سما
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ سما
آرشیو وبلاگ
      اعتقادی (بنام خدا آزادی وبلاکهای ((طتنجیه )) برای خداست و بهیچ حزب وگروهی وابسته نیست . سما .)
کتاب الحج والعمره2 (من متون آحادیث الشیعه ) نویسنده: سما - سه‌شنبه ٢٠ اردیبهشت ۱۳٩٠

 

                                کتاب الحج والعمره2

 

بسم الله تعالی

 

فصل فی کفارات الاستمتاع فی الاحرام و ما یتبعها و فیه مسائل :

 

 


 

(ا) اذا زوج المحل المحرم عالمین بحرمة التزوج للمحرم فان علی کل واحد منهما بدنة و علی المرأة ان کانت محرمة بدنة و ان لم‌تکن محرمة فلا شئ علیها الا ان تکون قد علمت ان الذی تزوجها محرم فان کانت علمت ثم تزوجته فعلیها بدنة .

 

 

 

(ب‌) اذا وقع الرجل علی اهله و هو محرم جاهلا او ساهیا او ناسیا لا شئ علیه و یستغفر الله و لایعود .

 

 

 

(ج‌) من واقع امرأته عالما و هو محرم علیه جزور کوماء فان عجز فاطعام ستین مسکینا لکل مسکین مد فان لم‌یقدر فصیام ثمانیة‌عشر یوما و روی ینبغی لاصحابه ان یجمعوا له و لایفسدوا علیه حجه .

 

 

 

(د) من اکره زوجته علی الجماع فعلیه بدنتان و ان لم‌یکن استکرهها فعلیه بدنة و علیها بدنة .

 

 

 

(ه) من جامع زوجته قبل المشعر علیه البدنة و الحج من قابل .

 

 

 

(و) الذی یجامع عن عمد فی الاحرام یفرق بینهما من ذلک المکان بان یجعل بینهما ثالث الی ان یبلغا مکة و روی الی ان یبلغ الهدی محله و یحمل علی الاستحباب و روی الی ان یقضی المناسک و روی الی ان یرجعا الی ذلک المکان و هما ایضا مستحبان و احوطان و اذا حجا من قابل و انتهیا الی ذلک المکان فرق بینهما ایضا حتی یحلا فاذا احلا فقد انقضی عنهما و روی حتی یرجعا الی ذلک المکان و یحمل علی الندب و ان رجعا فی غیر ذلک الطریق لیس علیهما شئ و یجتمعان بعد قضاء المناسک .

 

 

 

(ز) من جامع محلا امرأته التی احرمت بغیر اذنه او فی غیر وقت اذن فیه فلا شئ علیه و ان امرها بالاحرام فاحرمت ثم جامعها فان کان موسرا فعلیه بدنة و ان شاء بقرة و ان شاء شاة و ان کان معسرا فعلیه شاة او صیام او صدقة .

 

 

 

(ح‌) من اعتمر عمرة مفردة فغشی اهله قبل ان یفرغ من طوافه و سعیه علیه بدنة و عمرته باطلة و علیه ان یقیم الی الشهر الآتی فیخرج الی بعض المواقیت فیحرم بعمرته .

 

 

 

(ط) المتمتع اذا طاف و سعی ثم جامع اهله قبل ان یقصر فعلیه جزور او بقرة و ان قبل امرأته قبل ان یقصر من رأسه فعلیه دم یهریقه و ان کان جاهلا فلا شئ علیه .

 

 

 

(ی‌) من جامع بعد الوقوف بالمشعر عالما فعلیه بدنة و لیس علیه الحج من قابل و ان کان جاهلا فلا شئ علیه .

 

 

 

(یا) اذا احل الرجل و لم‌تحل امرأته و وقع علیها فعلیها بدنة یغرمها زوجها .

 

 

 

(یب‌) من وقع علی اهله یوم النحر بشهوة فعلیه بدنة و ان کان بغیر شهوة فعلیه بقرة او شاة .

 

 

 

(یج‌) من طاف بالبیت طواف النساء خمسة اشواط ثم جامع اهله یغتسل ثم یرجع فیطوف بالبیت طوافین و یستغفر الله و لایعود و ان طاف منه ثلثة اشواط ثم جامع فقد نقض حجه و علیه بدنة و یغتسل ثم یعود و یطوف اسبوعا .

 

 

 

(ید) من طاف بین الصفا و المروة اربعة اشواط ثم جامع یغتسل ثم یعود و یطوف ثلثة اشواط و یستغفر ربه و لا شئ علیه .

 

 

 

(یه‌) من جامع قبل طواف النساء علیه جزور سمینة و ان کان جاهلا فلا شئ علیه .

 

 

 

(یو) روی من جامع قبل طواف النساء و کان موسرا فعلیه بدنة و علی الوسط بقرة و علی الفقیر شاة .

 

 

 

(یز) من جامع اهله فیما دون الفرج و هو محرم علیه بدنة و لیس علیه الحج من قابل .

 

 

 

(یح‌) من عبث باهله حتی امنی و هو محرم علیه کفارة الجماع .

 

 

 

(یط) من نظر الی غیر اهله فانزل علیه جزور او بقرة فان لم‌یجد فشاة و روی ان کان موسرا فعلیه بدنة و ان کان وسطا فعلیه بقرة و ان کان فقیرا فعلیه شاة .

 

 

 

(ک‌) من قبل امرأته بشهوة و هو محرم فعلیه بدنة و من قبلها بغیر شهوة فعلیه شاة و من قبل امرأته و قد طاف طواف النساء و لم‌تطف هی فعلیه دم یهریقه من عنده .

 

 

 

(کا) من نظر الی امرأته فامنی او امذی و هو محرم لا شئ علیه و یغتسل و یستغفر ربه .

 

 

 

(کب‌) من حمل امرأته من غیر شهوة فامنی او امذی و هو محرم فلا شئ علیه و ان حملها او مسها بشهوة فامنی او امذی فعلیه دم و من نظر الیها او انزلها بشهوة فانزل فعلیه بدنة .

 

 

 

(کج‌) من مس امرأته او لازمها من غیر شهوة فلا شئ علیه و کذا من انزلها من المحمل فانزل من غیر ان یطلب ذلک فلیس علیه شئ .

 

 

 

(کد) من حمل امرأته او مسها بشهوة علیه دم یهریقه امنی او لم‌یمن امذی او لم‌یمذ .

 

 

 

(که‌) اذا تمتع رجل و امرأة فقصرت و لم‌یقصر فقبلها یهریق دما و ان لم‌یقصرا فعلی کل واحد ان یهریق دما .

 

 

 

(کو) لا بأس بان یقبل الرجل امه قبلة رحمة .

 

 

 

(کز) من نظر الی فرج امرأته او جاریته بعد الحلق و قبل الطواف لا شئ علیه .

 

 

 

(کح‌) من نعت له امرأة جمیلة او استمع علی رجل یجامع او تسمّع کلام امرأة فانزل لا شئ علیه .

 

 

 

(کط) من عبث بذکره حتی امنی فعلیه کفارة الجماع و الحج من قابل .

 

 

 

(ل‌) اذا قضت المرأة المناسک حایضا و لم‌تظهر لزوجها فواقعها زوجها علیها بدنة و الحج من قابل و لیس علی زوجها شئ .

 

 

 

فصل فی بقیة کفارات ما منع عنه فی الاحرام و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) لکل شئ خرجت من حجک فعلیه ( فعلیک ظ ) فیه دم تهریقه .

 

 

 

(ب‌) لیس فی الفسوق و هو الکذب و السباب و المفاخرة شئ سوی الاستغفار و یستحب بقرة و روی کف طعام و روی شئ یتصدق به .

 

 

 

(ج‌) من جادل و المراد به قول لا والله و بلی والله مرة او مرتین صادقا فلا شئ علیه و ان جادل ثلثا صادقا فعلیه دم شاة و ان جادل مرة کاذبا فعلیه دم شاة و ان جادل مرتین کاذبا فعلیه بقرة و ان جادل ثلثا کاذبا فعلیه بدنة .

 

 

 

(د) اذا اقتتل محرمان فعلی کل واحد منهما دم .

 

 

 

(ه) اذا احتاج المحرم الی ضروب من الثیاب یلبسها فعلیه لکل صنف منها فداء .

 

 

 

(و) من لبس ما لاینبغی لبسه فی الاحرام ناسیا او جاهلا فلا شئ علیه و من فعله متعمدا فعلیه دم .

 

 

 

(ز) من لبس القمیص متعمدا فعلیه دم .

 

 

 

(ح‌) من غطی رأسه ناسیا یلقی القناع عن رأسه و یلبی و لا شئ علیه .

 

 

 

(ط) من لبس ثوبا قبل ان یلبی نزعه من فوق و اعاد الغسل و لا شئ علیه و ان لبسه بعد ما لبی نزعه من اسفل و علیه دم شاة .

 

 

 

(ی‌) من نظر فی المرآة لزینة فلیلب .

 

 

 

(یا) من ظلل علی نفسه لا لعلة او عن شمس او مطر فعلیه دم شاة و من ظلل لما به من شقیقة یتصدق بمد لکل یوم .

 

 

 

(یب‌) من ظلل فی العمرة و الحج معا یریق دمین .

 

 

 

(یج‌) من اکل طعاما فیه احد الاطیاب الاربعة متعمدا فعلیه دم و ان کان ناسیا فلا شئ علیه و یستغفر الله و یتوب الیه .

 

 

 

(ید) من مس الطیب ناسیا و هو محرم یغسل یده و یلبی .

 

 

 

(یه‌) من غسل یده باشنان فیه طیب تصدق بشئ لذلک .

 

 

 

(یو) من مس الطیب و هو محرم نائم یغسله اذا انتبه و لا شئ علیه .

 

 

 

(یز) اذا دهن المحرمَ حلال بالدهن الطیب و المحرم لایعلم یغسله و لا شئ علیه .

 

 

 

(یح‌) من تدهن بدهن یستغفر الله و الاحوط دم شاة و من اکل طعاما لاینبغی له اکله و هو محرم ناسیا فلا شئ علیه و ان تعمد فعلیه دم شاة .

 

 

 

(یط) المحرم اذا خاف العدو و لبس السلاح فلا کفارة علیه .

 

 

 

(ک‌) من حلق رأسه لمرض او اذی من رأسه او غلبة قمل ففدیة من صیام ثلثة ایام او صدقة علی ستة مساکین لکل مسکین مدان او نسک و هو شاة و لایأکل منها الا المساکین و روی یأکل و یطعم و روی فی الصدقة لکل مسکین مدان من تمر و روی مد من تمر و روی الصدقة علی عشرة مساکین یشبعهم من الطعام و یسعک الاخذ بکل واحد .

 

 

 

(کا) المحرم اذا مس لحیته فوقع منها شعرة یطعم کفا من طعام او کفین و روی مد من طعام و روی کف من طعام او کف من سویق و الکل سنة .

 

 

 

(کب‌) من ولع بلحیته و هو محرم فتسقط الشعرات اذا فرغ من احرامه یشتری بدرهم تمرا و یتصدق به .

 

 

 

(کج‌) من توضأ و سقط من لحیته شئ فلیس علیه شئ .

 

 

 

(کد) من نتف ابطه ناسیا او ساهیا او جاهلا فلا شئ علیه و من فعله متعمدا فعلیه دم و روی یطعم ثلثة مساکین .

 

 

 

(که‌) من قلم ظفرا من اظافیره فعلیه مد من طعام حتی یبلغ عشرة فاذا بلغها فعلیه دم و روی فی کل ظفر کف من الطعام الی ان یبلغ خمسة فاذا بلغها فعلیه دم و ان زاد علیها الی العشرة .

 

 

 

(کو) من قلم اظافیر یده و رجله فی مجلس واحد علیه دم و ان کان فی مجلسین فعلیه دمان

 

 

 

(کز) من تأذی بطول اظافیره یقص و یطعم لکل ظفر قبضة من طعام .

 

 

 

(کح‌) من قلم ظفرا بفتوی رجل فادماه فلیس علی المستفتی شئ لجهله و علی المفتی دم شاة

 

 

 

(کط) من قلع ضرسه یهریق دما .

 

 

 

(ل‌) من قتل قملة لا فداء لها الا انه یستحب ان یطعم مکانها بیده .

 

 

 

(لا) اذا ابان القملة عن جسده فالقاها یطعم مکانها طعاما .

