

 

 (ج‌) کفن المرأة علی زوجها .

 

 (د) تکره المماکسة فی شراء الکفن .

 

 (ه) تستحب اجادة الاکفان .

 

 (و) یستحب ان یکون الکفن ابیض .

 

 (ز) یستحب ان یکون الکفن من قطن .

 

 (ح‌) یکره کون الکفن من کتان .

 

 (ط) لایجوز التکفین فی کسوة الکعبة .

 

 (ی‌) یکره الکفن بالسواد .

 

 (یا) لایجوز الکفن فی الحریر المحض .

 

 (یب‌) اذا کان الکفن ممزوجا من قز و قطن و کان القطن اکثر فلا بأس .

 

 (یج‌) یستحب التبرع بکفن المیت .

 

 (ید) یجوز کفن المیت من الزکوة یعطی عیاله اذا کانوا فقراء یجهزونه و یکفنونه و یدفنونه و

 یحنطونه .

 

 (یه‌) ان حصل للمیت الفقیر کفنان کفن بواحد و اعطی الآخر عیاله و لایقضی منه دینه .

 

 (یو) یکفن الغاسل بعد غسل یدیه الی المنکبین ثلثا او الی المرفقین و رجلیه الی الرکبتین .

 

 (یز) یکره تطییب الکفن و تجمیره و تطییب المیت و تدخینه و تحنیطه بغیر الکافور .

 

 (یح‌) یکره اتباع المیت بمجمرة و نار .

 

 (یط) یکره وضع الحنوط علی النعش .

 

 (ک‌) یستحب تطییب الکفن بالذریرة و الکافور .

 

 (کا) یستحب ان یکتب علی الکفن فلان یشهد ان لا اله الا الله .

 

 (کب‌) روی ان الکفن الذی کفن فیه موسی بن جعفر علیهما السلام الذی تبرع به سلیمان بن ابی‌جعفر کان مکتوبا علیه القرآن کله .

 

 (کج‌) اذا خرج من المیت شئ و لوث الکفن قرض ذلک الموضع ان کان قد لحد و مر باحد

 الثوبین علی الآخر لئلایکون جسد المیت من ذلک الموضع بادیا و ان لم‌یلحد غسل الکفن .

 

 (کد) یستحب ان یکون الکفن من طهور المال .

 

 (که‌) یستحب اعداد الکفن و النظر الیه .

 

 (کو) لاینبغی ان یکون القمیص الذی یقطع ابتداء للکفن ان یکون مزرورا او مکفوفا او ذا کم و

 اما اذا کان لبیسا فلا بأس بالکم و الکف و یقطع ازراره .

 

 (کز) یستحب وضع التربة الحسینیة علی مشرفها السلام مع المیت فی قبره و خلطها بحنوطه .

 

 (کح‌) یستحب ان یکفن فی برد احمر .

 

 (کط) یستحب الکفن فی القمیص الذی صلی فیه و صام او فی ثوب احرم فیه .

 

 الثانی فی مفروض الکفن و مسنونه و فیه مسائل :

 

 (ا) الکفن المفروض ثلثة اثواب لا اقل منه و هی ازار و قمیص و لفافة .

 

 (ب‌) ما زاد علی الثلثة الی ان یبلغ خمسة هو سنة و هو الخرقة التی عرضها شبر و روی شبر

 و نصف و طولها ثلثة اذرع و نصف و العمامة و هما لیسا من الکفن المفروض .

 

 (ج‌) ما زاد علی الثلثة فی اصل الکفن بدعة .

 

 (د) الکفن المفروض للرجال و النساء سواء .

 

 (ه) یستحب مؤکدا ان تکفن المرأة بخمسة اثواب لاسیما اذا کانت عظیمة فیزاد خمار و لفافة

 اخری .

 

 (و) یشد علی ثدیی المرأة خرقة تضم الثدی الی الصدر و تشد علی ظهرها و لیست من الکفن و یضع لها القطن اکثر مما یضع للرجال و یحشو القبل و الدبر ای بین الالیین بالقطن و الحنوط ثم یشد علیها الخرقة شدا شدیدا و الخرقة لاتعد شیئا انما تصنع لیضم ما هناک لئلایخرج منه شئ و انما یعد ما یلف به الجسد .

 

 (ز) و روی انه یلقی علی المیت برد من غیر ان یلف فیه ثم یوضع فی القبر تحت جنبه و وجهه .

 الثالثفی الحنوط و فیه مسائل :

 

(ا) لا حنوط الا الکافور .

 

(ب‌) یجب تحنیط المیت المحل بالکافور علی ما یأتی .

 

(ج‌) حنوط الرجل و المرأة سواء .

 

(د) یحنط من المیت مساجده السبعة و طرف انفه و مفاصله کلها من قرنه الی قدمه و رأسه و

 لحیته و صدره و فرجه و عنقه و منکبیه و مرافقه و وسط راحتیه و روی علی لبته و باطن

 القدمین و موضع الشراکین منهما .

 (ه) یستحب ان یکون مقدار الکافور ثلثة‌عشر درهما و ثلثا و هی بالمثاقیل الصیرفیة سبعة

 مثاقیل علی ما هو المعروف بین الفقهاء و القصد من ذلک اربعة مثاقیل شرعیة و هی ثلثة

 مثاقیل صیرفیة علی ما هو المعروف و اقل ما یجزی من الکافور للمیت مثقال و هو ثلثة ارباع

 الصیرفی ثمانی‌عشرة حمصة و روی مثقال و نصف و هو مثقال صیرفی و ثمن .

 (و) کافور الغسل خارج عن مقدار کافور الحنوط و کذا ما یطیب به الکفن خارج عن الحنوط .

 (ز) ما فضل من الکافور عن مواضع الحنوط یلقی علی صدره و فی وسط راحته .

(ح‌) اذا کان المیت محرما یغسل و یکفن کالمحل غیر انه لایطیب و لایحنط .

(ط) یستحب ان یخلط بالحنوط شئ من تربة الحسین علیه السلام .

 الرابع فی تخضیر المیت و وضع الجریدتین و فیه مسائل :

 (ا) یستحب وضع الجریدتین مع المیت .

 (ب‌) ینبغی ان تکونا رطبتین خضرتین .

 (ج‌) لاتجزی الیابسة عن السنة فیهما .

 (د) یستحب ان یخضر بالجریدة و ان لم‌تکن فعود السدر و ان لم‌یقدر فعود الخلاف او عود

 الرمان .

 (ه) یجزی فی التخضیر عود کل شجر رطب .

 (و) ینبغی ان یکون طول الجریدة او العود قدر ذراع او قدر عظم ذراع او شبر و بالکل تتأدی

 السنة .

(ز) تجزی جریدة واحدة عن الجریدتین .

 (ح‌) روی ان الجریدة قدر شبر توضع واحدة من عند الترقوة الی ما بلغت مما یلی الجلد و

 الاخری فی الایسر من عند الترقوة الی ما بلغت من فوق القمیص و روی تأخذ قطعتین من

 جرید النخل قدر ذراع یجعل له واحدة بین رکبتیه نصف فیما یلی الساق و نصف فیما یلی الفخذ

 و معنی ذلک ان یضع وسط الجریدة علی الرکبة و یجعل الاخری تحت ابطه الایمن و روی فی

 الجرید الواحد قدر ذراع من عند ترقوته الی یده تلف مع ثیابه و روی احداهما عند ترقوته

 تلصقها بجلده ثم تمد علیها قمیصه و الاخری عند ورکه و الکل مجزی للسنة و روی فی الجرید

 الواحد انه یوضع فوق القمیص دون الخاصرة من الجانب الایمن و الکل یجزی عن السنة .

 (ط) اذا کان فی حال التقیة و لم‌یمکنه وضع الجریدة علی السنة یدخله فی کفنه او فی قبره کیف

 ما امکن .

 (ی‌) یجوز مطلقا وضع الجریدة فی القبر .

