سما
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ سما
آرشیو وبلاگ
      اعتقادی (بنام خدا آزادی وبلاکهای ((طتنجیه )) برای خداست و بهیچ حزب وگروهی وابسته نیست . سما .)
کتاب الحج والعمره 1 نویسنده: سما - یکشنبه ۱٢ تیر ۱۳٩٠

                                  بسم الله الرحمن الرحیم

                                    کتاب الحج و العمرة 1

و فیه ست مقدمات و ثلثة مناسک و فی کل منسک مقاصد و خاتمة :

المقدمة الاولی فی فرض الحج و فضله و فیها مسائل :


(ا) یجب الحج علی کل بالغ حر مستطیع .

(ب‌) یحرم ترک الحج مع اجتماع الشرایط .

(ج‌) یحرم تسویف الحج و من سوف حتی یموت بعثه الله یهودیا او نصرانیا .

(د) فی اداء مناسک الحج ثواب عظیم و اجر جزیل .

(ه) الحج سبب الاستغناء و صحة البدن و سعة الرزق و کفایة مؤنة العیال و الحفظ فی الاهل و المال .

(و) الحج افضل من الصلوة و الصیام و فی الحج صلوة و لیس فی الصلوة حج .

(ز) اذا کان المال کثیرا فالحج افضل من الصدقة و الا فالصدقة .

(ح‌) الحج افضل من عتق سبعین‌الف رقبة .

(ط) الحج مایعدله شئ ، الدرهم فی الحج افضل من الفی‌الف درهم فیما سواه من سبیل الله و اذا لم‌یکن امام ظاهر یجاهد معه فالحج افضل من الجهاد .

(ی‌) یستحب خلافة الحاج فی اهله و ماله .

(یا) انما یجب الحج لمن استجمع الشرایط فی العمر مرة واحدة .

(یب‌) الحج علی جمیع الناس فریضة لکن من کان له عذر عذره الله .

(یج‌) یستحب الحج علی اهل الجدة و المکنة فی کل عام و یجب الحج کفایة علی المسلمین فی کل عام و لایجوز تعطیله .

(ید) اذا عطل الناس الحج لوجب علی الامام ان یجبرهم علی الحج ان شاءوا و ان ابوا .

(یه‌) من نذر مطلقا ان یمشی الی بیت الله فمشی فی حجة الاسلام او حج عن غیره اجزأه .

(یو) من نذر ان یمشی الی بیت الله فغایة مشیه الوصول الی البیت و من نذر ان یحج ماشیا فغایة مشیه رمی الجمرة و روی حلق الرأس ثم یجوز له ان یزور البیت راکبا و روی انه ینقطع مشیه اذا افاض من عرفات .

(یز) من نذر ان یحج ماشیا و مر بالمعبر یقوم فیه حتی یخرج الی الجدة .

(یح‌) من نذر المشی و عجز عنه فی بعض الطریق رکب و لا شئ علیه الا انه یستحب له سیاق بدنة ان کان موسرا .

(یط) من خرج حاجا حجة الاسلام فمات فی الطریق فان کان موته فی الحرم اجزأت عنه حجة الاسلام و ان کان خارج الحرم فلیقض عنه ولیه حجة الاسلام و ان کان له مال یجعل فی الحج فان فضل فهو لورثته ان لم‌یکن علیه دین و ان کان الحج تطوعا فالمال لورثته من بعد دین او وصیة .

(ک‌) من مات و لم‌یحج حجة الاسلام و ترک مالا یحج من جمیع ماله رجل صرورة لا مال له و ان اوصی ان یحج عنه رجل معین احج عنه ذلک الرجل .

(کا) من وجب علیه الحج و لم‌یحج حتی مات و لم‌یوص یخرج من ماله حجة میقاتیة و ان اوصی بحجة فیحج عنه من مکان یسعه ماله و ان اوصی بحجة میقاتیة فیخرج من ماله حجة میقاتیة .

(کب‌) من مات و علیه ان یحج رجلا بنذر یخرج من ثلثه .

(کج‌) اذا تبرع احد عمن مات بحج و علیه حج اجزأه .

(کد) اذا حج الصرورة التی لا مال له عن غیره یکتب له ای للنائب حجة الاسلام حتی یستطیع الحج فاذا استطاع فعلیه الحج .

(که‌) لا بأس بحج الاجیر و الکری و التاجر و الجمال و المجتاز بمکة بغیر قصد الحج فیری الناس یخرجون الی الحج فیخرج معهم فیجزی حجهم جمیعا عن حجة الاسلام .

(کو) المخالف اذا استبصر و قد کان حج علی حسب مذهبه یجزی عنه حجة الاسلام و لا اعادة علیه فرضا و ان کانت مستحبة .

المقدمة الثانیة فی حج التطوع و ما یتعلق به و فیها مسائل :

(ا) یستحب التطوع بالحج و لو بالاستدانة و لو کان قبله ذا دین و هو اقضی للدین و لکن ان لم‌یکن له مال یقضی عنه منه لایستدین .

(ب‌) یستحب عزل التاجر شیئا من ربحه کلما یربح لنفقة الحج حتی اذا جاء ابان الحج لایشق علیه .

(ج‌) لایجوز الاسراف الا فی حج او عمرة و المراد بالاسراف هنا التجاوز عن القصد لا ما یضر بالبدن و یتلف المال .

(د) یستحب المتابعة بین الحج و العمرة و انهما ینفیان الفقر و الذنوب و یدفعان میتة السوء .

(ه) یستحب ادمان الحج و العمرة و لایحالف صاحبهما الفقر و الحمی و یکثر المال و البنین و یتحقق الادمان بسنة و سنة لا بل بان یحج اذا وجد بل من حج ثلث سنین متوالیة ثم حج او لم‌یحج .

(و) یستحب الحج فی کل سنة و ان اکل الخبز و الملح .

(ز) یکره ترک الحج اربع سنین او خمس سنین لمن یقدر علیه .

(ح‌) یستحب ان یکون الانسان بین الحجین متهیئا للحج .

(ط) یستحب نیة العود الی الحج و تزید فی العمر و یکره ترک ارادة العود و هو یقرب الاجل و یدنی العذاب .

(ی‌) التخلف عن الحج بذنب صدر منه فلیستغفر الله .

(یا) یستحب الحج ماشیا علی القدمین و حافیا ان کان لایضر به و ان کان یضر فالله غنی عنه فلیرکب و لکن ان مشی فلیمش تأسیا لا ضنة علی صرف المال و ان رکب فلیرکب تأسیا لا خیلاءا و ان کان الرکوب اقوی له علی الدعاء و العبادة و اسرع فی الوصول فلیرکب .

(یب‌) یکره الاشارة بتعویق الحج و ترکه فی السنة .

(یج‌) من قرأ سورة الحج فی کل ثلثة ایام رزق الحج فی تلک السنة و من ادمن سورة عم کل یوم رزق الحج فی سنته و من قال فی مجلس واحد ما شاء الله الف مرة رزق الحج من عامه فان لم‌یرزق اخره الله حتی یرزق .

(ید) یستحب الحج بالمؤمنین .

(یه‌) لایحج الولد تطوعا الا باذن ابویه و امرهما فان فعل کان عاقا .

المقدمة الثالثة فی شروط وجوب الحج و فیها مسائل :

(ا) یشترط فی وجوبه البلوغ و العقل .

(ب‌) اذا حج الصبی فی صباه ثم ادرک کان علیه حجة الاسلام .

(ج‌) الصبی یحج به و یحرم اذا اثغر و ذلک ندب للولی .

(د) یشترط الحریة فلا حج للمملوک و لا عمرة .

(ه) یستحب للسید ان یحج بمملوکه و یکتب للمملوک ثواب الحج .

(و) المملوک اذا حج به ثم اعتق علیه الحج .

(ز) اذا اذن السید لعبده فی الحج فجمیع ما یصیبه فی احرامه فهو علی السید و ان لم‌یأذن فلا و لکن یکفر بالصیام اذ لا مال له .

(ح‌) اذا اذن السید لعبده فی الاحرام ثم اعتقه فی احد الموقفین صح حجه و یجزی عنه و ان فاته الموقفان فقد فاته الحج و یتم حجه و یستأنف حجة الاسلام .

(ط) یجوز ان یحج عن ام الولد اذا ماتت بعد سیدها و اعتقت بولدها .

(ی‌) لایشترط فی وجوب الحج علی المرأة وجود محرم و زوج معها بل یجوز لها ان تحج مع قوم صالحین ثقات تأتمنهم علی نفسها و لا بأس بحجها مع غیر المحارم اذا کانت مأمونة .

(یا) ان لم‌یأذن الزوج لها بالحج فلا طاعة له علیها تحج و ان رغم انفه و للزوج ان یمنعها من حج التطوع ان شاء و ان یمنعها ان تمشی مع قوم دون قوم .

(یب‌) المطلقة تحج حجة الاسلام فی عدتها و لکن الرجعیة لاتحج ندبا حتی ینقضی العدة او یطیب به نفس زوجها .

(یج‌) المتوفی عنها زوجها تحج ندبا و لا مانع لها .

(ید) یشترط فی الحج الختان فمن اسلم و هو غیر مختتن فلایحج حتی یختتن و یجب علیه البدأة بالاختتان ثم یحج .

(یه‌) یشترط فی الحج الاستطاعة و هی ان یکون له نفقة یترکها لمن یجب علیه الانفاق علیه و نفقة الذهاب و الایاب و ما یرجع الیه مما یکفیه و عیاله من ضیعة تکفیهم کل سنة غلتها او مکسب یکفیهم کل سنة حاصله او دار غلة او غیرها ثم ان استطاع ان یمشی علی رجله مشی و لایشترط الراحلة و لیس یشترط الاستطاعة من بلده بل من ای بلد کان فیه و استطاع الحج علی ما وصفنا منه .