 

 

 

(لب‌) من حک رأسه محرما فوقع منه قملة یتصدق بکف من طعام و لایحتاج الی ردها .

 

 

 

(لج‌) من قطع من الاراک الذی بمکة علیه ثمنه یتصدق به و روی فی نزع الشجرة ذبح بقرة یتصدق بلحمها علی المساکین .

 

 

 

(لد) من اراد الخروج من مکة یشتری بدرهم تمرا یتصدق به کفارة لما وقع فی احرامه مما لایعلم یفعل ذلک فی عمرته و فی حجه و اذا دخل المدینة .

 

 

 

المقصد الرابع فیمن فاته الحج او حبس عنه لصد او حصر او عجز و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) من خرج متمتعا بالعمرة الی الحج فلم‌یبلغ مکة الا یوم النحر یقیم علی احرامه و یقطع التلبیة حین یدخل مکة فیقیم علی احرامه الی ان یمضی ایام التشریق فیجعلها عمرة فیطوف و یسعی و یحلق رأسه و ان کان قد ساق هدیا یذبحه و ینصرف الی اهله فان کان اول سنة استطاعته فلا شئ علیه و ان کان الحج مستقرا فی ذمته فعلیه الحج من قابل علی ما استقر و ان کان قد حج حجة الاسلام قبل و کانت هذه مندوبة فیستحب ان یعید الحج من قابل و یحرم علی ای حال من حیث احرم .

 

 

 

(ب‌) من اشترط عند احرامه ان لم‌یکن حجة فعمرة ففاته الحج یتحلل بعمرة و من لم‌یشترط فعلیه الحج من قابل لاتمام نیته علی ما فصلنا .

 

 

 

(ج‌) و روی فیمن فاته الحج ان یهریق کل واحد منهم دم شاة و یحلون و علیهم الحج من قابل ان انصرفوا و ان اقاموا حتی تمضی ایام التشریق بمکة ثم خرجوا الی بعض مواقیت اهل مکة فاحرموا منه و اعتمروا فلیس علیهم الحج من قابل .

 

 

 

(د) من حج متمتعا او قارنا او مفردا ثم احصر بمرض منعه عن الحج یبعث هدیه و یحج من قابل علی نحو ما کان علیه .

 

 

 

(ه) اذا احصر الرجل بعث بهدیه فاذا افاق و وجد فی نفسه خفة فلیمض ان ظن انه یدرک الناس فان قدم مکة قبل ان ینحر الهدی فلیقم علی احرامه حتی یفرغ من جمیع المناسک و لینحر هدیه و لا شئ علیه و ان قدم مکة و قد نحر هدیه فعلیه الحج من قابل و العمرة .

 

 

 

(و) من عرض له سلطان فاخذه ظالما یوم عرفة قبل ان یعرف فحبسه فلما کان یوم النحر خلی سبیله یلحق فیقف بجَمْع ثم ینصرف الی منی فیرمی و یذبح و یحلق و لا شئ علیه و ان خلی عنه یوم النفر فهو مصدود عن الحج فان کان دخل متمتعا بالعمرة الی الحج فلیطف و لیسع و لیحلق و لیذبح شاة و ان کان دخل مفردا فلا شئ علیه .

 

 

 

(ز) اذا احصر الرجل فبعث بهدیه فهو یبقی علی احرامه حتی یبلغ الهدی محله فان اذاه رأسه قبل ان ینحر فانه یذبح شاة فی المکان الذی احصر فیه او یصوم ثلثة ایام او یتصدق علی ستة مساکین نصف صاع لکل مسکین .

 

 

 

(ح‌) المحصور یجوز له ان ینحر بدنة فی مکانه و یحل و یرجع .

 

 

 

(ط) من صد نحر هدیه و قصر و احل و لایجب علیه الحلق و المحصور علیه التقصیر .

 

 

 

(ی‌) من خرج معتمرا و ساق بدنة فاحصر یجوز ان ینحرها مکانه و یحلق رأسه و یرجع

 

 

 

(یا) المحصور ان لم‌یکن سائقا یبعث بثمن الشاة و ان لم‌یجد یصوم .

 

 

 

(یب‌) المصدود یحل له النساء اذا رجع و المحصور و ان کان معتمرا لایحل له النساء حتی یحج و یطوف طواف النساء .

 

 

 

(یج‌) المحصور اذا بعث الهدی یبقی علی احرامه و یعدهم یوما فاذا بلغ ذلک الیوم احل هذا مکانه فان احل و اتی النساء و ردوا علیه دراهمه یعید البعث و یمسک عن النساء حتی یبلغ الهدی محله .

 

 

 

(ید) محل الهدی یوم النحر فی الحج و اما فی العمرة فیوم دخول اصحابه مکة .

 

 

 

(یه‌) المحصر ان شاء رجع بعد ما یبعث او ینحر و یحل و ان شاء اقام فی مکانه حتی یعتمر او یحج من قابل .

 

 

 

(یو) روی ان الذی انکسر ساقه هو حلال من کل شئ من النساء و الثیاب و الطیب .

 

 

 

(یز) السایق اذا احصر اقام علی احرامه حتی یبلغ الهدی محله ثم یحل و لایقرب النساء حتی یقضی المناسک من قابل اذا کان حجة الاسلام فاما حجة التطوع فانه ینحر هدیه و قد احل مما کان احرم منه فان شاء حج من قابل و ان شاء لم‌یحج و المصدود فی الفریضة و التطوع سواء ینحر و یقصر و یحل من کل شئ .

 

 

 

(یح‌) یستحب لمن لایمکنه الحج لعدم الاستطاعة ان یبعث هدیا الی مکة ثم یمسک عما یمسک عنه المحرم من یوم یواعدهم الاشعار وجوبا حتی یبلغ الهدی محله علی حسب الوعد ثم یحل و ان خالفوا لا حرج علیه .

 

 

 

(یط) من بعث بهدی و خاف الاحرام لمکان تقیة یذبح بقرة و یلبس ثیابه .

 

 

 

(ک‌) یستحب للانسان ان یبعث ثمن اضحیة الی مکة و یأمر حاجا ان یطوف عنه اسبوعا و یذبح عنه فاذا کان یوم عرفة یلبس ثیابه و یأتی المسجد فلایزال فی الدعاء حتی یغرب الشمس فیکتب له ثواب حج و هذا لایجب علیه الاحرام .

 

 

 

المقصد الخامس فی آداب دخول الحرم و ما یتعلق به و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یستحب للرجل اذا انتهی الی الحرم ان ینزل و یغتسل و یأخذ نعلیه بیدیه و یدخل الحرم حافیا و یمشی فی الحرم ساعة و کذلک یستحب للنساء الغسل .

 

 

 

(ب‌) لک ان تغتسل حین تدخل الحرم من بئر میمون او فخ و ان اخرت فاغتسل من منزلک بمکة .

 

 

 

(ج‌) یستحب ان یمضغ شیئا من الاذخر حین دخول الحرم لتطییب الفم .

 

 

 

(د) یستحب الغسل لدخول مکة .

 

 

 

(ه) من اغتسل لدخول مکة ثم نام اعاد الغسل .

 

 

 

(و) من مشی من طریق مدینة یستحب له ان یدخل من اعلی مکة من عقبة المدنیین و یخرج من اسفل مکة من ذی‌طوی .

 

 

 

(ز) یستحب ان یدخل مکة بسکینة بتواضع غیر متکبر و لا متجبر و یلبس خلقان ثیابه .

 

 

 

(ح‌) من السنة ان یدخل المسجد من باب بنی‌شیبة و هو بعد توسیع المسجد غیر معین .

 

 

 

(ط) ینبغی السواک لقرب الکعبة .

 

 

 

(ی‌) یجب ان یجتنب اختلاء خلی الحرم و عضد شجره و صیده حتی بالاذی و التنفیر و الدلالة و الحبس و استثنی من خلاه الاذخر و عودی المحالة و هی البکرة التی یستقی بها و ما انبتته انت فی ملکک کالنخل و شجر الفاکهة .

 

 

 

(یا) یجوز ان یخلی عن البعیر فی الحرم یأکل ما شاء .

 

 

 

(یب‌) ان کان شجرة اصلها فی الحرم و فرعها فی الحل حرم فرعها ایضا و ان کان بعکس ذلک حرم اصلها ایضا .

 

 

 

(یج‌) من دخل الحرم کان آمنا و ان کان جانیا خارج الحرم فان قتل رجل نفسا خارج الحرم ثم دخل الحرم لایقتل و لایطعم و لایسقی و لایکلم و لایبایع و لایؤذی حتی یخرج من الحرم فیقام علیه القصاص .

 

 

 

(ید) من قتل فی الحرم و لم‌یراع حرمته او سرق فیه یقام علیه الحد صاغرا لأنه لم‌یر للحرم حرمة .

 

 

 

(یه‌) لایجوز التقاضی عن المدیون فی الحرم بل لایسلم علیه و لایروعه حتی یخرج من الحرم .

 

 

 

(یو) لایجوز اظهار السلاح فی الحرم و لا بأس بان یکون فی الجوالق .

 

 

 

(یز) یکره انشاد الشعر فی الحرم و ان کان شعر حق .

 

 

 

(یح‌) یستحب اماطة الاذی عن طریق مکة .

 

 

 

(یط) من دفن فی الحرم امن من الفزع الاکبر من بر الناس و فاجرهم .

 

 

 

(ک‌) یکره الخروج من الحرم قبل ان یصلی الظهر .

 

 

 

(کا) لا ینبغی السکنی بمکة خوفا من صدور ظلم منه ففیه الالحاد حتی لو ضربت خادمک یخاف منه الالحاد هذا و ان کان مجاورة مکة و النوم فیها له فضل و المقام بمکة یقسی القلب و الرجوع اشوق الی الرجوع .

 

 

 

(کب‌) یستحب المسارعة الی مکة قبل الحج .

 

 

 

(کج‌) ینبغی احترام مکة فانها حبیبة الله .

 

 

 

(کد) یضاعف ثواب التسبیح و ختم القرآن و الصیام فی مکة .

 

 

 

(که‌) ینبغی ان یکثر الصلوة فی الحجر و تعمد ان تکون تحت المیزاب و ادع عنده کثیرا و صل فی الحجر علی ذراعین من طرفه مما یلی البیت و افضل بقعة علی وجه الارض بعد کربلاء الحطیم و الحطیم ما بین الباب و الحجر الاسود فصل فیه و بعده الصلوة فی الحجر افضل و بعده ما بین الرکن الشامی و الباب و بعده خلف المقام حیث هو الساعة و ما قرب من البیت فهو افضل .

 

 

 

(کو) لایجوز اجارة دور مکة و تعلیق الابواب علیها و لایجوز منع الحاج من الدور .

 

 

 

(کز) من احدث فی المسجد الحرام یضرب رأسه ضربا شدیدا و من احدث فی الکعبة یقتل .

 

 

 

(کح‌) یجب احترام الکعبة .

 

 

 

(کط) لایجوز اخذ التراب و الحصی من المسجد و الکعبة .

 

 

 

(ل‌) من اوصی بدراهم او نذر او اهدی للکعبة تعطی من ذهب ماله او راحلته من آمّین البیت .

 

 

 

(لا) یجوز التبرک بکسوة الکعبة و اخذها من الحجبة و الانتفاع بها و لکن لایکفن بها المیت

 

 

 

(لب‌) لایجوز رفع حلی کعبة التی کانت فی زمن النبی صلی الله علیه و آله و یجب اقرارها علی ما هی علیه کما اقرها النبی صلی الله علیه و آله .

 

 

 

(لج‌) لایستحب الاهداء الی الکعبة لانها تصیر الی الحجبة دون المساکین .

 

 

 

(لد) یستحب التعلق باستار الکعبة و الدعاء .

 

 

 

(له‌) یستحب النظر الی الکعبة و هو یکفر الخطیئة .

 

 

 

(لو) یکره الاحتباء فی المسجد الحرام قبالة الکعبة .

 

 

 

(لز) لاینبغی لأحد ان یرفع بناءا فوق الکعبة .

 

 

 

(لح‌) یستحب الشرب من ماء زمزم و هو لما شرب له و یستحب الدعاء عنده بالمأثور .

 

 

 

المقصد السادس فی الطواف و ما یتبعه و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) الطواف فریضة فی الحج و العمرة .