 فذلکة فی کیفیة التکفین و التحنیط جملا ،

اذا غسلت المیت علی ما قدمنا فاغسل یدیک الی المنکبین ثلثا او الی المرفق و اغسل رجلیک الی

 الرکبتین و ذلک لما نضح علی رجلیک من غسالة المیت و اصاب یدیک من مائها ثم خذ ثوبا

 نظیفا و نشف المیت تنشیفا رفیقا بطنه و ظهره ثم تجعل شیئا من القطن الذی قد ذر علیه الحنوط

 علی فرجیه من تحت القمیص او الخرقة التی علی سوأته و تحشو القطن بین الییه حشوا

 لئلایخرج منه شئ و لاتجعل القطن فی دبره فان حرمة المیت حیا و میتا سواء ثم تخرق

 القمیص و تنزعه من تحت رجلیه و تستر عورته ثم تعمد الی اللفافة فتبسطها بسطا طولها عن

 یمین القبلة الی یسارها لان المیت اینما یوضع بعد الغسل یوضع وضع الملحود ثم تذر علی

 اللفافة من الذریرة شیئا و من الکافور شیئا ثم تبسط علیه الازار کما هو المستنبط من بعض

 الاخبار و لکن المعروف بین الاصحاب ان یبسط علی اللفافة القمیص و لعله الاقرب لان

 الاتزار فوق القمیص من زی الجاهلیة و یذر علیه شئ من الذریرة و الکافور و لیکن القمیص

 غیر مزرور و لا مکفوف و لا ذا کم و لا بأس بالکم و الکف ان کان لبیسا و یرفع مقدم

 القمیص الی الفوق ثم تبسط علیه الازار علی احد القولین و یذر علیه شئ من الذریرة و الکافور ثم تبسط علیها الخرقة التی عرضها شبر او شبر و نصف و طولها ثلثة اذرع و نصف و یذر

 علیه الذریرة و الکافور ثم تعمد الی المیت لتحنطه فتسحق الکافور و تمسح به مساجد المیت و

 طرف انفه و مفاصله کلها من لدن قرنه الی قدمه و رأسه و لحیته و صدره و فرجه و عنقه و

 منکبیه و مرافقه و وسط راحتیه و روی علی لبته و باطن قدمیه و موضع الشراکین منهما ثم ما

 فضل من الکافور تلقی علی صدره و فی وسط راحتیه ثم یحمل برفق و یوضع علی کفنه علی

هیأة الملحود ثم تحشو القطن بین الییه حشوا و علی فرجه ثم تشد الخرقة الطویلة علی فخذیه شدا

 تضم الییه و فخذیه لئلایخرج من فرجه شئ فتشدها من حقویه الی الرکبة ثم تضع الجریدة علی

 ما مر آنفا ثم تؤزره بالازار علی احد القولین و ترد علیه طرف القمیص ثم تؤزره علی القول

 الآخر ثم تعممه فتأخذ وسط العمامة فتضعه علی رأسه و تدیره علیه من الطرفین ثم تلقی فضل

الشق الایمن علی الایسر و الایسر علی الایمن ثم تمد علی صدره و روی اطرح طرفیها من

 خلفه و ابرز جبهته و لاتلفها کعمة الاعرابی بلا اسدال ثم تلفه فی اللفافة و تلقی علیه بردا ان

 شئت و روی یذر شئ من الکافور علی ظهر الکفن و ان کانت امرأة فتکفنها و تحنطها کما مر

 غیر انها یشد علی ثدییها خرقة تضم الثدی الی الصدر و یشد علی ظهرها و تضع لها القطن

 اکثر مما تضع للرجال و تحشو القبل و الدبر بالقطن و الحنوط ثم تشد علیها الخرقة شدا شدیدا و

 تلف فی لفافتین کما مر و لاتجمر الاکفان و لاتقرب النار من المیت و لایجمر و لایدخن و

لایطیب بشئ غیر الکافور فان المیت بمنزلة المحرم و الکافور مما لا بد منه و جرت به السنة .

المقصد السادس فی الصلوة علی المیت و فیه انواع من المسائل :

الاول فی من یصلی علیه و فیه مسائل :

 (ا) تجب الصلوة علی کل مسلم و لو کان فاسقا او قاتل نفسه او مرجوما و حسابهم علی الله .

(ب‌) لاتجوز الصلوة علی الکفار و لو کانوا فی الذمة و لا علی الخوارج و النواصب لشیعة

 آل‌محمد علیهم السلام و لا علی من جحد اماما او زاد اماما لیس من عند الله و لا کرامة .

(ج‌) لاتجوز الصلوة علی المخالفین الا المستضعفین منهم فیصلی علیهم و حسابهم علی الله .

 (د) قیل لاتجب الصلوة علی الصبی ما لم‌یبلغ و تجر علیه الحدود و المشهور وجوبها اذا بلغ ستا

 و هو الاحوط .

 (ه) الاحوط الصلوة علی صبی عقل الصلوة و بلغ ستا .

 (و) من اکله السبع او الطیر و لم‌یبق الا عظامه صلی علیه و دفن .

 (ز) و ان وجد بعض اعضاء المیت فان کان فیه قلب صلی علیه .

(ح‌) تستحب الصلوة علی عضو تام وجد من المیت .

 (ط) ان تفرقت اعضاء المیت جمعها و صلی علیها .

 (ی‌) العریان الذی لایوجد له ساتر یصلی علیه بعد ان یحفر له و یوضع فی لحده و تستر عورته

 بلبن او حجر او تراب .

(یا) المصلوب یصلی علیه فی کل حال .

 الثانی فی من یصلی علی المیت و فیه مسائل :

(ا) تجب الصلوة علی المیت علی المطلعین علی موته کافة فان قام بها احد سقط عن الباقین .

(ب‌) یصلی علی المیت اولی الناس به او یأمر من یحب و عن ظاهر الاصحاب وجوب تقدم

 الولی و اشتراط امامة الغیر باذن الولی فلا بد ان یتقدم او یقدم من یحب و الخبر لایفید ازید من

 الرجحان و الاحتیاط لایخفی .

 (ج‌) اولی الناس بالمیت اولاهم بمیراثه کما یأتی فی المواریث .

 (د) الزوج اولی بزوجته حتی یضعها فی قبرها .

(ه) الامام احق الناس بالصلوة علی الجنازة ان قدمه الولی و الا فهو غاصب و لایتوقف تقدمه

 علی اذن احد کما زعمه بعضهم فانه اولی بالمؤمنین من انفسهم .

(و) ان کان فی القوم الحاضرین رجل من بنی‌هاشم فهو احق من یقدمه الولی و لاینبغی تقدمه

 بغیر اذن الولی .

(ز) یجوز ان یصلی علی المیت المحدث و الجنب و الحایض .

 الثالث فی کیفیة الصلوة و فیه مسائل :

 (ا) تجب فی الصلوة علی المیت المسلم خمس تکبیرات .

 (ب‌) قیل یستحب الدعاء فی اثناء التکبیرات و الاحوط عدم ترکه .

 (ج‌) لیس فیها قراءة و لا دعاء موقت الا ان تدعو بما بدا لک .

 (د) لیس فیها رکوع و لا سجود و لا تسلیم .

 (ه) ینبغی رفع الیدین فی کل تکبیرة .

(و) یستحب ان یشهد الشهادتین بعد التکبیرة الاولی و یصلی علی النبی صلی الله علیه و آله بعد

 الثانیة و یدعو للمؤمنین بعد الثالثة و یدعو للمیت بعد الرابعة و یکبر الخامسة و ینصرف .

 (ز) اذا صلی علی المخالف تقیة فیدعو علیه لا له .

 (ح‌) اذا اردت الصلوة علی المصلوب فان کان وجهه الی القبلة فقم علی منکبه الایمن و ان کان

 قفاه الی القبلة فقم علی منکبه الایسر و ان کان منکبه الایسر الی القبلة فقم علی منکبه الایمن و

ان کان منکبه الایمن الی القبلة فقم علی منکبه الایسر و کیف کان منحرفا فلاتزایلن مناکبه و

 لیکن وجهک الی ما بین المشرق و المغرب فان ما بین المشرق و المغرب قبلة و لاتستقبله و

 لاتستدبره .

 (ط) ینبغی ان یوضع المیت حال الصلوة و غیره بعد الطهارة کما یوضع فی قبره .

(ی‌) لایصلی علی عریان حتی یستر بثوب او بلبن او حجر او تراب بعد وضعه فی لحده .

 (یا) یقوم المصلی علی الجنازة مما یلی صدر المیت ان کان امرأة و فی وسطه ان کان رجلا و

 روی فی المرأة ان یقوم عند رأسها و فی الرجل ان یقوم عند صدره .

 

 

 

(یب‌) یستحب التطهیر لصلوة الجنازة اذا کان محدثا و ان خاف فوت الصلوة تیمم و یصلی سواء کان جنبا او غیر جنب و ان کانت حایض تیممت و صلت و برزت من الصف و قامت وحدها .

 

 

 

(یج‌) تکره الصلوة علی الجنازة بحذاء و لا بأس بالخف .

 

 

 

(ید) اذا کانت جنایز متعددة یصلی علیها صلوة واحدة و ترتب الجنایز فیقدم الرجل الحر الی الامام ثم الغلام ثم العبد ثم المرأة مما یلی القبلة و روی جواز تقدیم المرأة و تأخیر الرجل و روی انه توضع الجنایز شبه الدرج رأس کل واحدة علی الیة سابقته علی الترتیب الرجال ثم النساء ثم یقوم فی الوسط وسط الرجال و یصلی صلوة واحدة و لعل عدم التدرج و وضع کل واحدة خلف الاخری احوط و احب .