(یو) من عرض علیه ما یستطیع به کما مر فلم‌یحج کان آثما تارکا للحج و لیس له ان یستحیی و یترک الحج و لو علی حمار اجدع ابتر بل لو رکب بعضا و مشی بعضا .

(یز) یستحب لمن عرض علیه الحج فحج ان یحج اذا ایسر .

(یح‌) لایمنع الدین الحج اذا کان الدیان یصبرون الی ان یرجع او کان الدین مؤجلا او کان له فضل مال یحج به و یؤدی منه دینه ایضا بل یجوز له ان یستقرض و یحج اذا کان خلف ظهره ما یؤدی عنه دینه .

(یط) لیس یترک الحج لاجل التزویج بل یقدم الحج و یؤخر التزویج .

(ک‌) یجوز للوالد ان یرفع من مال ولده الصغیر ثم یرد الیه اذا رجع .

(کا) من مات و لم‌یترک الا بقدر نفقة حج ما کان مستطیعا و لایحج عنه و یعطی المال ورثته .

(کب‌) من تکلف و حج حججا عدیدة من غیر استطاعة ثم استطاع وجب علیه حجة الاسلام فان الله جل و عز اراد انفاق المال فی سبیله .

(کج‌) یشترط فی وجوب الحج الصحة فی البدن و القدرة علی الذهاب .

(کد) من استطاع الحج بحسب المال لکن هو کبیر السن لایستطیع الرکوب او مریض لایستطیع الخروج و کان ذلک فی اول سنة الاستطاعة بحسب المال فلیس بمستطیع .

(که‌) یستحب للموسر المریض ان یحج عنه من یحج عنه .

(کو) من کان مستطیعا بالمال صحیحا فی بدنه مخلی سربه ثم لم‌یحج و سوف حتی مرض او کبر و لم‌یقدر علی الخروج یجب علیه ان یحج عن نفسه من یحج عنه .

(کز) لایجوز انفاق المال الحرام فی الحج و لایقبل منه حجه و ینادی لا لبیک و لا سعدیک و ان سقط عنه التکلیف ظاهرا .

(کح‌) ینبغی تقلیل الانفاق فی طریق الحج لیهون علی النفس و یکره اکثار النفقة حتی تمل النفس و ان جاز التجاوز عن القصد للموسر .

(کط) یستحب هدیة الحج اذا رجع الحاج من سفره و روی ان هدیة الحاج من نفقة الحاج .

المقدمة الرابعة فی النیابة فی الحج و فیها مسائل :

(ا) من حج عن غیره فتسعة منه للنائب و روی عشرة و واحد للمنوب عنه .

(ب‌) من حج عن انسان اشترکا حتی اذا قضی طواف الفریضة انقطعت الشرکة فما کان بعد ذلک من عمل فلذلک الحاج .

(ج‌) من اعطی اجرة حجة خمسة نفر فقال لیحج بها بعضکم فاعطوها رجلا منهم فحج عن صاحب المال اشترکوا فی الاجر و ثواب الحج لمن حج و صلی بالحر و البرد .

(د) یستحب الحج عن المعصومین صلوات الله علیهم اجمعین .

(ه) یستحب صلة القریب و الحمیم بالحج و العمرة .

(و) یستحب الحج عن الاخوان المؤمنین الاحیاء منهم و الاموات .

(ز) من طاف عن کل واحد من عبدالمطلب و عبدالله و آمنة و فاطمة بنت اسد و صلی رکعتین بعد کل طوف ثم دعا ان یرد الله علیه ماله الذی علی احد استجاب الله له .

(ح‌) یجوز تشریک الغیر فی الحج المندوب و لو الفا .

(ط) یستحب الطواف عن المعصومین علیهم السلام .

(ی‌) لایجوز الطواف عن الحاضر بمکة و اما الغایب عنها بعشرة امیال فما زاد فلا بأس .

(یا) یستحب اذا قضی نسکه ان یطوف اسبوعا و یصلی رکعتین ثم یقول اللهم ان هذا الطواف و هاتین الرکعتین عن ابی و عن امی و عن زوجتی و عن ولدی و عن حامتی و عن جمیع اهل بلدی حرهم و عبدهم و ابیضهم و اسودهم فاذا فعل ذلک و شاء ان یقول لکل احد من اهل بلده انی قد طفت عنک و صلیت عنک رکعتین کان صادقا .

(یب‌) من شاء ان یطوف عن غیره فلیطف اذا قضی مناسکه .

(یج‌) من شاء ان یحج عن ابیه حجا مفردا فتمتع یکون المتعة له و الحج عن ابیه .

(ید) یجوز لمن تطوع بحج ان یجعل ثوابه لغیره بعد ما فرغ و یجوز تشریکه فی الثواب بعد الفراغ .

(یه‌) یجوز نیابة الرجل عن الرجل و عن المرأة و نیابة المرأة عن الرجل و عن المرأة و لکن المرأة الصرورة لاتنوب عن رجل و لا امرأة .

(یو) یجب ان یکون النائب غیر صرورة مستطیع للحج اذ لو کان مستطیعا لوجب ان یحج عن نفسه .

(یز) یکره نیابة الرجل الصرورة لعدم اطلاعه علی فقه الحج کما ینبغی .

(یح‌) یستحب ان یحج الرجل عن الرجل و المرأة عن المرأة .

(یط) یجوز للوصی ان یحج بنفسه عن الموصی اذا اوصی ان یحج الوصی عنه رجالا .

(ک‌) من لم‌یدر هل حج ابوه ام لا حج عنه فان لم‌یکن حج اجزأه و ان کان قد حج فهو له نافلة .

(کا) لایجوز الحج عن الناصب و رخص فی الحج عن الاب ان کان ناصبا و ان کان لاینفعه و یخفف عنه العذاب فی الجملة کما روی .

(کب‌) یستحب ان یحج الرجل غیره عن نفسه بان یجهزه و یرسله و نقل انه قد احصی فی عام واحد خمسمأة و خمسون رجلا یحجون عن علی بن یقطین صاحب الکاظم علیه السلام و اقلهم بتسعمأة دینار و اکثرهم بعشرة‌آلاف .

(کج‌) من اوصی بحجة الاسلام یحج عنه من اصل ماله علی حسب ماله فان وسع ماله فمن بلده و الا فمن حیث یسع ماله ان کان الفاضل عن الحج المیقاتی اقل من ثلثه او بقدره .

(کد) من مات فی الطریق و اوصی بحج فیخرج من ماله بقدر الحج من حیث مات .

(که‌) من اوصی بحج تطوعا فیخرج من ثلثه علی حسب ثلثه .

(کو) من اوصی بالحج تطوعا یحج عنه ما دام له مال .

(کز) من اوصی بحجة الاسلام فالاحوط ان یخرج بقدر الحج المیقاتی من الاصل و الباقی من الثلث و یجوز ان یحج عنه من دون الوقت .

(کح‌) من اعطی مالا یحج به عنه من الکوفة فحج من البصرة اجزأه اذا قضی جمیع مناسکه و ان کان الاجیر عاصیا فی مخالفته الاجارة .

(کط) من اعطی مالا لیحج مفردة فحج تمتعا جاز فقد خالف الی الفضل .

(ل‌) من اعطی مالا لحجة و لم‌یشارط حجه بنفسه جاز ان یعطیه غیره و لایبعد ان یکون حج الثانی مجزیا و ان شارط الاول مباشرة نفسه فان الثانی حج عن صاحب المال کیف کان غایة الامر عصیان الاجیر الاول و اشتغال ذمته .

(لا) من اعطی غیره مالا لیحج عنه فحج عن نفسه حسب للاول .

(لب‌) من اعطی مالا لیحج ففضل فی یده عن نفقة الحج فهو له و لایرده علی صاحب المال .

(لج‌) لایجوز لرجل ان یأخذ حجتین فی عام واحد لرجلین .

(لد) روی انه من اخذ حجة فقطع علیه الطریق و لم‌یمکنه البراح من مکانه فاتفق له حجة فاخذها و حج حسب للاول و الآخر و لایبعد القول به عندی فان من اخذ حجة فاتلف المال و هو معسر و لایقدر علی حیلة للحج حسب للمنوب عنه حجة و ان کان له حجة اخذت منه و اعطی المنوب عنه و ذلک الرجل لم‌یکن یسعه غیر ذلک فیحسب لهما .

(له‌) من استودع مالا و مات صاحب المال و علم المستودع انه لم‌یحج حج عنه و رد الفاضل علی الورثة .

(لو) یستحب تسمیة المنوب عنه و یستحب ان یقول اللهم ما اصابنی فی سفری هذا من تعب او بلاء او شعث فأجر فلانا فیه و اجرنی فی قضائی .

(لز) یستحب خصوص ذکره عند الاضحیة اذا ذبحها .

(لح‌) من اخطأ اسم المنوب عنه فسماه بغیر اسمه جاز انما هو ما نوی .

(لط) من حج عن غیره یجزیه هدی واحد عن المنوب عنه و لایحتاج الی هدی عن نفسه .

(م‌) من اخذ حجة فمات و لم‌یخلف شیئا ان کان له حج اخذ منه و اعطی المنوب عنه و الا فلصاحب المال ثواب الحج و اجزأت عنه .

(ما) من اخذ حجة فمات و لم‌یخلف شیئا فقد اجزأ عن المنوب عنه و ان ترک شیئا اخذ المال من ترکته .

(مب‌) من اخذ حجة فاجترح فی حجه شیئا یلزمه فیه الحج من قابل او کفارة هی للاول تامة و علی النائب ما اجترح .