 

 

 

(ب‌) من ترک الطواف متعمدا وجب علیه الکفارة و الاعادة و کذلک من ترکه جهلا علیه الاعادة و بدنة .

 

 

 

(ج‌) من نسی طواف الفریضة حتی اتی بلاده و واقع النساء یبعث بهدی ان کان ترکه فی حج بعث به فی حج و ان کان ترکه فی عمرة بعث به فی عمرة و وکل ان یطوف عنه ما ترکه من طوافه .

 

 

 

(د) لا بد من طواف النساء فی العمرة المفردة و الحج المفرد و القران و حج التمتع و اما عمرة التمتع فلیس فیها طواف النساء و یحل له النساء بالتقصیر من غیر طواف النساء .

 

 

 

(ه) طواف النساء فریضة علی الرجال و النساء و الخصیان و المرأة الکبیرة .

 

 

 

(و) من نسی طواف النساء حتی یرجع الی اهله لاتحل له النساء حتی یزور البیت فان هو مات فلیقض عنه ولیه او غیره و یکره ان یستنیب ما دام حیا و ان لم‌یحج و لم‌یقدر فیستنیب و علیه بدنة ینحرها بین الصفا و المروة .

 

 

 

(ز) اذا لم‌تطف المرأة حتی رجعت الی منی تطوف طواف النساء اذا زارت البیت .

 

 

 

(ح‌) من طاف طواف النساء و زاد علی النصف ثم نسی الباقی و خرج امر من یطوف عنه و له ان یقرب النساء اذا زاد علی النصف .

 

 

 

(ط) رویت رخصة فی الاکتفاء بطواف الوداع اذا نسی طواف النساء فیکون له طواف الوداع طواف نساء .

 

 

 

(ی‌) لایجوز ان یطوف بالبیت عریانا .

 

 

 

(یا) یکره لبس البرطلة حول الکعبة .

 

 

 

(یب‌) لاتطوف المرأة متنقبة .

 

 

 

(یج‌) یجب ان یکون الطائف علی وضوء اذا کان الطواف فریضة و اما اذا کان نافلة فیجوز بغیر وضوء فیطوف ثم یتوضأ و یصلی .

 

 

 

(ید) من طاف بغیر وضوء یتوضأ و یعید .

 

 

 

(یه‌) من طاف بالبیت و هو جنب فذکر و هو فی الطواف یقطع الطواف و لایعتد بشئ مما طاف .

 

 

 

(یو) من احدث فی اثناء الطواف خرج و توضأ فان کان جاز النصف بنی علی طوافه و ان کان اقل من النصف اعاد الطواف .

 

 

 

(یز) اذا قضت المرأة حایضا جمیع المناسک ثم واقعها زوجها علیها سوق بدنة و الحج من قابل و لیس علی زوجها شئ .

 

 

 

(یح‌) المرأة المتمتعة اذا کانت فی المیقات طاهرة تحرم فان حاضت بعد ما احرمت تأتی مکة و تصبر فان طهرت تطوف و تسعی و تقصر و تحل و ان لم‌تطهر الی یوم الترویة اغتسلت و احتشت ثم سعت بین الصفا و المروة ثم خرجت الی منی فاذا قضت المناسک و زارت البیت طافت طوافا بالبیت لعمرتها ثم طافت طوافا للحج ثم خرجت فسعت فاذا فعلت ذلک فقد احلت من کل شئ یحل منه المحرم الا فراش زوجها فاذا طافت طواف النساء حل لها فراش زوجها .

 

 

 

(یط) المرأة التی فرضها التمتع اذا کانت فی المیقات حائضا تحرم من غیر صلوة و تغتسل و تحتشی و تلبس ثیاب احرامها و تدخل مکة محرمة و لاتقرب المسجد الحرام فان طهرت ما بینها و بین ان تدرک عرفات تطوف و تسعی و تقصر و تحل و الا تجعلها حجة مفردة ثم تعتمر بعد ذلک و المتعین علیها اذا طهرت قبل الزوال یوم الترویة التمتع و اما بعد الزوال فهی بالخیار بین التمتع و الافراد الی منتهی لیلة عرفة فان طهرت و الا افردت

 

 

 

(ک‌) اذا کانت حایضة عند احرام الحج تحرم من بیتها و تقف مواقفها و لاتزور البیت حتی تطهر فتطوف ثم تسعی ثم تطوف طواف النساء .

 

 

 

(کا) اذا حاضت المرأة فی اثناء الطواف تخرج من المسجد و علمت الموضع و تتیمم لخروجها و جوازها فاذا طهرت قضت الباقی علیها من الاشواط و روی انه اذا حاضت قبل تجاوز النصف استأنفت قضاءا عند الطهارة و لعل هذا اوفق و احوط و الاول اسهل .

 

 

 

(کب‌) ان کانت الحائض طافت بالبیت ثم حاضت قبل ان تصلی تقضیها اذا هی طهرت .

 

 

 

(کج‌) المرأة اذا قضت المناسک کلها الا طواف النساء طافت اذا طهرت .

 

 

 

(کد) اذا حاضت فی اثناء طواف النساء خرجت کما مر و قضت عند الطهارة و لکن ان حاضت بعد ما طافت اکثر من النصف لها ان تنفر .

 

 

 

(که‌) اذا حاضت المرأة قبل ان تطوف طواف النساء و لم‌یصبر جمالها حتی تطهر تستعدی علیه حتی یقیم فان لم‌یمکن تمضی و قد تم حجها .

 

 

 

(کو) المستحاضة تحتشی و تستثفر و تطوف و تصلی و لکن لاتدخل البیت .

 

 

 

(کز) من رأی فی ثوبه دما فی اثناء الطواف او رعف یعرف الموضع و یخرج و یغسله ثم یعود و یبنی .

 

 

 

(کح‌) من طاف فی ثوب فیه دم اجزأه الطواف ثم ینزعه و یصلی فی ثوب طاهر .

 

 

 

(کط) یشترط فی الطواف الختان فلایطوف الا و هو مختتن و لا بأس بالطواف لغیر المخفوضة .

 

 

 

(ل‌) المبطون و الکسیر و المریض اذا لم‌یقدروا ان یطوفوا یصبرون الی آخر الوقت فان قدروا و الا یطاف بهم و ان لم‌یمکن یطاف عنهم .

 

 

 

(لا) ان عرض الرجل عرض و علة فی اثناء الطواف خرج و اعاد ان لم‌یجز النصف و ان جاز فعلیه ان یبنی .

 

 

 

(لب‌) المریض اذا طیف به کلما بلغ الرکن الیمانی یوضع علی الارض لیمس الارض بیده ثم یرفع .

 

 

 

(لج‌) ان امکن ان یخط برجل المریض المحمول حتی تمس الارض قدماه فعل .

 

 

 

(لد) یجوز ان یوضع المریض فی المحمل و یطاف به .

 

 

 

(له‌) المریض المغلوب الذی لایمکن ان یطاف به و المغمی علیه یطاف عنه .

 

 

 

(لو) من مرض فی اثناء الطواف فان طاف ثلثة اشواط ثم لایقدر علی الاتمام یؤخر یوما او یومین فان خلته العلة عاد فطاف اسبوعا و ان طالت علته امر من یطوف عنه اسبوعا و یصلی هو رکعتین و یسعی عنه و قد خرج من احرامه .

 

 

 

(لز) لایجوز لمن لیس به علة ان یطاف به فی المحمل و لکن یجوز ان تطوف المرأة علی رجلها فاذا ارادت الاستلام حملت لاجل الزحام حتی اذا استلمت طافت ماشیة .

 

 

 

(لح‌) من طاف بغیره و نوی الطواف لنفسه ایضا حسب لهما .

 

 

 

(لط) یجوز الطواف راکبا و استلام الارکان بالمحجن و تقبیله .

 

 

 

(م‌) الصبیان یطاف بهم و یرمی عنهم .

 

 

 

(ما) من ولد یوم عرفة فی العرفات لیس علیه طواف .

 

 

 

(مب‌) القراءة حال الطواف افضل من الذکر و ان مر بسجدة و هو یطوف یومئ برأسه الی الکعبة و الصلوة علی محمد و آله علیهم السلام افضل من کل شئ و یدعو فیه بالمأثور .

 

 

 

(مج‌) یکره فی طواف الفریضة التکلم الا بالدعاء و تلاوة القرآن و الذکر و الصلوة و اما فی النافلة فلا بأس ان یسلم علی اخیه و یحدثه بالشئ من امر الدنیا و الآخرة .

 

 

 

(مد) لایبطل الطواف الکلام و انشاد الشعر ما لا بأس به و الضحک و شرب الماء .

 

 

 

(مه‌) من بدأ بالسعی قبل الطواف یبدأ بالطواف ثم یسعی فان فاته و لم‌یمکنه فعلیه دم .

 

 

 

(مو) من طاف اشواطا و نسی الاتمام فسعی فذکر فی اثناء السعی انه لم‌یتم الطواف یعود فیتم بقیة طوافه ثم یخرج فیتم بقیة سعیه .

 

 

 

(مز) لا بأس ان یعجل الشیخ الکبیر و المریض و المرأة تخاف الحیض و المعلول و ذووا الحوائج الطواف و السعی فی حج التمتع فیطوفوا و یسعوا للحج قبل ان یخرجوا الی منی بعد ان احرموا بالحج و للمرأة ان خافت الحیض ان تحرم قبل یوم الترویة للحج و تطوف و تسعی و لا بأس ان تقضی المناسک بعد ذلک طامثا .

 

 

 

(مح‌) یجوز للمفرد و القارن ان یقدما الطواف و السعی علی خروج منی و ان یؤخراهما بعد الرجوع من منی و اما طواف النساء فهو بعد ان تم الحج .

 

 

 

(مط) من طاف طواف النساء بعد طواف الحج و قبل سعیه لایضره یسعی و قد فرغ من حجه الا ان وضع السعی قبل طواف النساء .

 

 

 

(ن‌) المطاف بین المقام و البیت و بمقداره من کل جانب و لایتعدی المقام فیدخله فی الطواف الا ان لایجد بدا .

 

 

 

(نا) الحجر بکسر الحاء لیس من البیت و انما هو مقبرة ام اسمعیل و انبیاء و اسمعیل و بناته و لکن یدخله فی الطواف و من اختصر الطواف فیه اعاد شوطه .

 

 

 

(نب‌) یجب ان یبتدء فی الطواف بالحجر الاسود و یختم به و یطوف من الحجر الی الرکن الشامی ثم المغربی ثم الیمانی ثم یختم بالحجر و هکذا و یدعو بالمأثور عند الحجر و الارکان . و ما قیل من محاذات مقادیم البدن اول جزء من الحجر و فعلوا فیه من الوسواس العظیم لا اصل له و المدار علی الابتداء بالحجر عرفا و کذلک لم‌نجد لما یقولون من محاذاة الکتف الایسر البیت دائما و عدم تجاوزه عنه مأخذا و اصلا و کل ذلک وسواس و انما یجوز ان یطوف الانسان راکبا و فی الضرورة محمولا علی الظهر و یحسب الطواف للحامل و المحمول و فی المحمل و لایمکن فی واحد منها شئ من ذلک .

 

 

 

(نج‌) الطواف سبعة اشواط کل شوط دورة من الحجر الاسود الی الحجر الاسود .

 

 

 

(ند) یجوز اکتفاء الرجل بعدّ صاحبه کما یکتفی فی الصلوة بعد الامام الرکعات .

 

 

 

(نه‌) اذا طاف ثلثة معا و عدوا و لکن قال واحد معی سبعة اشواط و قال الآخر معی ستة و قال الآخر معی خمسة فان علم کل واحد بما یقول یبنی علیه و ان شکوا فلیستأنفوا .

 

 

 

(نو) من نقص من اشواط الطواف فذکر بعد تمام السعی یتم ما نقص ان کان طاف اربعة اشواط و ان طاف اقل اعاد الطواف و ان نسی الطواف کله و ذکر بعد تمام السعی یعیدهما علی ترتیبهما .

 

 

 

(نز) من زاد علی السبعة اقل من شوط یقطع ذلک الاقل و یبنی علی السبع و ان زاد شوطا تاما یضیف الی الشوط الاخیر ستا اخر و لیصل اربع رکعات لکن یجعل الطواف الثانی فریضة و یصلی له بعده ثم یخرج و یسعی ثم یعود الی المقام فیصلی خلفه رکعتین تطوعا للطواف الاول و ان شاء ان یلغی الطواف الاول و لایصلی له فعل .