 

 

 

(یه‌) ینبغی لاولیاء المیت ان یؤذنوا الناس لاسیما اخوان المیت بموته فیشهدون جنازته و یصلون علیه و یستغفرون له و یشهدون له بالخیر .

 

 

 

(یو) ینبغی ان لایبرح المصلی من مقامه حتی یری الجنازة علی ایدی الرجال .

 

 

 

الرابع فی کیفیة الصلوة جملا و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) فی الصلوة علی المؤمن و قد مر ان الفرض هو التکبیرات و تدعو بینها بما بدا لک و الاحوط عدم ترک الدعاء و هنا نذکر المأثور تبرکا فاذا اردت الصلوة علی المیت و کنت ولیه او اذنک ولیه و قدمک فمر ان توضع الجنازة علی هیئة الملحود و انزع حذاءک ان کان علیک حذاء فان کانت امرأة فقف عند رأسها او صدرها و ان کان رجلا فقف عند صدره او وسطه مستقبل القبلة و ارفع یدیک بالتکبیر و قل الله اکبر ثم قل اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له و ان محمدا عبده و رسوله و ان الموت حق و الجنة حق و البعث حق و ان الساعة آتیة لا ریب فیها و ان الله یبعث من فی القبور ثم کبر الثانیة و قل اللهم صل علی محمد و آل‌محمد و بارک علی محمد و آل‌محمد و ارحم محمدا و آل‌محمد افضل ما صلیت و بارکت و رحمت و ترحمت و سلمت علی ابرهیم و آل ابرهیم فی العالمین انک حمید مجید ثم کبر الثالثة و قل اللهم اغفر لی و لجمیع المؤمنین و المؤمنات و المسلمین و المسلمات الاحیاء منهم و الاموات تابع بیننا و بینهم بالخیرات انک مجیب الدعوات و ولی الحسنات یا ارحم الراحمین ثم کبر الرابعة و قل اللهم ان هذا عبدک و ابن عبدک و ابن امتک نزل بساحتک و انت خیر منزول به اللهم انا لانعلم منه الا خیرا و انت اعلم به منا اللهم ان کان محسنا فزد فی احسانه احسانا و ان کان مسیئا فتجاوز عنه و اغفر لنا و له اللهم احشره مع من یتولاه و یحبه و ابعده ممن یتبرأ و یبغضه اللهم الحقه بنبیک و عرف بینه و بینه و ارحمنا اذا توفیتنا یا اله العالمین ثم تکبر الخامسة و قد خرجت من الصلوة غیر انک تقول ندبا ربنا آتنا فی الدنیا حسنة و فی الآخرة حسنة و قنا عذاب النار و لاتسلم و لاتبرح من مکانک حتی تری الجنازة علی ایدی الرجال .

 

 

 

(ب‌) فی الصلوة علی المستضعف تقول اللهم اغفر للذین تابوا و اتبعوا سبیلک و قهم عذاب الجحیم و استغفر له علی وجه الشفاعة ان کان منک بسبیل لا علی وجه الولایة .

 

 

 

(ج‌) فی الصلوة علی المجهول تقول اللهم ان هذه النفس انت احییتها و انت امتها اللهم ولها ما تولت و احشرها مع من احبت .

 

 

 

(د) فی الصلوة علی المخالف و النواصب اذا صلیت عن تقیة و الا فلا صلوة علیهم فقل اذا صلیت اللهم اخز عبدک فی عبادک و بلادک اللهم اصله اشد نارک اللهم اذقه حر عذابک فانه کان یتولی اعداءک و یعادی اولیاءک و یبغض اهل بیت نبیک .

 

 

 

(ه) فی الصلوة علی الطفل یقول : اللهم اجعله لابویه و لنا سلفا و فرطا و اجرا .

 

 

 

الخامس فی الاحکام و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یجوز تکرار الصلوة علی المیت .

 

 

 

(ب‌) لا بأس بالصلوة علی المیت بعد ما دفن و ان صلی علیه .

 

 

 

(ج‌) لایکبر المأموم الا مع الامام فان کبر قبله اعاد التکبیر .

 

 

 

(د) ان ادرک المأموم التکبیرة او التکبیرتین او الثلث او الاربع من الصلوة قضی الباقی متتابعا مستقبل القبلة و هو یتبع الجنازة ان رفعت و ان لم‌یدرک التکبیر شیئا کبر عند القبر و ان ادرکهم و قد دفن المیت کبر علی القبر .

 

 

 

(ه) من شرع فی الصلوة علی جنازة فکبر تکبیرة او تکبیرتین و وضعت معها اخری یکبر بعد ما کبر خمسا علیهما فان شاء اهل الاولی ان یترکوها الی ان تتم الصلوة علی الثانیة و الا رفعوها بعد ما لحقها خمس و اتم الصلوة علی الثانیة و ان شاء اتم صلوته علی الاولی و استأنف صلوة علی الاخری .

 

 

 

(و) تجوز بعد التکبیرة الاولی قراءة فاتحة الکتاب و هی تحمید و دعاء ثم یصلی علی النبی صلی الله علیه و آله فی الثانیة و یدعو للمؤمنین بعد الثالثة و للمیت بعد الرابعة و لیس فیها قراءة موقتة و یجوز غیر الفاتحة مما یشتمل علی التحمید و التسبیح و التهلیل و الاستغفار و الدعاء .

 

 

 

(ز) ینبغی ان یکون رأس المیت الی یمین الامام و رجلاه الی یساره اذا قام مستقبل القبلة و صلی علیه فان صلی و علم انه کان مقلوبا اعاد الصلوة ما لم‌یدفن و ان دفن فقد مضت صلوته .

 

 

 

(ح‌) تجوز الصلوة علی الجنازة فی جمیع الاوقات ما لم‌یتضیق وقت الحاضرة .

 

 

 

(ط) تجوز الصلوة علی الجنازة فی المسجد علی کراهیة .

 

 

 

(ی‌) خیر الصفوف فی صلوة الجنازة الصف المتأخر .

 

 

 

(یا) تجوز صلوة رجل واحد علی الجنازة و ان کان رجلان صلی المأموم خلف الامام و لایقوم بجنبه و هکذا اذا کانوا اکثر من ذلک و ان کانت امرأتان اصطفتا و صلتا و هکذا اذا کن اکثر من ذلک .

 

 

 

(یب‌) یجوز خروج النساء الی الجنازة و یکره للشابة .

 

 

 

المقصد السابع فی ما یتعلق بالدفن مما یتقدم علیه و ما یقارنه و ما یتأخر عنه و الاحکام ففیه اربعة انواع من المسائل و الاحکام .

 

 

 

الاول فی امور مقدمة علی الدفن و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یکره حمل الرجل مع المرأة علی سریر واحد .

 

 

 

(ب‌) یستحب تشییع الجنازة و الدعاء للمیت .

 

 

 

(ج‌) یجوز المشی قدام الجنازة علی کراهیة و تشتد فی جنازة المخالف و الاحوط ترکه مطلقا .

 

 

 

(د) الافضل ان یمشی خلف الجنازة و یجوز فی جنبیها و فیه الفضل .

 

 

 

(ه) یستحب التشییع و ان کانت مع الجنازة نساء صوارخ او شئ من الباطل .

 

 

 

(و) یکره الرکوب للمشیع و ینبغی المشی الا ان یکون معذورا .

 

 

 

(ز) یجوز الرکوب اذا رجع .

 

 

 

(ح‌) یستحب حمل السریر و تربیعها کیف ما تیسر .

 

 

 

(ط) السنة فی التربیع فی جنازة المؤمن ان یبدأ بید المیت الیمنی و یلزم قائمة السریر بکفه الیمنی ثم یتأخر الی رجله الیمنی و یلزمه بکفه الیمنی ثم یدور من خلف الجنازة الی رجله الیسری و یلزم القائمة بکفه الیسری ثم یتقدم الی الید الیسری و یلزم القائمة بکفه الیسری ثم ان شاء جاء من قدام الجنازة الی الید الیمنی و هکذا یدور علیها دور الرحی من الیمین الی الیسار .

 

 

 

(ی‌) ان ربع جنازة المخالف تقیة یبدء بیده الیمنی ثم رجله الیمنی ثم یتقدم علیه و یتحول من قدامه الی یده الیسری ثم الی رجله الیسری و لایدور علیه .

 

 

 

(یا) یستحب البقاء مع الجنازة الی ان یصلی علیها و تدفن و یعزی اهلها و ان اذن له ولیها بالرجوع .

 

 

 

(یب‌) لا حاجة الی الاذن فی التشییع .