(مج‌) من اخذ حجة و خرج و مات فی الطریق او بمکة اجزأ عن المنوب عنه و لکن ان ترک مالا اخذ من ماله اجرة حج و احج غیره عن المنوب عنه و ان لم‌یترک شیئا اجزأ المنوب عنه .

(مد) من اخذ مالا لیحج عن غیره فلم‌یحج حتی اعسر و لم‌یمکنه الخروج اجزأ عن صاحب المال و لایکلف الوصی باخراج حجة اخری من ماله .

(مه‌) من اعطی مالا و خیر بین الحج و الانفاق فانفق لا شئ علیه .

(مو) یجوز تبرع الحج عمن لم‌یحج و کان علیه و کذا کل عمل خیر .

(مز) من اوصی ان یحج عنه رجل معین لا بد و ان یحج عنه ذلک الرجل .

(مح‌) یشترط فی النائب ان یکون مؤمنا امینا عارفا بفقه الحج فارغ الذمة فی ذلک العام عن حج لغیره غیر مستطیع بنفسه فی ذلک العام .

المقدمة الخامسة فی اصناف الحج و فیها مسائل :

(ا) الحاج علی ثلثة وجوه رجل افرد الحج و ساق الهدی و رجل افرد الحج و لم‌یسق الهدی و رجل تمتع بالعمرة الی الحج و الاول یسمی بالقران لأنه قارن بین الحج و الهدی و الثانی بالمفرد لأنه حج مفرد لا عمرة معه و لا هدی و الثالث بالتمتع لأنه احل بعد العمرة و تمتع بما حل له الی زمان الحج .

(ب‌) اما الحاج المفرد فهو یحرم من المیقات باحرام الحج و یلبی ثم یذهب الی عرفات فیقف به ثم ینزل الی المشعر فیبیت به ثم یأتی منی فیرمی الجمرة القصوی ثم یقصر ثم ینزل الی مکة و یطوف بالبیت و یسعی بین الصفا و المروة ثم یطوف طواف النساء و یحل من کل شئ و یرجع الی منی فیقیم بها ایام التشریق و یرمی الجمار و ینفر متی شاء .

(ج‌) اما القارن فهو ایضا یفعل کما یفعله المفرد الا انه یسوق هدیا معه .

(د) اما المتمتع بالعمرة الی الحج فیحرم من المیقات و یلبی حتی یأتی مکة فیطوف ثم یسعی ثم یقصر و یحل و یبقی علی احلاله الی یوم الترویة ثم یحرم من مکة ثم یلبی و یقف بعرفات ثم بالمشعر ثم یأتی منی و یرمی العقبة ثم یذبح ثم یقصر ثم یأتی مکة و یطوف ثم یسعی ثم یطوف طواف النساء و یحل من کل شئ ثم یرجع الی منی و یقیم ایام التشریق و یرمی الجمار ثم ینفر متی شاء و سیأتی ان شاء الله احکام الجمیع مفصلا .

(ه) الفرض علی من لم‌یکن اهله حاضری المسجد الحرام حج التمتع و الفرض علی اهله الافراد او القران .

(و) التمتع افضل من الاقران و الاقران افضل من الافراد .

(ز) لایجوز العدول عن التمتع الی الافراد الا لعذر من مرض او کبر .

(ح‌) من طاف و سعی احل احب ذلک او کره و یکون مفردا او مقرنا بین الحج و العمرة و اما من حج و ساق فلایحل بالطواف و السعی حتی یبلغ الهدی محله .

(ط) المکی اذا بعد عن مکة ثم رجع الی المواقیت یتمتع .

(ی‌) لا معنی للعدول عن الافراد الی التمتع الا لعذر یعنی اذا افرد لعذر و طاف و سعی و زال العذر یجوز له العدول الی التمتع و الا فلایجوز الافراد لاهل الآفاق و الموضوع لهم التمتع من اول الامر .

(یا) المجاور بمکة اذا بقی بمکة خمسة اشهر فما فوق هو بالخیار ان یفرد او یتمتع و اذا بقی سنتین انتقل فرضه الی القران و الافراد کأهل مکة و لیس له بعد ان یتمتع .

(یب‌) من کان له اهل بمکة و اهل بالعراق یعمل علی حسب الغالب علیه .

(یج‌) المجاور اذا اراد حج التمتع یخرج الی خارج الحرم نحو التنعیم او الجعرانة او الحدیبیة او غیرها ثم یحرم و یلبی و یدخل باحرام العمرة و یعتمر و یحل الی الحج ثم یحرم للحج من مکة .

(ید) الحج اشهر معلومات شوال و ذوالقعدة و ذوالحجة .

(یه‌) من اعتمر فی غیر اشهر الحج فعمرته مفردة رجع الی بلاده قبل الحج ان شاء او اقام الی الحج و حجته ایضا مفردة ان حج و من اعتمر فی اشهر الحج و اقام الی الحج فعمرته عمرة تمتع ثم یحج و ان کان من نیته ان یرجع الی بلاده و لما یحج فهی عمرة مفردة و من اعتمر فی غیر اشهر الحج و اقام الی اشهر الحج و اراد التمتع یخرج الی خارج الحرم و الی احد المواقیت فیحرم منه للتمتع ثم یحل و یقیم الی الحج .

(یو) یجب ان یکون عمرة التمتع و حجه فی عام واحد فمن تمتع بالعمرة لیس له ان یخرج من مکة حتی یحرم بالحج فی ابانه و یکره له الخروج قبل ان یحج .

(یز) من تمتع بالعمرة الی الحج فی اشهر الحج و احتاج الی الخروج من مکة فیحرم بالحج و یخرج فان کان الوقت واسعا یرجع الی مکة ملبیا و یخرج مع الناس الی منی و الا فیمشی من خارج الی منی او عرفات .

(یح‌) یجوز للمتمتع اذا عرضه حاجة اضطرته الی الخروج ان یخرج حلالا و یرجع حلالا ان کان رجوعه فی شهر تمتع فیه و اما ان رجع فی غیر ذلک الشهر یرجع محرما بعمرة فان لکل شهر عمرة .

(یط) روی ان المتمتع اذا خرج محلا فان رجع فی شهر خرج فیه یرجع محلا و ان رجع فی غیر ذلک الشهر یرجع محرما و لیس ببعید ان یکون ذلک اذا کان خروجه بعد الاحلال بلا فصل و یکون شهر الخروج شهر التمتع .

(ک‌) الذی دخل مکة له التمتع الی زوال عرفة و الی وقت یمکن وصوله عرفات و ان دخل مکة فی وقت خاف فوات الموقفین عدل الی الحج و مضی الی عرفات .

(کا) اذا دخل مکة یوم الترویة فهو مخیر بین ان یتمتع و یحل ثم یخرج الی منی و بین ان یعدل الی الحج و یدرک اختیاری الموقفین .

(کب‌) المرأة اذا حاضت قبل ان تحرم و جاءت حایضة حتی دخلت مکة فان طهرت الی قبل الزوال من یوم الترویة فقد ادرکت متعتها و ان طهرت بعد الزوال یوم الترویة فهی مخیرة بین العدول الی الافراد و بین التمتع و ان لم‌تطهر فهی مخیرة بین العدول و بین ان تصبر الی منتهی لیلة عرفة فان طهرت و الا افردت .

(کج‌) ان احرمت المرأة طاهرة ثم حاضت تعمل جمیع المناسک الا الطواف و تقضی .

(کد) روی فی المرأة اذا جاءت متمتعة فحاضت قبل ان تطوف حتی تخرج الی عرفات تصیر حجتها مفردة و علیها دم تهریقه و هی اضحیتها و الاضحیة محمولة علی الاستحباب .

(که‌) اذا اعتلت المرأة فی اثناء الطواف فان لم‌تجز النصف خرجت ثم قضت الطواف من اوله و ان جاوزت النصف اعتدت به و علمت الموضع و قضت البقیة اذا طهرت .

(کو) من قرن فی النیة بین الحج و العمرة بان ینسئ العمرة له ان یعدل بحجه الی التمتع .

(کز) من افرد الحج و طاف و سعی له ان یعدل به الی التمتع ما لم‌یلب بعد الطواف و السعی فان لبی فلیس له ان یتمتع .

(کح‌) من ادرکه یوم عرفة و لمایبلغ مکة و هو متمتع بالعمرة الی الحج یقطع التلبیة تلبیة المتعة و یهل بالحج اذا صلی الفجر و یمضی الی عرفات فیقف مع الناس و یقضی المناسک و یقیم بمکة حتی یعتمر عمرة المحرم و لا شئ علیه .

(کط) من کان اهله حاضری المسجد الحرام فعلیه الافراد او القران و حد الحضور ثمانیة و اربعون میلا من کل جانب .

(ل‌) من ساق الهدی و حج قارنا ینبغی ان یشعرها اذا کانت بدنة و یقلدها بعد الاحرام و ان کانت بقرة او شاة یقلدهما و صفة الاشعار ان ینیخها مستقبل القبلة ثم یقف عن یسارها و یطعن فی سنامها من جانبه الایمن بحدیدة حتی یدمیه و یقول بسم الله اللهم منک و لک اللهم تقبل منی ثم یقلده بنعل خلق صلی فیه .

(لا) یوجب الاحرام ثلثة اشیاء التلبیة و الاشعار و التقلید فاذا فعل شیئا من ذلک فقد احرم .

(لب‌) اذا کان البدن کثیرة ینیخها ثم یقوم بین ثنتین منها و یشعر هذه من الجانب الایمن و هذه من الجانب الایسر .

(لج‌) یجوز لمن ساق الهدی ان لایشعرها و لایقلدها و یکتفی بالتلبیة .

(لد) من احرم من الوقت و مضی ثم اشتری بدنة قبل ان یدخل الحرم و اشعرها او قلدها و ساقها جاز و اما ان اشتراها قبل ان ینتهی الی الوقت فاذا انتهی الی الوقت اشعرها او قلدها و ساقها .