 

 

 

(نح‌) من طاف و شک انه هل طاف سبعة او اقل بنی علی الیقین ان کان فی المطاف و الاعادة افضل و ان دخل فی غیره ثم شک بنی علی التمام .

 

 

 

(نط) من شک فی الزاید فلم‌یدر سبعة طاف او ازید یبنی علی الاقل .

 

 

 

(س‌) طواف النافلة ان شاء فی شکه فیه بنی علی الاقل و ان شاء بنی علی الاکثر .

 

 

 

(سا) من شک بین الستة و السبعة و الثمانیة اعاد حتی یحفظه .

 

 

 

(سب‌) لا قران بین طوافی الفریضة و النافلة و لا بین النوافل اختیارا و القران ان لایفصل بینهما بصلوة ثم یصلی لهما .

 

 

 

(سج‌) من کان فی الطواف فدخل الکعبة فی اثناء طوافه استأنف الطواف .

 

 

 

(سد) من طاف شوطا او شوطین ثم خرج مع رجل فی حاجته ان کان طواف نافلة بنی علیه و ان کان طواف فریضة اعاد و ان قطع بعد النصف بنی علیه .

 

 

 

(سه‌) یجوز قطع الطواف لعیادة مریض فیعود فیبنی و یجوز قطعه لقضاء حاجة لنفسه و لغیره و لکن یبنی فی النافلة و اما فی الفریضة فان کان فی اکثر من النصف بنی و الا فلا

 

 

 

(سو) من کان فی طواف الفریضة فادرکته صلوة فریضة یقطع الطواف و یصلی الفریضة ثم یعود فیتم ما بقی من طوافه .

 

 

 

(سز) من خاف فوت الوتر و هو فی الطواف قطع و اوتر ثم عاد و بنی .

 

 

 

(سح‌) من عیی فی الطواف استراح ثم قام و بنی .

 

 

 

(سط) لا بأس بالاسراع فی المشی فی الطواف و الابطاء فیه و الاحسن المشی بین المشیین .

 

 

 

(ع‌) یستحب تقبیل الحجر الاسود و استلامه بیده فان لم‌یقدر من الزحام او خوف اذی احد او من ضعف به اشار من البعید الیه و یدعو بالمأثور .

 

 

 

(عا) و ینبغی ان یترک الطائف تطوعا الاستلام للطائف فریضة فلایمنعه .

 

 

 

(عب‌) الاقطع یستلم الحجر من حیث القطع فان کانت مقطوعة من المرفق استلم الحجر بشماله .

 

 

 

(عج‌) روی ان استلام الرکن ان تلصق بطنک به و المسح ان تمسحه بیدک و لعل الاستلام بهذا المعنی هو لسایر الارکان .

 

 

 

(عد) لیس علی النساء استلام الحجر و لا دخول البیت و لا الهرولة بین الصفا و المروة .

 

 

 

(عه‌) یستحب التزام المتعوذ و هو خلف البیت بازاء الباب و له الدعاء المأثور و یستحب استلام الرکن الیمانی .

 

 

 

(عو) یستحب استلام الارکان کلها لکن استلام الرکن الیمانی و الحجر آکد .

 

 

 

(عز) یستحب الدعاء بالمأثور عند الرکن الیمانی و الحجر .

 

 

 

(عح‌) یجب صلوة رکعتی الطواف بعد طواف الفریضة و وقتهما الفراغ من الطواف فی ای ساعة کان .

 

 

 

(عط) یجب ایقاعهما خلف المقام و اما فی طواف النساء و النوافل یوقعهما فی المسجد حیث یشاء بل و فی مکة اذا کان الطواف نافلة .

 

 

 

(ف‌) من صلی رکعتی طواف الفریضة فی غیر خلف المقام اعادهما .

 

 

 

(فا) یستحب ان یقرأ فیهما بالتوحید و الجحد .

 

 

 

(فب‌) لایصلی صلوة الطواف جالسا لاجل العی .

 

 

 

(فج‌) من ترک الصلوة لطواف الفریضة حتی طاف طوافا آخر عن جهل لیس علیه شئ .

 

 

 

(فد) من ترک الصلوة حتی سعی ثم ذکر فی اثناء السعی انه ترک الصلوة فان شاء علم مکانه ذلک و رجع الی المسجد و صلی خلف المقام ثم خرج و اتم طوافه بین الصفا و المروة و ان شاء اتم السعی ثم رجع الی المسجد و صلی .

 

 

 

(فه‌) من نسی رکعتی الطواف حتی ارتحل من مکة ان کان قد مضی قلیلا فلیرجع و لیصلهما او یأمر من یصلیهما عنه و ان مات قضی عنه ولیه او رجل من المسلمین .

 

 

 

(فو) من طاف طواف النساء و نسی صلوته حتی ورد منی یصلیهما بمنی .

 

 

 

(فز) من نسی الرکعتین او جهل و هو بالبلد یصلیهما عند مقام ابرهیم اذا علم و لو بعد ایام

 

 

 

(فح‌) یستحب طواف التطوع عند الزوال حاسرا عن رأسه حافیا یقارب بین خطاه و یغض بصره و یستلم الحجر فی کل طواف من غیر ان یؤذی احدا و لایقطع ذکر الله عن لسانه .

 

 

 

(فط) یستحب الطواف تطوعا مطلقا .

 

 

 

(ص‌) کان رسول الله صلی الله علیه و آله یطوف باللیل و النهار عشرة اسابیع ثلثة اول اللیل و ثلثة آخر اللیل و اثنین اذا اصبح و اثنین بعد الظهر و کان فیما بین ذلک راحته .

 

 

 

(صا) یستحب للمؤمن ان یطوف ثلثمأة و ستین اسبوعا فان لم‌یستطع فشوطا بعدد ذلک و یکون ذلک واحد و خمسون طوافا و ثلثة اشواط و لکن یزید اربعة اشواط حتی یتم طواف کما روی فان لم‌یستطع فما قدر علیه .

 

 

 

(صب‌) یستحب الطواف فی عشر ذی‌الحجة .

 

 

 

(صج‌) الطواف للمجاور بمکة سنة افضل و المجاور سنتین یستوی طوافه و صلوته و الذی اقام ثلثا فالصلوة له افضل .

 

 

 

(صد) طواف قبل الحج افضل من سبعین طوافا بعد الحج .

 

 

 

(صه‌) لایطوف المعتمر بعد السعی ما لم‌یقصر .

 

 

 

(صو) من افرد الحج او اقرن و طاف و سعی یلبی و له ان یطوف تطوعا و لکن کلما طاف یلبی و هی تجدید للاحرام حتی یخرج الی منی .

 

 

 

(صز) من احرم بالحج له ان یطوف تطوعا بالبیت و لاینقض احرامه و اذا طفت و صلیت یستحب ان تأتی الحجر الاسود و تقبله و تستلمه .

 

 

 

(صح‌) یستحب الشرب من ماء زمزم بعد الطواف قبل ان یخرج الی الصفا .

 

 

 

(صط) یستحب ان یستقی الماء بنفسه و یشرب و یصب علی بعض جسده و رأسه و یدعو بالمأثور و یطلع فی زمزم مرتین .

 

 

 

(ق‌) یستحب حفظ متاع الاخ اذا ذهب لیطوف و له اجر عظیم .

 

 

 

المقصد السابع فی السعی بین الصفا و المروة و ما یتبعه و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) السعی بین الصفا و المروة فریضة من فرائض الحج .

 

 

 

(ب‌) اذا فرغ الانسان من طوافه و صلوته ینبغی له ان یخرج من الباب الذی یقابل الحجر .

 

 

 

(ج‌) یجوز اذا عیی او کان حر ان یؤخر الطواف الی ان ینشط او یبرد الهواء الی اللیل و لایؤخره عمدا الی غد .

 

 

 

(د) لایشترط فی السعی الطهارة و ان کانت افضل .

 

 

 

(ه) یجوز للحائض ان تسعی و لها ان تؤخره حتی تطهر و هو افضل و ان حاضت فی اثنائه اتمته .

 

 

 

(و) من احدث فی اثناء السعی اتم سعیه .

 

 

 

(ز) ینبغی اتیان الصفا اولا و الصعود علیه و استقبال الرکن الیمانی و فی روایة الرکن الذی فیه الحجر و النظر الی البیت و الحمد و الثناء و الدعاء و تطویله و کذلک اذا جاء المروة وقف علیها کما وقف علی الصفا و هکذا کلما اتی الصفا و المروة وقف علیهما و هو یکثر المال .

 

 

 

(ح‌) یجب الابتداء بالصفا و الختم بالمروة و ما ذکروه من الوساوس من وجوب الصاق الفخذ بالصفا و الاصابع بالمروة ذهابا و بالعکس ایابا و جر الرجل علی الصفا و المروة فذلک کله وساوس و یجوز السعی راکبا و علی المحمل بل المدار علی العرف انه سعی بینهما .

 

 

 

(ط) السعی سبعة اشواط و الذهاب شوط و الایاب شوط و اذا وصل الی موضع الهرولة بین المنارتین سعی ملأ فروجه .

 

 

 

(ی‌) ینبغی الدعاء بالمأثور فی السعی .

 

 

 

(یا) ینبغی السعی علی سکینة و وقار و تذکر .

 

 

 

(یب‌) من بدأ بالمروة قبل الصفا طرح الاول و اخذ بالثانی .

 

 

 

(یج‌) ان طاف الرجل بین الصفا و المروة تسعة فلیبن علی واحد ثم یسعی ستة اشواط اخر و ان طاف ثمانیة فلیطرحها و لیستأنف و روی ان کان خطاء طرح واحدا و اعتد بسبعة و روی یضیف الی الثامنة ستة و غیرها انسب .

 

 

 

(ید) روی فیمن جهل و اخذ الذهاب و الایاب شوطا واحدا فسعی اربعة‌عشر شوطا لا بأس به فالسبعة الاول فرضه و البواقی مطروحة .

 

 

 

(یه‌) روی من زاد فی السعی متعمدا اعاد .

 

 

 

(یو) من سعی ستة و رجع الی منزله و ظن انها سبعة و قلم اظافیره و احل ثم ذکر انه سعی ستة یرجع و یضیف الیه شوطا و علیه دم بقرة و ان لم‌یحفظ انه سعی ستة او اقل او اکثر و لایدری کم سعی فلیستأنف ثم یریق دم بقرة لکن هذا اذا کان یشک قبل اشتغاله بشئ آخر و الا فلا عبرة بشکه و شک غیره و ان لم‌یقصر و علم النقصان عاد الی المسعی و تممه .

 

 

 

(یز) من ترک السعی متعمدا علیه الحج من قابل .

 

 

 

(یح‌) من نسی السعی عاد الی المسعی و سعی و ان خرج من مکة و ان رجع الی اهله یطاف عنه .

 

 

 

(یط) من ترک الهرولة بین الصفا و المروة لا شئ علیه .

 

 

 

(ک‌) من سها عن السعی حتی یصیر من المسعی علی کله او بعضه بان غلب علیه نوم مثلا و انقلب وجهه و تجاوز موضعه قام و رجع قهقری حتی یرجع الی مکانه الاول ثم یسعی .

 

 

 

(کا) لیس علی النساء هرولة .

 

 

 

(کب‌) من شاء ان یستریح من جهد علی الصفا او المروة او بینهما فعل .

 

 

 

(کج‌) یجوز السعی راکبا علی الدابة و علی المحمل و المشی افضل .

 

 

 

(کد) الراکب یسرع فی مقام الهرولة .

 

 

 

(که‌) الراکبة تقف تحت الصفا و المروة حتی تری البیت .

 

 

 

(کو) من کان فی السعی و دخل وقت الصلوة صلی ثم عاد الی السعی و اذا اراد السعی و دخل وقت الصلوة بدأ بالصلوة ثم سعی .

 

 

 

(کز) من سعی ثلثة اشواط او اربعة ثم دعاه صدیق الی الحاجة او الی طعام جاز اجابته و روی و لکن یقضی حق الله احب الی من ان یقضی حق صاحبه و لعل ذلک فیما لایلزم الاخ او کان الصدیق من عرض الناس و الا فحق الاخ المؤمن اعظم و اعظم و الله هو الغنی .

 

 

 

المقصد الثامن فی التقصیر فی العمرة و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) التقصیر واجب للمعتمر اذا فرغ من السعی .