 

 

 

(یج‌) یکره الرجوع عن التشییع الا بعد الدفن او اذن اهل الجنازة .

 

 

 

(ید) یستحب الدعاء بالمأثور عند رؤیة الجنازة و حملها .

 

 

 

(یه‌) یکره اتباع الجنازة بالنار و المجمرة و تقریب الموتی النار و الدخنة و لایعجل له النار .

 

 

 

(یو) یجوز المصباح باللیل و لکن لایقربه منها .

 

 

 

(یز) یکره الضحک حال التشییع .

 

 

 

(یح‌) ینبغی التفکر و الاعتبار و انزال نفسه منزلة المیت و انه کأنه مات و استرجع و رجعوه فلیتدارک .

 

 

 

(یط) لایجوز المشایعة بغیر رداء فی جنازة الغیر .

 

 

 

(ک‌) ینبغی لصاحب المصیبة ان لایلبس رداء حتی یعرف .

 

 

 

(کا) یستحب لمن شیع جنازة ان لایجلس حتی یوضع فی لحده .

 

 

 

(کب‌) لایقام للجنازة اذا مرت .

 

 

 

(کج‌) لایجوز ان یقول احد ارفقوا بالجنازة و ترحموا علیه و ذلک کما هو المتعارف ان یوقفون الجنازة علی کل شارع و یسترحمون له و ذلک لانه مناف لتعجیل التجهیز فنهی عنه و اثبت الجرم لقائله . ١٢ .

 

 

 

.

 

 

 

(کد) یستحب القصد فی المشی بالجنازة و عدم خضخضة المیت .

 

 

 

(که‌) لاینبغی للمرأة الشابة ان تخرج الی الجنازة الا ان تکون امرأة دخلت فی السن .

 

 

 

(کو) لو دعی الی ولیمة و جنازة ینبغی ان یقدم الجنازة فانها تذکر الآخرة و الولیمة تذکر الدنیا و لکن رب ولیمة ترجح علی الجنازة اذا کانت فی مجلس علم .

 

 

 

الثانی فیما یقارن الدفن و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یستحب حفر القبر عینا .

 

 

 

(ب‌) یستحب الدفن فی الحرم حرم مکة .

 

 

 

(ج‌) یستحب الدفن فی المشاهد المشرفة .

 

 

 

(د) حد حفر القبر الی الترقوة ثلثة اذرع و یکره ازید منه .

 

 

 

(ه) ینبغی جعل اللحد فی القبر فی قبلته و حدد فی حدیث قبر الرضا علیه السلام ان یکون سعته ذراعین و شبرا و الظاهر انه فی کل واحد من سمکه و عرضه و اما طوله فطول قامة المیت .

 

 

 

(و) ینبغی ان یوضع المیت دون قبره بذراعین او ثلثة اذرع هنیئة و لایفدح به القبر فان للقبر اهوالا عظیمة و لکن یضعه ثم یقدمه قلیلا و یصبر لیأخذ اهبته ثم یقدمه الی شفیر القبر .

 

 

 

(ز) توضع جنازة المرأة فی قبلة القبر لتؤخذ عرضا و یکون فی مؤخرها اولی الناس بها و جنازة الرجل فی جانب رجل القبر لیؤخذ من قبل الرجلین و یسل الی القبر سلا السل الانتزاع برفق . ١٢ .

 

 

 

.

 

 

 

(ح‌) الدخول فی القبر الی الولی فان شاء ادخل وترا و ان شاء شفعا .

 

 

 

(ط) یستحب الدعاء بالمأثور عند رؤیة القبر و وضع المیت علی القبر و فیه و سله و نزوله فی القبر .

 

 

 

(ی‌) یدخل من ای جانب القبر شاء و لایخرج الا من قبل الرجلین .

 

 

 

(یا) یکره دخول الوالد فی قبر الولد و ینبغی دخول الزوج فی قبر المرأة او من کان یراها فی حیوتها .

 

 

 

(یب‌) یتوضأ من یدخل المیت القبر .

 

 

 

(یج‌) یکره دخول القبر و علیه العمامة و القلنسوة و الحذاء و الخف و الطیلسان و الرداء .

 

 

 

(ید) لا بأس بالخف فی حال الضرورة و التقیة فان فی خلعه شناعة .

 

 

 

(یه‌) یستحب حل الازار و به جرت السنة .

 

 

 

(یو) یؤخذ الرجل من قبل رجل القبر و هو بابه یسل سلا و یؤخذ المرأة عرضا لکراهة رفع مؤخرها .

 

 

 

(یز) یستحب الدعاء بالمأثور عند تناول المیت و وضعه فی لحده و قراءة آیة الکرسی و السور المأثورة .

 

 

 

(یح‌) ینبغی اذا وضع المیت فی لحده ان یجعل له وسادة من تراب و یجعل خلف ظهره مدرة لئلایستلقی و یحل عقد کفنه کلها و یشق الکفن من عند رأسه و یبرز وجهه و یفضی خده الایمن الی الارض .

 

 

 

(یط) ینبغی ان یلقنه الشهادتین و الاقرار بالائمة علیهم السلام باسمائهم و ان یضرب بیده علی منکبه الایمن و یضع فمه علی اذنه و روی یضع یده الیسری علی منکبه الایسر و یحرکه تحریکا شدیدا ثم یلقنه المأثور و یدعو بالمأثور و یکون اولی الناس به عند رأسه لیعمل بذلک و یلقنه مرتین .

 

 

 

(ک‌) یجوز فرش القبر بالساج و الاطباق علی المیت به .

 

 

 

(کا) یستحب جعل البرد الذی یلقی علی المیت تحت جنبه و خده .

 

 

 

(کب‌) یستحب وضع شئ من تربة الحسین علیه السلام مع المیت فی اکفانه و فی قبره فلو وضع لبنة من طین القبر المشرف امام وجهه لم‌یکن به بأس .

 

 

 

(کج‌) یغطی قبر المرأة بثوب حتی تواری .

 

 

 

(کد) ینبغی بناء اللحد باللبن و الطین لئلایصل التراب الی المیت و یسد الخلل و یحکمه و الدعاء بالمأثور .

 

 

 

(که‌) یستحب ان یدعو بالمأثور عند الخروج من القبر .

 

 

 

(کو) یستحب ان یهیل التراب بعد تشریج اللبن من تراب القبر و لایثقل علی المیت بغیر ذلک التراب .

 

 

 

(کز) یستحب ان یحثو التراب بیده فیمسکه بیده ساعة ثم یطرحه و لایزید علی ثلثة اکف و یدعو بالمأثور و روی یطرح التراب بظهر کفه .

 

 

 

(کح‌) لایحثو ذو رحم علی قبر رحمه لأنه یورث القساوة فی القلب و من قسا قلبه بعد من ربه .

 

 

 

الثالث فی الآداب المتأخرة عن الدفن و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) تستحب تسویة القبر و الدعاء بالمأثور عندها .

 

 

 

(ب‌) یستحب تربیع القبر و رفعه اربع اصابع مضمومات .

 

 

 

(ج‌) یستحب ان یرش القبر بالماء فیقوم مستقبل القبلة و یرش من عند الرأس و یدور علی القبر حتی یأتی مکانه الاول و ما فضل من الماء یرشه فی وسطه .

 

 

 

(د) یستحب ان یرش القبر اربعین یوما .

 

 

 

(ه) یستحب ان یضع یده علی القبر عند رأسه و یفرج اصابعه و یغمز کفه علیه و هو مستقبل القبلة و یدعو بالمأثور و قراءة القدر سبعا علی القبر .

 

 

 

(و) روی مسح القبر بالید واجب علی من لم‌یحضر الصلوة .

 

 

 

(ز) یجوز وضع الآجر علی القبر .

 

 

 

(ح‌) یکره وضع تراب غیر تراب القبر علی القبر لأنه ثقل علی المیت .

 

 

 

(ط) یکره تسنیم القبر و المستحب تسطیحه .

 

 

 

(ی‌) یکره تجصیص القبر و تطیینه و البناء علیه .

 

 

 

(یا) یستحب ان یتخلف اولی الناس بالمیت علی القبر بعد انصرافهم و یقبض علی التراب بیده و یلقنه بالایمان و ارکانه و یرفع صوته لیکفی المیت المسألة فی قبره .

 

 

 

(یب‌) یکره الجلوس علی القبر .

 

 

 

(یج‌) یکره الضحک بین القبور .

 

 

 

(ید) یکره بناء المساجد عند القبور .

 

 

 

(یه‌) یکره للنساء الاقامة عند قبر .

 

 

 

(یو) یجوز وطی القبر بالرجل بل یستحب .