(له‌) اذا حج بالصبی یجرده من فخ و ان لم‌یخف علیه یجرده من الجحفة او بطن مر او العرج ثم یجنبه عما یجتنب عنه المحرم و یجرد للحج یوم الترویة من مکة و یفعل به ما یفعله المحرم و یؤمر بالتلبیة فان لم‌یحسن یلبی عنه ثم یطاف به و یسعی به و یوقف به المواقف و یرمی عنه و یذبح عنه او یوضع السکین فی یده و یأخذه الرجل بیدیه و یذبح و ینسک به المناسک و ان لم‌یکن له ما یذبح عنه یصوم عنه ولیه و ان قتل صیدا فعلی ابیه و انما یحج به اذا اثغر .

المقدمة السادسة فی المواقیت و فیها مسائل :

(ا) ان الله سبحانه بعد ما جعل ارض مکة حرما له و حرم الدخول فیها الا محرما وقت حولها مواقیت للاحرام منها فوقت لاهل المدینة و من یمر علیها مسجد الشجرة و یسمی بذی‌الحُلیفة و هو علی ستة امیال من المدینة و وقت لاهل الشام و اهل المغرب الجحفة و هی قریة اجحف به السیل ادنی الی مکة من ذی‌الحلیفة و هی علی اثنین و ثمانین میلا من مکة و لاهل الیمن یلملم و هو جبل و وقت لاهل الطائف قرن المنازل و هو قریة او واد قرب الطائف و وقت لاهل العراق و النجد العقیق و هو واد معروف .

(ب‌) من کان منزله دون هذه المواقیت الی مکة فوقته منزله فیحرم منه .

(ج‌) کل من مر علی هذه المواقیت و اراد مکة من طریقها فمهما وصل الی واحد منها یجب علیه الاحرام .

(د) لا احرام قبل هذه المواقیت مما یلی الآفاق و لا احرام بعد هذه المواقیت مما یلی مکة .

(ه) اول وادی العقیق مما یلی العراق المسلخ و آخره عقبة غمرة و روی اوله برید البعث و هو دون المسلخ الی العراق بستة امیال و هو مردود الیهم و اما ذات عرق التی هی اقرب الی مکة من غمرة فلیست مما وقته رسول الله صلی الله علیه و آله .

(و) الاحرام من اول العقیق ای من المسلخ افضل من آخره و یجوز التأخیر الی غمرة .

(ز) یجزیک ان تسأل الناس و الاعراب عن العقیق اذا لم‌تعرف .

(ح‌) موضع الاحرام فی ذی‌الحلیفة المسجد و قد زید فیه و العبرة بما کان قدیما و السقائف محدثة لیست من المسجد .

(ط) من مشی علی ذی‌الحلیفة و کان مریضا او وجعانا او علیلا او ضعیفا جاز له تأخیر الاحرام الی الجحفة .

(ی‌) یجوز تأخیر الاحرام عن المواقیت اذا خاف الرجل علی نفسه من الاحرام حتی یبلغ الحرم .

(یا) یجوز ان یؤخر الاحرام الماشی علی العقیق الی ذات عرق لتقیة او علة و ان امکنه یحرم من المسلخ ثم یلبس الثیاب و یلبی فی نفسه فاذا بلغ الی میقاتهم اظهره .

(یب‌) رخص لمن اقام بالمدینة شهرا ثم اراد مکة و ان یمشی علی غیر ذی‌الحلیفة ان یحرم علی ستة امیال حذاء ذی‌الحلیفة و روی یحرم من ذی‌الحلیفة ثم یأخذ ای طریق شاء و روی النهی عن الاحرام من غیره اذا دخل المدینة و هو احوط و اولی و اما فی غیره فلا رخصة فمن اتی علی میقات لا بد و ان یحرم منه و لایجاوزه و لا ان یمشی علی غیره .

(یج‌) میقات الصبیان کمیقات الرجال ان لم‌یخف علیهم و الا اتی بهم الجحفة و ان خاف اتی بهم بطن مر و ان خاف اتی بهم العرج و ان خاف اتی بهم بئر فخ و احرم بهم منه و یحرم للحج من مکة .

(ید) میقات حج التمتع مکة و افضله المسجد و افضله عند مقام ابرهیم او فی الحجر .

(یه‌) لا عبرة بالاحرام قبل المیقات فلو احرم و اصاب من النساء و الصید فلا شئ علیه .

(یو) من قصد عمرة رجب و خاف مضی رجب اذا اراد الاحرام من المیقات جاز له ان یحرم قبل المیقات لیدرک عمرة رجب و هو الافضل له فان لعمرة رجب فضلا لیس لغیرها

(یز) من لم‌یحرم من المیقات جهلا و تجاوزه ثم علم یرجع الی میقات ارضه و یحرم و ان اتی غیره من المواقیت احرم منه و ان خاف فوت الوقت و لم‌یصل الحرم فلیحرم من مکانه و ان دخل الحرم و قدر ان یخرج من الحرم فلیفعل و الا فلیحرم من مکانه و کذلک حکم ناسی الاحرام .

(یح‌) من نسی الاحرام بالتلبیة ثم تذکر بعد اکمال المناسک یجزیه نیته و ان لم‌یهل .

(یط) من اغمی علیه فی المیقات فلم‌یعقل یحرم عنه رجل .

(ک‌) من نسی الاحرام بالحج حتی اتی عرفات فذکر یقول اللهم علی کتابک و سنة نبیک صلی الله علیه و آله و تم احرامه .

(کا) من جهل ان یحرم یوم الترویة حتی قضی المناسک کلها و رجع الی بلده تم حجه .

(کب‌) من عصی و ترک الاحرام متعمدا رجع الی میقات ارضه و احرم .

(کج‌) من کان مقیما بمکة و اراد التمتع یخرج الی مُهَلّ ارضه ان شاء او یخرج من الحرم الی احد المواقیت مسیرة لیلة او لیلتین و یهل بالحج من مکة و ان اراد ان یفرد الحج فلیخرج الی جَعِرّٰانة او الحدیبیة .

(کد) من کان بمکة و اراد العمرة فلیخرج الی التنعیم او الجعرانة او الحدیبیة او عُسْفان و امثالها .

(که‌) من جاور بمکة اقل من خمسة اشهر فهو کأهل الآفاق و ان جاور اکثر من خمسة فهو الی سنتین بالخیار ان شاء تمتع و ان شاء افرد و التمتع افضل و ان جاور سنتین فاکثر فهو کأهل مکة لا تمتع له .

المنسک الاول فی عمرة التمتع و فیه مقاصد :

المقصد الاول فی الاحرام و فیه مسائل :

(ا) یجب الاحرام لمن وجب علیه الحج و العمرة من مواقیتهما .

(ب‌) یشترط جواز دخول الحرم بالاحرام بعمرة او حج فلایدخله الا محرما باحدهما او بهما متمتعا بالعمرة الی الحج .

(ج‌) یشترط التطوع بهما بالاحرام .

(د) یستحب توفیر شعر الرأس و اللحیة فی اشهر الحج لمرید الحج و یؤکد من عشرة من شوال و آکد منه فی ذی‌القعدة و یستحب فی الشهر الذی یرید فیه العمرة بل قبلها بشهر .

(ه) یجوز اخذ الشارب و قلم الاظفار و الاطلاء و حلق القفا و الحجامة و السواک قبیل الاحرام .

(و) یجوز اخذ الشعر ما لم‌یحرم .

(ز) من حلق رأسه بمکة بعد الاحلال من العمرة جاهلا فلیس علیه شئ و ان تعمد قبل احرام الحج بثلثین یوما فلا شئ علیه و ان حلق بعد الثلثین فعلیه دم یهریقه استحبابا .

(ح‌) یستحب التهیؤ للاحرام بنتف الابط و حلق العانة و النورة و تقلیم الاظفار و قص الشارب و الاستیاک و لایضرک بای ذلک بدأت و اذا فعل ذلک بالمدینة فلایطلی و لاینتف و لایحرک شیئا عند الحج .

(ط) یستحب الغسل للاحرام استحبابا مؤکدا و لبس ثوبی الاحرام بعده .

(ی‌) یجوز ان یغتسل الانسان بالمدینة ان خاف عوز الماء فی ذی‌الحلیفة و یستحب اعادة الغسل ان وجد فیه الماء .

(یا) من اغتسل قبل طلوع الفجر ثم احرم من یومه اجزأه غسله ما لم‌ینقضه و ان اغتسل فی اول اللیل ثم احرم فی آخر اللیل اجزأه غسله .

(یب‌) من اغتسل ثم احدث من نواقض الوضوء اعاد الغسل استحبابا .

(یج‌) من اغتسل للاحرام ثم لبس ما لاینبغی او اکل ما لاینبغی او تقنع اعاد الغسل استحبابا

(ید) من اغتسل للاحرام ثم مسح رأسه بمندیل او قلم اظفاره لایعید الغسل .

(یه‌) من لم‌یجد الماء للغسل یتیمم .

(یو) من اغتسل للاحرام ثم صلی و دعا بالمأثور ثم اصاب ما لایجوز للمحرم لا شئ علیه ما لم‌یلب فان فرض الاحرام هو التلبیة .

(یز) من احرم بغیر غسل و لا صلوة یعید الاحرام .

(یح‌) یستحب الاحرام بعد المکتوبة خاصة صلوة الظهر او النافلة .

(یط) یستحب صلوة الاحرام ست رکعات او اربع رکعات او رکعتین یتوجه فی اولها یقرأ فیها التوحید و الجحد و ان کان وقت صلوة فریضة یصلی الرکعات ثم یصلی الفریضة ثم یحرم .