 

 

 

(ب‌) یقصر المقصر ان شاء من جوانب رأسه و لحیته و شاربه و یقلم اظفاره و یبقی منها شیئا لحجه .

 

 

 

(ج‌) اذا قصر المقصر حل له کل شئ احرم منه و تم عمل عمرته .

 

 

 

(د) یجوز التقصیر و لو بمشقص و لو بالسن یقرض بها قرضا .

 

 

 

(ه) یکفی المسمی فی التقصیر .

 

 

 

(و) یقصر المرأة من شعرها لعمرتها مقدار الانملة .

 

 

 

(ز) لایجب فی المتعة الحلق .

 

 

 

(ح‌) من حلق رأسه قبل ان یقصر فعلیه دم یهریقه فاذا کان یوم النحر امر الموسی علی رأسه حین یرید ان یحلق .

 

 

 

(ط) من قصر فان شاء اتی النساء و ان شاء حلق رأسه بعد التقصیر و لکن ان بقی الی احرام الحج اقل من ثلثین یوما لایحلق توفیرا لشعر الرأس للاحرام .

 

 

 

(ی‌) من اهل بالعمرة و نسی ان یقصر حتی دخل فی الحج یستغفر الله و لا شئ علیه و لکن یهریق دما استحبابا .

 

 

 

(یا) من اعتمر عمرة مفردة تخیر بین التقصیر و الحلق و یستحب اختیار الحلق و لیس علی النساء حلق و انما یقصرن من شعورهن .

 

 

 

(یب‌) من افرد الحج و نسی انه مفرد و قصر ثم ذکر لیس علیه شئ اذا صلی فلیجدد التلبیة

 

 

 

(یج‌) ینبغی للمتمتع بالعمرة الی الحج اذا احل ان لایلبس قمیصا و یتشبه بالمحرمین و کذلک ینبغی لاهل مکة ان یتشبهوا بالمحرمین شعثا غبرا فی ایام الحج و ینبغی للسلطان ان یأخذهم بذلک .

 

 

 

(ید) یجوز ان یقصر الانسان الحجام و ان اراد ان یقصر من اطراف رأسه بدأ بالناصیة .

 

 

 

(یه‌) لاینبغی للمعتمر اذا تم مناسکه ان یخرج من مکة لانها مرتبطة بالحج حتی یقضیه الا ان یعلم انه لایفوته الحج فان علم و خرج و رجع فی شهره الذی خرج منه دخل مکة محلا و ان رجع فی غیر شهره رجع محرما یعنی یحرم للحج و یخرج و یبقی علی احرامه حتی یدخل و یحج .

 

 

 

المنسک الثانی فی حج التمتع و ما یتعلق به و فیه ایضا مقاصد :

 

 

 

المقصد الاول فی الاحرام بالحج و الخروج الی منی و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یجب الاحرام لحج التمتع کالاحرام للعمرة .

 

 

 

(ب‌) یستحب الاحرام یوم الترویة عند الزوال .

 

 

 

(ج‌) یجوز تقدیم الاحرام علی الزوال و تأخیره عنه من طلوع الفجر الی غروب یوم الترویة .

 

 

 

(د) رخص فی تقدیم الاحرام علی الترویة بثلثة ایام لا سیما اذا کان شیخا کبیرا او مریضا او یخاف ضغاط الناس و زحامهم .

 

 

 

(ه) الامام ای امیر الحاج یصلی ظهر الترویة بمنی بمسجد الخَیْف و یصلی الظهر یوم النفر فی المسجد الحرام .

 

 

 

(و) الامام اذا سار لاینبغی ان یقف و لو علی من وقع من دابته و لایقف اذا رفع من عرفات الا بالمزدلفة .

 

 

 

(ز) لایلی الموسم مکی .

 

 

 

(ح‌) لسایر الناس ان یصلوا فی المسجد الحرام و یحرموا عقیبه او یصلوا فی منی او غیرها .

 

 

 

(ط) اذا کان یوم الترویة یستحب ان تغتسل للاحرام و تلبس ثوبیک و تمشی الی المسجد حافیا و علیک السکینة و الوقار و تصلی رکعتین عند مقام ابرهیم علیه السلام او فی الحجر ثم تقعد حتی تزول الشمس و تصلی المکتوبة و تقرأ فی دبرها المأثور ثم تحرم بالحج و علیک السکینة و الوقار و لک ان تصلی مکتوباتک الخمس من ظهر الترویة الی فجر عرفة بمنی .

 

 

 

(ی‌) من احرم بالحج له ان یتخلف فی مکة الی ان یصبح بمنی او یدرک الناس بعرفات .

 

 

 

(یا) اذا صلیت المکتوبة فی المسجد لک ان تحرم دبر الظهر او دبر العصر .

 

 

 

(یب‌) یخرج الامام من منی بعد طلوع الشمس و یجوز للناس اصحاب الرحال ان یرحلوا بعد صلوة الغداة و للمشاة ان یصلوا فی طریق عرفات .

 

 

 

(یج‌) لایجوز وادی محسر حتی تطلع الشمس .

 

 

 

(ید) اذا کثر الناس بمنی و ضاقت علیهم یرتفعون الی وادی محسر .

 

 

 

(یه‌) اذا احرمت فلک ان تحرم و تلبی فی المسجد الحرام و الافضل ان یکون سرا فاذا خرجت و جعلت شعب الدرب علی یمینک و العقبة علی یسارک فلب و ارفع صوتک بالتلبیة بالحج و روی ان افضل ذلک ان لاتلبی بالحج حتی تأتی الرقطاء و تلبی قبل ان تصیر الی الابطح و روی ان کنت ماشیا فلب عند المقام و ان کنت راکبا فاذا نهض بک بعیرک فاذا انتهیت الی الردم و اشرفت علی الابطح فارفع صوتک بالتلبیة حتی تأتی منی و لاتقطع التلبیة الا عند زوال عرفة .

 

 

 

المقصد الثانی فی الوقوف بعرفات و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یجب الوقوف بعرفات بعد زوال الشمس یوم عرفة الی غروب الشمس و من ترکه متعمدا فلا حج له .

 

 

 

(ب‌) ینبغی ان یضرب خباءه بنمرة و هی بطن عرنة و هی دون الموقف و لیست بموقف و حدود الموقف بطن عرنة و ذی‌المجاز فیضرب خارج الموقف خباءه و یصبر الی ان یزول الشمس ثم یمشی الی الموقف و یسفل فی الموقف عن الهضبات و هی الجبال و لایجوز الوقوف تحت الاراک و من وقف هناک لا حج له .

 

 

 

(ج‌) اذا زالت الشمس یوم عرفة یقطع التلبیة و یغتسل و یصلی الظهر و العصر باذان واحد و اقامتین لیفرغ للدعاء فانه یوم دعاء و مسألة ثم یذهب الی الموقف .

 

 

 

(د) یستحب ان یقف فی میسرة الجبل و افضل الموقف سفح الجبل .

 

 

 

(ه) اذا ضاقت عرفة یرتفعون الی الجبل .

 

 

 

(و) یستحب سد خلل الموقف بنفسک و راحلتک و ممالیکک .

 

 

 

(ز) یجوز الوقوف راکبا .

 

 

 

(ح‌) یستحب ان تقف بذکر و دعاء الی غروب الشمس .

 

 

 

(ط) یستحب ان یقف علی غسل و طهارة فان انتقض غسله یتوضأ .

 

 

 

(ی‌) من جاء حاجا و وصل الی مکة او عرفات بعد الغروب فان کان یمکنه ان یأتی عرفات و یقف سویعة بها لیلا و یلحق الناس بالمزدلفة قبل ان یفیضوا فقد ادرک الحج و ان لم‌یمکنه الوقوف بعرفات فلیقف بالمشعر قبل طلوع الشمس و تم حجة و ان لم‌یدرک المشعر فقد فاته الحج فلیجعلها عمرة مفردة و علیه الحج من قابل .

 

 

 

(یا) من فاته الموقفان و لم‌یدرک المشعر قبل طلوع شمس یوم النحر یستحب له العدول الی العمرة و الحج من قابل و رخص له الی زوال یوم النحر ان یقف بالمشعر سویعة و یلحق الناس بمنی و یحسب له الحج و یجزیه .

 

 

 

(یب‌) اذا ادرک عرفات قبل طلوع الفجر فوقف بها سویعة ثم افاض الی مزدلفة و قد افاض الناس فلیقف قلیلا بالمشعر و لیلحق الناس بمنی و لا شی‌ء علیه و تم حجه .

 

 

 

(یج‌) اول وقت الافاضة من عرفات اذا غربت الشمس و ذهبت الحمرة من جانب المشرق

 

 

 

(ید) من افاض من عرفات قبل غروب الشمس جاهلا فلا شی‌ء علیه و من افاض متعمدا فعلیه بدنة ینحرها یوم النحر فان لم‌یقدر صام ثمانیة‌عشر یوما بمکة او فی الطریق او فی اهله و روی یلزمه دم .

 

 

 

(یه‌) یستحب الزینة عشیة عرفة .

 

 

 

المقصد الثالث فی الوقوف بالمشعر و ما یتعلق به و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) اذا غربت الشمس من یوم عرفة فافض مع الناس و ان خفت الزحام فبعیدهم و علیک السکینة و الوقار و استغفر الله فاذا انتهیت الی الکثیب الاحمر عن یمین الطریق ادع بالمأثور و ایاک و الوجیف و ایاک ان توطئ ضعیفا و علیک بالدعة .

 

 

 

(ب‌) یستحب المرور بالمأزمین و النزول هناک و البول فیه فانه موضع عبد فیه الاصنام .

 

 

 

(ج‌) الوقوف بالمشعر فریضة .

 

 

 

(د) ینبغی تأخیر العشائین الی جَمْع و ان مضی من اللیل ما مضی .

 

 

 

(ه) یستحب الجمع بینهما باذان و اقامتین و اداء النافلة بعدهما .

 

 

 

(و) یجوز ان یصلی المغرب اذا امسی بعرفة و فی الطریق و یؤخر العشاء الی المزدلفة .

 

 

 

(ز) یجوز ان یصلی العشائین بالمزدلفة و یصلی بینهما الاربع رکعات .

 

 

 

(ح‌) یستحب النزول ببطن الوادی عن یمین الطریق قریبا من المشعر و وطؤ المشعر برجله اذا کان صرورة .

 

 

 

(ط) حد المشعر ما بین المأزمین الی الجبل الی حیاض محسر .

 

 

 

(ی‌) اذا ضاق المشعر بالناس یرتفعون الی المأزمین .

 

 

 

(یا) اذا اصبحت من یوم النحر فکن علی طهر و قف بالمشعر قریبا من الجبل او حیث شئت الی طلوع الشمس ثم افض و رویت رخصة ان تفیض حیث یشرق لک ثبیر و تری مواضع الاخفاف و الحوافر علی الارض و لکن لاتجاوز وادی محسر حتی تطلع الشمس .

 

 

 

(یب‌) الامام یقف بجمع حتی تطلع الشمس و سایر الناس ان شاؤا عجلوا و ان شاؤا اخروا

 

 

 

(یج‌) من افاض قبل طلوع الفجر جاهلا لا شی‌ء علیه و ان افاض عالما عامدا فعلیه دم شاة و روی من افاض قبل طلوع الشمس علی جبل ثبیر فعلیه دم شاة .

 

 

 

(ید) رخص للنساء و الضعفاء ان یفیضوا من جمع بلیل و یکفیهن الوقوف اللیلی .

 

 

 

(یه‌) یجوز للخائف ان یفیض لیلا من الجمع .

 

 

 

(یو) من افاض من عرفات الی منی یرجع و یقف بالمشعر قلیلا و ان کان بعد طلوع الشمس ثم یرجع الی منی .

 

 

 

(یز) یکفی الجاهل و العاجز وقوف المشعر بقدر صلوة بل الوقوف بقدر ذکر فان مضی الجمال بالرجل الی منی علی وجهه فان کان صلی فی المشعر او ذکر الله کفاه .

 

 

 

(یح‌) من جهل و لم‌یقف بالمشعر و لم‌یعلم الا بعد ان فاته الوقت لیس علیه شی‌ء .

 

 

 

(یط) من افاض مع الناس من عرفات فلم‌یلبث معهم بجمع و مضی الی منی متعمدا فعلیه بدنة و ان فاته الحج فعلیه الحج من قابل .