 

 

 

الرابع فی الاحکام و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یجب دفن المیت المسلم وجوبا کفائیا .

 

 

 

(ب‌) یستحب حفر القبر عینا .

 

 

 

(ج‌) لایجوز دفن الکافر و المشرک و الناصب و لا کرامة و ان کان اباه .

 

 

 

(د) من مات فی البحر یوضع فی خابیة و یوکا رأسها و تطرح فی الماء او یوثق فی رجلیه حجر او غیره مما یثقله و یرمی به فی الماء .

 

 

 

(ه) ان خیف علی میت فی البر ان ینبش قبره و یخرج و یحرق جاز تثقیله و قذفه فی الماء .

 

 

 

(و) اذا وقع المسلم فی بئر مخرج اخرج و غسل و صلی علیه و دفن ان امکن و الا عطل و جعل قبرا .

 

 

 

(ز) قیل یستحب ان یضجع المیت فی لحده مستقبل القبلة علی جنبه الایمن و الاحوط عدم ترکه بحال .

 

 

 

(ح‌) یجوز حمل المیت الی المشاهد المشرفة و الحرم و جوار المؤمنین سواء کان قبل الدفن او بعده .

 

 

 

ختامفی غسل مس الاموات و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) قیل یستحب الغسل علی من غسل میتا او مسه بعد برده و الاحوط عدم ترکه .

 

 

 

(ب‌) لا غسل علی من مس میتا بحرارته قبل برده .

 

 

 

(ج‌) لا غسل علی من مس میتا بعد الغسل و التطهیر .

 

 

 

(د) لا بأس بتقبیل المیت قبل البرد و بعد الغسل .

 

 

 

(ه) من مس قطعة مبانة من انسان فیها عظم فعلیه الغسل .

 

 

 

(و) لا غسل من ادخال المیت القبر و لا من حمله و لا من مس اکفانه .

 

 

 

(ز) لا بأس بمس میت غیر الانسان و لیس علی من مسه غسل .

 

 

 

(ح‌) لا بأس بمس ما لاتحله الحیوة من الانسان و لیس علی من مسه غسل .

 

 

 

(ط) غسل المس فی احکامه کغسل الجنابة .

 

 

 

المطلب السادس فی سایر الاغسال المسنونة و فیه ثلثة مقاصد :

 

 

 

المقصد الاول فی الاغسال المتعلقة بالاوقات و هی ثلثة انواع :

 

 

 

الاول فی غسل یوم الجمعة و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یستحب مؤکدا غسل الجمعة علی الرجال و النساء و الاحرار و العبید .

 

 

 

(ب‌) وقت غسل الجمعة من بعد طلوع الفجر الی الزوال .

 

 

 

(ج‌) کلما کان الغسل اقرب الی الزوال کان افضل .

 

 

 

(د) من ترک الغسل قبل الزوال فلیقضه من آخر النهار فان لم‌یجد فلیقضه من یوم السبت .

 

 

 

(ه) یجوز ترک القضاء .

 

 

 

(و) رخص للنساء ترک الغسل فی السفر و فی الحضر ایضا علی روایة .

 

 

 

(ز) لاینبغی ترک غسل الجمعة علی حال الا ان یخاف علی نفسه او من عذر آخر .

 

 

 

(ح‌) من لم‌یجد الماء یستحب له ان یشتری الماء و لو بقوت یومه و یطویه فانه لیس شئ من التطوع اعظم منه و هو متمم ما نقص من الوضوء فی سایر الایام .

 

 

 

(ط) رویت رخصة فی قضائه فی سایر ایام الاسبوع ایضا .

 

 

 

(ی‌) من نسی الغسل یوم الجمعة حتی صلی ان کان فی وقت فلیعد و ان مضی الوقت فقد جازت صلوته .

 

 

 

(یا) من ترکه متعمدا فلیستغفر الله و لایعد .

 

 

 

(یب‌) من خاف فی السفر قلة الماء فی یوم الجمعة فلیغتسل یوم الخمیس .

 

 

 

(یج‌) من اغتسل یوم الجمعة و نام قبل الصلوة لایعید الغسل .

 

 

 

(ید) یجزی غسل الجمعة عن الوضوء و لا وضوء انقی منه کسایر الاغسال المفروضة و المسنونة .

 

 

 

الثانی فی اغسال شهر رمضان و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یستحب الغسل فی کل لیلة مفردة .

 

 

 

(ب‌) یستحب خصوصا فی اول لیلة منه و اول یوم .

 

 

 

(ج‌) یستحب خصوصا فی لیلة النصف منه و فی لیلة سبعة‌عشر منه .

 

 

 

(د) یستحب الغسل خصوصا فی لیالی القدر الثلث لیلة تسع‌عشرة و احدی و عشرین و ثلث و عشرین .

 

 

 

(ه) یستحب الغسل خصوصا فی لیلة خمس و عشرین و سبع و عشرین و تسع و عشرین .

 

 

 

(و) روی ان النبی صلی الله علیه و آله کان یغتسل فی العشر الاواخر فی کل لیلة .

 

 

 

(ز) الغسل فی شهر رمضان عند وجوب الشمس قبیله ثم یصلی و یفطر و روی الغسل فی اول اللیل و هو یجزی الی آخره .

 

 

 

الثالث فی اغسال سایر اوقات الشهور و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یستحب الغسل اذا غربت الشمس فی لیلة الفطر و روی قبل الغروب .

 

 

 

(ب‌) یستحب الغسل یوم الفطر .

 

 

 

(ج‌) یکره ترک غسل یوم الفطر و من نسی ان یغتسل حتی صلی ان کان فی وقت یغتسل و یعید و ان جاز الوقت فقد جازت صلوته و وقته بعد الفجر .

 

 

 

(د) یستحب الغسل یوم الاضحی و یکره ترکه و من نسی الغسل حتی صلی ان کان فی وقت فلیغتسل و لیعد و الا فقد مضت صلوته و وقته بعد الفجر .

 

 

 

(ه) یستحب الغسل یوم الترویة و یوم عرفة و ان لم‌یکن فی الموقف .

 

 

 

(و) یستحب الغسل عند زوال الشمس من یوم غدیر خم قبل ان تزول بنصف ساعة .

 

 

 

(ز) یستحب الغسل فی اول لیلة من رجب و اوسطه و آخره .

 

 

 

(ح‌) یستحب الغسل لیلة النصف من شعبان .

 

 

 

(ط) یستحب الغسل یوم النیروز .

 

 

 

المقصد الثانی فیما یتعلق بالاماکن و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یستحب الغسل لدخول الحرم .

 

 

 

(ب‌) یستحب الغسل لدخول مکة .

 

 

 

(ج‌) یستحب الغسل لدخول مسجد الحرام .

 

 

 

(د) یستحب الغسل لدخول البیت .

 

 

 

(ه) یستحب الغسل لدخول المدینة .

 

 

 

(و) یستحب الغسل لدخول مسجد المدینة .

 

 

 

المقصد الثالث فیما یتعلق بالافعال و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یستحب غسل الزیارة .

 

 

 

(ب‌) یستحب الغسل للمباهلة .

 

 

 

(ج‌) یستحب الغسل للاستخارة و لطلب الحوایج .

 

 

 

(د) یستحب الغسل للاحرام .

 

 

 

(ه) یستحب الغسل لزیارة البیت .

 

 

 

(و) یستحب الغسل للاستسقاء .

 

 

 

(ز) یستحب غسل التوبة قبلها .

 

 

 

(ح‌) یستحب الغسل لمن قتل وزغا .

 

 

 

(ط) یستحب الغسل لمن قصد الی مصلوب فنظر الیه .

 

 

 

(ی‌) یستحب الغسل عند قضاء صلوة الکسوف اذا ترکها عمدا و قد احترق القرص کله و کذلک الامر فی خسوف الشمس .

 

 

 

(یا) تغتسل المرأة اذا تطیبت لغیر زوجها کاغتسالها من جنابتها .

 

 

 

(یب‌) یستحب الغسل لاخذ التربة ، و الاغسال کثیرة تأتی فی محلها ان شاء الله .

 

 

 

تتمة روی غسل المولود واجب .

 

 

 

خاتمة فی الاحکام و فیها مسائل :

 

 

 

(ا) الاغسال المفروضة و المسنونة علی الرجال تجری علی النساء ایضا .

 

 

 

(ب‌) یجوز تداخل الاغسال فمن اغتسل فی یوم غسلا واحدا یجزی عن کل غسل علیه فی ذلک الیوم من مفروض او مسنون .

 

 

 

(ج‌) روی کل غسل یجزی عن الوضوء و لا وضوء انقی منه و الاحتیاط واضح .