(ک‌) لا بأس بصلوة النافلة فی ای وقت کانت و ان اتقی فلایصلیها بعد العصر و یقیم الی المغرب و یصلیها .

(کا) اذا انفتل من صلوته یحمد الله و یثنی علیه و یصلی علی النبی صلی الله علیه و آله و یدعو بالمأثور .

(کب‌) یجب نیة الاحرام و هو القصد البسیط القلبی و یستحب ان یدعو بلسانه بالمأثور .

(کج‌) لا عبرة بما یقول اذا لم‌یکن ناویا لحج او عمرة .

(کد) یجزی الاضمار و ان لم‌یهل بحج او عمرة .

(که‌) من کان یرید الحج یوم الترویة فاهل بالعمرة سهوا لیس علیه شئ یعید الاهلال بالحج

(کو) من احرم بالحج او العمرة ثم عرضه عارض احل و لا شئ علیه الا انه یستحب ان یشترط علی ربه عند الاحرام ان یحله حیث حبسه ثم یلبی .

(کز) من عرضه عارضة احلته من احرامه لا شئ علیه و علیه الحج من قابل ان کان علیه حجة الاسلام اشترط او لم‌یشترط .

(کح‌) القارن اذا احصر یبعث بهدیه فان کان حجة الاسلام فعلیه الحج من قابل اشترط او لم‌یشترط و الا فلا حج علیه .

(کط) ینبغی لبس ثوبین للاحرام بعد الغسل یرتدی باحدهما و یتزر بالآخر .

(ل‌) یجوز ان یغتسل بالمدینة و یلبس ثوبی احرامه .

(لا) ینبغی لبس الثوبین سواء کان الاحرام لعمرة او حج .

(لب‌) یجوز ان یکونا من برد اخضر .

(لج‌) کل ثوب تصلی فیه فلا بأس ان تحرم فیه .

(لد) لایحرم فی ثوب ابریسم خالص سواء کان رجلا او امرأة و هو للرجل حرام و للمرأة تکرهة .

(له‌) یستحب الاحرام فی ثوب کرسف .

(لو) یجوز ان یتردی باکثر من ثوبین ان شاء ان یتقی بها البرد و الحر اذا کانت طاهرة .

(لز) یجوز ان یغیر المحرم ثیابه اذا توسخت و لکن اذا دخل مکة لبس ثوبی احرامه اللذین احرم فیهما .

(لح‌) یکره بیع ثوبی الاحرام .

(لط) یجوز غسل ثیاب الاحرام اذا اصابها شئ .

(م‌) لا بأس بلبس المحرم الخز و هو کان ثوبا ینسج من وبر الخز و الابریسم کالشالات فی زماننا .

(ما) یجوز للنساء الاحرام فی ثیابهن و لکن لاتبرقع و لاتلبس القفازین و یکره لهن الحریر

(مب‌) یکره لهن المصبوغة بالزعفران و الورس ان لم‌یکن لها رایحة .

(مج‌) یجب التلبیة للاحرام و هی الاهلال بالحج و هی عقدة الحج و هی الاحرام اذ بها یحرم علی الانسان ما یحرم و النیة امر باطنی کنیة الصلوة و التلبیة مثل تکبیرة الاحرام .

(مد) یوجب الاحرام ایضا الاشعار و هو ان یعلم البدن بشق سنامها و التقلید بان یقلدها نعلا و ان اهدی بقرة او شاة یقلدهما و قد مر فکل واحد من هذه الثلثة ای التلبیة و الاشعار و التقلید یوجب الاحرام .

(مه‌) اذا اشعر الشعیرة او قلد الهدی فقد وجب الاحرام و ان لم‌یلب و لکن ان فعلهما یجب ان یلبی بعدهما و ان لبی اولا و اوجب الاحرام یستحب الاشعار او التقلید ان کان قارنا .

(مو) اذا احرم من ذی‌الحلیفة فان کان راکبا لبی فی البیداء و ان کان ماشیا لبی فی المسجد و یجوز ان یلبی ماشیا کان او راکبا اذا استوی به الارض .

(مز) من احرم من غمرة او برید البعث صلی و دعا و لبی و ان شاء مشی قلیلا ثم لبی او حین استوی به بعیره .

(مح‌) من احرم یوم الترویة یخرج الی الردم ثم یلبی بالحج و روی اذا جعلت شعب الدرب علی یمینک و العقبة علی یسارک فلب بالحج .

(مط) یجوز ان یلبی خلف المقام و افضل ذلک ان یمضی حتی یأتی الرقطاء و یلبی قبل ان یصیر الی الابطح و روی ان کنت ماشیا فلب عند المقام و ان کنت راکبا فاذا نهض بک بعیرک .

(ن‌) ینبغی رفع الصوت بالتلبیة فی التمتع اذا بلغ میل البیداء و فی الحج اذا خرج الی الابطح و لا جهر علی النساء .

(نا) الاخرس یعقد بقلبه و یحرک لسانه و یشیر باصبعه للتلبیة .

(نب‌) لا بأس بان یلبی جنبا و علی غیر طهر و علی کل حال .

(نج‌) الفرض من التلبیة اربع و هی لبیک اللهم لبیک لبیک لا شریک لک لبیک و الاحوط عدم ترک ان الحمد و النعمة و الملک لک لا شریک لک بعد ذلک .

(ند) یستحب الاکثار من قول لبیک ذا المعارج لبیک .

(نه‌) و روی التلبیة باکثر من ذلک و روی انها من زیادات الناس .

(نو) یستحب تکرار التلبیة کلما لقی راکبا او علا اکمة او هبط وادیا و من آخر اللیل و فی ادبار الصلوات المکتوبة و النافلة و حین ینهض به بعیره و اذا استیقظ من منامه و بالاسحار و فی الضحی حتی یزول الشمس .

(نز) یستحب التلبیة حال الاحرام سبعین مرة .

(نح‌) المتمتع یقطع التلبیة اذا نظر الی بیوت مکة و روی دخل بیوت مکة و روی حین یدخل الحرم و حد بیوت مکة التی کانت قبل الیوم عقبة المدینین فان الناس قد احدثوا بمکة ما لم‌یکن فاقطع التلبیة و علیک بالتکبیر و التهلیل و التحمید و الثناء علی الله عز و جل بما استطعت .

(نط) من احرم من حوالی مکة مثل الجعرانة و الشجرة یقطع التلبیة عند عروش مکة و عروش مکة ذی‌طوی .

(س‌) الحاج یقطع التلبیة یوم عرفة زوال الشمس .

(سا) المعتمر یقطع التلبیة اذا نظر الی الکعبة و روی اذا نظر الی المسجد الحرام و روی اذا نظر الی بیوت مکة و روی اذا دخل اول الحرم و لعل الاخیرین لمن یأتی من الآفاق و الاولان متقاربان و هما لمن یعتمر من اهل مکة کما یؤید ذلک خبر .

(سب‌) لایجوز دخول مکة بغیر احرام و لا تجاوز المواقیت بغیر احرام اذا اراد دخول مکة اللهم الا ان یکون مریضا لایقدر علی الاحرام فرخص له ان لایحرم و روی یحرم عنه رجل .

(سج‌) رخص للحطابة و المختلیة و فی نسخة المجتلبة ان یدخلوا بغیر احرام و کذا من خرج من مکة فی شهره الذی اعتمر فیه و رجع فیه و من کان له ضیاع حول مکة و یخرج الیها یرجع حلالا .

(سد) صفة الاحرام بالحج ان یتهیأ للاحرام و یأخذ من شاربه و اظفاره و یطلی عانته ان کان له شعر و ینتف ابطیه و یغتسل و یلبس ثوبیه و یدخل المسجد حافیا و علیه السکینة و الوقار ثم یصلی ست رکعات او رکعتین عند مقام ابرهیم او فی الحجر ثم یقعد حتی یزول الشمس فیصلی المکتوبة ثم یدعو بالمأثور ثم یحرم بالحج فاذا انتهی الی فضاء دون الردم یلبی و اذا اشرف علی الابطح یرفع صوته بالتلبیة و الافضل ان یصلی الظهر بمنی .

(سه‌) من احرم بالحج قبل ان یقصر لاحرامه بالتمتع ساهیا یستغفر الله عز و جل و تمت عمرته و یستحب له ان یهریق دما و ان تعمد الاحرام بالحج قبل التقصیر فقد اثم و لا متعة له و هو محرم بالحج اِذَنْ .

(سو) الحائض تغتسل و تستثفر و تحتشی بالکرسف و تلبس ثوبا دون ثیاب احرامها و تحرم اذا بلغ المیقات و لاتصلی و لاتدخل المسجد و تستقبل القبلة و تهل بالحج بغیر صلوة و تلبی و روی تخلع ثیاب الاحرام باللیل و تلبس بالنهار حتی تطهر و کذلک النفساء .

(سز) من اغمی علیه فی المیقات یحرم عنه رجل .

المقصد الثانی فی تروک الاحرام و ما یتعلق بها و فیه مطالب :

المطلب الاول فی الصید و فیه مسائل :

(ا) یحرم صید الحرم علی المحل و المحرم سواء کان من الحرم او دخله من خارجه و الحرم اثناعشر میلا فی اثنی‌عشر میلا .

(ب‌) یحرم صید البر علی المحرم و الدلالة علیه و الاشارة الیه و اغلاق الباب علیه و اذاه و تنفیره و ذبحه و اکله .

(ج‌) لایجوز للمحرم اکل ما صاده غیره من البر .

(د) اذا فرض الانسان علی نفسه الحج ثم اتم بالتلبیة فقد حرم علیه الصید و غیره مما یجب علی المحرم ترکه .

(ه) یحرم علی المحرم البیض و الفراخ مما لایجوز له صیده .