 

 

 

(ک‌) یجب اخذ حصی الجمار من الحرم و افضله المزدلفة و لایأخذه من مسجد و لا مما رمی به الجمرة .

 

 

 

(کا) ینبغی ان تکون حصیات منقطة کحلیة مثل رأس الانملة و یکره الصم منها و السود و البیض و الحمر و لاتکسرن منها شیئا .

 

 

 

(کب‌) اذا مررت بوادی محسر و هو واد عظیم بین جمع و منی و الی منی اقرب فاسع فیه حتی تجاوزه و حرک ناقتک بقدر مأة ذراع و ادع بالمأثور .

 

 

 

(کج‌) من جاوز وادی محسر و لم‌یسع یرجع حتی یسعی فان لم‌یعرفه یسأل الناس عنه .

 

 

 

المقصد الرابع فی الرمی و احکامه و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) الحج الاکبر الوقوف بعرفة و رمی الجمار .

 

 

 

(ب‌) روی من ترک رمی الجمار لایحل له النساء و علیه الحج من قابل .

 

 

 

(ج‌) رمی الجمار من سنن رسول الله صلی الله علیه و آله .

 

 

 

(د) لا ترتیب وجوبا بین الرمی و الذبح و الحلق بمنی الا انه یکره الحلق قبل الذبح فان فعل یعید الموسی علی رأسه بعد الذبح .

 

 

 

(ه) ینبغی الترتیب بین الجمار اذا رماها فی ایام التشریق فیرمی الاولی ثم الوسطی ثم القصوی فلو نکس اعاد علی الوسطی ثم القصوی .

 

 

 

(و) من لم‌یلتفت النکس و لما التفت فات النهار قضی من الغد .

 

 

 

(ز) یستحب الوضوء لرمی الجمار .

 

 

 

(ح‌) یستحب المشی الی الجمار لرمیها .

 

 

 

(ط) یستحب ان تقف لرمی الجمرة القصوی من قبل وجهها و ترمیها من بطن الوادی و لاترمها من اعلاها و لتکن بعیدا عنه قدر عشرة اذرع او خمسة‌عشر ذراعا و ترمیها بسبع حصیات .

 

 

 

(ی‌) یستحب ان تقف قبل رمیها فی وسط الوادی مستقبل القبلة و تدعو بالمأثور و الحصی فی کفک ثم ترمیها من قبل وجهها و تکبر مع کل حصاة و لاتقف عندها شیئا .

 

 

 

(یا) یستحب الوقوف عند الجمرة الوسطی و الاولی و ابدأ بالجمرة الاولی فارمها عن یسارها و تجعل کل جمرة عن یمینک و ترمیها من بطن المیل ( المسیل خ‌ل ) و تدعو بالمأثور و کذلک تفعل بالثانیة .

 

 

 

(یب‌) یستحب ان تضع الحصاة علی باطن الابهام و تدفعها بظفر السبابة و تخذفها خذفا و لیکن کل حصاة مثل الانملة .

 

 

 

(یج‌) یستحب اخذ حصی الجمار بالید الیسری و رمیها بالیمنی .

 

 

 

(ید) ان رمیت راکبا و وقع الحصاة فی المحمل فاعد مکانها و ان اصابت انسانا او جملا ثم وقعت علی الجمار اجزأک .

 

 

 

(یه‌) یجوز رمی الجمار راکبا .

 

 

 

(یو) یستحب الرمی فی کل یوم عند الزوال .

 

 

 

(یز) الرمی یوم النحر من طلوع الشمس الی غروبها .

 

 

 

(یح‌) قد رخص لرعاة الابل اذا جاؤا باللیل و الخائف و العبید و الحاطبة و المدین و المریض ان یرموا باللیل و اما غیرهم فلایرمون بلیل .

 

 

 

(یط) من عرضه عارض یوم النحر فلم‌یرم حتی غابت الشمس یرمی اذا اصبح مرتین مرة بکرة للأمس و مرة عند الزوال لیومه .

 

 

 

(ک‌) من نسی رمی جمرة فی یومه قضاه یوم بعد .

 

 

 

(کا) لایرمی یوم النحر الا جمرة العقبة و فی سایر ایام التشریق یرمی الثلاث فی کل یوم .

 

 

 

(کب‌) المریض الذی لایقدر علی الرمی و المغمی علیه و الکسیر و الصبی الذین لایقدرون یرمی عنهم و ان امکن ان یحمل المریض الی الجمرة و یرمی عنه فعل .

 

 

 

(کج‌) من نسی رمی الجمار حتی اتی مکة رجع الی منی و رمی و ان خرج و فاته ذلک لا شی‌ء علیه و لکن یرمیها من قابل ان استطاع و الا وکل رجلا ان یرمی عنه و ان مات رمی عنه ولیه .

 

 

 

(کد) من نقص من عدد الحصی فی رمی الجمرة الاولی و رمی الباقیتین سبعا سبعا فان رمی الاولی ثلثا یعید الجمیع و ان رمی الاولی اربعا بنی علیه و رماها بثلث اخر و من اتم الاولی و نقص من الثانیة فان رماها ثلاثا اعاد الثانیة و الاولی و ان رماها اربعا بنی علیه و رماها بثلث و لایعید الثانیة و من اتم الاولیین و نقص من الثالثة اکملها .

 

 

 

(که‌) من نقص من واحدة منها حصاة بقیت فی کفه و لم‌یدر من ایها هی فلیرم کل واحدة بحصاة .

 

 

 

(کو) و من ذهب یرمی فسقط منه واحدة و لم‌یدر ای الحصاة هی اخذ حصاة من تحت رجله و لکن لاتأخذ من حصی الجمار .

 

 

 

المقصد الخامس فی الذبح و ما یتعلق به و فیه ستة فصول :

 

 

 

فصل فیمن علیه هدی او لیس علیه و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یجب الهدی علی من حج متمتعا .

 

 

 

(ب‌) من اعتمر فی رجب او غیره و بقی فی مکة حتی اذا دخل علیه شهور الحج فتمتع فعلیه الهدی و ان لم‌یتمتع و حج مفردا فلا هدی علیه .

 

 

 

(ج‌) لیس علی المفرد هدی و لا اضحیة .

 

 

 

(د) من اعتمر متمتعا عن امه و حج عن ابیه ان ذبح فهو خیر له و ان لم‌یذبح فلیس علیه شی‌ء .

 

 

 

(ه) من امر مملوکه ان یتمتع بالعمرة الی الحج فان شاء المولی ذبح عنه و ان شاء امره بالصوم بدل الهدی و لیس علی العبد هدی .

 

 

 

(و) من حج بصبی فان وجد هدیا ذبح عنه و الا صام عنه ولیه و ان وجد الحاج بصبیه هدیا واحدا ینبغی ان یذبحه عن الصبی و یصوم هو عن نفسه .

 

 

 

(ز) القارن یسوق هدیا و به یمتاز عن المفرد .

 

 

 

فصل فی جنس الهدی و الاضحیة و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) الهدی افضله بدنة و اوسطه بقرة و آخره شاة .

 

 

 

(ب‌) انما یضحی بمنی الضأن و المعز الاهلیة دون الجبلیة و الابل العراب دون البخاتی و البقر الاهلیة دون الجبلیة .

 

 

 

(ج‌) الهدی من شعائر الله یستحب تعظیمه فلیکن بدنة و الا فبقرة و الا فکبشا سمینا فحلا و الا فموجأ من الضأن و الا فتیساً فحلاً و الا فما تیسر .

 

 

 

(د) یجزی الجاموس فی الاضحیة .

 

 

 

(ه) افضل البدن ذوات الارحام من الابل و البقر و افضل الضحایا من الغنم الفحولة .

 

 

 

(و) یجزی من الضأن الجذع و هو الذی بین الستة اشهر الی سنة و یجزی من المعز الثنی و هو ما دخل فی السنة الثانیة و یجزی من البقر فی ای سن کانت و من الابل الثنی و هو منها ما دخل فی السنة السادسة .

 

 

 

(ز) یکره ان یضحی بشی‌ء من الرواجن .

 

 

 

(ح‌) یکره ان یضحی الا بما اشتری فی العشر .

 

 

 

(ط) یستحب استفراه الضحایا .

 

 

 

(ی‌) یکره التضحیة بالخصی فان اشتری کبشا فوجده خصیا مجبوبا فلیشتر مکانه لأنه ناقص .

 

 

 

(یا) الکبش السمین خیر من الانثی و الانثی خیر من الخصی و کذلک النعجة السمینة من الضأن خیر من الخصی و الکبش خیر من الموجأ من الضأن و الماعز الذکر احب من النعجة و النعجة احب من الماعز الانثی و المرضوض احب من النعجة و الفحل من الضأن خیر من الموجوء و الموجوء خیر من النعجة و روی ان النعجة خیر من المعز مطلقا .

 

 

 

(یب‌) ینبغی ان یکون الاضحیة سمینا علی کلیتیه شی‌ء من الشحم فمن اشتریها علی انها سمینة فخرجت سمینة او مهزولة اجزأت و ان اشتریها مهزولة فان خرجت سمینة اجزأت و الا فلا .

 

 

 

(یج‌) یستحب ان تکون قرناء ملحاء او سوداء فحلا ینظر فی سواد و یمشی فی سواد و یبعر و یبول فی سواد و یرعی فی سواد بان تکون تلک المواضع منها اسود اللون عظیم العین و الاذن .

 

 

 

(ید) یستحب التضحیة بما قد عرف و یکتفی باخبار البایع .

 

 

 

(یه‌) یکره التضحیة بالعرجاء بین عرجها و بالعوراء بین عورها و لایضحی بالخرماء و فی نسخة الجرباء و لا بالجدعاء و لا بالعضباء و لا بالخرقاء و لا بالشرقاء و لا بالمقابلة و لا بالمدابرة و یکره التشریم فی الاذن و الخرم و لا بأس بثقب فی مواضع المواسم و لا بأس ما لم‌تکن منها مقطوعة و لا بالهرمة قد سقطت ثنایاها و یکره ان کسر قرنها الداخل و لا بأس بکسر القرن الخارج .

 

 

 

(یو) نهی عن الناقص مطلقا فی الهدی الواجب و اما فی الاضحیة فیجزی .

 

 

 

(یز) من اشتری هدیا فبان به عیب فان نقد ثمنه فقد اجزأ عنه و ان لم‌یکن نقد ثمنه رده و اشتری غیره و له خیار العیب بشروطه فان شاء رده به .

 

 

 

(یح‌) یکره المماکسة فی شراء الاضاحی .

 

 

 

(یط) من اشتری شاة ثم اراد ان یشتری اسمن منها یشتری ثم یبیع الاولی بعده .

 

 

 

فصل فی الاحکام و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) من اشتری هدیا فانکسرت او عطبت فان کانت مضمونة واجبة علیه یشتری مکانها اخری و الا فلیس علیه شی‌ء و المضمون کالنذر و الیمین و جزاء صید و امثالها .

 

 

 

(ب‌) من ساق هدیا تطوعا فعطب فلا شی‌ء علیه و ینحره و یأخذ نعل التقلید فیغمسها فی الدم فیضرب به صفحة سنامه او یکتب کتابا انه هدی و یضعه علیه لیعلم من مر به انه صدقة لیأکل منه و لا بدل علیه و ان کان جزاء صید او نذر فعطب فعل مثل ذلک و علیه البدل .

 

 

 

(ج‌) اذا دخل الهدی الحرم فعطب فلا بدل علی صاحبه تطوعا کان او غیره .

 

 

 

(د) روی اذا عرف بالهدی ثم ضل بعد ذلک فقد اجزأ .

 

 

 

(ه) من بعث بالهدی الواجب فهلک الهدی فی الطریق قبل ان یبلغ و لیس له سعة ان یهدی اخری فالله اولی بالعذر الا ان یکون یعلم انه اذا سأل اعطی .

 

 

 

(و) من اشتری هدیا لمتعته فاتی به منزله فربطه ثم انحل فهلک او سرق یعید اخری مکانها استحبابا الا ان یکون لا قوة به علیها و ان لم‌یفعل فلا شی‌ء علیه .

 

 

 

(ز) من اهدی هدیا و اصابه مرض او انفقأت عینه فانکسر فبلغ المنحر و هو حی یذبحه و یجزی عنه .