 

 

 

(د) من اغتسل بعد طلوع الفجر لذلک الیوم اجزأه غسله الی الغروب و ان نام الا غسل یوم الغدیر فانه موقت و من اغتسل فی اول اللیل لذلک اللیل اجزأه غسله الی طلوع الفجر و ان نام و روی غسل یومک یجزیک للیلتک و غسل لیلتک یجزیک لیومک .

 

 

 

(ه) اذا کان الغسل للوقت فمتی ما اغتسل اجزأه احدث بعده او لم‌یحدث و اما اذا کان الغسل للدخول فی مکان او لعمل فاذا احدث حدثا ینقض الوضوء قبله انتقض غسله و یحتاج الی اعادة الغسل علی الاحوط .

 

 

 

الباب الرابع فی التیمم و احکامه و فیه اربعة مقاصد :

 

 

 

المقصد الاول فی حالات یسوغ معها التیمم و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) عدم وجود الماء سفرا و حضرا بعد ان طلب فی السفر غلوة سهم ان کانت حزونة و غلوة سهمین ان کانت سهولة فان وجد و الا فیتیمم .

 

 

 

(ب‌) الخوف فی طلب الماء و الوصول الیه علی نفسه او ماله بما یکون علیه حرجا سواء کان من لص او سبع او غیر ذلک فیسقط الطلب و یتعین التیمم علیه .

 

 

 

(ج‌) کون الماء فی بئر و عدم آلة النزح فلاینزل فی البئر و ان رب الماء رب الصعید .

 

 

 

(د) من کان معه ماء بقدر الوضوء و هو جنب یتیمم و یصلی .

 

 

 

(ه) من کان معه ماء لایکفی للوضوء و لو بادنی الفرض فیه و هو محدث بالاصغر یتیمم فان الوضوء لایبعض .

 

 

 

(و) من کان یجد الماء ببذل الثمن وجب علیه البذل سواء کان الماء بقیمته او باضعافها فیشتری و لایتیمم ما لم‌یخف علی نفسه من بذل نفقته عسرا او حرجا و الا فیتیمم .

 

 

 

(ز) من کان فی زحام من الناس المخالفین یوم الجمعة او یوم عرفة و هو علی غیر وضوء و لایمکنه الخروج فلیتیمم و لیصل معهم و لکن یعید صلوته بوضوء بعد تفرقهم و وجه التیمم فی هذه الحالة عدم جواز الدخول فی الصلوة من غیر طهور و لو فی حال التقیة .

 

 

 

(ح‌) من یخاف علی نفسه من مرض سابق او حادث باستعمال الماء فیجب علیه التیمم .

 

 

 

(ط) من اجنب متعمدا او باحتلام و خاف علی نفسه من استعمال الماء تیمم فان الله لم‌یجعل فی الدین من حرج .

 

 

 

(ی‌) من کان معه ماء و یخاف علی نفسه العطش ان استعمله فی الطهارة یتیمم و یحرز ماءه للشرب .

 

 

 

(یا) من کان معه ماء طاهر و اشتبه بماء نجس یهریقهما جمیعا و یتیمم .

 

 

 

المقصد الثانی فیما یجوز به التیمم و ما لایجوز و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یجوز التیمم بکل ما یسمی ارضا من تراب او مدر او حجر او غیر ذلک .

 

 

 

(ب‌) یجوز التیمم بالجص و النورة .

 

 

 

(ج‌) یکره التیمم بتراب الطرق و الموطأ .

 

 

 

(د) لایجوز التیمم بالرماد لأنه لیس من الارض و انما هو من الشجر .

 

 

 

(ه) یجب التیمم عند فقد الماء بالارض الجافة فان کانت مبتلة فلیعمد الی اجف موضع یکون له غبار و یتیمم فان لم‌یجد فلیعمد الی حجر او اجزاء صلبة ارضیة لم‌یکن علیها وحل و لیتیمم فانه صعید طیب اصلا فان لم‌یجد فلیعمد الی ثیابه او الی لبد سرج دابته او برذعتها او معرفتها فان کان فیها غبار فلیتیمم و ان کان فی موضع لایجد الا الطین فلیتیمم به فانه صعید طیب و ماء طهور لا غیر .

 

 

 

(و) اذا لم‌یجد الا ثلجا او ماء جامدا فان امکنه الاذابة فی اناء او علی جسده بحیث یغسله فهو مقدم علی التیمم یذیبه و یتطهر به و ان لم‌یمکنه الاذابة فهو مخیر بین ان یدلک جسده به و یبله و بین التیمم و الثلج اذا بل جسده افضل .

 

 

 

(ز) لایجوز التیمم بارض نجسة .

 

 

 

المقصد الثالث فی کیفیة التیمم و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یجب فیه القصد علی ما مر فی مقدمة العبادات .

 

 

 

(ب‌) یجب فیه ضرب الیدین علی الارض مرة للمسحات الثلث .

 

 

 

(ج‌) یستحب الضرب مرتین و یتأکد فی الغسل .

 

 

 

(د) یجب مسح موضع السجود و هو الجبهة من قصاص الشعر الی طرف الانف الاعلی .

 

 

 

(ه) قیل یجب مسح الیدین من اصول الاصابع الی اطرافها من موضع القطع و هو اصول الاصابع الاربع دون الابهام فتمسح بالیسری علی الیمنی و بالیمنی علی الیسری مبتدئا من اصول الاصابع منتهیا الی اطرافها و الاحوط المسح من المفصل عند الزند .

 

 

 

(و) یجوز جمع الضربة الثانیة مع الاولی قبل مسح الجبهة و یجوز تفریقهما فیضرب الثانیة بعد مسح الجبهة .

 

 

 

(ز) یجب الترتیب بان یضرب بکفیه اولا ثم یمسح وجهه ثم کفیه و البدأة بالکف الیمنی طریق النجاة و لعلها متعینة .

 

 

 

(ح‌) یجب المسح علی البشرة دون حائل الا عند الضرورة .

 

 

 

المقصد الرابع فی الاحکام و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یجوز التیمم فی سعة الوقت بعد الطلب غلوة و غلوتین .

 

 

 

(ب‌) یستحب تأخیر التیمم و الصلوة الی آخر الوقت .

 

 

 

(ج‌) من تیمم فی السعة و صلی ثم وجد الماء و هو فی الوقت یستحب له التطهیر و الاعادة و ان مضی الوقت فلا اعادة علیه و کذا من تیمم لبرد و صلی فاذا امن البرد یستحب ان یغتسل و یعید .

 

 

 

(د) یجوز ان یصلی بتیمم واحد صلوة اللیل و النهار ما لم‌یحدث او یصب الماء .

 

 

 

(ه) یستباح بالتیمم کل ما یستباح بالماء فان الارض طهور عند الضرورة کما ان الماء طهور عند وجوده .

 

 

 

(و) ینتقض التیمم بالحدث و وجدان الماء .

 

 

 

(ز) من تیمم و صلی ثم وجد ماء انتقض تیممه فان تطهر و الا تجب علیه اعادة التیمم ان فقد الماء حین دخول الصلوة الثانیة .

 

 

 

(ح‌) التیمم ینتقض بالحدث و وجدان الماء و ان کان عن غسل .

 

 

 

(ط) من طلب الماء فلم‌یجد فشرع فی الصلوة ثم وجد الماء او اتی به فان کان الوقت ضیقا اتم صلوته و لم‌یقطعها و ان کان موسعا و قد دخل فی صلوته یجوز له ان یمضی فی صلوته و یستحب ان یقطع صلوته و یتطهر و یستقبلها استقبالا لاسیما اذا کان قبل الرکوع و روی فی من صلی رکعة و اتی بالماء یقطع الصلوة و یتوضأ و یبنی علی واحدة .

 

 

 

(ی‌) من لایقدر علی التیمم لضعف او مرض یؤمم .

 

 

 

(یا) لو اجتمع جنب و میت و محدث و معهم من الماء ما یکفی احدهم یغتسل الجنب و یتیمم المحدث و یدفن المیت بتیمم و یجوز فی اجتماع المحدث و الجنب ان یتوضأ المحدث و یتیمم الجنب و فی اجتماع الجنب و المیت ان یتیمم الجنب و یغسل المیت .

 

 

 

(یب‌) اذا وجد المتیمم الماء و هو قادر علی الوضوء منه او الغسل و لم‌یتطهر انتقض تیممه و ان لم‌یقدر علی استعمال الماء لخوف او مرض هو باق علی تیممه .

 

 

 

(یج‌) اذا کان رجل نائما فی المسجدین فاحتلم او کانت امرأة فحاضت یجب علیهما التیمم حتی لایمرا فی المسجد الا متیممین .

 

 

 

(ید) یستحب التیمم لمن یرید النوم ان لم‌یکن علی وضوء .