(و) لایجوز للمحرم اکل الصید و ان صاده محل من الحل و ذبحه فیه و یجوز للحلال اکل هذا .

(ز) اذا ذبح المحل او المحرم فی الحرم فهو میتة لایجوز اکله لحلال و لا حرام و اذا ذبحه المحل فی الحل و هو صید الحل فهو للمحل حلال و للمحرم حرام .

(ح‌) اذا ذبح المحرم فی الحرم ینبغی له ان یدفنه و لایجوز له ان یطرحه .

(ط) لایجوز صید حمام الحرم و لو فی الحل .

(ی‌) لایجوز اکل صید الحرم لمحرم و لا محل و ان صاده غیره و ان ذبحه فی الحل و ادخله الحرم .

(یا) لایجوز شراء الصید فی الحرم الا مذبوحا ذبح فی الحل و لیس بصید الحرم فلا بأس به للحلال .

(یب‌) اذا ذبح المحرم الصید لم‌یأکله الحلال و الحرام و هو کالمیتة .

(یج‌) لایجوز ذبح المحل الصید فی الحرم و هو میتة لایأکله محل و لا محرم .

(ید) یجوز قتل سباع الطیر فی الحرم اذا ضرب حمام الحرم .

(یه‌) لا بأس بشراء الفهود فی الحرم و اخراجها منه .

(یو) کل ما ادخلت من السبع الحرم اسیرا فلک ان تخرجه .

(یز) الجراد من صید البر و ان کان تکونه من البحر لایجوز اکله و لا قتله متعمدا .

(یح‌) المحرم یتنکب الجراد لکن اذا کان علی الطریق و لم‌یجد بدا فقتله فلا شئ علیه .

(یط) الطیر الذی لایجوز صیده ما یطیر بین السماء و الارض و یصف اما ما لایصف کالدجاج و امثاله فلیس بصید یلزمه الجزاء .

(ک‌) لیس لک ان تخرج ما صف من الطیر من الحرم و ان کان لایصف فلا بأس و هو بمنزلة الدجاج .

(کا) احل صید البحر للمحرم فلا بأس بالسمک طریه و مالحه یتزود منه .

(کب‌) کل طیر یبیض و یفرخ فی البحر فهو بحری و کل ما یبیض و یفرخ فی البر فهو بری و المدار علی البیض و الفراخ .

(کج‌) ما کان فی البر و البحر فلاینبغی للمحرم ان یقتله فان قتله فعلیه الجزاء .

(کد) لا بأس بشرب الماء للمحرم فی السقاء من جلود الصید .

(که‌) من عقد الاحرام و لم‌یلب و صاد صیدا فی الحل لیس علیه شئ ما لم‌یلب فان التلبیة تمام عقد الاحرام .

(کو) لا بأس بان یحرم الرجل و فی منزله عند اهله صید و یستحب لاهله ان لایتعرضوا لذلک الطیر فی اوقات احرامه الی یوم النحر .

(کز) لایحرم الرجل و معه صید حتی یخرجه من ملکه .

(کح‌) اذا کان مع المحرم لحم صید فی زاده لایضر اذا لم‌یکن صاده .

(کط) ما دخلت به الحرم حیا حرم علیک ذبحه و امساکه .

(ل‌) من دخل الحرم بطیر مقصوص او اهدی الیه فی الحرم ینتفه و یحسن علفه حتی یستوی ریشه ثم یخلی عنه و له ان لم‌یمکنه التوقف ان یستودعه رجلا مسلما او امرأة فیوصی انه اذا استوی ریشه ان یخلوا عنه و کل ما ادخل الحرم من الطیر مما یصف جناحه فقد دخل مأمنه فخل عنه .

 

(لا) یکره القاء القملة عن الثوب و الجسد للمحرم .

(لب‌) لایجوز له قتل القمل و ان اذاه القاه .

(لج‌) لا بأس بطرح القراد و الحلمة عن الثوب و الجسد .

(لد) لا بأس بطرح القراد عن الابل و اما الحلمة فمکروه فانها منه .

(له‌) یجوز للمحرم قتل البقة و البرغوث اذا اذاه .

(لو) اذا اضطر المحرم الی الصید او المیتة یأکل الصید و یفدی .

المطلب الثانی فیما یتعلق بالنساء و فیه مسائل :

(ا) لا بأس بان یقع المحرم علی اهله بعد ما احرم و قبل ان یلبی .

(ب‌) یحرم علی المحرم مباشرة النساء بل یفسد حجه بشروط تأتی .

(ج‌) یحرم علی المرأة تمکینه من المباشرة .

(د) لایجوز للمحرم تقبیل المرأة سواء کان بشهوة او غیر شهوة .

(ه) لایجوز مس المرأة علی شهوة للمحرم .

(و) لا بأس بالنظر الی امرأته .

(ز) لا بأس ان یمس امرأته او یلازمها من غیر شهوة او یضمها به و ینزلها من محملها .

(ح‌) لایجوز للمحرم ان یتزوج .

(ط) لایجوز للمحرم ان یزوج غیره و ان کانت امرأة ان تزوج نفسها و ان تزوج المحرم او زوج محلا بالولایة کان تزویجه باطلا .

(ی‌) لایجوز للمحرم ان یشهد نکاحا او یخطب امرأة .

(یا) لایجوز للمحل ان یزوج محرما و هو یعلم انه لایحل له .

(یب‌) لایجوز للمحلة ان تزوج نفسها من محرم .

(یج‌) المحرم اذا تزوج عالما بالتحریم فرق بینه و بین المرأة ثم لایتعاودان ابدا .

(ید) لا بأس ببیع الجواری و شرائها للمحرم .

(یه‌) لا بأس بطلاق المحرم .

المطلب الثالث فی التطییب و التنظیف و التزیین و فیه مسائل :

(ا) یحرم التطییب للمحرم باربعة اشیاء المسک و العنبر و الزعفران و الورس و فی روایة بدل الورس العود .

(ب‌) لا بأس باستعمال الطیب فی الضرورة و الاستعاط به .

(ج‌) یحرم استعمال الادهان غیر الطیبة .

(د) یکره مس سایر الاطیاب .

(ه) یحرم تطییب الطعام بالاطیاب الاربعة .

(و) یکره تطییب الطعام بسایر الاطیاب .

(ز) یستحب الامساک علی الانف من الرایحة الطیبة .

(ح‌) یکره الامساک علی الانف من الرایحة الکریهة .

(ط) لا بأس بالتداوی بالزیت و شبهه .

(ی‌) یکره للمحرم شم الریحان و التلذذ به .

(یا) اذا کان ثوبا الاحرام بمجاورة اثواب جمرت ذوی رایحة طیبة ینشران حتی یذهب ریحهما .

(یب‌) لایجوز مس الزعفران سواء کان فی طعام او صبغ به ثوب او خلط فی دهن او غیره .

(یج‌) المرأة کالرجل لایجوز ان تمس طیبا .

(ید) لا بأس بشم الریاح الطیبة من ریح العطارین بین الصفا و المروة و لایمسک علی انفه

(یه‌) لا بأس بخلوق الکعبة و ان کان فیه زعفران و لطخ به الثوب و نفی البأس عن خلوق القبر ایضا و فسره بعضهم بقبر النبی صلی الله علیه و آله .

(یو) لا بأس بغسل الطیب من ثوبه و ان مس یده .

(یز) لا بأس بشم الاذخر و القیصوم و الخُزامٰی و الشیح و اشباهه مما ینبت فی البراری من غیر زرع و انما یکره الریحان المزروع .

(یح‌) لا بأس باکل الاترج مع طیب ریحه و کذا التفاح و النبق و ما طاب ریحه من الثمار .

(یط) یکره غسل الید باشنان فیه شئ طیب الرایحة .

(ک‌) یکره خضاب الید بالحناء و کذا المرأة و لو خافت الشقاق و اختضبت قبل الاحرام .

(کا) لا بأس باستعمال دهن السلیخة عند الاحرام و بعد الغسل و لا بأس بالدهن مطلقا بعد الغسل و الاحرام قبل ان یلبی ما لم‌یکن فیه غالیة او دهنا فیه مسک و عنبر .

(کب‌) لا ینبغی تجمیر الثوب للاحرام .

(کج‌) لا بأس بان تکتحل المرأة و تدهن و تغتسل بعد هذا کله للاحرام .

(کد) لا بأس بالکحل اذا کان من صبر لیس فیه زعفران و لا ورس و لا مسک و لا عنبر و لا بأس بسایر الاطیاب لکن لایکتحل لزینة .

(که‌) تکتحل المرأة المحرمة بالکحل کله الا کحلا اسود او مطیبا لزینة .

(کو) لایکتحل الرجل و لا المرأة بالکحل الاسود الا من علة و لا بأس بکحل فارس و هو الانزروت و کحل خولان و هو الحضض و الصبر و غیرها من الادویة .

(کز) یجوز للضریر الکحل اذا ضره ترکه و یجوز ان یعصب علی عینیه الی قفاه اذا ضره ترکه .

(کح‌) لایجوز التزیین مطلقا حتی انه لاینظر فی المرآة فانها من الزینة .

المطلب الرابع فیما یتعلق باللباس و فیه مسائل :

(ا) لا بأس بلبس الطیلسان للمحرم و ان کان مزررا و لکن لایزره علیه .

(ب‌) یلبس المحرم کل ثوب الا ثوبا یتدرعه او یزره علیه و ان احتاج الی مزرر ینکسه .

(ج‌) المحرم اذا اصاب ثوبه الجنابة لایلبسه حتی یغسله و احرامه تام .

(د) لا بأس ان یقارن المحرم بین ثوبی احرامه و بین غیرهما اذا کانت طاهرة .

(ه) یکره الاحرام فی الثوب الوسخ اما اذا توسخ حال الاحرام فلایغسله من وسخ و انما یغسله من النجاسة .