 

 

 

(ح‌) الهدی الواجب اذا اصابه کسر او عطب یکره بیعه و ان باعه یتصدق بثمنه و لیهد هدیا آخر .

 

 

 

(ط) من اشتری البدنة فضلت قبل ان یشعرها و یقلدها فلایجدها حتی یأتی منی و ینحر فیجدها فهی من ماله یفعل بها ما یشاء و ان کان اشعرها فضلت ثم وجدها نحرها .

 

 

 

(ی‌) من اشتری کبشا فهلک منه و اشتری آخر ثم وجد الاول فان کانا قائمین ذبح الاول و باع الآخر و ان شاء ذبحه و ان کان ذبح الاخیر ثم وجد الاول ذبحه معه .

 

 

 

(یا) من اشتری هدیا فنحره فمر به رجل فعرف انه کان له و ضل عنه و شهد له رجلان بذلک للمدعی لحمه و لایجزی عن واحد منهما .

 

 

 

(یب‌) من وجد هدیا ضالا فاخذه و نحره بمنی اجزأ عن صاحبه و ان نحره فی غیر منی لم‌یجز عن صاحبه .

 

 

 

(یج‌) من وجد هدیا ضالا یعرفه یوم النحر و الثانی و الثالث ثم لیذبحها عن صاحبها عشیة الثالث و یعلم انها بدنة .

 

 

 

(ید) من ساق بدنة فنتجت ینحرها و ینحر ولدها و ان کان الهدی مضمونا فهلک اشتری مکانها و مکان ولدها .

 

 

 

(یه‌) یجوز رکوب الهدی غیر مجهد و لا متعب للسایق ان احتاج الیه و حمل الغیر علیه اذا جهده المشی .

 

 

 

(یو) یجوز حلب البدنة من غیر نهک و شربه و سقیه .

 

 

 

(یز) الهدی الواحد عند الامکان یجزی عن واحد و ان عزت الاضاحی و غلت فیجزی الواحد عن جماعة و لو کانوا سبعین .

 

 

 

(یح‌) یجزی فی الامصار الواحد عن جماعة فیذبح الرجل واحدا عن نفسه و اهل بیته .

 

 

 

فصلفی آداب الذبح و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یستحب تولی الذبح .

 

 

 

(ب‌) یستحب شهود المرأة ذبح هدیها و ان لم‌تکن لها من یذبح عنها تذبح عن نفسها .

 

 

 

(ج‌) الصبی یوضع السکین فی یده و یقبض علی یدیه رجل فیذبح .

 

 

 

(د) للمرأة ان توکل غیرها للذبح اذا کانت مستعجلة کما مر فی وقوف المشعر .

 

 

 

(ه) یجب فی الذبح شروطه و یستحب الدعاء بالمأثور .

 

 

 

(و) اذا اخطأ الذابح اسم صاحب الضحیة فسماه بغیر اسمه له ما نوی و کذلک اذا نسی اسم صاحبها و ذبح علی نیته .

 

 

 

(ز) من حج عن غیره یجزیه هدی واحد لمن حج عنه و ان شاء ذبح عن نفسه ایضا .

 

 

 

(ح‌) صفة النحر توقف البدنة قائمة مستقبل القبلة و تربط یدیها من الخف الی الرکبة او یعقل یدها الیسری ثم یقوم من جانب یدها الیمنی و یسمی و یدعو بالمأثور ثم یطعن بسکین فی لبتها ثم یخرج السکین فاذا وجبت قطع موضع الذبح بیده و رویت رخصة فی نحر البارکة .

 

 

 

(ط) النحر بمنی اربعة ایام و فی غیرها ثلثة ایام للذبح و لا بأس ان یضحی لیلة النحر اذا کان خائفا .

 

 

 

(ی‌) الهدی الواجبة لاتنحر الا بمنی و ان کانت غیر واجبة فلینحرها بمکة و ان اشعرها و قلدها فلینحرها بمنی .

 

 

 

(یا) من ساق فی العمرة بدنة نحرها بمکة .

 

 

 

(یب‌) کفارة المعتمر و المتمتع تنحر بمکة و ان اخرها نحرها بمنی و تعجیلها افضل .

 

 

 

(یج‌) جزاء الحج ینحر بمنی .

 

 

 

(ید) یجب اکل الحاج المتمتع من هدیه شیئا و اما سایر ما یذبح من الجزاء و الکفارات و النذور و الایمان و الهدی فان شاء اکل منه و ان شاء لم‌یأکل و الافضل ان لایأکل من ما به یجبر نقصان الحج .

 

 

 

(یه‌) یقسم البقیة مما اکل قسمین و یطعمهما القانع و المعتر و القانع هو الذی یقنع بما ارسلت الیه من البضعة فما فوقها لایسخط و لایکلح و لایلوی شدقه غضبا و المعتر هو الذی یعتریک فلایسألک .

 

 

 

(یو) لا بأس باخراج لحوم الاضاحی من منی بعد ثلث و ادخارها .

 

 

 

(یز) لایکفی الاضحیة اذا ضحی من کفارة الیمین .

 

 

 

(یح‌) لایجوز اخراج لحم الهدی من منی بل الواجب الاکل و الاطعام و اما الشی‌ء ینتفع به کالسنام للدواء و الجلد الذی لایؤکل فلا بأس به .

 

 

 

(یط) یجوز شراء اللحم من منی و اخراجه منه یقوت به فی بیته .

 

 

 

(ک‌) لایتزود الحاج من اضحیته و له ان یأکل منها بمنی ایامها .

 

 

 

(کا) لایجعل جلود الهدی و جلالها اجرة الجزار بل یتصدق بها و رویت رخصة فی ان یعطی الاضحیة من یسلخها بجلدها .

 

 

 

(کب‌) یکره ان یأخذ المضحی جلد الاضحیة و یجعله جرابا الا ان یتصدق بثمنه و رخص له ان یأخذه لنفسه او یجعله مصلی یصلی علیه فی البیت و الصدقة به افضل .

 

 

 

فصل فی من لم‌یجد الهدی و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) من لایجد الهدی و لیس عنده ما یشتری به فعلیه ان یصوم یوما قبل یوم الترویة و الترویة و عرفة فان لم‌یصم قبل یوم الترویة فلیدعه الی بعد ایام التشریق فان لم‌یصبر علیه الجمال فلیصم یوم الحصبة و هی آخر النفر و یومین بعده و ان بقی فی مکة صامه فی العشر الاواخر من ذی‌الحجة و ان فاته ذلک فان شاء صامها فی الطریق و ان لم‌یشأ فلیصم عشرة ایام اذا رجع الی اهله .

 

 

 

(ب‌) من لم‌یجد هدیا و احب ان یقدم الثلثة ایام علی الترویة فی العشر الاوائل من ذی‌الحجة فعل .

 

 

 

(ج‌) لایفرق صیام هذه الثلثة و لا صیام السبعة الایام التی یجب ان یصومها اذا رجع الی اهله و یفرق بین الثلثة و السبعة و رویت رخصة فی الجمع .

 

 

 

(د) اذا رجع الی اهله و لم‌یصم و وجد هدیا و یمکن ذبحه فی ذی‌الحجة بعث لیذبح فیه .

 

 

 

(ه) رویت رخصة فی من لم‌یجد الهدی ان یصبر الی یوم النحر فان لم‌یصب الی ذلک الیوم فهو ممن لایجد .

 

 

 

(و) لایبیع ثیاب تجمله لشراء الهدی ان وجده ذبحه و الا صام .

 

 

 

(ز) من لم‌یصم فی ذی‌الحجة ثلثة ایامه لعارض او نسیان او جهل حتی یهل هلال محرم فعلیه دم شاة یذبحها بمنی و لیس له صوم .

 

 

 

(ح‌) من تمتع و لم‌یجد هدیا فصام الثلثة و مات قبل ان یصوم السبعة لیس علی ولیه ان یصوم عنه .

 

 

 

(ط) من تمتع و لم‌یجد هدیا و مات قبل ان یصوم فعلی ولیه ان یصوم عنه .

 

 

 

(ی‌) الصبی یصوم عنه ولیه اذا لم‌یجد هدیا .

 

 

 

(یا) من یجد الثمن و لکن لایجد هدیا یشتریه یخلف الثمن عند بعض اهل مکة و یأمر ان یشتری عنه و یذبح عنه ما دام ذی‌الحجة و ان انقضی و لم‌یجد یشتری من قابل فی ذی‌الحجة .

 

 

 

(یب‌) من لم‌یجد ما یهدی الی یوم النفر و لم‌یصم الثلثة فوجد الثمن یصوم .

 

 

 

(یج‌) من کان له ثمن عدل و لکن غلت الاضاحی و لایقدر علی الشراء یصوم بعد ایام التشریق .

 

 

 

(ید) من صام الثلثة ثم اصاب هدیا یوم خرج من منی اجزأه صیامه و له ان یشتری هدیا و یذبحه و یکون صیامه له نافلة .

 

 

 

(یه‌) لا بد من الصیام اذا رجع الی اهله سبعة ایام و لایجوز الصدقة بدله فان قدر صام و الا یؤخر حتی یتمکن منه .

 

 

 

(یو) من صام ثلثة ایام بمکة ثم بدا له ان یجاور بها یصبر حتی یری ان اهل بلاده قد وصلوا الی بلادهم فیصوم و له ان یصوم السبعة بعد شهر کائنا ما کان .

 

 

 

(یز) من لم‌یصم قبل یوم الترویة فلیس علیه ان یصوم یوم الترویة و یوم عرفة فان صامهما جهلا فله ان یصوم یوم النحر و یتابع الایام .

 

 

 

(یح‌) من لزمه بدنة فی فداء فعجز و لم‌یجدها یجزیه سبع شیاة فان لم‌یقدر صام ثمانیة‌عشر یوما بمکة او فی منزله .

 

 

 

فصل فی الاضحیة و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) الاضحیة سنة مؤکدة عن نفسه .

 

 

 

(ب‌) یستحب الاضحیة عن العیال .

 

 

 

(ج‌) من لم‌یجد الاضحیة معذور لا شی‌ء علیه .

 

 

 

(د) لایضحی عن من فی البطن .

 

 

 

(ه) یجوز الاضحیة عن النبی صلی الله علیه و آله .

 

 

 

(و) اذا غلت الاضاحی شیئا بعد شی‌ء ثم تعذرت یجمع الثمن الاول و الثانی و الثالث ثم یتصدق بمثل ثلثه .

 

 

 

(ز) یجوز ان یذبح کبشا عن نفسه و عن اهل بیته فی الاضحی .

 

 

 

(ح‌) یضحی بکبش املح اقرن فحل سمین فان لم‌یجد کبشا سمینا فمن فحولة المعز او موجوء من الضأن او المعز فان لم‌یجد فنعجة من الضأن سمینة .

 

 

 

(ط) ینبغی ان یکون ثنیا فصاعدا .

 

 

 

(ی‌) ینبغی ان یستشرف اذنیه و عینیه .

 

 

 

(یا) یأکل شیئا من الاضحیة و یطعم الباقی القانع و المعتر و لا بأس بالاهداء الی الجیران ان کانوا مساکین فیهدی الیهم شیئا و یطعم سایر المساکین شیئا .

 

 

 

(یب‌) یستحب الاستقراض للاضحیة لمن لیس له ثمن اضحیة .

 

 

 

(یج‌) یستحب الدعاء بالمأثور عند الذبح و قد مر کثیر من احکامها فی الفصول السابقة .

 

 

 

المقصد السادس فی الحلق و التقصیر و ما یتعلق بهما و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) من السنن ان یحلق الحاج بانواعه الثلثة و المعتمر عمرة مفردة بعد الفراغ من الذبح او یقصر و الحلق افضل .

 

 

 

(ب‌) ینبغی للصرورة ان یحلق و ان کان برأسه قروح و اما من حج قبل فهو مخیر بینهما

 

 

 

(ج‌) من لبد شعره او عقصه فالحلق له اولی و اشد تأکیدا و روی انه یجب علیه الحلق .

 

 

 

(د) ینبغی ان یحلق رأسه یوم النحر ثم یقلم اظفاره و یأخذ من شاربه و من اطراف لحیته و یغتسل .

 

 

 

(ه) من اشتری اضحیته و قمطها فی جانب رحله او بیته او وزن ثمنها و صار فی رحله فقد بلغ الهدی محله فان احب ان یحلق حلق .