 

 

 

(یه‌) یستحب التیمم للجنب اذا اراد ان ینام و لایجد الماء للغسل .

 

 

 

(یو) یستحب التیمم للمحدث و الجنب و الحائض اذا مرت بهم جنازة و خافوا فوت الصلوة اذا تطهروا .

 

 

 

الباب الخامس فی النجاسات و ما یتعلق بها و کیفیة التطهیر عنها و ما یتبعها من احکام الاوانی و الجلود ففیه اربعة مطالب :

 

 

 

المطلب الاول فی النجاسات و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) من النجاسات البول و الغائط من الانسان مطلقا و من کل ما لایؤکل لحمه .

 

 

 

(ب‌) المنی من الانسان و لم‌اجد نصا فی منی ما لایؤکل لحمه الا فی النهی عن الصلوة فیه فی خبر عام و نقلوا الاجماع علی نجاسته .

 

 

 

(ج‌) الدم مطلقا من ذی النفس السائلة .

 

 

 

(د) المیتة من ذی النفس السائلة الا المسلم بعد الغسل و منها القطعة المبانة من الحی و مثلها جلدها و ان دبغ .

 

 

 

(ه) الکلب و الخنزیر .

 

 

 

(و) الناصب و هو من ابغض الشیعة و هو یعلم انهم یوالون آل‌محمد علیهم السلام و یتبرءون من اعدائهم و منهم المخالف للشیعة الاثنی‌عشریة من جمیع الامة عن جحود و انکار و المشرکون و قد نقلوا اجماعات علی نجاسة الکفار و منها الیهود و النصاری و المجوس فان منهم مشرکین و منهم کفارا و کذلک کل من انکر ضروریا من ضروریات الاسلام من اهل الاسلام و من ضروریات المذهب من اهل المذهب .

 

 

 

(ز) کل مسکر مایع .

 

 

 

(ح‌) عرق الجلالة .

 

 

 

المطلب الثانی فیما یتعلق بها و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) کل شئ نظیف حتی تعلم انه قذر فاذا علمت فقد قذر .

 

 

 

(ب‌) کل شئ یابس زکی .

 

 

 

(ج‌) قیل المتنجس اذا ازیل عنه عین النجس لاینجس و الاحوط الاجتناب .

 

 

 

(د) الحجام مؤتمن فی تطهیر موضع النجاسة ما لم‌یکن صبیا صغیرا .

 

 

 

(ه) لایجب اعلام الغیر بنجاسة ثوبه او بقاء شئ من بدنه فی الغسل او نجاسة ثوب اعاره الغیر ان کان نجسا .

 

 

 

(و) من امر الغیر بغسل ثیابه و صلی فیه قبل التفقد ثم تفقد فرأی فیها بقایا النجاسة اعاد صلوته و ان کان هو الغاسل لایعید .

 

 

 

(ز) یغسل مما یغسل ظاهر البدن و لیس علی البواطن کباطن الفم و الانف و الاذن و العین و الجرح غسل .

 

 

 

(ح‌) اذا تنجس الثوب او البدن فان عرف مکانه غسله و الا غسل مواضع الاشتباه و یترک الباقی و ان التبس علیه فشک فی الکل غسله کله .

 

 

 

(ط) یستحب نضح الثوب اذا اصابه مذی او ظن انه اصابه جنابة او مشی علیه فارة رطبة و لم‌یر اثره او مسه کلب او خنزیر جافا او اصابه بول بعیر او شاة او شک فی وصول بول الدواب الیه .

 

 

 

(ی‌) ان النبی و الائمة علیهم السلام طاهرون مطهرون و لا بأس بمیتهم و لا بما برز منهم و هم لایقاسون بالناس .

 

 

 

(یا) قیل لا بأس بما یخرج من الطیور غیر الدم سواء کانت مما یؤکل لحمه ام لا و یکره منها بول الخشاف و ذرق الدجاج و الاحتیاط واضح .

 

 

 

(یب‌) لا بأس بکل ما یخرج مما یؤکل لحمه غیر الدم و یکره منها بول الخیل و البغال و الحمیر .

 

 

 

(یج‌) لا بأس بکل ما یخرج من الانسان غیر الاربعة النجسة .

 

 

 

(ید) لا بأس بالمسک و دم السمک و البق و البرغوث و الطهر من دم البق افضل .

 

 

 

(یه‌) لا بأس بمس المیت یابسا و یستحب غسل الملاقی .

 

 

 

(یو) لا بأس بما لاتحله الحیوة من الحیوان بعد موته کالشعر و العظم و الظلف و الظفر و القرن و الحافر و الوبر و الصوف و الریش و البیض اذا اکتسی الجلد الغلیظ و الانفحة و الناب و اللبن و اللباء سواء کانت من میتة ام ذکیة محلل ام محرم اکله .

 

 

 

(یز) لا بأس بفارة المسک و یتنزه عنها اذا لم‌یعلم ذکوتها .

 

 

 

(یح‌) لا بأس بنتف الثؤلول عن البدن فی الصلوة و غیرها .

 

 

 

(یط) لا بأس بمیتة ما لا نفس له .

 

 

 

(ک‌) الثیاب التی یعملها الکفار طاهرة و کذا ما اعرتهم و استرددتهم و یستحب غسلها او یرشها بالماء تنظیفا .

 

 

 

(کا) من باشر اهل الکتاب برطوبة غسل ما اصابهم و یستحب غسل الید اذا صافحهم جافا او مسحها بالتراب و ینبغی ان یصافحهم ان صافحهم من وراء الثیاب .

 

 

 

(کب‌) یستحب غسل الید اذا صافح ناصبا ان کانت یده جافة .

 

 

 

(کج‌) یستحب غسل اثر الفارة عن الثیاب ان مشت علیها رطبة و طرح ما شمته من الطعام و اکل الباقی ان شاء و کذا ما شمه الکلب .

 

 

 

(کد) یستحب غسل الید ان مس الثعلب و الارنب او شیئا من السباع حیا و میتا .

 

 

 

(که‌) یستحب غسل لبن الجاریة اذا اصاب الثوب .

 

 

 

(کو) یستحب اذا قصر بحدید ان یمسح مواضعه بالماء .

 

 

 

(کز) المربیة ذات الثوب الواحد اذا بال علیه مولودها تغسل الثوب فی الیوم مرة .

 

 

 

(کح‌) طین المطر طاهر و یستحب غسل ما اصابه بعد ثلثة ایام .

 

 

 

المطلب الثالث فی المطهرات و کیفیة التطهیر و احکامها و فیه فصول :

 

 

 

فصل فی المطهرات و ما یتعلق بها و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) الماء طاهر مطهر یطهر الشئ من کل خبث غسل به علی ما ورد فی الشرع و کل حدث علی ما مر .

 

 

 

(ب‌) الارض الجافة الطاهرة ترابها و رملها و حصاها و حجرها طهور یطهر باطن القدم و اسفل کل ما یوطأ به من نعل او خف او غیرهما بالمشی و المسح حتی تزول عین النجاسة و طهور بعضها لبعض و للقبقاب و خشب الاقطع و کعب العکاز و اسفل العصا و خشبة الزمن و الاناء الذی ولغ فیه الکلب و لاثر الغائط عن محل الدفع و طهور مع فقد الماء عن الحدث کما مر و تزکی کل ما جففته و اذهبت اثره من النجاسات عن بدن او غیره حتی لایسری الی غیره .

 

 

 

(ج‌) کل ما استحال نجس او انقلب و لو بعلاج او انتقل الی طاهر محکوم علیه بالطهارة علی الاطلاق حتی یصدق علیه اسم الطاهر و یسلب عنه اسم النجس او استبری علی ما یأتی فی محله او اسلم المشرک و الکافر فهو طاهر .

 

 

 

(د) العجین الذی یعجن بالماء النجس لایؤکل و یدفن او یباع ممن یستحل اکل المیتة و ان قطر فیه خمر او نبیذ او دم او فقاع یباع من الیهود و النصاری فانهم یستحلون شربه و روی فی القدر فیه لحم کثیر و مرق یقطر فیه الدم ان النار تأکله .

 

 

 

(ه) الشمس لاتطهر ما اشرقت علیه حقیقة و انما تزکیه فلاتسری نجاسته الی غیره .

 

 

 

(و) و روی جواز غسل الدم خاصة بالبزاق و لا بأس بغسل الشئ القذر بالماء الذی یمسک فی الفم و یصبه علی ما اراد غسله .

 

 

 

فصلفی کیفیة التطهیر و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یغسل البول ان اصاب الثوب او البدن مرتین فی المرکن و مرة فی الجاری و رویت رخصة فی غسله این ما کان مرة واحدة .

 

 

 

(ب‌) لایحتاج البول الی الدلک لأنه لیس بوسخ و انما هو ماء .