(و) یجوز لبس المحرم السراویل اذا لم‌یکن له ازار و لبس الخفین ان لم‌یکن له نعل و لکن یشقه عن ظهر القدم .

(ز) یکره الاحرام فی الثوب المعلم للرجل و المرأة .

(ح‌) لا بأس بالاحرام فی ثوب صبغ بمشق .

(ط) یکره الاحرام فی المفدم المشهور .

(ی‌) لا بأس بمصبغات الثیاب فی الاحرام و لایجوز ان یحرم فیها اذا کانت سبب شهرة .

(یا) یکره الاحرام فی الثوب الملحم .

(یب‌) لا بأس بالاحرام فی الثوب المصبوغ بالزعفران اذا غسل و ذهب ریحه .

(یج‌) المحرمة لاتلبس الحلی و لا الثیاب المصبغات التی تردع بالزعفران او الورس و لا بأس بلبس لحاف بطانته صفراء لا ریح لها .

(ید) لا بأس بکل صبغ اذا غسل الثوب حتی لایبقی فیه رایحة طیب .

(یه‌) یلبس المحرم القباء اذا لم‌یکن له رداء لکن یقلبه فیجعل باطنه ظاهره و لایدخل یدیه فی یدی القباء و روی ینکسه و لیجعل اعلاه اسفله .

(یو) یجوز ان یطرح القمیص علی عاتقه ان لم‌یکن له رداء .

(یز) لایلبس المحرم القمیص فیتدرعه فان فعل یشقه و یخرجه من تحت قدمیه و ان احرم اولا و علیه قمیصه ینزعه و لایشقه .

(یح‌) المحرم یشد علی بطنه العمامة علی کراهة و ان شاء یعصبها علی موضع الازار و لایرفعها الی صدره .

(یط) لا بأس بلبس السراویل للمحرمة .

(ک‌) یجوز لبس الجوربین اذا اضطر المحرم الی لبسهما .

(کا) لایجوز عقد المئزر فی عنقه او خاصرته و انما یثنی طرفا منه علی طرف و ان کان قصیرا یخاف الکشف فلا بأس بالعقد .

(کب‌) لایجوز شد تکة او غیرها علی الازار مکان العقد .

(کج‌) یجوز شد المنطقة التی فیها نفقته لیستوثق منها و کذا یجوز شد الهمیان .

(کد) لا بأس بلبس الخاتم للمحرم طلب الفضل و اما للزینة فلا .

(که‌) تلبس المرأة المحرمة الخاتم من ذهب .

(کو) یجوز لبس السلاح عند خوف العدو و السراق .

(کز) احرام المرأة فی وجهها فلاتتنقب بل ترخی ثوبا من فوق رأسها الی حذاء انفها قدر ما تبصر و رخص الی فمها و الی ذقنها و الی نحرها اذا کانت راکبة .

(کح‌) لاتستتر المرأة بمروحة وجهها و لاتستتر بیدها من الشمس .

(کط) المحرمة لاتلبس حلیا للزینة و القرط المشهور و القلادة المشهورة للزینة .

(ل‌) یکره للمحرمة ان تلبس کل حلی و ان کان مما کان علیها قبل الاحرام و ان لبست لاتظهرها للرجال .

(لا) لاتلبس المحرمة القفازین .

(لب‌) یکره للمحرمة البرقع و المصبوغة بالزعفران و الورس .

(لج‌) یکره للمحرمة الحریر و الفرند و لا بأس بالمعلم .

(لد) لا بأس بلبس المحرمة الغلالة تحت ثیابها .

(له‌) یکره للمحرم الاحتباء و لاسیما فی المسجد الحرام .

(لو) المحرم یغطی وجهه عند النوم و الغبار و من الذباب الی طرار شعره و لا بأس للمرأة ان یغطی وجهها کله .

(لز) لایجوز للمحرم ان یغطی رأسه .

(لح‌) یکره للمحرم ان یغطی وجهه کله .

(لط) اذا توضأ المحرم یجوز له ان ینشف وجهه بمندیل .

(م‌) یستحب اضحاء المحرم .

(ما) لا بأس بان یعصب المحرم رأسه من الصداع .

(مب‌) لا بأس بوضع عصام القربة علی رأسه اذا استسقی .

(مج‌) لایجوز للمحرم ان یدخل رأسه فی الماء .

(مد) یکره للمحرم ان ینام علی فراش اصفر او مرفقة صفراء و الظاهر ان المراد منهما ما صبغ بزعفران او ورس .

(مه‌) لایجوز التظلیل حال السیر الا من ضرورة .

(مو) یجوز للنساء رکوب القبة و لا بأس به للصبیان .

(مز) لا بأس بالتظلیل حال النزول فی المنزل .

(مح‌) لایستتر المحرم عن الشمس بثوب الا عند الضرورة و لا بأس ان یستر بعض جسده ببعض .

(مط) یکره الاستتار من الشمس بعود و بیده ما لم‌یکن ضرورة و لا بأس ان یمشی تحت ظلال المحمل ما لم‌یستظل .

(ن‌) لا بأس بخشب العماریة و حاجبیها ان لایرفع .

(نا) العلیل یستظل و لایستظل زمیله .

المطلب الخامس فی منهیات متفرقة و ما یتعلق بها و فیه مسائل :

(ا) یکره الحجامة للمحرم الا عند الضرورة فلا بأس بها و اذا احتجم فلایحلق موضعه و لایجزه .

(ب‌) اذا اشتکی المحرم فلیتداو بما یجوز للمحرم استعماله مهما امکن .

(ج‌) یجوز ان یعصر الدمل و یربط علیه الخرقة و کذا علی القرحة .

(د) یجوز سد الاذن بالقطن من الریح .

(ه) یجوز فتح رأس البثرة و الجرح فیه المدة .

(و) لایجوز الرفث و الفسوق و الجدال فی الحج و الرفث الجماع و الفسوق الکذب و السباب و الجدال قول لا والله و بلی والله مرة ان کان کاذبا و ثلاثا ان کان صادقا .

(ز) لا بأس ان یقول والله لاتعمله او والله لاعملنه یرید بذلک اکرام اخیه .

(ح‌) یکره مصارعة المحرمین .

(ط) لا بأس بتأدیب المحرم العبد الی عشرة اسواط .

(ی‌) لایجوز حلق الرأس متعمدا .

(یا) اذا اراد المحرم حک رأسه یحک باطراف اصابعه بحیث لایدمی و لایقطع شعرا و لایتعمد قتل دابة الا ان یکون به جرب فیحکه و ان ادمی .

(یب‌) لا بأس بالاستیاک و ان ادمی و یتعمد ان لایدمی .

(یج‌) لا بأس بالتخلل .

(ید) لا بأس بقلع الضرس و ان ادمی اذا اذاه .

(یه‌) لا بأس بالغسل و صب الماء علی الرأس و ان کان ملبدا فلایصب علی رأسه الماء الا اذا اصابته جنابة .

(یو) یجوز دخول الحمام علی کراهة و لکن لایتدلک .

(یز) لایغسل المحرم رأسه بالخطمی الا بعد التقصیر .

(یح‌) لایأخذ المحرم من شعر الحلال .

(یط) لایقلم اظفاره الا عند الایذاء .

(ک‌) المحرم یحتش لدابته و بعیره و یقطع ما شاء من الشجر و ینزع الحشیش فی الحل و اما فی الحرم فلا .

(کا) لیس للمحرم ان یلبی من ناداه حتی یقضی احرامه و یجیب اذا اجاب بقول یا سعد .

(کب‌) المحرم اذا مات یغطی وجهه و یصنع به کما یصنع بالحلال غیر انه لایقربه طیبا .

المقصد الثالث

فی کفارات ما ینبغی ترکه فی الاحرام اذا فعله و فیه مطالب :

المطلب الاول فی کفارات الصید و فیه فصول :

فصل فی جمل من احکام کفارات الصید و فیه مسائل :

(ا) لایحل للمحرم صید البر و الدلالة علیه و الاشارة الیه و اذا فعله ففیه فداء .

(ب‌) یجب الفداء من الصید بجهل کان او بعمد .

(ج‌) کل ما وطئته او وطئه بعیرک فعلیک فداؤه .

(د) علی المحل فداء واحد اذا صاد فی الحرم .

(ه) علی المحرم فداء واحد اذا صاد فی الحل و اذا صاد فی الحرم یضاعف علیه الفداء لاجل الحرم و لاجل الاحرام .

(و) اذا رمی المحرم صیدا فاصاب اثنین فان علیه کفارتین .

(ز) الخطاء و العمد فی الصید سواء و یفضل العمد بانه اثم و لعب بدینه .

(ح‌) اذا اجتمع قوم محرمون علی صید صادوه او اکلوه فعلی کل واحد الکفارة .

(ط) اذا رمی محرمان صیدا فاصابه احدهما فعلی کل واحد منهما فداء و کذلک ان اصابا معا .

(ی‌) کلما اصاب العبد فی احرامه من صید او غیره فکفارته علی السید اذا اذن له فی الاحرام و ان لم‌یأذن فلا شئ علیه .

(یا) اذا کنت محلا لاینبغی ان تصید صیدا و بینک و بین الحرم برید فان صدت فعلیک جزاؤه و الظاهر انه مستحب و ان فقأت عینه او کسرت قرنه او جرحته تصدقت بصدقة .

(یب‌) یکره ان یرمی الصید فی الحل و هو یؤم الحرم .

(یج‌) اذا رمی رجل حل فی الحل فتحامل الصید حتی دخل الحرم لحمه حرام مثل المیتة و لیس علیه شئ .

(ید) اذا رمی الصید الذی یؤم الحرم فقتله یستحب له الفداء .