 

 

 

(و) من حلق قبل ان یذبح یعید الموسی علی رأسه و لیس علیه شی‌ء و لایعودن .

 

 

 

(ز) اذا اردت ان تحلق رأسک فاستقبل القبلة و ابدأ بالناصیة و احلق من العظمین الناتیین بحذاء الاذنین و ادع بالمأثور و ادفن شعرک بمنی .

 

 

 

(ح‌) لاینبغی ان یزور البیت قبل الحلق الا ان یکون ناسیا .

 

 

 

(ط) من زار البیت قبل ان یحلق و هو عالم ان ذلک لاینبغی له فان علیه دم شاة استحبابا .

 

 

 

(ی‌) من زار البیت قبل التقصیر فطاف و سعی لا بأس به یقصر و یطوف للحج و یسعی ثم یطوف للزیارة ثم قد احل من کل شی‌ء .

 

 

 

(یا) من نسی ان یقصر من شعره او یحلقه حتی ارتحل من منی یرجع الی منی حتی یلقی شعره بها حلقا او تقصیرا و له ان یحلق فی الطریق او این کان و یکره القاء الشعر بغیر منی .

 

 

 

(یب‌) یستحب دفن الشعر فی فسطاطه بمنی .

 

 

 

(یج‌) یکره ان یخرج الشعر من منی من اخرجه فعلیه ان یرده .

 

 

 

(ید) من حلق رأسه بمکة رد الشعر الی منی .

 

 

 

(یه‌) من حلق رأسه بعد عمرة التمتع قبل ان یقصر ساهیا علیه دم یهریقه فاذا کان یوم النحر امر الموسی علی رأسه حین یرید ان یحلق .

 

 

 

(یو) الاقرع یمر الموسی علی رأسه .

 

 

 

(یز) من افرد الحج ثم لما دخل مکة طاف بالبیت ثم قصر سهوا ثم ذکر بعد ما قصر انه مفرد لیس علیه شی‌ء اذا صلی فلیجدد التلبیة .

 

 

 

(یح‌) من ساق هدیا یحلق رأسه بعد النحر .

 

 

 

(یط) یجوز تأخیر الحلق الی ان یخرج من مکة ان کان اختار التقصیر .

 

 

 

(ک‌) من حلق یوم النحر فقد احل من کل ما احرم منه الا النساء فاذا طاف طواف النساء احل من کل شی‌ء .

 

 

 

(کا) یکره لبس الثیاب و تغطیة الرأس و الطیب و اکل الزعفران قبل الطواف و السعی للزیارة و احبوا ان یفعل ذلک فی زی المحرمین .

 

 

 

(کب‌) یحرم علی من احل بالحلق الصید الحرمی و ان رفع عنه احکام الصید الاحرامی .

 

 

 

(کج‌) لا بأس بلطخ الرأس بالحناء بلا طیب .

 

 

 

(کد) لبس الثیاب و الطیب بعد الحلق اشد کراهة للمتمتع من الحاج المفرد .

 

 

 

(که‌) و روی کراهة الطیب قبل طواف النساء .

 

 

 

(کو) لیس علی النساء حلق و یجزیهن التقصیر .

 

 

 

(کز) روی ان من نفر فی النفر الاول لیس له ان یصیب الصید حتی ینفر الناس .

 

 

 

المقصد السابع فی زیارة البیت و ما یتعلق بها و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) اذا فرغت من اعمال منی فاغتسل ثم افض الی مکة و زر البیت فی یوم النحر .

 

 

 

(ب‌) یستحب الغسل للنساء کما یستحب للرجال .

 

 

 

(ج‌) اذا اغتسلت للزیارة فلک ان تزور به ما لم‌تنقضه بما ینقض الوضوء و ان نقضته بحدث اعدت الغسل .

 

 

 

(د) اذا اغتسلت فیستحب ان تقلم اظفارک و تأخذ من شاربک و من اطراف لحیتک .

 

 

 

(ه) یستحب الزیارة یوم النحر و تتأکد للمتمتع و یجوز التأخیر الی بعد ایام التشریق و لکن لیس یحل من النساء حتی یطوف طواف النساء و یکره له الطیب حتی یطوف للزیارة .

 

 

 

(و) اذا انتهیت الی المسجد یوم النحر تقف علی باب المسجد و تدعو بالمأثور ثم تأتی الحجر الاسود فتستلمه و تقبله فان لم‌تستطع فاستلمه بیدک و قبل یدک فان لم‌تستطع فاستقبله و کبر و ادع بالمأثور .

 

 

 

(ز) طواف الزیارة ان تطوف بالبیت سبعة اشواط علی ما مر فی الطواف و هو فریضة ثم تصلی عند مقام ابرهیم رکعتین تقرأ فیهما بالتوحید و الجحد ثم ارجع الی الحجر الاسود فقبله ان استطعت و استقبله و کبر ثم اخرج الی الصفا .

 

 

 

(ح‌) یجب السعی بعد الطواف بالبیت علی ما مر فی السعی سبعة اشواط تبدأ بالصفا و تختم بالمروة فاذا فعلت ذلک فقد احللت من کل شی‌ء احرمت منه الا النساء .

 

 

 

(ط) اذا فرغت من السعی فارجع الی المسجد و طف بالبیت طوافا و هو طواف النساء ثم تصلی رکعتین عند مقام ابرهیم ثم قد احللت من کل شی‌ء احرمت منه و فرغت من حجک کله .

 

 

 

(ی‌) یستحب للرجل الصرورة ان یدخل البیت و لیس علی النساء و لکن ان فعلن فهو افضل .

 

 

 

(یا) یستحب الغسل لدخول الکعبة .

 

 

 

(یب‌) لاتدخل البیت بحذاء و لاتبزق فیها و لاتمتخط و ادع اذا دخلته بالمأثور و اجهد ان تصلی بین العمودین علی الرخامة الحمراء و ان لم‌تقدر فدونها و ائت کل زاویة و ادع بالمأثور و ان لم‌تقدر استقبل کل زاویة و ادع بما شئت و ان امکنک صلیت فی کل زاویة رکعتین .

 

 

 

(یج‌) یکره صلوة المکتوبة فیها و لا بأس بالنافلة و قد مر احکامها فی کتاب الصلوة .

 

 

 

(ید) المستحاضة تطوف بالبیت و تصلی و لکن لاتدخل الکعبة .

 

 

 

(یه‌) لایجوز دخول المشرک البیت .

 

 

 

المقصد الثامن فی العود الی منی و اعمالها و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) یستحب ان یبیت لیالی التشریق و هی ثلث لیال بعد النحر بمنی .

 

 

 

(ب‌) من افاض الی البیت نهارا و زار و غلبت علیه عیناه حتی اصبح بمکة یهریق دما و یستغفر الله و لایعود .

 

 

 

(ج‌) ان کان شغله بمکة طول اللیل عبادة الله فلا شی‌ء علیه .

 

 

 

(د) ان خرج من مکة و جاز عقبة المدنیین ثم نام و لم‌یبت بمنی فلا شی‌ء علیه و یستحب ان یذبح شاة .

 

 

 

(ه) ان خرج من منی لزیارة البیت قبل الغروب او اول اللیل فلایصبح الا بمنی او خارج مکة فان اصبح بمکة یتصدق بصدقة او یهریق دما .

 

 

 

(و) ان خرج من منی بعد نصف اللیل فلایضره ان یصبح بغیر منی .

 

 

 

(ز) یکره الدلجة من منی الی مکة قبل ان ینشق الفجر .

 

 

 

(ح‌) یجوز ان یزور ایام التشریق و لکن المقام بمنی افضل .

 

 

 

(ط) الامام یصلی یوم النفر الاخیر الظهر بمکة فینفر قبل الزوال .

 

 

 

(ی‌) للناس ان ینفروا یوم الثانی‌عشر ان اتقوا الرفث و الفسوق و الجدال و الصید و ما حرم الله علیهم فی احرامهم و من نفر ایضا فی النفر الاول یجتنب الصید الی ان ینفر الناس فی النفر الثانی و ینفر اذا نفر بعد الزوال و له ان ینفر قبل الزوال یرمی الجمرات ارتفاع النهار ثم ینفر و ان کان مکروها .

 

 

 

(یا) من ادرکه المساء لیلة الثالث‌عشر فلایخرج منها و یبیت .

 

 

 

(یب‌) من بقی الی الصَدر فان شاء نفر قبل الزوال و ان شاء نفر بعد الزوال .

 

 

 

(یج‌) یجوز ان یقدم الرجل اخراج ثقله یوم النفر الاول قبل الزوال و یخرج هو بعد الزوال او یبقی الی الصدر .

 

 

 

(ید) الافضل ان لایعود بعد النفر الی مکة .

 

 

 

(یه‌) یستحب اذا انتهی الی الحصباء ان ینزل و یستلقی علی قفاه و یستریح قلیلا ثم یذهب حیث شاء و هو التحصیب و الحصباء هی البطحاء .

 

 

 

(یو) یستحب وداع البیت اذا اراد ان یخرج من مکة فیطوف اسبوعا للوداع و ان استطاع ان یستلم الرکن الیمانی و الحجر الاسود فی کل شوط فعل و الا فتح باستلام الحجر الاسود و الرکن الیمانی و ختم و ان لم‌یستطع فلا شی‌ء علیه ثم یأتی المستجار و یعمل کما مر فی الطواف و یعمل بالمأثور ثم یأتی زمزم فیشرب منها و لایصب علیه منه ثم یخرج داعیا بالمأثور فاذا وصل باب المسجد خر ساجدا ثم خرج .

 

 

 

(یز) من نسی وداع البیت او عرضه مانع منه فلا شی‌ء علیه .

 

 

 

المنسک الثالث فی العمرة المفردة و فیه مسائل :

 

 

 

(ا) العمرة فریضة علی العباد کالحج .

 

 

 

(ب‌) من افرد الحج یجب علیه ان یفرد العمرة و من قرن بینهما متمتعا بالعمرة الی الحج اکتفی بها .

 

 

 

(ج‌) یستحب التطوع بالعمرة و تکریرها .

 

 

 

(د) السنة اثناعشر شهرا فجعل فی کل شهر عمرة کیفما اتفقت و افضل العمر عمرة رجب

 

 

 

(ه) من احرم و علیه من رجب یوم و لیلة فعمرته رجبیة و ان لم‌یعتمر فیه .

 

 

 

(و) من اعتمر فی اشهر الحج مفردة فله ذلک .

 

 

 

(ز) من اعتمر فی اشهر الحج مفردة و بقی الی ان یدرک الحج ینبغی ان یحج مع الناس حجا مفردا و ان نوی یوم اعتمر التمتع فهو متمتع و کذا ان کان من نیته یوم اعتمر ان یعتمر و یبقی فی مکة الی الحج و یحج فهو ایضا متمتع .

 

 

 

(ح‌) لا عمرة فی ایام التشریق فلو جاء رجل یوم النحر او فی ایام التشریق فلیس له ان یعتمر بل یبقی حراما فاذا انقضی ایام التشریق طاف و سعی و احل و علیه الحج من قابل ان کان علیه .

 

 

 

(ط) من افرد الحج و تم حجه و حلق رأسه فله ان یعتمر و لو کان فی ذی‌الحجة .

 

 

 

(ی‌) صفة العمرة یحرم من المواقیت الآفاقیة او من منزله ان کان دون المیقات الی مکة او من المواقیت التی حول الحرم فیذهب حتی یأتی المسجد فیطوف و یصلی له عند المقام ثم یخرج و یسعی بین الصفا و المروة ثم یقصر او یحلق ثم یعود الی البیت و یطوف طواف النساء فقد احل من کل شی‌ء احرم منه و ان کان ساق هدیا ذبحه بمکة عند الجزورة و قد مر احکام کل واحد من اعمالها فی ضمن المباحث السابقة و مناسکها فراجع .

 

 

 

و قد تم کتاب الحج من الجامع علی ید مصنفه لخمس بقین من ربیع‌الثانی من شهور السنة الستة و الثمانین بعد المأتین من الالف الثانی حامدا مصلیا مستغفرا ، تمت .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  نظرات ()
مطالب اخیر تراحم وپیشی گرفتن در حرم تراحم وپیشی گرفتن در حرم ابزار جادوگران تفسیر گوشی قضاوت کانال طتنجیه ماجرای طلوع وغروب طلسم ترجمه جامع الاحکام کاذب ضلالت
کلمات کلیدی وبلاگ