 

 

 

(ج‌) و روی انه یعصر بعد المرتین .

 

 

 

(د) یطهر بول الصبی بالصب علیه قلیلا ثم العصر اذا کان لم‌یأکل و ان کان اکل فیغسل غسلا و یستحب غسل بول الصبی مطلقا و الغلام و الجاریة فی ذلک شرع سواء .

 

 

 

(ه) الطنافس و الفراش الذی فیه حشو کثیر یغسل منه ما ظهر منه من وجهه و ینضح الجانب الآخر ما لم‌تنفذ النجاسة الی ذلک الجانب و الا غسل الجانبان و یستحب ان یصب الماء علی الفراش حتی یخرج الماء من الجانب الآخر .

 

 

 

(و) ان مس الکلب او الخنزیر الثوب او الجسد برطوبة یغسل .

 

 

 

(ز) یغسل الاناء من ولوغ الکلب بالتراب اول مرة ثم بالماء و روی غسله بالماء مرتین بعد التراب ثم یجفف و روی انه یغسل سبع مرات و العمل علی الثلث .

 

 

 

(ح‌) یغسل الاناء من شرب الخنزیر و موت الفارة فیه سبع مرات و یجوز الاکتفاء بالثلث .

 

 

 

(ط) الواجب ازالة عین النجس و لا بأس بلونه او ریحه ان بقی .

 

 

 

(ی‌) یغسل الاناء من سایر النجاسات ثلث مرات .

 

 

 

فصل فی الاحکام و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) تجب ازالة النجاسة عن الثوب و البدن للصلوة قلیلة کانت او کثیرة الا ما استثنی .

 

 

 

(ب‌) تستثنی من النجاسات نقط الدم ما لم‌یکن مجتمعا قدر درهم و روی دینار و روی فی الجسد ما لم‌یکن قدر حمصة و لعله لا اختلاف فیها و ذلک ما لم‌یکن دم حیض او دم غیره مطلقا .

 

 

 

(ج‌) یستثنی من ذلک دم الجروح و القروح فیصلی فیه حتی یندمل و یستحب غسله کل یوم مرة و ان کان الدم مخلوطا بقیح او کان قیح غلیظ وحده فیستحب غسله کل یوم مرتین غدوة و عشیة .

 

 

 

(د) یستثنی من ذلک ما کانت النجاسة فیما لاتتم الصلوة فیه منفردا کالخف و الجورب و التکة و القلنسوة و الکمرة الکمرة کیس الذکر .

 

 

 

و النعل و ما اشبهه .

 

 

 

(ه) یستثنی من ذلک ان کان له ثوب واحد نجس و لیس معه ماء یغسله فیصلی فیه و له ان ینزعه و یصلی عریانا .

 

 

 

(و) من صلی فی ثوب نجس متعمدا و هو یقدر علی تطهیره و لایعفی عن مثله اعاد الصلوة فی الوقت و خارجه .

 

 

 

(ز) من صلی فی ثوب نجس جاهلا او ناسیا مضت صلوته و ان رآه فی اثناء الصلوة القی ذلک الثوب ان امکن او طهره و الا اتم و یستحب له الاعادة فی جمیع هذه الصور .

 

 

 

(ح‌) یستحب اعادة الصلوة لمن رأی فی ثیابه نجاسة و لم‌یکن نظر فیها قبلها و ان نظر قبلها و لم‌یر شیئا ثم رأی بعدها فلا شئ علیه و کذا من رآها قبلها و قصر فی غسلها یستحب علیه الاعادة لاسیما فی الوقت و الاحتیاط واضح .

 

 

 

(ط) یکره الصلوة فی ثوب عرق فیه الجنب من الحرام قبل غسله و ان کان من حلال فلا بأس و لا بأس ببدن الجنب و الحائض و عرقهما .

 

 

 

(ی‌) یستحب غسل الثوب الذی تلزمه الحائض من اول طمثها الی آخره و رش الثوب الذی عرق فیه الجنب ان عرض فی قلبه شئ .

 

 

 

(یا) من کان له ثوبان احدهما نجس و اشتبها یصلی فیهما واحد بعد آخر .

 

 

 

(یب‌) یکره الصلوة فی ثیاب الیهود و النصاری و فی ثوب اشتراه من نصرانی حتی یغسله و یستحب غسل ثوب یعمله الکتابی .

 

 

 

(یج‌) یکره الاکل مع المجوسی فی قصعة واحدة من شئ جاف غیر مایع و الرقود معه علی فراش واحد و المصافحة معه و الاکل من طعامه و اقعاده علی فراشه و مسجده .

 

 

 

(ید) لا بأس بان یأکل الکتابی مع المسلم ان غسل یده او تخدمه النصرانیة ان غسلت یدیها ما لم‌یلاق برطوبة شیئا مما یأکله المسلم .

 

 

 

المطلب الرابع فی احکام الاوانی و الجلود و فیه فصلان :

 

 

 

فصل فی احکام الاوانی و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یستحب التنزه من اوانی اهل الذمة الا اذا اضطر الیها فیغسلها و یستعملها .

 

 

 

(ب‌) یغسل الاناء من النجاسات ثلثا .

 

 

 

(ج‌) یغسل الاناء من شرب الخنزیر منه و موت الفارة فیه سبعا و یجزی ثلثا .

 

 

 

(د) یغسل الاناء من ولوغ الکلب بالتراب اول مرة ثم بالماء مرتین .

 

 

 

(ه) یحرم الاکل و الشرب فی آنیة الذهب و الفضة و استعمالها .

 

 

 

(و) یکره الاناء المفضض و ان شرب منه عدل بفمه من موضع الفضة و یستحب نزعها .

 

 

 

(ز) لا بأس بغیر الاوانی ان یکون فضة .

 

 

 

(ح‌) یکره امساک السریر الذی فیه الذهب و اما ماء الذهب فلا بأس .

 

 

 

(ط) یکره الرکوب علی سرج مموه بالفضة و یستحب نزعها ان قدر و الا فلا بأس .

 

 

 

(ی‌) یستحب اجتناب اوانی المشرکین ان لم‌یعلم نجاستها .

 

 

 

(یا) یستحب اتخاذ اوانی تنحت من احجار جبل سناباد و الطبخ فیها فانه مبارک علیه .

 

 

 

(یب‌) یستحب استعمال اقداح الشام و الخزف و یکره فخار مصر .

 

 

 

(یج‌) یکره من اوانی الخمر الدباء و المزفت و الحنتم و النقیر و لا بأس بما لاینفذ الخمر فیه ان غسل ثلثا و دلک .

 

 

 

فصل فی احکام الجلود و ما یلحقها و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) لایستعمل من الجلود الا ما کان طاهرا حال حیوة حیوانه ذکیا ان کان یتخذها هو .

 

 

 

(ب‌) کل شئ یشتری من سوق المسلمین من جلد او غیره طاهر حتی یعلم انه نجس و ان اشتراه من غیر مسلم و لیس علیه المسألة الا انه یستحب السؤال عن المشرکین و الاحتیاط واضح .

 

 

 

(ج‌) من وجد سفرة فی الطریق فیه لحم و جبن و غیره طاهر یقوم و یؤکل و یغرم ثمنه لصاحبه ان جاء .

 

 

 

(د) کل شئ فیه حلال و حرام فهو لک حلال حتی تعلم انه حرام بعینه فتدعه من قبل نفسک .

 

 

 

(ه) الجلد الذی یدبغ بخرء الکلاب لایصلی فیه و یصلی فیما ینقع فی البول بعد غسله .

 

 

 

(و) یتنزه عن الجلد المشتری ممن یستحل جلد المیتة بالدباغ .

 

 

 

(ز) لایطهر جلد المیتة بالدباغ و لاینتفع به و لایجوز الصلوة فیه و لو شسع نعل .

 

 

 

هذا آخر ما اردنا جمعه من الاحکام فی کتاب الطهارة و یتلوه کتاب الصلوة ان شاء الله ، و قد وقع الفراغ من تألیفه لیلة الثلثا ثامن‌عشر شهر جمادی‌الاولی من شهور سنة ستین بعد المأتین و الالف حامدا مصلیا مستغفرا .

 

 

 

و قد کتبه مؤلفه کریم بن ابرهیم الکرمانی عفی عنهما و ختم امره بالخیر بحق ساداته علیهم السلام .

 

  نظرات ()
مطالب اخیر تراحم وپیشی گرفتن در حرم تراحم وپیشی گرفتن در حرم ابزار جادوگران تفسیر گوشی قضاوت کانال طتنجیه ماجرای طلوع وغروب طلسم ترجمه جامع الاحکام کاذب ضلالت
کلمات کلیدی وبلاگ