(یه‌) اذا کان رجل حل فی الحرم رمی صیدا خارجا من الحرم فقتله فعلیه الجزاء لان الآفة جاءت الصید من ناحیة الحرم .

(یو) اذا اصاب صیدا فی الحل فربطه الی جانب الحرم فمشی الصید برباطه حتی دخل الحرم و الرباط فی عنقه فاجترّه الرجل بجهله حتی اخرجه من الحرم و الرجل فی الحل فعلیه الفداء و لحمه حرام .

(یز) من صاد ظبیا او طیرا فادخله الحرم فمات الظبی فی الحرم فان کان حین ادخله خلی سبیله فلا شئ علیه و ان کان امسکه حتی مات فعلیه الفداء .

(یح‌) اذا کسر المحرم احد قرنی غزال فی الحل فعلیه ربع قیمة الغزال فان کسر قرنیه علیه نصف قیمته و ان فقأ عینیه علیه قیمته و ان کسر احدی یدیه علیه نصف قیمته فان کسر احدی رجلیه علیه نصف قیمته فان قتله علیه قیمته و ان فعل به و هو محرم فی الحرم علیه دم یهریقه و علیه هذه القیمة .

(یط) اذا کسر المحرم ید ظبی فلم‌یرع فعلیه دم شاة و ان کسر یده او رجله فبرأ و ترکه یرعی فعلیه ربع الفداء .

(ک‌) ان کسر ید ظبی او رجله او جرحه فذهب و لم‌یدر ما صنع هلک ام لا فعلیه فداؤه .

(کا) المحرم اذا رمی صیدا فاصاب یده و عرج فان مشی علیها و رعی و هو ینظر الیه فلا شئ علیه و ان ذهب و هو رافعها فلایدری ما صنع فعلیه الفداء .

(کب‌) من خرج بطیر من مکة رده الیها فان مات تصدق بثمنه و علیه شاة للاخراج و من ادخل حماما مکة و خرج بها و هن فرهة یذبح عن کل طیر شاة .

(کج‌) اذا صید صید فی الحل ثم جی‌ء به الی الحرم و هو حی حرم اکله و امساکه و شراؤه و لکن ان ذبح فی الحل ثم ادخل الحرم لا بأس به للحلال .

(کد) من اهدی له طائر او ظبی مذبوح بمکة فاکله علیه ثمنه .

(که‌) ان اصطاد المحرم طیرا فی الحرم فضرب به الارض فقتله بضربه علیه ثلث قیمات قیمة لاحرامه و قیمة للحرم و قیمة لاستصغاره ایاه .

(کو) الجزاء یضاعف باسبابه من نفس الصید و من الاحرام و من الحرم فی الدرجات حتی یبلغ البدنة فاذا بلغ البدنة فلاتضاعف لانها اعظم ما یکون .

(کز) ما اصاب المحرم الصید خطاء یکفر و یکرر فان اصاب عمدا کفر مرة واحدة فان اصاب مرة اخری او مرات عمدا فلایکفیه کفارات الدنیا فلا کفارة علیه و ینتقم الله منه فی الآخرة .

(کح‌) من قتل طیرا من الحرم علیه الفداء و لایطرحه فان طرحه فعلیه فداء آخر و انما یدفنه .

فصل فی کفارة صید الوحش و فیه مسائل :

(ا) من اصاب حمارا او شبهه فعلیه بقرة .

(ب‌) من اصاب بقرة فعلیه بقرة .

(ج‌) من اصاب ظبیا فعلیه شاة .

(د) من اصاب غیر ما ذکر من الوحش فعلیه قیمته .

(ه) من اخذ ظبیة من الحرم فاحتلبها و شرب من لبنها علیه دم و جزاء فی الحرم ثمن اللبن .

(و) من اکل من لحم صید لایدری ما هو و هو محرم علیه دم شاة .

(ز) من قتل اسدا فی الحرم علیه کبش یذبحه .

(ح‌) اذا قتل المحرم ثعلبا او ارنبا فعلیه دم شاة یتصدق بها .

(ط) من قتل یربوعا او قنفذا او ضبا فعلیه جدی .

(ی‌) من قتل عظایة دویبة کسام ابرص .

علیه کف من طعام .

فصل فی کفارات الطیر و فیه مسائل :

(ا) من اصاب نعامة فعلیه بدنة .

(ب‌) من اصاب قطاة او حمامة او یعقوبا او حجلة او دراجة او غیرها من کبار الطیر فعلیه شاة .

(ج‌) من قتل قنبرة او صعوة او عصفورا فعلیه مد من طعام و روی قیمته فلعل المد کان قیمته .

(د) من قتل فرخا غیر فرخ النعامة فعلیه حمل قد فطم .

(ه) من قتل غیر ذلک فعلیه قیمته .

(و) من قتل شیئا مما ذکرنا و هو محرم فی الحل فعلیه ما ذکرنا و من قتله فی الحرم فان کان محلا فعلیه قیمته و ان کان محرما فعلیه ما ذکرنا من الکفارة و قیمته لاجل حرمة الحرم ما لم‌یکن الکفارة بدنة و ان کانت بدنة فلا شئ علیه غیرها .

(ز) اذا قتل المحرم جرادة فعلیه کف من طعام و روی تمرة و روی تمیرات یتصدق بها و ان کان کثیرا فعلیه دم شاة .

(ح‌) من اصاب جرادة فاکلها فعلیه دم .

(ط) ما وطئته او وطأه بعیرک فعلیک فداؤه .

(ی‌) اذا قتل المحرم زنبورا خطاء فلیس علیه شئ و ان قتله متعمدا یطعم شیئا من الطعام هذا ما لم‌یرده فان اراده الزنبور قتله .

(یا) اذا اوقد جماعة نارا لغیر ان یقع فیها صید فوقع فیه صید فعلیهم جمیعا فداء واحد و ان اوقدوا لاجل ذلک فعلی کل واحد دم شاة .

(یب‌) من اغلق باب بیت علی طیر من حمام الحرم و هو محرم فعلیه شاة و ان کان غیر محرم فعلیه قیمته .

(یج‌) قیمة الحمامة درهم و الفرخ نصف درهم و البیضة ربع درهم .

(ید) ان نفرت حمام الحرم فرجعت فعلیک فی کلها شاة و ان لم‌ترها رجعت فعلیک لکل طیر دم شاة .

(یه‌) من نتف حمامة من حمام الحرم او ریشة منها یتصدق بصدقة علی مسکین و یعطی بالید التی نتف بها .

(یو) من اهدی الیه طیر مقصوصة ینتفها ثم یحسن علفها حتی اذا استوی ریشها خلی سبیلها و ان کان الطیر مستوی الجناح خلی سبیله من اول .

(یز) الثمن فی صید الحرم و ما اخرج من الحرم فمات یتصدق به و روی فی ثمن الحمام یتصدق به او یطعم به حمام الحرم و روی فی ثمن الطیر یعلف به حمام الحرم .

فصل فی کفارات البیض و فیه مسائل :

(ا) من اصاب بیض نعام و کسرها و خرج منها فرخ یتحرک فعلیه بعیر بکر لکل فرخ .

(ب‌) من اصاب بیض نعام و کسرها بیده او برجله او بدابته فعلیه ان یرسل الفحل علی مثل عدد البیض من الابل فما لقح و سلم حتی ینتج فهو هدی لبیت الله بالغ الکعبة و روی فی بیض النعام شاة و فی ذات الفرخ المتحرک الارسال و الاول انسب و یمکن حمل اصابة البیض علی اکلها و الفرخ المتحرک علی اول نفخ الروح فیه .

(ج‌) ان اشتری محل بیض نعامة لمحرم فاکله المحرم فعلی المحل المشتری جزاء قیمة البیض لکل بیضة درهم و علی المحرم الآکل لکل بیضة شاة .

(د) فی بیض القطاة اذا کان فیها فرخ تام یتحرک بکارة من الغنم .

(ه) ان لم‌یکن فی بیض القطاة فرخ تام یتحرک ففیه ارسال الذکران من المعز علی عددها من الاناث علی قدر عدد البیض فما نتج فهو هدی لبیت الله و روی من اصاب بیضة القطاة فعلیه مخاض و یحمل علی الاکل .

(و) فی بیض الحمام اذا کان فیها فرخ تام قد تحرک فلکل فرخ شاة و یکفی الحمل و الجدی و ان لم‌یکن فیها فرخ تام فقیمتها ورقا یشتری به علفا لحمام الحرم و قیمتها درهم لکل بیضة .

(ز) فیما سوی ذلک من البیض قیمته .

فصل فی ابدال الکفارات و فیه مسائل :

(ا) من اصاب شیئا فداؤه بدنة من الابل فان شاء اهداها و ان شاء قومها و فض قیمتها علی الحنطة و تصدق علی کل مسکین بمد فان بلغ ستین مسکینا اکتفی به و ترک الزاید و ان قصر عن الستین یکتفی به و ان شاء صام لکل مد یوما .

(ب‌) من کان علیه شئ من الصید فداؤه بقرة فان شاء اهداها و ان شاء قومها و فض قیمتها علی الحنطة و یطعم کل مسکین مدا فان شاء فلیصم لکل مد یوما .

(ج‌) من کان علیه شاة فان شاء اهداها و ان شاء فلیقومها و یفض قیمتها علی الحنطة و یطعم کل مسکین مدا و ان شاء صام ثلثة ایام او لکل مد یوما .

  نظرات ()
مطالب اخیر تراحم وپیشی گرفتن در حرم تراحم وپیشی گرفتن در حرم ابزار جادوگران تفسیر گوشی قضاوت کانال طتنجیه ماجرای طلوع وغروب طلسم ترجمه جامع الاحکام کاذب ضلالت
کلمات کلیدی وبلاگ